GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.03.29 Nr72

VVieflkfcgo

Xicsiwa POZNANSKIEGO

JWV%.

yabladcmJ łr.Aarni Nadwor"ej Jf: iiek era i Spółki.

Redaktor: A. Wanno WHhi.

We Wtorek dnia 29. M: arca.

Wiadom ości k rajowe.

Z Berlina, dnia 24. Marca.

d JO. Pauu,..cy Xi £e Nassau udo Wiesbaen WYleCna1., a vuesoa

Wiadomosdzagraniczne.

R °ssya.

Z Petersburga, dnia 5. Marca.

Górale z agodnego powietrza i zupelnego braku śniegu .korzystają, aby ciLle » « o k o * posiadłość, nasz/z te/atrooj K f f i , v s ' * r i a ? U \ AJ' c z b. e 8000 uderzyli w pier£ «y C h dniach btyczn.a z niesłychana natarkraju u, ? _ " s W e S o o ? o o A o r s t «P a I o n e g o

C zy ła i t y lfco'. i'f 7 n ,li * j a™tad bW- wy ru 'a k , , :Mieszkańców!.,upfoaniudZ9 T S9« Pyta.ta., i Ił1iasto poczcie? 7nr rTM:U 7 9 o A. o ? o nasze naząjutlZ do S f e J 9 V ? w? »ko horda rozbóInikó-w / ., A b A C a 9 zdobne ataki * Q I Q U j A A A i

184? .

ma.tych mie,scach, tak ze największej z stro» ny naszej trzeba baczności. Generał - Poru. czn.k Grabbe, który tu przez kilka ły 40dni przebywał, powrócił lako naczelny dowódzca woisk zakaukazkich, na mielsce przeznaczenia swego. Jest on pomiędzy Generałami na Kaukazie działającymi bezsprzecznie najznakomitszy ; mierną go tez w bliskiej przyszłości wojennym . cywilnym Gubernatorem prowincyj Kaukazk.ch, ponieważ General Gołowin urząd awó, podobno składa. _ Dla przedsięwzięcia ulepszeń w admin.stracyi tych krain Rzeczywisty Radzea Posen i Minister wojny Hrabia Czerniczew za dni kilka stąd do Tyflisu sie udadzą; p. erwszy z nich »noże rok cały tara przepędź! -. Hr. Benkendorf w najwyiszern zleceniu do R yg i S ic d ł ( b / d J . u a a yzgrom xone tam na Se,m szlachcie wolę monarszą pod względem mających byc teraz uregulowanemi stosunków włościańskich objawi"hl .. . Z T nę trzna bl do k . , I k , II r l ; . ' wa cer WI s. zaa a zbliża się do ukończenia. Kopula, wyj ą wszy pomn.csze roboty z bronzu, już wykończona, po zdjęciu rusztowań, co w ciągu lata przy-, szlego nastąp" dzieło to w cale" ,ego wspanialoaci tędzię można podziwiać. Kościół i« ł * h . T y po.21acanYTM bronzem, arcydziełem jest budownictwa. Wysokość jego tak znaczna, ze z góry w i d o k na sześć mil wokoło sztadzie ta kopuła zdaje się być gwiazdą przewodniczącą dla okrętów. N adzwyczaj piękne jest owo w rozmaiłem świetle dzienne m migające igranie barw ścian, kolumn i pozłacań te) świątyni. W nocy blask gwiazd odbija się od złociste) kopuły, a na samym końcu krzyża jaśnieje światło jasłą-awe. Jest to gwiazda Piotra Wielkiego! Sciany marmurowe czte rech dzwonnic podobnie bliskie ukończenia i przez całą zimę pracowano około rzeźb. Je den wielki fronton już ulany i ciselowany. Zrobiono także już kosztorys dla 3 wielkich bram metalowych, a N. Cesarz rozkazał, żeby wynalazku Professora Jacobi, t. j. galwanoplastyki jego, pr ty tern użyto. Bramy, wytwornej roboty, wysokie będą 56 stóp. Ba» dania Komtnissyi budowniczej wykazały, że cały gmach nadzwyczaj mocno budowany i że mniej (jak powiadają) osiadł, aniżeli którakol wiek inna budowa. Francya.

Z Paryża, dnia 17- Marca.

Najważniejszy wypadek rewolucyi lipcowej, t. j. ile możności jak najdokładniejsze oddzielenie kościoła od państwa i usunięcie duchowieństwa od wszelkiego wpływu na sprawy świeckie, znowu od kilku lat z coraz większą otwartością cofnąćby chciano. Duchowieństwo francuzkie nie może jeszcze całkiem zapomnieć błogiego czasu wszechwładztwa Arcybiskupa paryskiego i małych seminaryów. Kształcenie młodzieży, w ręku laików, jest przedmiotem ustawicznie ponawianych pocisków, a oskarżające listy pasterskie już się teraz gorliwości Biskupów niedostatecznemi być zdają. Biskup z Chartres, X. Clauzel Montais, zapowiada szereg listów, jakie o szkołach publicznych w tu tej szych dziennikach umieszczać zamyśla, i o głoszenie to już rozpoczął. Dla poznania stanowiska, na jakiem się obecnie duchowioristvt o irancuzkie pod względem tego tak ważnego przedmiotu znajduje, umieszczamy tu pierwszy list wspomnionego Biskupa. »Nietylko iako Kapłan i Biskup, ale także jako katolik, obywatel i Francuz poczytałem za rzecz potrzebną podać do wiadomości publicznej kiIka uwag nad wykładaniem nauk po uniwersytetach, zdających się nie tyJko największy minteressom towarzystwa, ale także i wie rze ojców naszych zagrażać. Zaczynam od tak nazwanych zasad filozoficznych, w umysł młodzieży wpajanych. Poczytuję ię za równie mylne jak zgubne, i twierdzę, - nie chcąc zresztą nikogo o złe obwiniać zamiary,- źe filozofia, tak jak jćj uniwersytet naucza, zdolna tylko jest zwiększyć mieszaninę wyobrażeń, owe chłostę naszego czasu, i że dla Francyi

gotuje nieszczęścia, które może jeszcze okropnie jsze będą od tych, co przed półwiekiem panowały. Zdanie to, mogące się niektórym płytko sądzącym osobom dziwnćm wydawać, wszyscy myślący i władzę sądzenia mający mężowie podzielają. Nadmienić tu na sam przód wyada, że od łat 40 w części wychowania pulicznego, jaką się tu teraz zajmuję, zupełna zaszła rewołucya. Znikły zupełnie albo przynajmniej w pogardzie zostają Mare sposoby nauczania, stare zasady, które tak potężnie na umysł i serce wpływały. W mie sce ich całkiem nową postawiono naukę, zaprowadzoną po szkołach naszych przez trzech pisarzy, z których jeden juz nie żyje. Tam skłania się wszystko pod powagą ic(i imienia, wszystko ustępuje wpływowi ich sysiematów, wzniecanych w obcych krajach, a mianowicie w Niemczech. Wypada nam przeto zgłębić zdania i zasady owych pisarzy" abyśmy sposób filozoficzny kształcenia młodzieży naszej podług tego poznali. Najsławniejszemu to z pomiędzy nich, którego dwaj pozostali są odgłosem i uczniami, przypisać należy całego ducha, jaki uniwersytety owionął. Pisma jego (Pana Cousina) są pełne ognia, zapału i namiętności. Jest on w samych podskokach, ale każdemu podskokowi bolesny towarzyszy upadek. Wyobraźnia jego miota pioruny, ale po tych znowu głęboka następuje ciemność. Nie oszczędza on i najszczytniejszego i naj świętszego dogmatu. Wszelkie i najbardziej oburzające błędy znajdują w pismach lego obronę i wsprawiedhwienie. Jesteś panteistą? Odpowie ci, że Bóg świat nie z niczego, tylko z siebie samego stworzył, a tak wszelkie stworzenie jest cząstką istoty boskiej; wszystko jest Bogiem, nawet i zwierzęta! Powie ci nawet, że świat jest Trójcą, równie jak Bóg. Jesteś ateuszem r Zapewnicie w miluchny sposób, iż lałszem jesteądzić, jako by B ó g był nieogarniony. Ze zaś skończona możność poznawania nieskończonej istoty objąć nie zdoła, widoczną jest, iź jeżeli istotę Boga znać mniemamy, Boga być nie może. Nie wierzysz w objawienie? Powie ci źe przyrodzony nam rozum jest w c i e I o - ne«! s ł o w e m i innego nie ma objawienia. Zresztą trzebaby całe jego przytoczyć dzieło, aby się o wszystkich dowolnych wnioskach i bluinierczych przekonać twierdzeniach. Z takiegoto źródła czerp a nowe pokolenie, kwiat i nadzieja narodu, swoje nauki. A jakimże pokarmem zasili zatrute źródło duszę młodzieży? Oto bezbożnością, pychą, tysiącem przewrotnych zdań bez związku, pogarda kaidej prawdy i ową trawiącą niespokoj i do zbrodni się nawet ucieka. Te fc.fca słów wystarczą na okazanie nieszczęścia, jakie wychowaniu młodzieży; sagraia, bo wątpić nie można, że takiemi zasadami przesiąkł« umysły maja być" z czasem panami opinii publicznej j całej naszej przyszłości! A teraz, wy, których sława i szczęście rrancyi obchodzi, zachęcacie przemysł, pod. sycacie handel, okrywacie kraj pomnikami, godnemi jego bogactw i wielkości, kupicie cuda na cuda! Lecz wśród tych pięknych robót zatrzymajcie się na chwilę i spojrzycie poza siebie. Kto za wami postępuje? Kto .wam depce po piętach? Kto spotyka oko waszze? Oto pokolenie, pełne bezbożności , i gawione ż dza niepod egłości: po kolenie V.

ł , . v. . vK.-: łi"'3-m fi L-.-r- I : f,IUsn; .]Jo}{(nenle bez Boga, bez hamulca, które waszą pamięć znieważy, prawa podepce i dzieła zniweczy. Ten potok cierpień można jeszcze zdaniem naszem odwróci«.. Lecz ocknijmy się, nie śpij my w pokoju na ziemi, pełnej palnych i co chwila wybuchem grożących materyałów. Promień z góry oświeca nas, Bóg niech zachowa francyaj« D z i e n n i k s p o rów, opierający się «tale przywłaszczeniom duchowieństwa tak o liś. ' Cle tym powiada: »Zbierzmy wkupkę zażalenia. Biskupa chartreskiego. 1»an Cousin jest panteist;" bo powiedział, niewiadomo nam d ie'e J m:ęó l 1;Viat z siebie tworzY1! J es t t - r P«-zyna,mr.le, ałelzmowl słodk, gotuje tryumf, nauczając, że rozumem ogarną m o 2 II B o " a! p a II C o U s i li) II a u c M

43!

Przed 40 laty, czego X. Biskup tak mocno żałuje, uczono filozofii Kartezyusza, a wszyst« kim wiadomo, czem ta filozofia była. Jedna na» tylko rzecz niepokoi: boimy się, aby z zdania X. Biskupa nie wnioskowano o sposobie myślenia całego duchowieństwa francuz* «. ego, bo wtedy sądziłby nie jeden, że nasze duchowieństwo w 19 wieku sroźsze jest od duchowieństwa wieku 17., które filozofa Mallebranche, krytyka X. Pelau, poetę i publicystę Fenelona z łona swojego wydało. W 0w y» czasie nie lękało się duchowieństwo idei; władało wiekiem swoim i wyprzedzało go. Dozwólmy tylko pewnym ludziom wszyetko owładnąć, a zobaczymy, iż i wiek 17. jako rewolucyjny okrzyczany będzie. L dnia 18. Marca.

Na posiedzeniu Izby Deputowawanych z d. 17. Marca projekt do prawa tyczący emerytury dla urzędników publicznych* większością 18 głosów przepadł. Podług Sentinelle de l'Ar-rree postanowiono w roku tym 40,000 wojska koncentrować, aby jeden albo też kilka obozów utworzyć, których punktem środkowym ma być Chalons sur Marne. Wojska te bęJą. pod rozkazami Xiąźąt Orleans i N emours. Na giełdzie dzisiejszej żadnych nie było nowin politycznych. Anglia.

Z Londynu, dnia 18. Marca.

Opozycya przeciw podatkowi od dochodów coraz gwałtownie, szą się staje, szczególniej gdy ,ąc, ze przyrodzony nam rozum lest wcielonem T i m e s tak stanowcze przeciw temuż zajęła słowem, zaprzecza objawienie! Nareszcie stanowisko. Teraz więc także i wielu z poPan Cousin dostrzegł, że świat jest to samo, między konserwatystów, ludzie dzień tx> dnii» co Bóg, i tu go o marzenia'obwiniają. Byli- na słowa dziennika lego przysięgający, nie pobyśmy naturalnie przysięgli, iż to były marze, czytują za rzecz niesłuszną opierać się rządowi, ma chrzescianma szukającego w świecie od- który się sam z najwięks-zem utworzył natężebicia i dowodu na dogmat o Trójcy świętej. niem, w najważnieitzyrn punkcie, t. j, w fiBylibyśmy sądził" re nieprzyjaciel obja-' nansach. Times mści się obecnie na Miniwien.a nie byłby podobał sobie w tłumacze- steryum z powodu Kommissyi, której dzienniu S.J ana: Et erat lux vera, quae illuminat ni ten wieczną poprzysiągł nienawiść i któomnem hominem venieLtem in hULc munduro. rej upadek przez zwycięstwo konserwatystów r . 81« te "*y dotyczy, toby ten bardzo był przy ostatnich ogólnych wyborach jako- nieu»m£ł . OI?Y' 6 d > b Y mU P" > trII arro , że Bógjest chro ny przepowiedział. Tymczasem żaden wiedz?!II',eOSarm'ony. P.Couzin także nie po. praWIe roinisteryałny dziennik nie obstaje całi określi«A * y r o z ? m II a s Ż r i, ó 8 ł ł b ., kowicie za tym środkiem. To się zaś im najV K . .. A" ,. * l j, . «ega zg IC bard i . t . d b .. b k 1. t«rI o te są jedynie własnoscią. z ej prz em nIe po o a, 11 zaro e , maf]] 1 Ptl?ar, rsk' Qo E<5 " . ,. l ły czy wwłkI ma podług jednej i tej samej zaS".-eu-:e twarzy-r:-' - Taki t , w j «a ome d SWla sady podatkiem być obłożony, jak dochód z c x mądrość,. A czyli* Bóg jest czem innem dóbr nieruchornych i od kapitałów. Bardz» jezel, me potęgą, dobrocią iOmądrością? OtOŻ więc do prawdy podobną jest rzeezą, iż Peel cała. bezbożność, cał bluźnierstwo nowej ii- dziś wieczorem, gdzie plan swój ma rozwija«*, bzof1.f Oto zagrażające iwi alu poczwary l w tym względzie niektóre zapowie zmiany. «wch zresztą, nowa filozofia będzie spokojną Wytrwałość, z jaka się wzbraniał dać jakąkolwiek odpowiedź na podawane mu pod yrzglę domyślać, ii umyślił korzystać z uczynionych przeciw temuż zarj.ulów, ,i me CuCiai s.'t; 2-a' wczesnemi wiązać wyjaśnieniami. Ponowienie inkwizytorskiego postępowania, z jakiem podobny podatek w ciągu wO« jen Napoleońskich wybierano, wystawiłoby podatek ten w najzawistniejszera świetle« Ja sam znam wielu ludzi różnych stronnictw, którzy z początku, słysząc o tym podrftkp, poczytali go za zupełnie słuszny i gotowość swoje w przykładaniu się do niego oświadczyli. Ale gdy im później postępowanie owo przypomniano, albo tym co są za młodzi, aby o owym ucisku wiedzieć mogli, opowiadano, co wtedy wycierpiano, wszyscy zwinęli chorą giewki i przeciw temuż walczyć postanowili. I w tem więc także wiele rządowi do zmodyfikowania pozostanie, leżeli podatek te n _/\ n i e chcę mówić przeprzeć, b.j tego na każdy przy« padek dok i że - aie go przez trzy lata utrzy mać pragnie. Opoeycya, zdająca się być w chwi I i, kiedy Peel plan swó I wnosił, gotową, zapatrywać się na niego z umiarkowaniem i bez Względu na stronnictwa, postanowiła nakomec/\oprzeć się temuż V\ idząc wielki wstręt publiczności od tegoż, zanadto wiele ponęty dla siebie zna I dowała. Zechce ona teraz przekonywać klassy średnie, że, gdyby jej plan byl i przyjęli, i nietylko clo od drzewa budowlowego, ale także od cukru zniżyli, byłby się dał zakryć niedobór w dochodach bez nakładania nowego podatku. Może ona także sobie pochlebiać, że wielu z tych, co dawniej rzecz tę sa nippoźyteczną walkę stronnictw, osobiście ich się nie dotyczącą, poczytywali, i inni, co W Peelu czarnoksiężnika i alchemistę, zdolnego przynieść ulgę nędzy krajowej bez i<h przyłożenia się do tego, uważa I i, obecnie gotowym i będą ich posiłkować. Lord Brougham, nie mogąc się doczekać, dopćkiby bil w Izbie wyższej wniesiony nie był, rozpoczął na własną rękę wojnę przeciw temu podatkowi, Lec z mowa jego, jaką wczoraj wieczorem w Izbie wyższei swój abstrakcyiny popierał wniosek, zanadto była długa i nie mogła naturalnie wpływać inaczej jak tyl ko przez pojedyncze miejsca, których gazety umieścić nie omieszkają. Była to raczej wymówiona księga, nie mowa. Jednak podczas gdy z jednej strony przeciw rządowi powstawał, zadał także i opozycyi cios nieszczęśliwy, przyjmując za rzecz bezwarunkową, ze niedobór li tylko podatek tego rodzaju zakryć ujoże. 5 Potem przecież bronił przeszłego Mi nitteryjirn przeciw tylokrotnie powtórzonemu i z wielu względów niesłusznemu zarzutowi, jakoby niedobór ten był skutkiem zlej jegoadmimstracyi. Okazał on owszem, ze."00,006 funt. szt. muszą zakrywać prowizyą od 20 mi-, Ijonów, przyznanych w czasie zarządu YVhigowskiego właścicielom usamowoinionych nie«, wolników, a 800,000 funt. są skutkiem zniżę-! nia opłaty od I i stów, z czego te szczególniej korzystają klassy, które naj gwałtowniej przeciw nowemu powstają podatkowi. Nierównie zaś ważniejszym dla rządu, nil wymowa ślachetnego Lorda (która \ui b) najmniej takiego nie wydaje skutku, jaki m'egdji mowy obywatelskiego Henryka Broughaiua wydawać zwykły) jest postanowienie, wydane wczoraj przez właścicieli akcyi banku angielsk., wezwania pomocy parlamentu przeciw podatkowi; szczególniej zas domagania się, aby ta część ich dochodów, mająca się tylko prze» pewien przeciąg lat utrzymać, nie lak wielkie mu-ulegała podatkowi, jak ich dochód stały. Stowarzyszenie to albowiem odbyło wczoraj swoje ęwierćroczne zgromadzenie, i choć Ko nserwatyści mają na mcm stanowczą przewagę, nje chcieli oni I ednak z tejże korzystać, gdzie chodziło o ich osobistą korzyść, i tyl ko trzy głosy odezwały się przeciw powyższemu postanowieniu, wniesionemu przez jednego z członków. Rząd zaś prawie na żaden sposób wniosku tak znacznego stowarzyszenia pominąć nie może} jeżeli zaś wzgląd nań mięć będzie, uzna zarazem ustawę kardynalną, źc dochód, pochodzący z osobistych wyśileń, nie powinien tak wysokiemu ulegać podatkowi, jak trwałe dochody. JNa zapytanie Russella oświadczył Peel, io więcej wojska do Indy i i (nll1n wysyłać potrzeba, i rząd przełoży Izbie za dni kilka wniosek o obmyślenie na ten cel środków. Tutejszy związek przeciw prawom, zbożowym odbył zgromadzenie, na klorem jak naiuroczyściej uchwalono nie odstępować. od podburzania, dopóki w s z e I k i e j opłaty od żywności n i" zniosą i zasady wolnego handlu w całej obszerności nie przywrócą. Oopis. Sądziłem, ie pocztą dzisiejszą będę mógł W Pana także o treści mowy Sir tt. Peela zawiadomić; ale opozycya przyjść mu do słowa, nie dozwoliła, a Pan Hari.ng, dawniejszy Minister Skarbu rozpoczął obrady długa. mową, W której dowieść usiłował tego, com wyżej przytoczył. W chwili, gdym Izbę opuszczał, odpowiadał teraźniejszy Minister Skarb u, a m owa jego zapewne nie krótsza od poprzedzającej będzie. Według dziennika Nayal and MilitaryG azette, Królowa ma zamiar mianować Paiami Admirałów. Stopford, Cuckburn i Codrmgton. Ten dz. zwraca zarazem uwagę, że żaden z 20 Ad m irałów, których flota angiel wielu Jenerałom takowa lest udj.ielona. Na onegdaiszdm posiedzeniu Izby Niższej, po przełożeniu budżetu marynarki przez Sekretarza Admiralicyi, Sir Lh. Napier p-chwaJił zamiar wysyłania okrętów na morze z kompletnemi osadami. Wspomniał zarazem przy tej okoliczności, źe w przedostatnim roku, gdy zagrażała wojna z Francy;}, angielskie okręty przy brzegach Syryjskich tak niedostatecznie były w ludzi zaopatrzone, że tameczna angielska flota nieochybnie uledzby musiała, gdyby zawsze kompletnie obsadzona flota irancuzka uderzyła bjła na nią. Dalej obszernie rozwodził się Kojnmodor tiad szkoda, jaka wynika z stawiania na czele flot wiekiem obciążonych Admirałów, lak np. iędzy innemi, dowodzić teraz mający flotą morzu Sródłiemnem, Wiceadmirał Owen, który jakkolwiek zaszczytnie odznaczył się w ostatniej wojnie, ma teraz przeszło lat 70. «Znajduje się zaledwie dwóch lub trzech Admirałów - Jzekł Napier - dla których ad miralicya nie znajduje potrzeby dodawania im nas, (to jest Kapitanów morskich z doświadczeniem i w rześkim wieku), abyśmy na nich dawali baczenie. Można temu złemu zaradzić, pensyonując pewną liczbę Kapitanów, jak tylko dojdą lat 6 O. , i nie awansuj ąc ich już później według dawności służby. Jak szkodliwie działa używanie podeszłych Admirał ów, najlepiej uczy historya. Kodney miał łat 70. i dręczony był podagr}, gdy wygrał sławną bitwę przeciw Admirałowi de Grasse, ale stan jego cielesnej słabości nie dozwolił mu należycie z tego zwycięztwa korzystać. Lord Howe w czasie bitwy dnia 1. ( zerwca 1794.

miał także blisko 70 lat, i dozwolił ujść 10 nieprzyjacielskim, okrętom z potarganemi żaglami. Sir B. Calder wygrał także bitwę na wysokości Felor będAc w podeszłym wieku i zabrał tylko dwa liniowe okręty, gdy p owinien był i mógł zabrać ich piętnaście. Lord Collingwod niewykonał nic stanowczego jako Admirał; a Nelson wyświadczył dla kraju ważniejsze usługi niż inni, nie dla tego, że posiadał większe od nich zdolności, ale źe w młodszym wieku doszedł do dowództwa floty, maiyc bowiem lat 36 został Admirałem, wygrał bitwę pod Abukir mając lat 3Y. pod Kopenhagą ID a, q c Jat 42., a poległ pod Trafalgar w 47 roku swego wieku. Sam jego flotowy Kapitan, Sir Th. Hardy, oświadczył, te bitwa pod Abukir równie lak pod Trafalgar nie byłyby tak stanowczo wypadły, gdyby nelson 60 lub 66 lat był stary. Lord Duncao,zwycięzca Hollendrów pod Camperdown, etanowi tylko Y2y'llł;uK od ogólnej reguły.«

Zdanie Napiera popierał Kapitan Rous, tory» sowski członek parlamentowy. W końcu Minister osad na zapytanie oświadczył, i* dalsza wyprawa na rzekę (Niger tymczasowo zaniechaną została z powodu nieznośnego tara dla .Europejczyków klimatu. Według ogłoszenia właśnie urzędowego wykazu, ludność miasta Londynu, które teraz zajmuje 70 kwadr, mil ar gielskich, wynosi 1,870JI27 dusz.

Z dnia 19. Marca.

Xiąźę Norfolk, pirrwszy Par państwa, wyznania rzymsko-katolickiego, dnia 16. m. b, mając lat 77, w Londynie przeniósł się do wieczności. Był on głową sławnej rodziny Howard. S»ikcessyą po nim obejmuje starszy syn jego, dotychczasowy Hrabia Surrcy. słychać, źe Generał-Porucznik Sir Henry Pardinge, teraźniejszy Sekretarz wo;ny, otrzyma dowództwo nad 10,000 wojska, które do Indyj Wschodnich wyruszyć ma.

Stosownie do doniesień z Cap, Lord Ellenborough. nowy Generalny Gubernator Indyj " Wschodnich, dnia 27. Grudnia tam stanął i aa kilka dni w dalszą podróż do Kalkutty wybrać się chciał.

Włochy.

Z Rzym u, dnia 12. Marca.

W processie o pogrzeb Paganiniego ten najwyższy tu zapadł wyrok, źe władza duchowna w miejscu jesj.czc raz śledztwo ma wyprowadzić, ponieważ rodzina zmarłego przytacza dowody, źe jako chrześcianin umarł i na pogrzeb w ziemi poświęconej zasługuje. Z Turynu, dnia 3. Marca.

Wspomniane dawnie) układy pomiędzy dworem naszym i brazylijskim o zaślubienie Xiciniczkj Januaryi z Xciem Carignan, rozchwiały się z tego szczególniej powodu, że na przypadek wstąpienia Xiczniczki J anuaryi na tron Brazylii, zażądano dla Xiecia godności cesarskiej, co według konttytucyi brazylijskiej nastąpić nie może.

Grecya, Z Aten, dnia 31. Stycznia.

Pan Alexander Maurokordatos odpłynął na statku austryackim dnia 23. do Konstantynopola, dla objęcia posady Posła greckiego przy porcie Ottomańskićj.

Chiny Z Makao, dnia 13. Grudnia, Rząd Francuzki przysłał tu na fregacie gone« Pułkownika Dubois de J ansigny, tytułem Posła przy dworze Pekińskim, uważania poruszeń Anglików.

» E r i' po,4 &U z Poznania - Ogień pochłonął w upłynionym miesiącu w naszym departamencie 11 domów, 14 budynków gospodarskich i 3 stodoły. Przyczyna powstania pożarów niewiadoma, tylko w Mosinie, gdzie d. 18. wieczorem spaliło się 5 domów i 9 pobocznych budynków, wykazało się, że chłopak 16 letni Michał Piechocki i 10letni Józef Morkowicz, podłożyli ogień, za co pod sąd oddani.-Ciągłe lekkie przymrozki dozwoliły pasienia bydła po oziminach, rzez co w części niedostatkowi paszy zapoieźono. Ceny zboża są zaspakajające i o wełnę popyt jest znaczny. Równie i na drzewo budowlowe wielki jest odbyt, i w niektórych boracb znaczne w tej mierze pozawierano układy. Najmniejszy odbyt jest na spirytus, którego przecież mimo to bardzo wiele wyrabiają.- W powiecie odolanowskim zawiązało się Towarzystwo wspierania uczącej się młodzieży w W. X. Poznańskiem i znaczne roczne · kładki podpisano. Z powiatu wschowskfego Wpłynęło dla pogorzelców w Kargowie z składek 154 Tal. 11 sgr. Towarzystwo kobiet w Krotoszynie zebrało w roku zeszłym 443 Tal. 3 sgr. 11 fen. i z tych 228 Tal. 11 sgr.

na dobroczynne obrófiło cele. - D. 16. z. m. kuszono się o otrucie gospodyni Vogt w Zembcowie ptu Odolanowskiego; sprawcę tego śledzą. 1). 15. z. m. powiesił się w Gołańcu ptu wschowskiego 70letni komornik Józef Simon, Z niewiadomej przyczyny, D. 20. powiesił się wZyblicach, ptu krobskiego, gospoparz Samuel Schilke, i zostawtł żonę i czworo dzieci. Wia domość o zapłaceniu kosztów procesowych za przegraną sprawę miała być przyczyną tego samobójstwa. Z B e rlina, dnia 21. Marca. - Ostatnie tu nadeszłe listy z Petersburga potwierdzają nowinę o podróży Cesarstwa do Niemiec. NN. Państwo przepędziwszy tydzień jeden na zamku Xiecia Wilhelma, Stryja N. Króla, w Fischbach, w dalszą podróż do Ems się puszczą. - Cesarz sam do Hagi 'wycieczkę zrobić zamyśla.

- Gazeta Nadreńska pisze z Berlina: Pan Gerlach oatatniemi czasy w gazecie kościelnej ewanielickiej bardzo pięknie opisał sposób, w jaki on liturgię wykonywa; jakoż dla ożywienia uczucia religijnego znajdujemy ją wyborną, nabożeństwo zyskałoby niezmiernie na tern, gdyby i muzyka niebiańską mocą swoją umysły natchnąć i wznieść mogła; za« wsześroy dla tego kościołowi katolickiemu Wgłębi duszy naszej zazdrościli. Pan Hunt e n, jak wiadomo, w Rzymie dużo sobie nad tern głowę łamał i tuszyć sobie można, że nareszcie stąd się wykluje kult czyli ryt, którymiędzy katolickim i anglikańskim środek trzy« mać będzie. Tę przez Pana Bunzena wymyśloną formę nabożeństwa nazywają kapitolińskąl i r uli I A. G i i r o u M k l e K »: "Mtoesya i CYbl > IlI* 6lUeya. " "-r Hrabia polski Adam Gurowski, należał, jak wiadomo, podczas ostntniei rewolucyi do rzędu tych, co w stronnictwie ultrademokratycznćni rej wodzili. Po zdobyciu Warszawy przyłączył się do emigracyi, wyznawał i później w Paryżu swoje zasady radykalne, teoryę ścinania głów i wieszania, dość najzarliwszei polemiki przeciw arystokracyi; jest to zresztą człowiek zręczny, na uniwersytetach niemieckich wykształcony, waleczny, nie wiedzący, co te jest boiaźń. Naraz usłyszano, że go Cesarz ułaskawił i że do Polski powraca; udał się do łaski Monarchy, i sprawdził swój niby to zmieniony sposób myślenia wkrótce przez publiczne oświadczenie. Ola tego też jego za autora osławionej uPentarchii Europejskiej« tu i owdzie poczytywano. Wszakże ostatniemi czasy zdanie to zbiiano, a »Historisch-politischen Blatter fur das katholische Deutschland« (pod redakcyą Gftrresa i Philippsa) twierdzą;, że autor Per«« tarrhii w Dusseldorfie żyje. Jakkolwiek bądź, wjdzim teraz Hrabiego A. Gurowskiego występującego jako autora pisma z 1 'entarchią bardzo spokrewnionego, t. j. »Rossya i Cywilizacja.« (Lipsk u Hungera) Pismo: »Die deutschen Jahrbucher» poświęciło temu dziełku ostry artykuł. - - Hr. Gurowski -wyznaj« bez ogródki, że wielkiemu mocarstwu Slawian doiitala się w podzielę missya od Boga, aby nad całym lądem statym Europy i Azyi panowało. Z zadumie niem czytamy na stron. 200.: »Rossyc w toku zaborów jej chcieć tamować, jest to to samo, co sprzeciwiać się woli Boskiej, dopuszczać się bluźnierstwa przeciw Bogu i ludzkości; byłoby to to samo, co ciemnoty życzyć zamiast światła, złego zamiast dobrego, barbarzyństwa dzikiego w miejsce oświaty, bałwochwalstwa w miejsce ewanielii! « T o niesłychane twierdzenie Hrabia Gurowski tern sprawdzić usiłuje, że Rossyę jako mocarstwo w każdym względzie wzorowe wystawia. Powiada, że duchowieństwo rossyjskie « religia nierównie wyżej stoją, jak duchowieństwo na Zachodzie; jest ono tolerantne, zupełnie władzy świeckiej ulegające, od.wieków zawsze jednakie. Cesarz, pan ziemi, z tern Wszystkjem, co się na nićj rucha i żyje, jest prawem żyjącem - wypływem bóstwa; szlachta uroem państwa; nauka

Ii tylko do praktyczności zmierza; język roseyjski najwykształceńszy między narzeczami sławiańskieroi, doskonalszy od polskiego, dla tego łez naród rossyjski powołany do pano Wania nad Polakami. Prassa w ręku władzy, zachowała dotychczas w Rossyi czystość ewoję, a więc błogie swe działanie.' Wszędzie widać postęp; chłopów już nie wolno samych przedawar, lec» tylko z gruntem, na którym żyją; mieszczanie po miastach sami urzędników swych obieraj,,; karę śmierci, wyjąwszy w zbrodniach ruajestarij i buntu, zniesiono, a mipjsce jej zastfpJe K nut. Nawet zesłanie na Syber nie jest karą - jak za granicą mylnie sądzą, lecz - (to bowiem z słów autora wynika) - nagrodą; przynajmniej nie może być porównane z deportacyą w innych krajach, bo klimat Sybirski bardzo przyjemny, a zesłani tam zostają w związkach z krajem rodzinnym i roOgą "a Syberyi dawniejsze swe prowadzić życie! Wprawdzie nie wszystkie kiassy ludności też same mają prawa, ale złe to tern Me wynagradza, ie każda osoba w tych prawach, które jej służą, bronioną zostaje. Tą drogą dowodzi Hr. Adam: <de (»tron.93.) Rossya przeznaczona do objęcia spadku cywiłizacyi (rzymskiei i niemieckiej), które ją chronologicznie poprzedzały. Ona to zakończy cały okres, w którym rodzaj ludzki się obraca; ale zakończy go swemi wfasnemi żywiołami... cywilizacya przez nic obudzona, będzie li tylko «Iawiaiiska.« Główną zaś przyczyną, dla której Rossya prawo do panowania nad światem sobie rościć może, autokratyczne jej rządy autor być mieni. Bo na tern przecież i ślepy się pozna, ie zrodlem wszelkich klęsk i wszelkiego zamieszania, trapiącego Europę, jest liberalizm i konetytucye. 1 rzecieź to rzecz jasna jak słońce, ie deputowani innych nie mają celów, j swoię i rodzin swoich korzyść. NaprzecIw więc tym deputowanym, co się zawsze między sobą kłócą i gomonią, aby w odmęcie coś dla siebie ułowić, rządy naturalnie przymuszone przekupstwa używać, bo innym sposobem nie mogą się ostać. Tak tedy powstaje Astem wierutnych kłamstw i podstępów.... " i ę c każda konstytucya naród dem orali* u, e _ Jakoż w calem życiu ludów, iiberaliz mus, ów duch przeczenia i ganienia, złe wydawał owoce; wszędzie tylko wywoływał »pory « "mieszanie, on to starą, dobrą wiarę podkopał, reng" wstrząsnął, nauki upodlił - dość on sprawcę wszystkiego złego. Ale samodzierstwo, jakie to szczęście, co to za złote dobro! Ono tylko Europę ocali; liberalizm bowiem z plugactwa i brudów powstał i tam znowu ginie, samodzierstwo z nieba pochodzi i do nieba sfę wspina f (str. III.) l emu nikt zaprzeczyć nie może. Dla tego też autokracya jedyną iormą rządu, w której ludzkość do przeznaczenia swego dojść może. Str. 116: »Iudzkość nigdy w boskiem się nic wzniosła natchnieniu, jak tylko pod wpływem uczuć religijnych, albo pod porywającą zawi« słością od woli jednego; jeżeli zaś ród ludzki (do którego naturalnie samodzierca sam ni« należy) na sobie samym polegać chce, tedy Ta. rrl"<I> «tranem jakiemś zdlęty gaśnie i niKnie. JN Je ma wówczas więcej towarzyst a, bo me ,sinieje władza ,e łącząca; «ą to ludzie, ale ludzie, którzy się zniżyli do stanu hord t rzezników! « im

Po samodziercu szlachta zawsze bvla narzędziem do wielkich dzieł, od n i e s z I a c h t Y tylko to pochodzi, co się ściąga do obracho. wan.a »ścieśniającego duszę i serce!« Stan niesziacnecki -- mieszcz.n - nigdy nic wielkiego, wzniosłego nie zdziałał, on to w miej* sce religii postawił powątpiewanie, w miejsce nie ograniczonej władzy konstytucye i liberaIizmus, on tylko w przeniewierzeniu i przebiegach celuje, on to używa każdego podej. ścia, dwujęzycznosci i sideł, a w rzeczy samej chce tylko do szlachty się wznieść, którą wrzkomo obala. Z dowodów autora o zbawienności, ba nawet i konieczności samodzierstwa, wynika samo przez się, że znowu ten raąd aulokretyczny najzdatnie»»zy do ocalenia Europy, który jest wzorem doskonałym aułokracyi. Ale właśnie tego nikt nie zaprzeczy, że Kossya jest tym wzorem. Samodzierstwo lest wewnętrznym, iyciodawczym żywiołem narodowości rossyjskićj. Każdy Kossyanin wie, że tylko autokrat jedność narodową utrzymać n.oze każdy wie, że tylko potęga prawdziwą , , .

rękojmią dobrego mienia państwa byc moze. Tylko ta potęga Rossyę od zagubnych nowości zasłonić zdoła; dla tego lud nic nie przyjmuje, dopóki potęga tego nie przyjęła i zmoskwiciła, ponieważ ona tylko osądzić w stanie, -czy to z dobrem narodu, czyli tći ni .

W rossyjskim autokracie każdy Rossyanln swoje własną widzi wolę. Tak tedy Rossya w każdym względzie przeznaczona stać się Monarchią uniwersalną, a jeżeli teraz zabory swoje na Wschodzie rozprze» strzeniać się stara, dzieje się to z prawdziwego do ludzkości przywiązania; jakoż co ona zdo. bywa, np Azyę, zdobywa tylko «w zlecenu Boskiem.«

. SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Posiadłość młyńska w Hamerku położona, do małżonków Herrmann należąca, oszacowana na 5003 Tal 8 sgr. wedle taxy, roo tęcznym i warunkami w ftegistralurze, ma być W terminie do dalszej licytacyi .

na dniu 4tym Lipca 1842. przed południem o godzinie II t ć I w miejscu posiedzeń zwykłych sądowych sprzedana. Niewiadomi z pobytu wierzyciele, ako to: 1) wdowa po Janie Schmekel i tegoi dzieci, 2) wdowa Eleonora Szarlota bchulz, zrodzona Griinau, 3) wdowa Joanna Ludwika Lawrentz, 4) Krystyan Herrmann, i 5) Krystyan Fryderyk Lawrentz, zapozywaią się niniejszem publicznie. Szubin, dnia 10. Października 1841.

Król. Pruski Sąd Ziemsko-miejski.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Sad Ziemsko miejski w I n o w r o c ł a w i u , folwark wieczysto-dzierżawny S i e d I uc h n a, położony w powiecie tutejszym, oszacowany na 5200 Tal. 13 sgr. 4 fen. wedle ta> xy, mogącei być przejrzane) wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w Registralurze; ma być dnia Igo Lipca 1842. przed południem o godzinie IOtej w mIeJSCU X wy kłem posiedzeń sądowych sprzedany.

Wzywamy niniejszem niezna,ornych wierzycieli realnych, aby pod prekluzyą najpóźniej Vir terminie wyrażonym się zgłosili.

.Inowrocław, dnia 3. Grudnia 1841.

OBWIESZCZENIE.

W księdze hypotecznej przy Obrzycku w powiecie Szamotulskim położonego, do Dominium Ordzina przynależącego się młyna B o - rownik zwanego, stoją w moc obligacyi przez Sędziego l'okoju powiatu Obornickiego IJr. Ignacego Lubomęskiego pod dniem 26.

Października 18'5. r. od Michała Briese i małżonki jego Maryanny z Krauzów przyjętej, Rubr. III No. 1. 600 Tal. z prowizyami po 5 od sta w interesie opieki Jana Busse przez dekret 2 dnia 31 Maja 1824. r zahypotekowane. Podług twierdzenia właściciela młyna Hrabiego Atanazego Baczyńskiego, już. ta pretensya dawno zapłacona została, jednakowoż kwit stosowny do wymazania dostawiony być nie może. Wzywają się zatem «ukcessorowie Jana Busse i ich potomkowie, cessyonaryusze, tudzież takowi, którzy w ich prawa wstąpili, aby się w przeciągu trzech miesięcy, a najdalej w terminie dnia 11. Czerwca 1842. o godzinie 9tćj przed VVnym Sędzią Kuehl W Izbie posiedzeń podpisanego Sądu zgłosili,

swoje pretensye do pomicnionej summy udowodnili, w przeiiwnym bowiem razie z takoweini prekludowani zostaną i im wieczne milczenie nakazane będzie, tudzież wymazanie te) pretensyi nastąpiSzamotuły , dnia 13. Grudnia 1 S41.

Król. Pruski Sad Ziemsk o-miejski.

OBWIESZCZENIE.

Chęcią jest moią, dziedziczne wioski moje: Dąbrowa i Mokre, położone w powiecie Mogilnickim, *raz z inwentarzem doborowym, z wszelkiemi gospodarskiemi porządkami i meblami, z wolnej ręki sprzedać. - Panowie Interessenei, mający zamiar nabycia te» goź kupna, dla przekonania się o stanie wszystkiego, jako i o warunkach przedaźy, raczą się osobiście, lub przez frankowane listy, do innie zgłosić. Dąbrowa pod Mogilnem, d. 22. Marca 1842.

A. de Cylwikowska, owdowiała Radzcz\ni Zii miańskagX3f' Dominium S p ł a w i e pod Poznaniem ma 300 macior rodnych na sprzedaż, które zaraz po strzyży odebrane być mogą.

Murs giełdy HerliiiskieJ.

Dnia 24. Marca 1842.

Sto, pa prC.

Obligi długu państwa . . .

Pr. aug. obligacje 1830. .

Obliar« premiow handlu mor.sk.

Obli*» KurmartIiii . . .

Jlerliiiskic obligacje miejskie

Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego Wschodnio-Pr. listy zast. .

Pomorskie dito.

Kor- i Notvoniurcli. dito , .

A IŁ e j e Kolei Berlińsko - Poczdamskiej dito dito akcje a prioris . Kolei Magdebursko. Lipskiej dito dito akcje a rioris . Kolei Berlińsko - Anliallskiej dito dito akcje a prioris . Kolei Diisseldorf. - Elberfcld.

dito dito akcje a prioris . dito dito akcje a prioris . Złoto al marco.

/\.

Inne monety złote po 5 tal.

Discouto . . . .. .

JI JI ji r. kurant papie- gotowirami. zna. 4

101U l02V 82V l02V I03V

104V

3S 4 &ill(HV 104i r

3\ 4 3?i et « l

l02tj105!ąl02V 102Q»W-J5 lol'-r 103V, Ą 4

1241j

102!3lO7V 103 «6' - 4 i v 101l06V l02V 85V IOIV 3 5 5 4l3V 9V3 m i