.. GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.08.26 Nr199

Wielkieioęstwa p O Z N A N S K I E G O . Nakładem Drutami Nadwornej W. Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wanmmhi.

JM199.- W Piątek dnia 26. Sierpnia 1836.

Wiadoll1ości krajowe.

z B e r l i n a, dnia 24. Sierpnia. Wyjechał:' Xiąię Ernest Barcłay tft To Iły, do Królewca.

Drogą (elegraficzną nadeszła tu następująca wiadomość: "W skutek wybuchłego w S£ Ildefonso powsiania owdowiała Królowa Hiszpańska konstytucyą r. 1812 przyjęła i proklamowała. Po nadej'sciu tej wiadomości pochód zaciągniętych w Francyi dla Królowej wojsk posiłkowych wstrzymany został,"

MWHMWWW«

Wiadoll1ości zagranICZne.

Królestwo Polskie.

Z Warszawy, dnia 20, Sierpnia.

JW. Hrabia Stanisław Grabowski, Kontroller Generalny i Prezes Komrnissyi U morzenia, zwiedził onegdaj w towarzystwie JVV. Kosseckiego, ;Dyrektora Głównego Kommiseyi Rządowej Sprawiedliwości, JW. Hrabi Potockiego Członka Rady Stanu, Prezesa Komrnissyi Województwa Mazowieckiego, JW. Radcy Stanu Lubowidzkiego, Prezesa Banku Polskiego, Członków Komrnissyi Umorzenia i wielu innych urzędników, główna, papiernię w Jeziornie, pod eterem Banku Polskiego zostającą, l położył wraz z niemi pierwsz iinifcń na nową budowę tamże rozpo.. .

cZY1.ającą SIę. Z dnia ai. Sierpnia.

W wykonaniu najwyżej zatwierdzonego prawa o szlachectwie w Królestwie Polskiem J O , Xiąię Namiestnik Królestwa mianował Człon» ka Rady Stanu Hr. Walewskiego, Prezesem Wydziału Stałego Hetoldyi przy rzeczonej Radzie, tudzież Radcę Stanu Nadzwyczajnego, Hr. Komorowskiego i b. Podpułkownika Sobieskiego, Członkami, zaś Referendarza Stanu Chyliczkowskiego, Dyrektorem Kancellaryi tegoż Wydziału.

R o s 9 y a.

Z Petersburga,-d. 27. Lipca, (8. Sierpnia), Roesyjska Gazeta Handlowa obejmuje następujące wiadomości: "W roku 1835 wyprowadzono z Rossyi za gran;cę towarów wartości 214,036,037 rub,; do Finlandyi za 3,140,443 rub.; do Polski za 10,547,958 rub.; 0gółerh więc za 227,724,438 rub. Wprowadzono zaś: z zagranicy za 219,234,247 rubli; z Finlandyi za 985,807 rubli; z Polski za 3,546,014 rubli; ogółem za 222,766,065 rubli; przewyźka zatem wynosi 4,958,373 rublu Jeżeli nie powiększyła się w stosunku do Jat dawniejezych, pochodzi to głównie z braku zapasów zbożowych; albowiem w roku z83S i dawniej wyprowadzono z Rossyi samej pszenicy wie,cej niż 1,900,000 czetwertni; a w roku 1835 posłano jej za granicę tylko 700,000 czetwertni, a zatem 1,200,000 czetwertni mniej, co wartość wywozu zmniejszyło o 20 milionów rubli. Prócz tego, w-ypada zwrócić uwagę na wywóz żyta, jęczmnienia, owsa i innych gatunków zboża, który w roku zeszłym był nader malymxw porównaniu z latami dawniejezemi. Można to oraz poczytywać za skutek nieurodzaju w roku 1833» który najbardziej dotknął prowincye, zajmujące się szczególniej rolnictwem. " Moskitwskie towarzystwo gospodarstwa wiejskiego trudni się zasadzaniem drzew morwowych w Moskwie i jedwabnictwem. W roku przeszłym otrzymano więcej mź 500 kokonów nadzwyczajnej białości; teraz jest blizko 1000 jedwabników, które zaczęły wić kokony. Niedawno przejechało przez Astrachan dwóch Persów, którzy z T a une udają się <lo Moskwy, celem kupienia tam machiny do przędzenia bawełny, obeznania się z sposobami założenia iabryki sukna, i sprowadzenia zdolnych majstrów do robienia tegoż. Zdaje eię więc, iż w Persyi uznano potrzebę niewyeyłanja surowego materyału z kraju, lecz przerabiania onego. Z dnia 30. Lipca (1 1. S i erpni a).

Przez rozkazy dzienne Cesarskie, z dn. 26.

b. m., Dowodzący całą artyllerjyą oddzielnego korpusu gwaniyi, Generał Adjutant Sumarokow I, otrzymuje urlop do wód Cieplickich na trzy miesiące, dla wyleczenia rany; -»- 27. b. m. Porucznik Kjnburnskiego pułku dragoi!ów, Bao, mianowany Adjutanten) placu w Wilnie z pozostaniem w jtidzie. D z. enniki rossyjskie zawierają opisy straszliwych burz, które panowały na kilku rozmaitych punktach Rossyi środkowej, w zeszłym miesiącu. N ajgwałlowniejsze zdarzyły się: Pnia 13. z. m. w mieście powiatowem gub. Kałużskiej, Mieezczowsku i d. 19-, w gubernijal nem mieście Charkowie. W pierwszem z tych iniast huragan obalał całe domostwa, zrywał żelazne dachy z kościołów, drzewa z korze, nietn wywracał, albo w trąbkę skręcał i połowę rniasla w ruiny zamienił. W okolicach Mieezczowska cała wiogka, od 15 domów, została z posady ziemskiej zniesiona. W Charkowie burza odznaczała się gradem, dochodzącym wielkości pięści; wszystk.e okna, od stroriy skąd grad wichrem był pędzony, zostały

zniszczone, stare dachy nawstroś poprzebijan e; na ulicy grad zabił dziesięcioletnią dziew. czynę i kilka osób poranił. W gmachach U niwersytetu wybił 5000 szyb i w ogóle takie mnóstwo szkła znisiczył, ii zapasy tego materyału zostały wyczerpane i 2abrakło go na potrzebne naprawy.

JF r a n c y a.

Z P a ryż a, dnia 15. Sierpnia, B o n S e n s donosi, że Hr. Flahault po nadejściu depeszy z Madrytu Wczoraj do Króla przywołany, z missyą do Xiccia Taliejranda eię udał. Missya u na tern się zasadza, że Xieciu Tallejrandowi Prezesostwo w" Radzie bez pewnego wydziału ofiarują."(?) W M e m o r i a l b o r d e l a i s czytamy: »Zdaje się być rzeczą pewną, że Posłowie Francyi i Anglii w Madrycie d. 4. m. bież. gabinetowi Królowej urzędową wręczyli, notę, w której oświadczają, że jeśli woli owdowiałej KroIowej gwałt jaki wyrządzony będzie, albo zasady stanowiące obecnie podstawę rządu zostaną zmienione, oni etósownie do instrukcyi dwora W swoich natychmiast stosunki swoje z Hiezpanią zerwą i paszportów swoich żądać będą," Z dnia 16. Sierpnia, Kuryerowi francuzkiemu donoszą r Port- Vendres, iż tam Marszałka Clauzeł z niecierpliwością czekają i się spodziewają, fe d. 20. m. b. wsiędzie na okręt. "Tymczaeem (wyrażono w tern piśmie), rozchodzi się pogłoska, iż Marszałek przed Wrześniem do Afryki puścić się nie chce, kiedy przygotowania do wyprawy przeciw Konstantynie przed tyra czasem nie będą ukończone. Wyprawa !a przedmiotem rozmów wszystkich wojskowych. Rozumieją, że rzeczywista ilość armii afrykańskiej aż do 40,000 ludzi będzie 2więk szoną 1 że jest zamiarem" równoczesne na wszystkich punktach rozpocząć działania, aby nieuległe dotychczas pokolenia arabskie zagtraszyć. " W M essager czytamy, że Junta Saragoeka Kommissaizy do Madrytu wysłała, aby rządowi oświadczyć, że jeżeli Królowe kpn«tytucyi roku 1812. nie przyjmie, miasto Saragossa Deputowanych na posiedzenia stanów nie wyśle i od centralnego rządu zupełnie się odstrychnie. - U kupców w Sgragossie zaciągnięto przymusową pożyczkę, aby opędzić wydatki, których obecne okoliczności wymagają. W piśmie z Madrytu z dnia 7. m. b. ucniejjzezonem w Dziennikusporow wyrażono: "Donoszą dzisiaj wieczorem, że Esiremadura tan Butron staną,! na czele poruszenia." Z dnia 17. Sierpnia.

W T o u l o n n a j« czytamy: "Wypadki przygotowywane na Wschodzie, nie dają się przewidzieći ale w obecnej chwili, bądź że to trafunkiem, bądź ie umówioną rzeczą, stoi eskadra Admirała Rowley przed Patras, Admirał Hugon znajduje się z flotią swoją pod wyspą Salamis, fiotta Kapudana Baszy stoi pod przylądkiem Kartaginy, a Me eh med a A leg o p r o s z o n o , a b y c a ł e j fi o t t Y s woj ej n a r a z n i e w y s e ł a ł; o s ta tni t e n ł r az e s wyjęty dosłownie zgazet greckich. To spotkanie się trzech flot w Lewancie i zaparcie flotty Wice - Króla zasłaniają plan, którego dociec nie umiemy. Uwagi godne, ie Rossya żadnych nie czyni demonstracyi; zdaje się, ie obojętnym chce być widaem wypadków w Lewancie. " Stosownie do nadeszłych morzem wiadomości z Murcyi i Walencyi, obie te prowineye postanowiły pójść za przykładem Andaluzii i Aragonii. W Kartbagenie takie się objawiło zniechęcenie między wojskiem i calem obywatelstwem, ie wielu oflicerów się oddaliło. Żołnierze w koszarach swoich konsygnowani; przedsięwzięto i inne środki ostrożności; Kommendant posiał do wysp Balearskich z żądaniem, aby mu okręt wojenny angielski w pomoc przysłano. W Muriyi i Lorca władze cywilne z strachu uszły; gwardya narodowa etoi prawie ciągle pod bronią. Konsulowie zagraniczni już całkiem zwątpili o utrzymaniu powagi rządów Królowej w Walencyi, jeżeliby w Kalalonii poruszenie jakie powstać miało. Słowo: zdrada! zdrajca! w ustach każdego.

Utworzono korpusy ochotników i gwardyi narodowej, mające wyruszyć przeciw Karolisiom; ąle przestaną one zapewne na prześladowaniu osób o karolizmus podejrzanych. Stosownie do listów z Barcelony z dnia 5go panowała w tern mieście nieprzerwana spokojność. W giełdzie dzisiejszej fondy francuzkie nader były przyciśnięte, a to z przyczyny pogłoski o rozwiązaniu Ministeryum, Pięciu Ministrów, a między nimi też P. Thiers, mieli eię stanowczo oświadczyć za interwencyą i twierdzić, iż jest obecnie nieuchronną. Trzej inni, a między temi P. Montalivet, mieli eię przeciw temu środkowi oświadczyć. Ponieważ jednak zdanie mniejszości zwycięstwo odniosło, podali się więc pięć będący przeciwnego zdania do dymissyi. Słychać, ie następcy icji dotychczas jeszcze nie mianowani, mówiono jednak o P P. Broglie, Guizot i Du«

chattl. Przy wymienieniu tych Imion podniosły się kursy; zaś hiszpańskie zniżyły się z 33! na 321,

A n g l i a.

Z Londynu, d. 15. Sierpnia.

Gdy z odrzuceniem bilu względem duchowieństwa irlandskiego upada także bil względem dziesięciny w Irlandyi, i nie polepszy się przykre położenie duchowieństwa irlandskiego, przeto gazeta Standard wzywa usilnie do hojnego wspierania tegoż duchowieństwa tak pieniędzmi, jako też wszelkiemi innemi' środkami. Pan Robert Adair, który niedawno był wysłany w szczególne m zleceniu do dworu pruskiego, ma się zupełnie usunąć od czynnej sfuiby publicznej. Gazeta dworska donosi urzędownre o mianowaniu Pana Austin Kommissaizerri' do rozpoznania stanu Malty. Tak więc Ministeryum przychyliło się do oddawna wynurzonego i często powtarzanego życzenia mieszkańców / Malty, którzy uskarżają się na zarząd tej wyspy, a szczególniej na zły wymiar sprawiedliwości. Słuchać o zbieraniu składki na wystawienie posągu Xieciu Wellingtonowi na końcu ulicy Wellingtona, przy moście londyńskim.

N a onegdajszej seseyi Izby "Niższej, D 0ktor Bowring zapytał się Sekretarza Stanu spraw zagranicznych, czyli Anglia popierała notę, którą Ambassador francuzki firzy Rządzie szwajcarskim podał Rządzącemu Kantonowi B ern, żądając oddalenia pewnych ludzi, którzy dotąd znajdowali opiekę w Szwajcaryi? Lord Palmerston odpowiedział: »N ie waham się oświadczyć, ii nie zasięgano rady Gabinetu angielskiego względem noty podanej Rządowi szwajcarskiemu, i ie ani gabinet angielski, ani Poseł angielski w Szwajcaryi, nie mieli w tern żadnego udziału. Gdy tak jest, mniemam więc, iż powin enem takie otwarcie mówić. Nie wypełniłbym atoli mojego obowiązku, gdybym na tej odpowiedzi poprzestał; albowiem moinaby ztąd czynić wnioski, niezgodne w tyrn lub owym sposobie z rzeczywistemi widokami Rządu: Kaidy kraj udzielny ma niezaprzeczone prawo użyczać opieki i gościnności każdemu cudzoziemcowi, który szuka przytułku u niego; lecz takie każdy kraj powinien utrzymywać stosunki dobrego sąsiedztwa z ościennemi krajami; a każda władza, wykonywająca prawa gościnności, powinna starać się, aby ci, którzy tej gościnności używają, nie knuli spisków dla przerwania spokojności w sąsiednich krajach. Rząd francuzki z przyczyn, których nie wiem, a dejrzenie na pewną liczbę ludzi znajdujących eię w Szwaj caryi, iź są uczestnikami zamysłu obalenia Rządu francuzkiego i przerwania spokojności we Francyi. W tern przekonaniu domagał eię Rząd francuzki od szwajcarskiego, aby pewne osoby z terryroryutn swego oddalił. Gdyby mi przyszło w takim razie udzielić rady Rządowi szwajcarskiemu, dałbym ją taką, iź dla dobrego porozumienia, jakie między krajami sąsiedzkiemi panować p o. winno, wypada zalecić tym, którzy takiemi zabiegami zawinili, aby się oddalili z kraju, którego opieki nadużyli. Nie można przypuścić, aby Rząd francuzki w tym przypadku działał lekkomyślnie lub bez dostatecznych powodów. Mniemam więc, iź domaganie się Rządu francuzkiego jest oparte na dobrych saeadach. Co się tyczy polityki Rządu angielskiego, wiem dobrze, jak waźnern jest uirzytnanie niepodległości Szwajcaryi. Każda więc rada, którąby jej Rząd angielski mógł udzielić, byłaby daną jako od mocarstwa przyjacielskiego, zawsze z względem na to, iź dla polityki angielskiej jest nader ważne«] utrzymanie niepodległości związku szwajcarskiego." Pan Hume pragnął wiedzieć, czyli ministrowie Króla Jmci dali Szwajcaryi taką radę, gdy tymczasem zacny Sekretarz Stanu z porzątku wyraźnie oświadczył, ii Rząd angielski nie po. parł domagania się Rządu francuzkiego od szwajcarskiego. Lord Pairnereton rzekł: "Rząd angielski nie przedsięwziął wcale urzędowego Jcroku w tej mierze; Poseł angielski nie podał podobnej no;y Rządowi szwajcarskiemu; nie miał instrukcyi do uczynienia tego, i nie ucaynił. Go się zaś tyczy rady prywatnej, którą mógł dać, wskazałem już jej dążność." Lord John Russell przełożył potem poprawy uczynione przez Izbę Wyższą w bilu względem władz municypalnych angielskich, i radził icb odrzucenie. Wniosek ten przyjęto bez kreskowania, a następnie postanowiono wezwać Izbę Wyższą do porozumienia się względem rzeczonych popraw. Pan O'Connelle w mowie, mianej na zgromadzeniu mieszkańców w Dublinie, przyrównał istniejącą teraz unią między Wielką Brytanią i Irlandyą do pajęczyny, lecz razem oświadczył, ii Anglia może ten słaby węzeł zamienić w nierozerwany łańcuch; jeźliby jednak zaniedbano stosownych środków, to jest ustaw tchnących sprawiedliwością, w lym razie unia zniknie. Zapewnił, iź najgorliwiej bronić będzie reformy władz municypalnych. Zmarły Hrabia Fingall , N aczelnik parów katolickich w-Irlandyi, był pierwezym katolikiem, który od Jerzego IV" zwiedzającego Irlandyą, otrzymał order Sw. Patryc go.

Hrabia GranviJle, Arnbassador nasz przy dworze francuzkim , uda się Stąd jutro napowrot do miejsca urzędowania swego. Xiąźę Brunświcki Karol ma jutro wsieść do balonu razem z Panem Green i odprawić żeglugę napowietrzną. Podczas wczorajszej sessyi Izby Wyższej odprawiła się narada z Izbą Niższą względem zmian uczynionych w bilu o władzach municypalnych angielskich; lecz nie wzięła zamie. rzonego skutku, albowiem lordowie obstawali przy swoich zmianach, a tak bil (en można uważać za upadły. Na wniosek Lorda Lyndhurst uchwaliła Izba stosowne postanowienie większością 49 kresek przeciw 29» poczerń nastąpiła druga narada, lecz również bezskuteczna. Odebrane tu listy z Stambułu pod dniem 20, Lipca donoszą, iź Turcy nie eą kontenci z wsparcia, jakie Sułtan daje malarzom, i c monopolu przedawania kawy. Dnia 14, z, m. przybył goniec gabinetowy do Poselstwa angielskiego w S tambule , i Uak się domyślają) przywiózł instrukcye względem sprawy Churchilla,

Hiszpania.

Z Madrytu, dnia 7. Sierpnia.

(Dziennik sporów) - Środki rozporządzone przez rząd w celu utrzymania porządku i spokojności wykonywają z surowością. Mimo nieukontentowania z powodu wydanego przez Quesade rozkazu rozbrojenia pwardyi narodowej, wszelka broń tejże w ciągu 48 godzin będzie w ręku rządu. Reorganizacya tej milicyi, złożonej z nader różnorodnych żywiołów, i nie mogącej być rządowi użytecznej, niezadługo nastąpi i w ogolę niczego nie zaniechają, aby do szeregów gwardyi narodowej takie osoby przyjmować, którym własny interes nakazuje obronę spokojności publicznej i majątku prywatnego. W stolicy opór stał się niepodobnym. Nadtszłe tu wzmocnienie wojska nie tylko władzom ale także nieprzyjaciołom bezrządu nowego dodaje serca. Prezes rady gabinetowej do tego stopnia nie obawia się nowej demonstracyi w stolicy, że do La Granji wyjechał. Po zabezpieczeniu stolicy od powtórnego zamieszania brak pieniędzy najbardziej Ministrów niepokoi. Klauzula układu zawartego z Gaviria stanowi, że zaliczenie rządowi ma być zawieszone, skoroby finansowe interessa kraju miały się okazać niepomyślniejszemi. Jeżeli więc teraz rząd w skutek tej klauzuli pomocy pozbawiony zostanie, jaki sobie prze» lem krytycz-niejszein się sunie. G a z e t a d w o r s k a umieściła następujące rapona, z których wynika, że Gonie z do Leonu ivkroczył. Generalny Kommendant prowincyi leońskiej donosi pod d, 2. Sierpnia, że o władzami stolicę opuścił, ponieważ się straż przednia Karolistów przy moście Sw. Marka pokazała, Twierdzi o n, że nieprzyjaciel ścigany przez Esparterę dzień jeden tylko w Leonie będzie mógł zabawić. - Generał kommenderujący w Asturyi donosi pod d. 30. Lipca, że powstańcy, po wkroczeniu do Galicy!, znowu tą samą drogą do Asturyi powrócili. Generał Espartero przepędził noc z dnia 28. Lipca w N avii, a tak powstańcy uprzedzili go o dzień jeden. Sposób myślenia ludu w Xiestwie zmienił się bardzo na korzyść Królowej. Wieśniacy nie chcieli powstańcom dostarczać żywności, a szczególniej wydarzyło się to w Cangas i Tinco. General-Kapitan donosi pod d. 3. Sierpnia, że na oznajmienie Generalnego Kommendanta z Valladoiidu, iż Gomez znajduje się w bliskości Leonu, rozkazać Generałowi brygady Pirizowi Sampozowi udać e;ę do EMencyi na czele swtgo batalionu, czterech kompanii regimentu Xiecia, szwadronu jazdy od gwardyi i t. d. Dla zapobieżenia połączeniu się Gorneza z Baeilio, chciał Generał - Kapitan posłać wzmocnienie Pułkownikowi Aspirozowi, od którego Basilio ścigany bywa, E s p a n o l zawiera następujące pismo z Korduby z dn. 3. Sierpnia: Dnia 31. z. m. nadeszła tu wiadomość, że w Kadyxie, Xeresie i Sevilli proklamowano konetytucyą i! ] 8 i 2. r, Zagorzali Liberaliści postanowili natychmiast pójść za tym przykładem. Za zezwoleniem Kommendanta uderzono w bębny, część gwardyi narodowej udała się na odwach i obwołano z największą okazałością wobec gwardyi na rodowej konstytucyą. Dzwoniono w wszystkich kościołach i mieszkańcy* musieli swe domy oświeci*l. Nazajutrz odśpiewano w głównym kościele Te Deum; ustanowiono Juntę i poczyniono przygotowania do utrzymania porządku i spokojności. Przecież kilka domów w ptrzynę obrócono i napadano na bióra urzc. dnikdw. Kilka osób więzionych na odwacbu wypuszczono na wolność. Zamyślają zmobilizować gwardyą narodową, lec* zbywa na pieniędzach i musiano od kapituły duchownej zażądać 6000 ciężkich piastrów. D ziś się nic Dowego nie wydarzyło. Golmazo i kilka innych osób udali się do pobliskich wsi i miasteczek, końcem skłonienia ich do udziałuw powsfanlu 1 utworzenia gwardyi narodowej ruchomej. W tymże samym dzienniku czytamy: Sądzą niekiorzy, że konstytucyą z igia. roku w Badajozie obwołano, podczas gdy inni zapewniają, że miasto (o za tą się oświadczyło konstytucyą, która przez prawnie obranych Kortezów przyjętą będzie.

Stronnictwo umiarkowane w nowej Izbie Prokuradorów pozyskało dwóch znakomitych członków, to jest Panów Ferrera i Zumalacarregujego. Ostatni z nich jest kuzynem sławnego wodza karolistowskiego. Z dnia 8. Sierpnia.

Powszechnem jest mniemaniem, iż" Margrabia Milaflore8 będzie mianowany Prezesem Izby Procirów.

Rząd w Saragossie wydał pisemko pod tytułem: "Na kogo wina spada?« Wyraża wniem, iż niedola, w jakiej się kraj znajduje, obojętność Ministeryum i nieczynność armii północnej, włożyły obowiązek szukania innych środków do pomyślności kraju. Portugalia.

Z Lizbony, dnia 24. Lipca, P6 odebranej wiadomości, iż karoliści znajdują się w prowincyi Galicyi, posłano przez telegraf rozkaz do dowódcy w O p o rt u, aby, ściągnąwszy wojsko w północnych prowincyach, wysłał je do miejsc zagrożonych niebezpieczeństwem. Wysłano oraz bryg wojenny do Vigo, aby przy brzegu dawał wszelką potrzebną pomoc. Między karolistami znajduje 6ię wielu Generałów i Officerów miguelistowskich. J eźliby się karoliścj nie oddalili, w tym razie obawiać się trzeba powstania migULJistów w północnych prowincyach Portugalii: .- Xiążę Ferdynand wrócił z podróży swoJeJ.

B e 19 i a.

Z Bruxelli, dnia jB. Sierpnia.

Królowa nasza przybyła dn. 16. b. in. z naStępcą tronu do Ostendy, gdzie przyjęły ją władze miejscowe, i w oknach pałacu pokazała dwukrotnie syna swego licznie zgromadzonemu ludowi. Tegoż dnia zaczęły się ćwiczenia wojska w obozie pod Beverloo w obecności Króla naszego, JI u s t 2 Y a.

Z W i e d n i a, dnia 16. Sierpnia.

Programat uroczystości koronacyjnej N. Państwa, w dn. 3. Września w Pradze odbyć się maj ącej, już wyszedł. N. P an przy tej sposo» bności będzie miał mowę w języku czeskim, a potem w niemieckim. Słowa homagium Stany podług wołi, albo w czeskim, albo w niemieckim języku wyrzec mogą. J. K. M, uroczystości na Przeorysę kapituły damskiej szlacheckiej w Pradz e wyświęcona. O r a i Ar. cyxiezna Suiia poświęciły się nauce języka czeskiego w ten sposób, że już płynnie i gładko mówić nim umieją. I u 2 C Y a.

Z K o n s t a n t y n o p o l a, dnia 27. Lipca.

Ambassador turecki przy Dworze austryackim, Ferik Achmed Basza, popłynął dnia 21. b, m. na fregacie Tariri Bahri do Tryestu. Pierwszy Sekretarz Poselstwa, Enveri Eiendi, udaje się z częścią sprzętów wspomnionego Ambassadora przez Sernlin do Wiednia, Cesarska-austryacki Vice Admirał Hrabia Dondolo , którego przeciwne wiatpy od dnia 13. b. rn. zatrzymały w ciaśninie Dardanelskiąj, przybył dziś na fregacie Venere przed Karn Rapu, blizko siedmiu wieź, gdzie czeka na wiatr pomyślny, celem udania się do Bujukdere.

Według najświeższych doniesień z Tripolis, Wielki Admirał Tahir B3ara przybił tam dnia 22. Czerwca z eskadrą swoją, składającą się z 10 okrętów wojennych, jaku to: I okrętu, liniowego, 2 fregat, 4 korwet, 2 brygów i x galoty, oraz 19 statków przewozowych; natychmiast wysiadł na ląd z wojskiem będącem na statkach, i wydał rozkazy do znakomitszych naczelników pokoleń arabskich, aby się poddały. Donoszą z Trapezuntu pod dn. 20. Czerwca, iż w Persyi przysposabia się wyprawa przeciw Kurdom; na czele jej ma być angielski Generał Henry Bethune. Mehmed Szach mianował najmłodszego swego brata, Karaman Mirza, Wielkorządcą prowincji Aderbedschan. Przeznaczony do Persyi Poseł angielski Pan Mac N eił przybył tu niedawno i zamyśla udać się w dalszą podróż, na statku parowym angielskim Essex, do Trapezuntu. Morowe powietrze wzmogło się w tutejszej stolicy. N awet w seraju Wielkiego Sułtana fw Bederbei trzy osoby zostały dotknięte tą chorobą.

Rozll1aite wiadoll1ości.

Literackie doniesienie o wyszłych p o l s k i c h d z i e ł a c h : " Teatr warszawski, Warszawa 18.$5: Oddział I I. część 6ca: "Siedm dziewcząt pod bronią," krotochwila w 1. akcie, z muzyką różnych kompozytorów, przetłumaczona 2 francuskiego przez j. N, Kamińskiego,lC86dyrektora tea'ru lwowskiego. Oddz. II. Część 7tna: "Dziesięć lat życia kobiety, czyli złe ra d y," w 5ciu aktach, a Ociu obrazach, z fran cuzkiego PP. -Scribe i Terrier; (każda część z jednym obrazkiem). - Przewodnik rolniczoprzemysłowy, Leszno, Nr. l" 2. i 3. z Kwietnia 1 Maja 183Ó r., str, 64, - Panorama literaiury krajowej i zagranicznej Nr. 2., w Warszawie r83". O Literatura niemiecka: a) Poezyje epiczne: Pieśń o Nibelungach. Księga bohaterów, Gedruna. Olnit. Hugo. Dytr>ch. Król Rother. Podania o Arturze, o świętym Gralu. Poemata Wolframa von Eschenbach : Tristan i Insalda. Iwain. Powieści z dziejów Karola W, Przerabiania klasyków starożytnych, b) Poezyje dydaktyczne: Tyro. Winsbek i Winsbekowa. Gosi francuzki. Skromność Frajndanka. Salomon i Markolf. Baj. ki, klejnoty Bonera. Walka na Wartburgu, c) Proza: Zwierciadło saskie i ezwabskie, przez A. J. S, 2) Obrazy Kaukazu Alex. Marl ńskiego: Pożegnanie Morza Kaspijskiego, tłum. M. C. 3) Złoty poranek (scena warszawska), tłum. podług Glasbrenner'a T. N. ą) Klechda, Kazimierza Wł. Wójcickiego. 5) Poezyj e: o) Xiąźę Henryk Lew (z E berta), tłum. Fr. Zatorski; b) Do Katarzyny, Ign. S.; c) Sonety (z Gótbtgo): Żal kochanki, Koleje wieku. Przygotowania w drogę, tł. J . S. d) Piosnka, Wik. Zielińskiego. 6) Kronika Itieiacka. Wiersze rozmaite przez L. P, (o tockiego) , w Poznaniu, 1836; str. 140. - O potrzebie i możności zaprowadzenia w naszym kraju jedwa bnictwa, z najnowszych zagranicznych dzi <ł, przez J. N. Kurowskiego ; Warszawa, 1836» Część I. O hodowaniu drzewa morwowego.

Część II. Sposób chodowania jedwabnie od ich wylęgnienia do oprzędzenia się. Część I I I. O apreturze jedwabiu, t. j. odwijanie go.

z oprządów, kręcenie, i t. p,; niektóre wiado. mości o handlu i przedaźy tego płodu. (T o dziełko zasługuje, aby w zakładach naukowych było młodzieży do nauki udzielane; a bardzo zalecać wypada, i życzyć sobie: aby w zakładach sierot, ubóetwa i t, p., według danych w tern dziele przipisów, zaprowadzone zostało w kraju naszym jedwabnictwo'" któreby do zasobów tych zakładów witle bardzo przyczynić się mogło, a rozszerzone w kraju naszym wieleby dopomogło do jego ubogacenia.

Wielka liczba podróżnych których ciekawość ściąga z Londyn u do Paryża skłoniła właścicieli statków parowych do zniżenia do 5 lub 4 szylingów płaty za przewóz z Londynu do Calais lub Boulogne. Z ostatniego a tych miast po 3 razy na dzień odchodzą do Paryża sobem cala podroż z Londynu do Paryża odbywa się za 13 szylingów, (około 5 talarów), Bardzo wal n e g o d o ś w i a d c z e n i a udzielił nie dawno lekarz Fontenelle francuzkiej akadermi umiejętności: Panu Portal przyniesiono «ziecię, które nieżywe na świat przyszło; już od kilku chwil leżało na jego anatomicznej scenie, gdzie miało być sekcionowane. Gdy się już zabierał do czynności, przychodzi mu pomysł... tchu napuścić w usta dziecięcia, co uczyniwszy po dwóch lub trzech minulach powróciło ciepło, i krew zaczęła swój obieg, serce biło i wkrótce martwe zwłoki zamieniły się w żywe dziecię, które rodzicom odesłał. Z tego powodu zwraca Pan Fontenelle uwagę, jakie szczęśliwe skutki można otrzymać przez wtchnięcie powietrza nowo narodzonym dzieciom; wszelako ostrożnie w tern postępować trzeba, i nie zbyt wiele puszczać tchu w piersi. Zkąd to słowo Cocarde ród swój wzięło? Jeszcze za Ludwika XI I. nosili żołnierze kapelusze z pióropuszem królewskiej barwy, k>ory nazywano: Chapel de plumes. Pióropusz ten był zwykle złożony z piór kogucich (p lum es de coq ), i ztąd brał nazwę coquarde czyli cocarde, b dy później na miejsce pióropuszy użyto węzła ze wstążek, rzecz się zmieniła, a nazwa w rozmaitym kierunku mody, aż do liberyi służalców przenieść się dała. Zaledwie zapomniauo w Paryżu o brodzie Generała Allarcl, gdy teraz nowe zjawisko «wraca powszechną uwagę; jestto młody Anglik, kióry właśnie co przybył z południowej Afryki z krainy Amazuli. Dzicy zadali mu ranę w pewnej potyczce, z tego powodu muB ał do JEuropy powrócić. Młody gentleman pokazuje się w salonach w ubiorze wojowników Amazuli. Wyższa część jego ciała pokrytą jest bawolemi włosy, a od pasa wiszą mu lamparcie ogony. N agłowię ma bujne pióra.. W ręku nosi podłużną tarczę ze skóry bawolej i dziryt, z bardzo ostrym grotem. Podróżnik ten umie nawet i mowę Arnazulanów, której próby posiał jeograficznemu towarzystwu londyńskiemu. W dniu urodzin Najj. Cesarza Ferdynanda, wicekonzul austryj. w Smyrnie odprawiał Tedeum w kościele katolickim, przyczem brzmiała muzyka, złożona z samych Turków, Jl Zyd zbierał jałmużnę dla ubogich wszelkiej religii. Podczas obiadu, Turcy grali marsze Rossyniego, L;s(y z Genui donoszą, że tamże zamieszkały doktor Palmeryni wynalazł żelazną machin ę, dotąd nieznanej poruszalnej sjiy, która zarazem i z wszelką porządkowością patowtgo mechanizmu, i z całą złożoną potęgą teo» ryi Archymedesa działalność swoje wywiera» Machina ta jest 5 115 łokcia szeroka, 3 dłu "'a, a 3 ij% wysoka, i ma siłę 1,340 koni. Pan Brugnell doświadczeniami czynionemi na zwierzętach doszedł, że rozczyn fosforanu sody jest lekarstwem na otrucie grynszpanem. Kiedy Walpole stał u steru angielskiego rząd u, wszystkich złoczyńców odsyłał do osad amery kańskich, przezco krajowcy wiele njeprzyjemności doznawali. Z tego powodu, pisał Franklin do usłużnego Ministra, dziękując mu za tę zbytnią pieczołowistość macierzystego kraju, i przy tern, aby mu dowiódł wdzięczności Amerykanów, posyła mu w ich imieniu skrzynię z grzechotnikami, z prośbą, aby je puścił w królewskie ogrody, gdzie plemię to najlepiej rozmnożyć się będzie mogło, i tyle korzyści dla Anglii przyniesie, ile przewóz zbrodniarzy dla Ameryki, Przed dworna wiekami ledwie jeden na tysiącu nosił pończochy robione na warsztacie, p z e d jednym witkiem ledwie jeden na pięciuset, A teraz nie masz prawie jednego na tysiącu (lecz nie u nas), któryby pończoch ńie nosił; z tern wszystkiem William Lea, wynas lazca warsztatu pończochowego, nie znalazłszy żadnego weparcia na swój wynalazek, uDiarł ze zgryzoty, W Norfolk znaleziono pewną kobietę wdowę, nie bogatą, i mającą miłość u ludzi, w swym pokoju zamordowaną.. - szyję miała z przodu podrzniętą, a zkrwawiona brzytwa, jakby wypadła z jej ręki, leżała tuż na ziemi, W meblach nie okazywał się żaden nieporządek, ani też widać było kradzieży w pieniądzach i rzeczach. Zebrano zeznania świadków: wszyscy śniedzi wnoeili, że nieboszczka sarna sobie odebrała życie. T ego też zdania byli dwaj chirurgowie, i już 11 przysięgłych w wyroku swoim uznało ją za samobójczynię, gdy dwunasty, jakiś poczciwy wieśniak, jakby tknięty wewnęirznem przeczuciem przystąpił, na wezwanie koronera, do trupa i krzyknął przeraźliwym głosem: "Zabójstwo! zabójstwo! ta kobieta jest zamordowaną!" Obecne osoby okazały największe zadziwienie, lecz wieśniak tak się odezwał: "Patrzcie ona ma włosy ciemne, a czy me widzicie na jej paznoeciach rudych włosów?" Wszystkich spojrzenia zwróciły się na zięcia nieboszczki, który miał rude włosy; pomieszanie jego tak było uderzające, że wzięty pod inkwizycyję natychmiast się przyznał. (Rozrn, Lw,) ńych exekwjach, w urządzonym tu grobie familijnym ciało ś. p. Balbiny z Trąmpczyńskich Wierzbińskiej małżonki W. Wierzbińskiego, Hadzcy Ziemstwa dziedzica dóbr N owca, która po kilkoletniej chorobie, pomimo starunku męża i najcelniejezych lekarzy, w dniu 7. M n, o godzinie 7mej wieczornej, w 43, roku wieku swego, pełne cnot małżeńskich, macierzyńskich i chrześciańskich życie zakończyła. Rzadkie cnoty i przymioty umysłu tej pani, powszechnie znane i uwielbiane, nie tylko przez nader liczne zgromadzenie obywateli z okolicy i odległych powiatów w dniu pogrzebowym uczczone zostały, ale na zawsze pozostaną w wdzięcznej pamięci w żalu nieululonego małżonka, godnej familii, krewnych i przyjaciół. Cześć popiołom zgasłej. Dolsk, dnia 18. Sierpnia 1836.

x. F. P. SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Główny Sąd Ziemiański w Poznaniu, Dobra szlacheckie Sierosław z folwarkiem Pokrzywnica w Powiecie Poznańskim, sądownie oszacowane na 16,086 tal. g sgr. 3 fen" wedle taxy mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i watunkami w Registraturze, mają być dnia 6, Marca 1837» przed południem o godzinie lotej w mIeJSCU zwykłem posiedzeń sądowych sprzedane, - Niewiadomych z pobytu wierzycieli, jako to: j ) Józefa Raszewskiego; 2) Katarzynę z Kężyckich Neumann; 3) zamężną z Raszewskich Radzikowską; 4) bezżenną Raszewską, jako też i pretendentów realnych i sukcessorów realnych i sukceseorow zapisanego w hypotece dziedzica Mateusza N eumann, a mianowicie: 5) Pułkownika Jozefa N eumann lub jego sukcessorów; 6) Piotra N eumann czyli jego sukcessorów; 7) Józefę z Raszewskich N e umann; 8) Ludowikę z Neumanów Moszczeńską; 9) Agniszkę z Neumanów Schoenbek; JO) Mateusza N eumann lub jego sukcessorów; U) Jana Nepomucena Neumann, lub jego sukcessorów, a mianowicie: N epomucena") Franciszkę I rodzeństwoN eumann i ich 0Justine (piekuna Jana Jaraczewskiego; Zofią ) 12) Annę Maryannę z Neumanów Jaraczewską, lub jej sukcessorów, jako t o: u) Majora Jena Jaraczewskiego, b) Wjktoryą, zamężną, Lubomęsią"c) Teklę, i Adama rodzeństwo Jaracze« wskich, zapozywamy niniejezem publicznie na powyższy termin z tern zagrożeniem, że w razie ich niestawienia się przyjęiem l>ędz?e, jakoby bezwarunkowo na przybicie najwięcej dającemu zezwolili. - Zarazem wzywamy wszystkich pretendentów realnych aby pretensye swe w terminie pod uniknieniem prekluzyi podali, Poznań, dnia 22. Lipca 1836.

Król. Główny Sąd Ziemiański.

WEZWANIE WZGLĘDEM DOKUMENTU.

N a wniosek małżonków Kranzów, amortyzacya obligacyi przez tegoż Gottlryda Kranc okupnika z Sikorzyna na rzecz rodziców swych Krysztofa i Krystyny z Raketów małżonków Krańców względem pożyczonych od nich Tal. 800, przed niegdy Wollenhauptem Radzcą sprawiedliwości w mieście tutejszem pod dniem 26. Maja roku 1830. zeznanej, a wedle doniesienia zagubionej, nastąpić ma. Tym końcem wzywamy obligacyi tej posiadaczów, ich sukcessorów, cessyonaryuszów lub tych, kiórzyby w ich prawa wstąpili, aby pretensye swe, jakieby z obligacyi lej mieć mienili, natychmiast, a najdalej w terminie na dzień 4. Października r. b. przedpołudniem o godzinie m ej przed Delegowanym naszym Ur, Grumbsch, Referendaryuszem Sądu Główno - Ziemiańskiego, w Sądzie naszym wyznaczonym zgłosili, w przeciwnym razie z pretensyami swemi jakieby do tej summy mieć mogli prekludowanemi będą, a przy nałożeniu im o to wiecznego milczenia amortyzacya obligacyi z dnia 26, Maja 1830. wyrzeczoną zostanie, Rawicz, dnia 6. Czerwca 1836, Król. Pruski Sąd Ziemeko-mlejski.

O B WI E S Z CZ E N I E II W W i e k o w i e pod Witkowem jest 150 sztuk tłustych skopów do sprzedania,

Wyciąg Z Berlińskiego kursu papierów 4, .? i i pieniędzy.

Dnia 23, Sierpnia

Papiera- jGotowiOl zną

806.

pu /JO Obligi długu państwa, 102J 101$ Obligi bankowe aź do włącznie fit. H Zachodnio- Prusfeie listy zastawne 1031 Listy zastawne W, Xicstwa Poznańskiego. 1041 Wschodnio- Pruskie 103] bzląski* .» l . 10ćł