GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.05.02 Nr101

Wiel iego

TAięstwa

ZNAŃSKIEGo.

Nakładem Drukami Nadwornej W. Dehera i Spółki. - Redaktor: A. Wanrmwsbi.

· JI# 10]._ W Poniedziałek dnia 2. Maia 1836

Wiadolllości krajowe.

Z B e r l i n a , dnia ag. Kwietnia, N. Pan raczył Szambelanowi, Baronowi T o H S o b e ck, dać order Sw. Jana.

'VW"t<W -XłWVI'WVł

Wiadolllości zagranICZne.

F 2 a n c y a.

Z P a ryż a, dnia ao. Kwietnia.

Z porządku dziennego zajmowano się projektem do prawa względem przyzwolenia zapomóżek dla zagranicznych wychodźców. Gdy się bowiem wykazało, ie 1\ mil. fr. wyznaczonych Da rok 1836. nie wystarcza, zażądano jeszcze dodaiku 500,000 franków. Hrabia Tascher, jedyny mówca, co głos zabrał, oświadczył, iż było zamiarem jego zwrócić uwagę Ministrów na to, jak się liczba wychodźców politycznych od I. Stycznia 1835« o T' 3 zwiększyła, i ie z powodu trwania wojny domowej w Hiszpanii jeszcze większego przybytku spodziewać się można. Gdy przecież Prezes rady gabinetowej wynurzył w drugiej Izbie życzenie, aby przedmiot ten aż do obrad nad budżetem był odroczony, pragnie się do tego życzenia zastosować, iłe że Pan Thiers nie jest obecnym. Przyjęto następnie projekt tendo prawa 86 głosami przeciw 12, i drugi względem wskazania wychodźcom miejsc pobytu 85 przeciw 7 głosom. Do trzeciego odezwania dał powód projełu do prawa względem przysięgi, jaką nadal wykonywać mają oficerowie, podoficerowie i prości żołnierze od żandarmeryi, na który także większością 93 głosów przeciw 3 zezwolono.

Xiąźę Sutherland zakupił przed swym wyjazdem z Paryża znaczną ilość malatur i innych przedmiotów zbytku, w zamiarze przy. strojenia niemi pałacu swego w Green - Paik. Miał on na ten cel wydać 50,000 funt. szti rl.

Od Marszałka Soulta kupił trzy najpiękniejsze hiszpańskie obrazy za 450,000 franków. Monitor zawiera co następuje: "Donoszą z Madrytu, że obrady nad projektem do adres su ukończono dnia 14. b. m. Artykuł dotyczący się wotum zaufania przyjęto większością 97 głosów przeciw 17. Większość 107 głosów przeciw 10 oświadczyła się za Ministrami pod względem ostatniego paragrafu. - Dnia 17. przybyło 150 Anglików z końmi podwodowemi i narzędziami do mostu, do Santanderu. - Pospieszono się zanadto z doniesieniem o zajęciu Lequeitiij miasto to trzymało się jeszcze, podług nowszych wiadomości d. 14. b. m. - Journal de Paris umieścił pismo z Bajonny z d, 15. b. rn. wieczorem, w którem wyra Ltqueitio przez Karolistowopanowane być miało. Wojsko Królowej broniło się jeszcze dnia 14. b. m. a szańce były jeszcze nienaruszone. - Podług późniejszych wiadomości z Bajonny z d. 16. miała się wiadomość o zajęciu miasta tego przez Karolistow zupełnie potwierdzić, i w skutek tego spadły dziś papiery hiszpańskie o I proceniu. Czytamy w I m p a r t i a l: Rząd nasz miał się przychylić do naboru 6000 ludzi dla legionu zagranicznego. N abór ten ma być wyłącznie w pułkach francuzkich uskuteczniony. Mają, jak głoszą, wybrać z największą troskliwością oficerów, którzy stopnie swoje w Francyi zatrzymają i kiórym także czas wysłużony w Hiszpanii zaliczony będzie. W Madrycie wyszło pisemko ulotne, na które oczy wielu osób są zwrócone. Autorem tegoż jest Generał Evariste San Miguel, który Bobie zamierzył skreślić trudności, z jakiemi wojna w północnej Hiszpanii jest połączona. Generał ten, Szef sztabu głownfgo armii Królowej, lepiej niż ktokolwiek inny znać może trudności, na jakie Wódz naczelny natrafia. Koniec pisemka lego następujący: Z wyżej powiedzianego łatwo wnieść można, że wojna w Nawarze nie może być ukończona za pomocą systematów poruszenia, t. j. za pomocą poruszeń wojsk i śc gania, chociażby takowe z największą uskuteczniano czynnością. Położenie kraju, sposób myślenia mieszkańców, zawsze usiłowania takowe niewymownie utrudzić mogą. Obecne położenie rzeczy wymaga koniecznie, aby znaczna siła wojskowa kraj ten obsadziła. Należy się usadowić w żyznych okolicach, z których nieprzyjaciel za,pasy swe pobiera, zapewnić sobie wszelkie związki,4 zamknąć Karolistow w okolicach górzystych, odłączyć ich i zmusić do nieczynności. Skoro żadnej pomocy z zagranicy nie Otrzymają, skoro wszelkie ich związki z wybrzeżem morskiern przf cięte zostaną, skoro niedostatek najpierwszych potrzeb uczują, wtedy powstanie w icii szeregach niezgoda, a ta niezwłocznie pociągnie za sobą całkowite rozprzężenie. Wtedy (akie zwycięstwo nad nimi Jatwem się stanie. Siła roateryalna będzie wtedy rzeczą wielkiej wagi; ale broń podana przez zdrową politykę tern dzielniejszą jeszcze będzie. Nie zapominajmy, że wojna ta tenże sam ma charakter co wojny z 1821. i 1823, roku, i że te same uczucia i te same przyczyny dziś jeszcze istnieją co i 84 - roku upadek konstytucyi za sobą pociągnęły. Ani prawo salickie, ani obawa utraty pewnych przywilejów, nie wywołały wojny obecnej.

Prowincye północnej Hiszpanii n'e same tylko są widownią wojny. Od )];810. do 1314., od 1820. do 1823. i od 1833- roku aż dotąd, zawsze tej samej broni, tej samej taktyki, tej samej logiki używali ci, kiorzy pragną, aby Hiszpania klassy na pol ucywilizowanych narodów nie opuszczała i ciągle w tym dziwnym zopta* wała stanie, w którym trudno rozróżnić, czyli do nowszej Europy należy, lub czyli ją pod względem politycznym do głębi Afryki przyrównać wypada. Słychać, lZ Kommissya wyznaczona do roztrząśnienia projektu do prawa względem cła na cukier z buraków, radzić będzie, aby ten projekt do późniejszego czasu odłożono, i aby ustanowiono oddzielną! Kommissya do jego rozpoznania. Xiąźę Orleans kazał dać 1000 franków na wsparcie wdów i s.erot po rybakach, którzy utonęli na morzu przy brzegach departamentu Gironde.

Pułkownik Go din, syn Generała dywizyi, poległego w bitwie podczas rządu Napoleona, zaślubi się z có'rką Marszałka Mortier. M o n i t o r umieścił porównawczy wykaz dochodów krajowych w pierwszym kwartale tegorocznym z dochodami w takimźe kwartale roku 1834 i 1835. W stosunku do roku 1834, dochody powiększyły się o 11,543,000 łran., a w stosunku do roku 1835 , o 4,807,000 franków. Generał Bugeaud podaje nowy plan do zastąpienia niedoboru w dochodach celnych z powodu zmniejszonej konsumcyi cukru osadniczego, radząc usianowić opłatę 15 fI. od każdego morga gruntu, użytego na buraki. Z rozporządzenia Ministra handlu pod d. 7.

b. m. przeznaczono 7000 łranków na wsparcie wdów i sierot po 66 rybakach, którzy podczas burzy d. 27. i 28. z, m utonęli na morzu przy brzegach departamentu Gironde. Z dnia 21. Kwietnia.

Drogą telegraficzną nadeszła tu wiadomość, źe Xiąię Ferdynand Saeko- Koburgski dnia 8rn. bież. do Lizbony przybył i źe uroczystość ślubna z Królową nazajutrz o godzinie lej z południa się odbyła. Z dmą 22. Kwietnia.

Owi 30 wychodźcy polscy, na mocy postanowienia Ministra spraw wewnętrznych z Paryża wywołani, mieli oświadczyć, iż się dobrowolnie do rozkazu tego nie zastosują, lecz s ę doczekać chcą, aż gwałtu przeciw nim użyją. Przytaczają na usprawiedliwienie takowego postępowania, że proklamacyą, z przyczyny której mają być oddaleni, przed obwieszczeniem ouej Panu Gasparin, Podsekretarzowi w języku francuzkim przełożyli, i od niego tę otrzymali odpowiedź, że treści aktu tego w żadnym względzie ganić nie można. M o n i t o r donosi z Hiszpanii: Piszą z Wittoryi z d. ir. m. b" ie aż do dnia wspomnionego bitwa żadna nie zaszła. Legion angielski miał d. ig. m. b. stanąć w Bilbao. Części onego, jako też batalionu Ghapelgorrisow, czekają w Santander. Cordova ma co chwila przybyć do Pampelony. Leon Iriarte wyruszył dnia ig. m. bież. z wojskiem svvojem ku wspomnionernu miastu. A n g l i a.

Posiedzenie Izby Niższej dnia ao.

Kwietnia. Po przełożeniu przez PP. Grotę i St. Canning petycyi Londyńskich i Glasgowskich kupców, żądających, ażeby Izba politykę handlową Hossy i przeciw Anglii pod ścisły wzięła rozbiór r Turcyi równie jak i Persyi wszelkiej dostarczała pomocy, ażeby kraje te z pod wpiywu Rossyi wyłamać się mogły, wystąpił Pan P. Stewart z zapowiedzianym wnioskiem swoim, dotyczącym się spraw Krakowskich i Turcyi, żądając przy końcu, ażeby Izba pod względem tych stosunków adres do tronu podała. Mówca rozprawiając wiele o zgwałceniu traktatów Wiedeńskich i domniemanem ciemiężeniu narodu polskiego (czego Izba dosyć już się nasłuchała i co gazety też milczeniem pomijają), skreślił potem obraz ważności handlu z Turcyą; dowodził drogą etatystyczną, że handel wywozowy Anglii do Rossyi od roku 1827. do 1834, o 13 prC. się zmniejszył, zaś handel z Turcyą o ioo prC. się powiększył. N astępnie ganił to ostro, że rząd do traktatu Adryanopolskiego się przychylił i aby pokazać, jaką wartość uznaniu temu sami Rossyanie przypisywali, opowiadał, że Admirał rossyjski Heyden "ten waleczny Stary H olender" dowiedziawszy się o tern, z radości posiadać się nie mógł i oficera angielskiego, przywożącego tę wiadomość, serdecznie uściskał. Zarzut, jakoby kraj w wojnę chciał wplątać, zbijał P. Stewart, oświadczając wszelako, że jeśli ocalenia interesów Anglii bez wojny dostąpić nie podobna, on przynajmniej wojny się nie lęka, - Admirał Sir E, Codrington p o p i e r a ł wniosek Stewarta i sprostował w tej mierze zdanie, przypisane mu przez gazety francuzkie; powiedział, że nigdy o flocie rossyjskiej z pogardą nie mówił, widział ją bowiem w bitwie, a właśnie dla tego, ie o potędze marynarki tej przekonany, życzy, aby też angielską powiększono, aby się z roseyjską mierzyć mogła; flota albowiem, którą Angl.a pbeęnie ma na morzu Srodziemnera,rossyjskiej czoła stawić nie zdoła, a jednak na tern właśnie morzu powinna Anglia bronić Sułtana przeciw buntowniczym Baszom Egiptu i go takim sposobem wprawić w możność opierania się pretensyom Rossyi. - Lord Palmerston zaręczał, że pod względem wniesionej przez P. Stewarta sprawy w Ministeryum zupełna panuje zgodność, t. j, że pierwszem jego życzeniem utrzymanie spokoju, dopóki się bez naruszenia honoru i korzyści Anglii da utrzymać, że zaś Ministeryum na wielkiern znacz e - niu tego pytania się poznało; zresztą pochlebia sobie Minieter nadzieją, że Parlament gabinetowi zaufania swego nie odmówi i go uzna zdolnym do bronienia interesów i honoru Anglii, i bez niezwłocznego wydania wojny.

N a szczegóły mowy Stewartskiej Minister odpowiadać nie chciał, lubo treściwość jej nadzwyczaj wychwalał; tyle tylko uważał, że zacny członek się myli, rozumiejąc, iż jest zamiarem Rossyi cały naród polski wytępić, bo to nie jest podobnem do wykonania. Wynurzył nadaiej ę, że zacny członek nie bę dzie obstawał przy żądaniu, aby względem wniosku swego głosowano'" kiedy rząd równie jak i on przeświadczony, ii równowaga państw europejskich i całość handlu angielskiego bez niepodległości Turcyi i Persyi ostać się nie mogą. Co się tyczy pytania żeglugi na Dunaju, nie widzi przyczyny, dla czegoby Izba do te) sprawy mieszać się miaia i nie zostawić jej staraniu rządu, który aggressyi obcego mocarstwa nie ścierpi. Aby Izbę jeozcze bardziej przekonać o troskliwości gabinetu w ocaleniu korzyści handlowych, oświadczył Minister, iż rząd postanowił wysłać Konsula do Trapezuntu, przywodząc oraz Izbie na pamięć, ie gabinet obecnie przez Posła w Per« syi wprost zawarł stosunki dyplomatyczne z tym krajem, które dawniej szły przez ręce Generalnego Gubernatora Indyów Wschodnich. Równocześnie oznajmił, że układy względem ustąpienia Rossyan z Sylistryi i Xiestw zapewne pomyślny wezmą koniec; nareszcie obwieścił, ie zdanie P. Stewarta, aby rząd czynił kroki wyzywające Roesyą do wojny, jest niepolitycznem i wbrew korzyściom Anglii się sprzeciwia. Mowę Ministra przyjęła Izba z wielkiern zadowoleniem i wszyscy członkowie, co po nim głos zabrali, poczytywali wniosek Stewarta za nieprzyzwoity; nawet dwaj Radykaliści, P P. Roebuck i Warburton byli jemu przeciwni. Ostatni oświadczył bez ogródki, ie Anglia żadnym sposobem dla Polaków wojny rozpoczynać nip może i że nie jest-w sianie co innego na rzecz ich uczynić', jak tylko wstawić się, na korzyść polep» wojny dostąpić nie podobna. Zaś aby szerzeniu się wpływu rossyjskiego zapobiedz, nie ma innego sposobu, jak pozostać z własnemi «przymierzonymi w ścisłej przyjaźni. N aresz cie po rozprawie Pana Roebuck ujrzał się · P. Stewart w konieczności c o fn i ę c i a wnio sku swego, Xiąię Sycylijski Karol Ferdynand mieszka z małżonką swoją Mis Penelop e Smith w pałacu Mivaris, gdzie też przyjął Poeła neapoliiańskiego, Hrabiego Ludolf, G l 0be pisze. "Xiąźę i małżonka jego wzięli ślub podług zwyczajów kościoła katolickiego, W podróży swojej z Paryża do Madrytu doznali wiele niebezpieczeństwa, z powodu zasypania drogi śniegiem, i przejazdu przez okolice zajęte wojskami nieprzyjacielskienii Karoli - Błów i Krystynistów. Xiąźę t e n, Wielki Admirał Królestwa obojga Sycylii, jest drugim synem umarłego Króla Franciszka, z powtórnego małżeństwa jego z żyjącą jeszcze Królową wdową, rórką Karola IV., Króla Hiszpańskiego. Ma lat 25; jest bratem Królowej Hiszpańskiej wdowy, Wielkiej Xięźny T o skańskiej, i małżonki Infanta hiszpańskiego Don Stbastyana, siostrzeńcem Królowej Francuzów, i pizyrodnim bratem Xiezny Btrry. Przybył tu z małżonką swoją pod nazwiskiem Hrabiego i Hrabiny Marcalli; nie mniemamy atoli, aby jeszcze zachował incognito. Ma być jutro przedstawiony Królowi J mci na pokojach. " N. Królowa powraca powoli do zdrowia; wszelako jeszcze komio nie wyjeżdżała. Poseł portugalski nadesłał dziennikowi T im e s do umieszczenia pismo Porucznika od Kanaleryi Canavarro, datowane w Lizbonie dnia 19 Marca, w kiórem Officer tenże oświadcza, iż list datowany z Koirnbry dnia 10. Stycznia 1836) umieszczony w dzienniku T i m e s z podpisem jego, adressowany do Xiecia Ferdynanda Sachsen-Koburg, a tyczący się małźińotwa Donna Maryi, jest zupełnie fałszywym i zmyślonym, Hrabia Grey przvbywszry po długiej nieobecności do Izby Wyższej', został powitany od wszystkich jej członlśów., Z-. PTK-zątku rozmawiał Hrabia z Biskupami, a potem us adł w miejscu, które Lord Brougham zwykle zajmuje. Zbliżył się do niego najpierwej Loid Lyndhurst, a wkrótce potem niektórzy inni Lordowie, dla okazania mu swego sza* cur!ku. Hrabia Grey jest zdrów zupfłnie. T i m e s twierdzi, ii różność zdań Parów toryeowskicfa' na zgromadzeniu dnia 12 b. m. u Xiecia Wellingtona, nie była (ak wielką,jak donosi G lob e, i że owszem zgodzono s"'ę na energiczne postępowanie. Lord Harwey, Sekretarz poselstwa angielskiego w Madrycie, wyjechał ztąd na powrót do miejsca urzędowania swego. Wczoraj przeczytano drugi raz w Izbie Niższej bil względem opłat stępiowych. Dalsze obrady nad nim mają się odbywać dnia 29. b. m. w wydziale. Loid Palmerston odwiedził niedawno wy.

borców swoich w Tivtrtun, gdzie od niejakiego czasu konserwatyści czynią wszelkie przysposobienia, spodziewając się nowych wyborów członków Izby Niższej parlamentu. Zosta) przyjęty bardzo uprzejmie, i miał mowę do zgromadzonego ludu. Pan Vandeweyer, Poseł belgijski przy Dworze tutejszym, który wyjechał do Lizbony, zabawi tam Gak słychać) 3 miesiące. Dzisiejsza Gazeta Dworska donosi o wyniesieniu Pana Dominika Browne na dostojność paroską z tytułem Barona Oranmore. Wielka liczba oranżystow Hrabstwa Dublińskiego, zgromadziwszy się pod przewodnictwem Hrabiego Strathdown, postanowiła rozwiązać się, czyniąc zadosyć życzeniom Króla Jmci.

G lob e donosi, lZ w mieszkaniu Xiecia Wellingtona odprawi się dziś zgromadzenie członków Izby Wyższej, należących do stroiłnictwa torysow, celem naradzenia się o sposobie, jak opoozycya rzeczonej Izby ma postępować względem bilu, tyczącego się reformy władz municypalnych w Irlandyi. Korporacya dublińska uchwaliła 500 funt. szterlingów na wys'anie do Londvnu deputacyi, dla .naradzenia się z Lordami 'torysowskimf, względt m środków odrzucenia tego bilu. Kolega O'Connella, Pan Ruth«en, będąc już bliskim śmierci, usłyszał, iź na trzecie czytanie bilu o władzach municypalnych w Irland*, ma być jeszcze kreskowanie. Natychmiast otworzył zamknięte już oczy, i cichym głosem rzekł do syna swego, który także jest członkiem parlamentu i stał przy łóżku: "Idż i kreskuj. 4* W roku zeszłym uczyniono propozyeyą, aby wydział artylleryi połączyć z biorem Naczelnego dowódzcy wojska, przezco zamierzono oszczędzić 300,000 funtów szterlingów. Kommisaya zajmu] e się roztrząsaniem tej propozycy-i; lecz według oświadczenia Sekretarza wydziału wojny,' Lorda Howick, doznaje wielkich trudności. Hiszpania.

W plsmie jednem z Walencyi z d. 4. Kwietnia, umieszczonem w G a z e t a c h ir-aricu z naszego nitbezpiecznego położenia. Poczynione prz( z deputacyą prowincyalną środki zaradcze wraz z stanowiskiem, jakie gwardya narodowa zajęła, zmusiły Cabrerę do udania się w inną sironę , który przecież poprzednio w Liryi Henaguacirze i Villa Marchante wiele okrucieństw popełnił. Przybył on zrana dn. 2, w jooo ludzi, częścią jazdy, częścią piechoty w okolice Chivy, gdzie się zatrzymał. Tu przeczytał Cabrera, mianujący eię Gene rał-Kapitanem Aragonii, Valladolidu i Murcyi, wojsku swemu rozkaz dzienny, w którym wyraził, źe nie z bojażni przed gwardyą narodową walencyjską, ale tylko, aby buntownika Pallareę wywabić, tak spiesznym postępował krokiem. Równocześnie opuścił Generał Palarea z swoją kolumną i gwardyą narodową walencyjską Cheste, leżące o I godziny od Chivy i ruszył prosto przeciw stanowisku przez Cabrerę zajętemu. Podzieliwszy wojsko swoje na trzy części rozkazał nacierać na nieprzyjacela z bagnetem w ręku bez dania nawet wystrzału. Natarto z taką szybkością i męstwem, że powstańcy, mimo dzielnie utrzymywanego ognia z ręcznej broni, z wszystkich punktów wyparowani w rozsypkę pośli, zostawiając na placu 320 ludzi i mnóstwo broni. My mamy g zabitych i 36 ranionych. Do pi 8, Depesza Alkalda z Lasy dei Villar donosi, źe wczoraj z rana o godzinie 9 ucitkai Cabrera pr"'ez to miasto niemając przy sobie irmych rzeczy prócz wozów z ranionymi żołnierzami. Palarea udał się w pogoń za uciekającymi, lecz jeżeli nam rząd nie nade śle kilkakrotnie żądanego wzmocnieni«, nigely spokojpośćzupełna W lej prowincyi utrzymywaną nie będzie.

P o r t u j o j i it.

Z Lizbony, dnia 3. Kwietnia, Vice Hrabia de Sa de Bande ira podał d. 26" ż. m. Izbie Parów następujący projekt, do prawa: "Wyprowadzanie niewolników tak wodą jakotez lądem, jest od dnia ogłoszenia niniejszego prawa, zakazane we wszystkich posiadło sciac'h Monarchii portugalskiej, znajdujących 'się w stronie północnej, lub południowej ,równika, chociażby nawet handel taki był dozwolony traktatem z d. 2r. Stycznia 1S15 i liniową z dn. aS. Czerwca 1817. Wprowadzanie niewolników do wgpomriionych posiadłości jest zakazane morzem, a dozwolone lądem. Dzieci niewolników, urodzone po oproszeniu lego prawa, «ą woinemi, gdy matki ich są niewolnicami. Właściciele ostatnich powinni te dzieci u trzymywaó, póki nie dojdą do lat 12; wprzeciwnym razie matka ich niewolnica staje eię wolną, i prócz tego właściciele zapłacą

5S3

20, do 30 tysięcy reis karY pienlęznej, a ilość ta ma być użytą na korzyść usamowoinionych niewolnic." Intine artykuły tyczą się rozporządzeń w razie śmierci pos'adacza niewolników i t. d, Xiąźę Wellington przez ajenia swego zaniósł protestacyą z powoelu, iż nie otrzymuje pe"'syi od rządu portugalskiego. Żołnierze portugalscy w liczbie 132, których Generał Mina jako Miguelisjów odesłat z Hiszpanii do Lizbony, oparmwawszy broń, zmusili Kapitana okrętu hiszpański» go, na którym się znajdowali, do wylądowania 23. Marca w prowincyi Algarbii międjy Monte Gordo i Cacella. Gubernator prowin-cyi dowiedziawszy się o teni, wydał stosowne rozkaey, a nazajutrz 80 z nich osadzono w więzieniu, 12. poległo, a resztą jeszcze ścigano. N i d e r I a n d y.

Z H a g i, dnia 20. Kwietnia.

J o u r n a l de la H a y e zaprzecza wiadomości umieszczonej w pismach publicznych angielskich i francuzkich, iź Poseł francuzki, baron Mortieri przejeżdżając prz"'z granicę naszą, doznał nieprzyjemności od stojącego tam Wojska Hollenders - kiego. Niemcy.

Z Frankfortu n. M., d. 22. Kwietnia.

Omszona przez Gazetę wrocławską wiadomość o pierścieniu zgubionym przez Barona Rotsrbilda i t. d. (zub. numer Gaz, naszej 96.) została zapewne przez Korrespondenz wspomnionej Gazety zmyślona, ile źe u nas nikt o tern ani słówka me słyszał. JI u s t r y a. ł Z W i e d n i a, elnia 12- Kwietnia, Xiązę Blacas, który posiada znaczny mają.

tek, kupił od Hrabiego Taafe piękne dobra Erlaii niedaleko tutejszej stolicy, i chce w nici: mieszkać od d, 15 Maja, Wielu domyślało się iż te dobra są przeznaczone na przyszły pobyt "dla Karola X. i rodziny jego, co jednak nie zdaje się poelobnem <lo pra«dy, pałac bowiem w Erlaa nie jest tak obszernym, aby liczna rodzina maell, się w nim mieścić wygodnie. Słychać, ii Kaiol X. układa się z Hrabią Esterhazy o kupno majętności Papa w Węgrzech,s z waj c a 2 y a. Z Jur y, dnia j 8 Kwietnia, (Merkury Szwahlii.) -- Lubo'" rzecz, zdaje się być; mało podobną do prawdy" mogę jednak za' prawdziwość doniesteqia tego zaręczyć, ie prassa Szwajcarska już od dawniejszego czasu stała się przedmiotem uwagi ościennego z a c h o d n i e g o mocarstwa, które w spra. wie lej Miastu Sejmu pewne już uczyniło nowczym wynurzając tonie. * Gabinet ten zachodni działa podobno w porozumieniu z innym północnym a tak z pewnuścią przewidujemy, źe prawa nasze dotyczące się wolności druku znacznego doznają ograniczenia.

Z B e rn, dnia 12. Kwietnia.

Słychać, iż większość kantonów odpowiadając na okólnik kantonu przewodniczącego, przy którym miały sobie udzieloną notę frau cuzką z d. 7. Marca w interesie Panów Wahl, wynurzyła życzenie, aby rzecz ta ile być moźe najprędzej , została załatwioną zgodnym Sposobem. Zdaje się, iż kanton przewodniczący dołoży usilności, aby przekonać kanton Bazylei, iż upór jego, zwłaszcza w teraźmejszyci» okolicznościach, nie jest na swojem miejscu.

T u 2 C Y a.

O dgranic tureckich, d. 7. Kwietnia.

Donoszą z Laryssy, ii zebrane tam woj 8ko Tureckie zacznie wkrótce działać prze . TM k 1 CI _ Burzycielom spo"kojnosei na granicyf TurecKiej; a tak ci, którzy niedawno wtargnęli do kraju Greckiego, będą wzięci we dwa ognie. Basza w Belgradzie przyjął urOCZYSCle przybyłego tam przed kilku dniami Pana Mauroj eni, sprawującego interesa tureckie r Dworze Austryackim, i powitał go 21 wys£ril łarnj działowemi z twierdzyw z dnia 9. Kwietnia. Według ostatnich doniesień z KragujewaJIrM, Aiąźę Miłosz ze względu na teraźniejszy etan bosnu nie mógł uczynić zadosyć wezwąmu&uitana, aby przybył do Stambułu na uroczystość zaślubin Sułtanki; lecz dał rozkaz bratu swemu, Generał Majorowi Jeffrem, aby w imieniu jego złożył powinszowanie Sułtanowi, J enrern, u którego stanął przybyły do Belgra Cu sprawujący interesa przy dworze wiedeńekim Fan; Maurojeni, wyjechał dnia 8- b. m. wraz z tymże Panem Ma urojeni do stolicy turecluej, dokąd obadwa zamyślają przybyć dnia W T' t W skutek otrzymanego od Sułtana wezwąa, . , $*S Miłosz kazał, aby ze wszystkich f? 5 SC, "J" NQ rusz * . lr .n lr lr-ib1 ... 0_ · >-, · ,Y-9.« >qJu u i-mK'1e-L granicy Bośni», dla przywrócenia przerwanej tam eDokoAno I. x,aźe Miłosz ma osobiście dowoaZll.l telll wOJsKIemwuwmmmv

ROZlllaite wiadolllOŚci.

'Z;- WaJ" s.z a.w.y . Wyszedł z pod prasy Gru« karskiej, jedyny w swoim rodzaju w kraju naszyrn wydawany: "T o m iszy pamiętnika o "'łu« choniemych i metodzie ich uczenia." Zajmuje bardzo ważne, jasno wyłożone i mało znane przedmioty, któreby upowszechnić należało. Pracę tę mozolną, a tyle użyteczną winniśmy szanownemu rektorowi teraźniejszego instytutu w Warszawie, Panu Wysockiemu, .Życzyćby należało, aby przy większe) liczbie VI ellUlll eratorów, częściej to pismo wychodzić mogło.

".".." ...!' .".

Gazeta Wiejska następującą czyni uwagę: Nakoniec w całych Niemczech je dno sć przywróconą została. Pierwsze słowo, jak.ie uslyJakle usłyszysz w całych Niemczech wstawszy rano, jest: kolej żelazna, ostatnie, aż do późnej nocy jest: kolej żelazna, a każdy prawy Niemiec przynajmniej raz co nocy rnusi śnić o kolei żelaznej. Frenologija (nauka o czaszkach) doznała 0* grumnego wstrząśnienia po śmierci swego załużyciela Galla. Najstarszy z jego uczniów nie m'ia*ł 'il'ic spieszniejszego, jak natychmiast po śmierci swego mistrza zrobić doświadczenie na jego czaszcze, którą stosując do wszystkich reguł tej nauki, znaleziono prostym wypadkiem, źe Gall musiał być bardzo głupi. Przypuściwszy zaś, źe Gall miał rozumną głowę, natenczas nauka jego jest głupią. Jeżeli znowu naukę uznamy za rozumną, natenczas Gall, podług zasad swojej frenologii, koniecznie był głupim. I tak i tak zawsze nie dobrze.dla mistrza wypada. W dziennika Revue de Paris dowodzi Marroier od dawna uznaną prawdę: "Nic nowego nie ma na świecie," w następujący wielce dowcipny sposób: "J eden naród, mówi Marmier," naśladuje własności innego,- a te zasady sztuki lub polityki, które nim władają, nie są jego wynalazku, jak mylnie się chełpi; są one dawne i cudze, wzięte z innego czasu i od innego narodu. Średni wiek pożycza! u Włochów,. Włosi u Grecyi, Grecy ja u Egip tu > -"'8cD 1 u Indyj, Indyje - Bóg wie u kogo . Na tern nam schodzi całe życie, źe rozbierając doświadczenia i wiadomości naszych ojców, ciągle tym samym wracamy się torem, w tern samem ciągle kręcimy się kole. Nie przedsiębierzemy nic takiego, coby gdzie in» dzie już przedsiębranem nie było. Molier wyznaje otwarcie, źe dobre pomysły swoje bierze zkąd może; Kornelia natchnęły pieśni Gidaj Szekspir dramatyzuje powieści Boccacia» rych powieści francuzkich. Milion bierze z włoskiej komedyi myśl do swojego "Straconego raju," Walter- Skott przyodziewa tylkostare piosnki l ud u, Gothe czerpie z kroniki jakiegoś starego magika, równie jak Rasyn, Alfieri, Szyller, i inni z księgi dziejów świa ta, Takto, nic nowego nie wymyślimy, ani przedmiotów p oezyi, ani charakterów. Świat jestto istny kalejdoskop, który podobało się Bogu natrząśc myślami rozmaitej barwy. Gdy szkiełko obrócisz, nic ci się nie pojawi nowego; powstaną, tylko nowe kombinacyje, i na terntp jed>nie, na przeistaczaniu, powiększaniu, połączaniu innych pomysłów z otrzyma nym zkąd innąd pierwotny a , zalezą, twory jeniuszu, "

Lipiński w Paryżu. (Dnia 28. Marca r. b.) Nareszcie po długiej zwłoce, której przyczyny dotknąłem w ostatnim liście, nasz zpakomity od Nt-wy do Renu wsławiony artysta wystąpił w Paryżu napublicznyrn koncercie dnia 3. Marca w sali ratusznej, zwanej S. Jana. Orkiestra opery wielkiej czyli akademii muzycznej, pod kierunkiem Habentka, otworzyła koncert wzorowem wykonaniem wstępu do Wolnego strzelca Webera. Po krótkiej przerwie, zaledwie s.ę Lipiński pokazał, ażeby wykonać swój Concerto militari, rzęsiste Jllaski napełniły salę, jak gdyby dla powitania nieznanego jeszcze publiczności, ale już przez Znawców ocenionego artysty. Po nim wykonał P. Serda śpiew z Mozarta. Z kolei grał Lipiński Rondo romantyczne, P. Bród solo na oboi z tematu pieśni szwajcarskiej, a Panna DarusGras, jedna ze śpiewaczek pierwszych wielkiej .opery, wykonała śpiew ze sztuką i nadzwyczajną łatwością. Ten prawdziwie muzykalny wieczór zakończy! sam Lipiński wykona niem waryjacyj z kawatyny Cyrulika Siwi/skiego. - Jak"'w wykonaniu tych kompozycyj całe bogactwo swojej sztuki zdziwionym słuchaczom pokazywał i jak po mistrzowsku władał swoim instrumentem, dowiodły rego najlepiej okrzyki i oklaski po kaźdem pokazaniu się jego, po-kazdem-zakoncztniu, a nawet wciągu gry samej. - I oklaski te miały swoje wagę i znaczenie, bo pochodziły nie tyle od profanów, ślepo idących za zdaniem poświęconych Sztuce, ile od artystów i znawców, którzy w połowie większej składali publiczność tego wieczora. Zadziwienie ich równało się uwielbieniu, bo-nie jedtiemu się zdawało, że jest niepodobieństwem; aźetry syn Północy, objawiał w sobie talent, który, podług przesądnego nmientania Francuzów! nawet muzykalnych,może byc udziałem tylko Włochów, a w OGÓI\ nosa tylko południowych artystów. I dla te go zdarzyło misie słyszeć, jak niektórzy, unoszącs.ę Bad ,ego grą, w uprzedzeniu swojem, to uczniem Paganiniego, to Włochem go mienili. N ajpiękniejsze wszakże świadectwo talentuL.pmskiego dał Habenek ze swoja or. kiestrą. l e n może najpierwszy w świecie dyrektor orkiestry, rzadko komu czyni te nrzv sługę muzykalną. Dla Lipińskiego zdawało" się, ze z radością ją wypełnia, a ile razy tylko uwagę swoje od kierunku orkiestry mo et oderwać, tylekroć na twarzy jego malowało się wrażenie gry L-pińskiego i odbijało sie u. czuce, które w serce jego przenosił nasz z.om-efc. Trzeba było widzieć, jak cen mistrz sam me zawsze mogąc być Panem siebie to \ minami, to poruszeniem smyczka, przestrzegał 1 napomina! swoich podwładnych, bez wyjątku dobrych artystów, ażeby uważali nie na grę Lipińskiego, ale na noty; trzeba było widziec .eh radość, ile razy pauzy dawały im swobodnie unosić się nad czysto*., ią, mocą i nową dla nich, że tak powiem, wymową ery Ltpmskiego. Wszystkoto, i orkiestrę, i jjj dyrektora, 1 publiczność trzeba było widzieć ażeby sobie wystawić wrażenie, jakie wieczora tego Lipiński sprawiał na kilkuset widzach - Inna rzecz, czy publiczność paryzka ocenia już talent 1 grę Lipińskiego? Mnie się zdaie ie jest niepodobną, ażeby publiczność naryzlca już teraz powtarzała z uniesieniem imię ,VKo Mogłaż, nie mówię, pojąć go, aie tylko poznać, kiedy go lesjcze nie widziała, nie śłyszaia? Bo wea1» S. Jana byli, jak się rzekło, sam. prawie artyści, a na właściwą publiczność nie by o lam nawet miejsca. . Miejmy i na tó wzgląd, że to publiczność nie małego miasta a e ogromnej stolicy; nie świata muzykalnego - ale publiczność Paryża, rozrywana na wszy. euie strony niezliczonem mnóstwem zabaw widowisk i interesów. Tu oszczercy nawet potrzebują tysiąca trąb, chcąc dopiąć swego «l u, tu szarłatami i samochwalcy mają wielo do roboty, aby rozgłosić swoje imię, a o ileż trudno jest-miłośnikom sztuki, zjednać powszechną sławę dfa talentu skromnego, brzydzącego SI ę intrygami, a-rzeczywiście niebezpiecznego dla tylu innych imion, dla tylu innych interesów. Nim Paganini do Paryża przyjechał ileźto płatni przyjaciele jego nie używali środków, ażeby obeznać z nim\>ublicznosc paryzką! I czy rozumiecie, że pisali o jego talencie, o rzeczywistej jego zasłudze muzykalne)? Bynajmniej. Oto rozpisywali bijograiye jego,' w których dziwne rzeczy o nim głosili: To żonę zabił, to zjadł serce dział i tam na jednej strunie miał się nauczyć wydobywania tonów piekielnych. To wszystko tak zaostrzyło ciekawość Paryżanów , że kiedy mu Włosi w swoim teatrze pozwolili wystąpić, pierwsze damy i pierwsi panowie cisnęli się, ażeby widzieć, nie artystę znakomitego, ale człowieka, którego zbrodnie miały zrobić artystą, Każdy ma swój sposób działania. Lipiński na szczęście nie mógł i nie chciałby używać takich środków. Innym, tak szlachetnym, jak gra jego sposobem, dąży do swego celu. I już go dopjął, lubo jeszcze publiczność paryzka nie powtarza jego-imienia. Bo kiedy pewnie znawcy do dziś dnia w zdaniach o Paganinim są podzieleni, tymczasem już dzisiaj pomiędzy artystami paryzkimi względem Lipińskiego jedno tylko panuje zdanie, - Są jeszcze okoliczności, które wstrzymały szybkie rozejście się w tutejszym świecie zasłużonej Lipińskiego sławy. Nie będę o nich wspominał; nadmienię tylko, że podobni grajkowie, jak P,....... i inni amatoro wie, szarlataństwem i miernością, utrudzają w publiczności paryzkiej wiarę w wielki talent Polaka. - Kilka dzienników oddało, ale tylko w ogólnych wyrazach, zasłużone grze Lipińskiego pochwały. Szczegółowego rozbioru i ocenienia koncertu jego, do dziś dnia (28« Marca) żaden jeszcze dziennik nie umieścił. - Ma on grać powtórnie» w wielkim teatrze Odtonie. - Z innego znowu dowiadujemy się źródła, ie Pan Lipińa-i dn. a6. Marca grał koncert dla Pani Albertazzi, śpiewaczki włoskiej, 1 był od publiczności bardzo zaszczytnie przyjęty; drugi zaś koncert dla siebie ma dać dnia J5. Kwietnia, (Rozm. Lw.)

OBWIESZCZENIE URZĘD OWE.

Wieś Węgry I, Części w Powiecie Odalanowskim położona, do pozostałości Waleryana Węgierskiego należąca, od Sw. Jana 1&36., do tegoż dnia 1839. wydzierżawiona, być ma i do tego termin na d z i e ń 3 1. M aj ar. b. przed Ur. Goetze Assessoren! o godzinie ni przedpołudniem w Izbie naszej instrukcyjnej wyznaczony został, na który się ochotę dzierżawienia mający niniejszein zapozywają. Kaucya 150 Tal. wynosząca w gotowych picniędzach lub Poznańskich listach zastawnych, złożoną być musi i warunki dzierżawienia w Registraturze naszej przejrzane być mogą. Poznań, dnia 16. Kwietnia 183&.

Królewski Główny Sąd Ziemiański.

Wydział I I .

''Dzierżawa dóbr.

Dobra Słąskowo wraz z folwarkiem Dembino w Powiecie Krobskim, dwie mile od Rawicza położone, J W. Hrabiemu Edwardowi Raczyńskiemu należące, mają być od S(. Jana I. b. na trzy lata z wolnej ręki wypuszczone. Warunki mogą ochotę do dzierżawienia mający u podp:sanego pełnomocnika przejrzeć. Mechlin pod Szremem, d. ir. Kwietnia 1836.

Jerzy Busse.

, .

mUlmUlm mmUl m mmm mm l11Jg Zegarki cylindrowe kieszonkowe w naj II{ nowszym kształcie, stołowe alabastrowe, ff platerowane, bronzowe i wszelkie inne 31 przedmioty tego rodzaju na ostatnim III lipskim jarmarku zakupione, za naju- W rniarkowańsze ceny ofiaruje III

Leon

Masłowski. 1£

Wyciąg z Berlińskiego kursu papierów 1 pieniędzy.

Dnia 28. Kwietnia 1836,

Papiera- Gotowimi I zna.

Obligi długu państwa . .

Obhgi bankowe az do włącznie lit. H Zachodnio- Piuskie listy zastawne Listy zastawne W, Xi<;stwa Poznańskiego.

Wschodnio- Pruskie Szląskie

Ceny zboża w Berlinie.

Dnia 25. Kwietnia 1836.

Ładem: Tal. igI. fen. Tal. igri fen.

Pszenica 1 Zyto . - Jęczmień wielki - 27 6 Jęczmień mały Owies 23 9 22 6 Groch Woda: Tal. śgr. fen. Tal. egr. fen.

Pszenica (biała) 125 6 1 I s2 6 Zyto 1 2 6 Jęczmień wielki 1 Jęczmień mały .Owies 25 21 it Kcpa słomy 515 5 " Cemar-siana > a )];0 -. 20 .#.