GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1843.02.24 Nr47

/.; .": ';"',, ii "'o jP '"" 11 ',:[,.,, 4 h., ",r .h, t/ii ,'.Iii- :\ \ '/ i I:' J' 1\' I" ,', '1iII'\!" " , ,_' "'" 'I ".J I:'\I\:: ( I, ::. f ' , \ I > ' .. 'f)" i ",,( ," , }',II::-. 11- '" :7, " "" '" " III I," ,',, 011 ",f.",,: \ " "" i:, ' ''T "; '\' "/ "'\11, '" ,," !I,' . , ',.' , , . ił, I ':'"I,:Jl j I ". ' "...\ 1\' I.' I, ł.::r . I ' ,;.. ," I '4"

.' ,flTJelkJe,;o

'j '.r

Xłęstwa

\ -, *p O Z N A Ń S K I E G O.

.JW iJr.

N aklndem Drukarni Nadwornej Jr. Dekeril i Spółki. _ Redaktor; A. W IJnnoUJ,lti.

\V Piątek dnia 24. Lutego.

ISiJ3.

Wiadomości krajowe.

Z Berlina, dn. 18. Lutego.

N. Pan pod d. 3. Lutego następujący rozkaz gabinctowy względem zwielokrotnienia, trzy. mania na przedaz i rozpowszechniania karykatur, obrazów potworuych i szyderczych wydać raczyl: »DQstrzegłem z niechęcią do jak wysokiego stopnia w ostablim czasie doszło bezprawie pohańbiania i wyszydzania Religii i Rządu obrazowemi przedstawieniami, jakoteŻ gwałcenia o. byczajów i honoru osobistego. W celu zalo. ieniu na przyszłość tamy temu bezprawiu, poslanawiam niniejszem, li przedstaw obrazowych, gminnie każących obyczaje, wcale nie. wolno zwielokrotniać, mieć do zbycia, wystawiać, wykładać lub rozpowszechniać, karrykatury zaś, obrazy potwornc i szydercze, nie inaczj jak tylko za uzyskanem zezwoleniem władzy policyjnej miejsca, gdzie zwielokrob)ie_ uie jest zamierzonem , lub jeżeli obrazy za granicą zrobione, za zezwoleniem władzy policyj. nej miejsca, gdzie maj.1 być przedawane lub rozpowszechniane. Wbrew Iym postanowieniom poslępujący, prócz kary, spotykającej goza popełnioną może przez to rówuocześnie zbrodnię, zawinił karę, jaką w artykule XVI. Nr. 5. ustawy z dnia 18. Października 1819.

i w g. 4. rozkazu z d. 6. Sierpnia 1837. przedaz zakazanych pism jest zagrożona. Napotkane exemplarze takowych przedstaw obrazowych mają być grabione i uiszczone. Badanie i karanie rzeczonych przewinień porucza się tym samym władzom, którym to słuzy we wzglltdzie przewinień przeciw ustawom cenzuralnym. Ministerjum Stanu ma ten Mój rozkaz Zbiorem praw ogłosić, a W Pan, Ministrze spraw krajowych, ndzielisz władzom instrukcji. Berlin, dnia J: Lutego 1843.

Fryderyk Wilhelm.

Do Ministerjum Stanu.

O ni ek orzyści jaka wypływa dla mialita Poznania stąd, że należy do towarzystwa ogniowego prowincyalnego. Miasto Poznań naleŻY od roku 1804. do to.

wal'zyslwa ogniowego prowincyalnego. Zapłaciło 0110 w tym przeciągu czasu w składkach 521,97!J Tal. 8 sgr. 7 f Cli. , otrzyma\\' 1 i sgl:. '2£('n., złolJło więć na korzyść całej IJro.

wincyi summę znaczną jaką jest 499,9313 Tal. 27 sgr. 5 fen.

Gdv w skutek ogólnego stowarzyszenia 0łiniowp:o z ("ilhl prowincYą płaciło się od roku 18:37 od budynków masyw budo$Vauycb 8 srg.

od 100 Tal., a w przx:piAku widkich i częslvcb poiarów i dodatek_ 4r. jeszcze, okazuje' się więc, ze ,od SUUllUY zabezpieczonćj płaci się na{h.wyczaj ,duza premia bo resp. 1 JO 2!s i 4 Tal. 011 WOOTal.

Pić.rws"lv rzut oka pokazuje, ze lo jest bardzo koszt)wuy sposób assekurowania, który nadto w przypadku wojny żadnego nie I ,ponosi rysiko, aui wynagwdzenia nie daje. - O kdsztiwnci podóbnego ass-ek..irowania mijle¥iej nas prtyUad przekona: 'Za SUllllrn( asskuracyjną 20,OUO Tal. musiano 184'2 roku po 12 srg. ud 100 Tal. zapłacić 80 Tat,. ppd€7 a s, gdy przy kaidem iUDem zagranicznem towarzystwie assykuracyjm;nJ. premia tylkoby 1 Tal..od 10/10 Tal \vynosiła., co na '20,00'9 Tal. summy assekura(yjućj wypadało 'by 30 Tal. :z czego pokazuje się, ze miesz'kraniec Poznania assekurowany daje, ,;e 8Wt'Jją szkodą więcej 50 Tal.

Zdaje si zalćm rzeczą 'być nader ważl1ą. i pilną, aby nasi miejscy posłowie w nachdzącym sejmie' znów wnieśli () odłączene SIę miasta od stowarzyszenia z całą prowlllCYą, stowarzyszenia 1ak dla wszystkich posiedzicieli dOl11!iw . uciqżłiwego j' tyle straty przynoszącego; ędyby wnioseK id, nie miał być przyjtym: nie powinni na tem VOIJrzestać, ale z mm az do tronu sameę:o się "dać. 1 Miasto PoznalI jui jako forteca powinno ządać w tvm \V"l"If'dzie samobytności. Poznal), . 'O t .

równie jak inne miasta obwarowane" ma prawo utworzyć sobie własne slowarzyszenia ogniowe, i l)olą('yć się z zagranicznemi ugrunto:W<.lncmi l1a słuswćj i pI'wnl:j podstawie, aby zabezpieczyć Się od nadzwyczajnych ,i siły własne przccholhących wYI)adków. Ale przypuściwszy liJkZe, izby przy pomocy powyższych kroków nic mOLna się od wspomnione"o HriaZIiw('go stowarzyszenia odl'r\\ ać, r 1,.) al naleiałoby przecież na kaziły przypadek do lego przynajmnićj dązyć; aLeby zabezpieczającemu się wolno było zabezpieczyć się oprt)CZ lego z upodobaną summą u innego lowarzysiwa, któreby mu się podobało. Z P-ru s 5 W'S'C h'O d n i,c h. ,- Posłanniclwo Pułkownika R a d o w i t z do dworu Pelersbur,ski-ego, ,dokąd się lenie temi dni<nni ud1lje, wśróć( obenych okoliczności w<lznem się by( zdaje. Pan Rad()itz nir tylko p8siada -wz.ięlOś wiatłego oficerą, lecz 'poczyh'iją go 'tel a zręcznego dyplomatyka, szczy-cącego się nieograniczonćm zaufaniem monarchy swego. Poniewa'Z wszelako Prussy jui jednego wojskowego Reprezentanta przy dworze owym mają, poslanniclwu więc 'Pana R a d o w i tz polilyczne znaczenie przypisywać})y wypadało; ma on zapewne zła-.godzić i "sunąć viekttire a\':łkłania,czyli nieporozumienia zaszłe ostatnie"mi C7.asv mię zy Rośsyą i Prusami 1'ł skutek stósurrków ,granicznych i handlowych. Być moze, ze o zawarciu innego kartelu opierającego się na zasadach odpowiarla,jących nie llmi(:j dobrze zroznmi:\Uej' korzyści o'bydwuch krBjów, jak tei ogólnym warunkom prawa narodo-wego, zamyślają. Taić bo;wiemtego .nie ,mo'zna, 'Że z;tchodzący .obecnie nad granic; stan rzeczy i dla Prus s ma niet'\ogodllości. 'Tudzieź zawarcie ostatel'zne Iraktatu handlowe,go zRossyą gorącem powszechnie zy'Czcl\ielll., .mianowicie w prowincyach wschodnich menarchii" k.tórc .przez Rossyj sk 0- angi eIs k;i :t:r,a k tal hand I o w y i i e g I u g i w ,wielu ,Iędach uszczer.. bek ponoszą.

Wiadom ośc-iza graIIiczue.

p o l .8 k ;a. Z Warsza,wy, dnia 15. Lutego.

N. Cesarz i Król Jmć raczywszy przyjąc zlożone u podnóLka Tronu przez Pana Józefa EIsnera, Rektora b. Wąrszawskiego 'Konserwatoryum,. uloione prz{'z tegoi dzieło muzyczne czyli Oraloryum'l)od nąpisem: ,,,MękaChrystusa czyli Tryumf Ewangelii." Najłaskawiej udzielić mu raczył kosztowny pierścieli brylantowy. N. Cesarz i 'Król Jmć racźywszy przyjąć złożone u podllal.ka Tronu, .przez y. Hieronima Łabęckiego, urzędnika Banku Polskiego, dzieło jego utworu, pod tytułem: ..Gt'Il:Ilictwo w Po]scc" , Najlaskawiej udzielić mu raczył kosztowny pierściel) brylantowy. zem Naszym z dnia 4/16" Kwietnia 1832. r.'Pani Praxedzie Pelrykowskiej, wdowie po dymissyonowilnym w stopnill Majora Kapitanie' byłego wojska polskiego, i, trojgu: dzieciom jej, peusya r., sr. 488 k. 46,. zal:howauą jej będzie w zupełności aż do śmierci,. po.' dojściu dzieci do lat prawem oznaczonych; a to w nagrodę zasług męża, który legł ofiarą swej przychylności do pra\yćj władzy,. i przez wzgfąd na uiedostatnie połozenie , w. jakiłll się taż wdowa' llajduje.fC Rada Adminislracyj'na' rnianował'a Pana J ózefa. Bełż'ę.. Magistra filozofii, obojga prawa i. adminisrra'cyj, dQtychc7.asoweo Examinatora w Radzie Lekarskiej, stałym Członkiem tejże Rady, do przedmiotów' dotyczących chemii. i, farmacyi., R O S S Y a, Z P'etersbura" dnia' 7. Lutego.. Slarszy Adjutant Sztabu Głównego armii' cZynnj" Leil)gwardyi pułku Iznraiło\"skiego,. Pułkownik Gorfow 1., mianowany został peł-' niącym ołJowiązki Naczeluil\.a Wojennego guIrenlii Sandomirskiej z pozostaniem. warmii.

F r a n c y a.

Z p'aryia, dnia' 13 Lutego.

Rudzet ministeryum. wojny na r.,f844 zwraca sz'czegÓłnic dla jednćj rubryki Ilaszę uwaę'. Dotyczy się ona fortyfikacyi Paryża' i' stanu rOr)(tt. Wynika x niej', ze liczba ro60tników okolo,tych forlyfikacyi stopniowo do.

22,500 osób wzrosła. Jedna trzeeia lego 0'ółu składała się z wojskowych. Trzy' piąte: tych robotników pracował() około mur6w o'. k(ilnyth, które' w istocie o wiele postąpiły, chociaz w niektó'rych gazetach przeciwnie donoszono,. drugie' dwie piąte' zajęte były zC'Wnęt'J:znćłni' robolami: około tak nazwanych oddzielnych (detache) twierdz. Roboty ziemne obejmują 51 frOlllów z 67 będących na' prawym brzegu Sewany, a 23 z pomięrlzv będących na le\vyrn brzegu Sekwany. Rozpaczęre już roboty murów zajmują wzdłuż tych fron((iw rozciągłość 19,824 metrów na prawym brzegu. Sekwany,. z których 12,910 już zupełnej doszło wysokości i 7917 mlrów na lewym brzegu rzek;,. z których wszelako dopiero Iylko 3352 do przepisanej wysokości wzniesiono

3i1

Co się tyczy t}vięrdz oddzielnych, to 12 jui się buduje, t., j. 8 na prawym, a 4 na lewym brzegu rzeki; dzie"i,!t,! po, prawej, a 5tą i 6tą po lewej! stronie włólśnie teraz wystawiać zaczynają. Eskarpy ośmiu budujących się twirdz na prawym brzegupostąpHy na 1. 25 metr. rozciągłości swojj, wyll0szącej w zupełuości 11,11!; met. Na lewym brzegu z 6985' mtrów eskarpów, 4678 w Cmulamentach ".ytl1m:IJ\Vano, a 363J metrów ma. juz swoję naleZyą, wysokość. Kazamaty o,tyle postąpiły, że budowa,ich z odpf!\iadającemi im cskarpami, się: zgadza" siedem magazJnów prochu juz pod dachem, a Ludow koszar w róznych miejscach hiz sil,) zaczęła. Budżet marynarki na' rok, 18'.14'. dochodzi do 111 milionów. Istolny stan ekipahhv na lądzie równie jak i na morzu wynosiłby Iym slJOsobem 30,872 oficerów i prostych marynarzy,. a slan istolny piechoty i artyleryi, uzywanej w rozmaitych porlacb morskich j; \v osadach wynosiłby 20,:187 oficerów," pocl0ficerllw i prostych. Floua' 9kładająca się zJ 60 okrętow,. dzieliL' się bt;dzie na 3 kategorye. Pierwsza kategorya obepl1ować ma 140 okręlÓw, pomiędzy temi 8 lilIiowych " 12 fregal, 8 korwet,. 21 brygów, 26 godet kanoniersk.ich, kł!irc to. okn;.ty wszystkitr przeszło toOO dział na p@kładzie micć będą, następnie O okrętó'v przewozo.wJcf}, z klassy korwet i gabaniw, mogących 20,000 beczek czyli ton ;ni!'cić., Te 140 okręhhv,. mających ciąłc na morZU krązyć, IJrzeznaczono na wszelkie zmiennegu losll wypadki; zajmuj,! one dla zasłony illtpreSSllw handlow yuh francllzch następujące stacye: brzegi. p61'''yspn. pireuejskil'go, Hrazylit; i La Plata,. Ocean sljoklJjny, _1.nlylly, CajPIlIIC, Mexyk, wybrzeza ah:ykal'lskie, Lew.mt, Ho II r-.

bon, Terre' Neuve i AlgiCI'.. Druga kategorya mająca pozostać do (łyspozycyi 1 fi okrętów liczyć ma, t. j. 12 liniowych i 4 fregat. Nareszcie 4 fregaty, zostaj,!ce w kOlłlmissyi portowej',_ tworzyć będą trzccią i ostatnią kalegoryę. Univers powiada: uJezeli nas dobrze zainformowano, to minislerymn projekt do prawa o cukl'Ze cofnąć i sprawę całą w dOlych('zasowym stanie pozostawić postano" ilo. Mi"i. sleryum przekonać się miało, że odrzucenie projektu rzeczonegO' byłOby ni@zawodnem. Z Madrytu, dnia 4. Lutego.

Rząd mógł przewidzieć skulki, sprowadzając zrowu do Barcelony żołnierzy, których poprzeouio mieszkailcy wypędzili, a Generał Seoane musi si« ciqgle nowych środków oslrości chwytać, nic nie dokazując, albo też ustąpić i przez to powagę swoję osłabić. Nie dosyć że lametzne gazely zakazał, będzie on musiał jeszcze i tulejszym prz.rstf;pu do Barcelony wzbrónić, bo te mocniej jeszcze od barcelońskich piorunują, a właściciele gazet przenoszą się tymczaBzem w inne miejsca.

Wczoraj wieczorem była znowu rada Ministrów u Regenta, poczem Generalowi Scoane nowe rozkazy przesłano. Treść ich dotqd niewiadoma. Na teraz polecono mu podobno uzyć faryzejki, aieby pożnićj bunt orężem przytłumić. Z Paryia, dnia 14. LUlego.

Rząd odebrał naslępującą depeszę telegraficzną z Perpignanu z dn. 10. b. m.: .,Regent rozkazał, aieby reszty nałożonćj na BarcelonQ kontrybucyi wojennej nie ściągano. - Dzienniki z dn. 8. b. m. zawierają list Generała Seoalle do municypalności i Izby handlowej, zwiastujący ten rozkaz. Redaktora dziennika p a p a g u y o na wolność wypuszczono. - Rząd madrycki złożył naglącym żądaniom mqdrej polityki podwójną ofiarę miłości wlasnćj, nIbo jezcli nam się podoba, konsekwcncyi j przychylił on się do zaiądancgo przcz gabinet luileryjski zadosyć uczynicnia dla Pana Lessepsa i zrzekł się zarazem dalszego ściągania nałożonćj Ila Barceloilczyków kontrybucyi. Zasady umiarkowania i łagodności biorą znowu w ogóle w Madrycie górę, a mianowicie w postępowaniu z Barceloną. Wskulek uasląpionego, zaJlewnc na wyŻszy rozkaz, cofnięcia zakazu woj"kowcgo co do gazet, wypuszczono na ,volność uwięzionych redaklorów i drukarzy z wyłączc.. niem Pana Alberlego. Dalej złożył Gcn. Seoane urząd Szefa politycznego, a tak władza miejska jesl znowu od wojskowej niezawisłą, choć w ręku zolnierza, l)ułkownika Yacera8a, zostaje; nadlo karmią się w Barcelonie nadzicją, że slan ohl«żniczy dnia 1 '2. bieź, m. z pm,'odu wyborów miejskich zawieszony będzie. Tymr.zasem nie ma je<zcze najlllniejszego widoku, żeby wojsko w Barcelonie, liczące do 15,000 ludzi,

zmmeJszoho; owszem <. .£4, że rząd taKowe jeszrze 10 batn1ionami ,. zmocnić zamyśla. p O r t U 1r a I i a. Z Lizbony, dnia 8. Iulcgo.

J)nia 31. Stycznia wybllłhły w 1'0l'to zaburzenia, spowodowane przez wybieranie podatków; lud porozdzierał listy pobortJ1v i przcciągał Ilumami ulice miasta. Gwardyja municJpalna, usiłuj.}ca przywrócić spokoJność, usiąpić musiała 3 Gubernator ujrzał się zniewolonym do oświadczcnia, że rewizyję poborów nakaie. Po tem ogłoszeniu lIumy śpiknionJch rozeszły się wprawdzie, ale wzburzenie umysłów trwało ciągle a tak d. 2. LUlego do lIOWC. go przyszło buntu, klóry wszelako siła ibrojn3 z energią przyłlumiła. - Z Lizbony nadeszły rozkazy, żeby wichrzycieli przytrzymano i surowo ukarano; niezawodną prawie, w Scplenlbryści są spra'1'Cami tych zamieszek. N i e ni c y.

Z JJr e z n a, dnia 1 O. tutego.

Stósownie do wiadomości udziclonJch tutejszym bau kierom, podobno w Wiedniu, gdzie od kilku Iygodni niebezpieczny panował Iyfus, wJbuchło teraz morowe powiclrzc. Będzic jui temu lat i 00, jak Wie,Jeil od JJOwictrza był nawiedzony. Jeśli się ".iadomość la potwierdzi, wlcdy pO\Vfliri zaraza powietrza wschodnicgo i zagrozi znów całej Europie. Co się nie udaje ani tajnej, ani otwartej polilyce, tego dokaże moie powietrze, t. j. rozstrzygnie kwestyą wschodnią, rozdzielając na drodze pokoju posiadłości i rozszerzając szybko cywilizacYą Europejską. Tylko laż cywilizacya położy tamę zarazie. Dopóki Turcy zmarły(:h swoich na łokieć tylko w ziemię chować, błoto po ulicach w ogromnc kupy zwalać, zdechłe bydło porzucać, lIsy za ś,vięle uważać będą, a o rtilnidwie, leśnichvie, traJ..lach, czyszczeniu rzek nie pomyślą, . - dop,;ly J)owielrze grassowai będzie, :1 \V im bliższą ze wschodem wnijdzie.. my styczność za pomoc'l statków parowych, później może nawet kolei ielaznych, tym bardziej sposobić się milsi Europa na przyjęcie te. go nic)roszonego gościa, jeżeli wnel lellłU nie zapobieży.

Austrya.

Z P e s z t u, dnia 25. Slycznia.

Wielkie wrażenie zrobiła tu korrespondclcJa Inidzy Hrabią teollem Tbun w Pradze, 1I'ył:h W ęgrzerlJ. Słowianizm i Madżiaryzm, dwóch dzielnych znalazłszy reprezenlantów, tak f(odnie, a do tego tak zacięcie walczą o zasady ł1arodowoci, że z serca iycz.vćhy nalez.'1ło, aby i Giermanizm wnet potężnego znalazl 0hrollcę. W l.utym roku zeszłego rozpocz.,ł Hrabia Tlum tę korrespondellcyą, a ponieważ obie strony z godnością ją prowadziły, przeto Ttlwnocześnie wiedziano tu () niej, nim jeszcze ,'rzez redaklora Kwarlalnika w Węgrzech ogło';Zoną zostala. Spos6b, w jaki obadwaj ci reI,rezentanci zapatrują się na walkę narodowości słowial,skiej i madziarskiej, nader jest nauczającym, i opinie ich dają nam zarazem jasny obraz zabif'ę()w dwóch tych narodowości w granicach monarchii austryackiej. Czesi uwaiają się Za cZęść osobną w składzie niemieckiego cesarslwa, i tak też uważają się Slawianie w Węgrzech: ponieważ jednak obadwa narody częściami są monarchii auslryackiej, pJ'Zeto 0!;obne narodowości o tyle uwzględnionc b.r ć powinny, o ile \'I'zględy te wpływają na moralny i umysłowy postęp pojedyi,czycll narorl,/W. Język narodowy, będący organem naturalnego wykształcenia narodowości" na SzczeF;6lniejszą zasluguje opiekę. Madżiarm\'ie, będ<)cy osobnym szczepem wpośr6d rozległej 11)0narclIii atJslryackicj, słusznie się domagają praw naleznych ich językowi, słusznie pracują okolo rlźwignienia swej liłeralury, równie slusznie jak łJZczep niemiecki w obrębach pańsiwa auslryackiego pielęgnuje swój język i swoję literaturę: jest lo naturalnem prawem narodów. Ale toż samo prawo powinniby tez mieć Slowianie \V W ęgrzerh: i oni tworzą szczep oddzielny, i ich uwaŻać należy za ogniwo narodO\vego JaiICucha monarchii austryackiej, mają one więc równe prawo stawać w obronie wlasncgo języka. Slowianom w Czechach, by też najz'apaleńszy Madżiar, prawa tego nie odmówi; dla czegożby go Sło\\'ianom w Węgrzech prz.v zuać nie l1alciało? W <ęgry, jako cząstka rozległego Cesarstwa, są raczej osobną narodo\voscią, niż osobnym krajem, bo cała cZęść i{'h ptilnocna jest ziemią słowiallską, a dołą. czone do teę:o inne lerrylorya ol'ganicznemi są częściami tylko pod względem administraryj_ Jlym; o"'oż wedlug ptmva naturalnego od Clęś'd przybranyd, lego tylko Węgry domagać

. się mogą, czego same, będące także tylko cząstką należącą do skladu monarchii austryackiej, od rządu się domagaj." niczego odm6wić nie powinny, czego im rząd jako cZąstce nie odmawia. Gyby Madżiarowie przeto, Że szczep słowial,ski zoslający pod herlem auslryackiem wlaściwie do Węgier naleiy, Słowian madżial''yzować chcieli, fem samem prawem m6głby się rząd domagać giermanizowa_ nia Węgier, hędących częscią Auslryi, Takie to pomysły i kombinaf;ye rozświeca Hrabia Thun z nadzwyczaj n., bystrością.

\V ł O C h y.

Z Rzymu, dnia 29. Slycznia.

Zwiastuny wiosny przybyly lu juz wpraw.

dzicj drzewa migdałowe pokr'yły się już kwiatem od t,Ygodnia, bzy wypuszczają liście, w o. grodach kwitną róze i inne kwiat.y, ale noce od kilku dni są zimne i g6ry na około Rzymu okryły się śniegiem. T U r C y a.

Z Konstantynopola, dnia 25. Stycznia.

Równie Pan Lieven jak i Pan Buteniew naradzali się dnia 17. i 20. z Sarimem Efendim. W czasie tych obrad zbijał Sarim twierdzenie, jakoby Porta naruszył. traktaty, odnoszące się do Serbii. Rossya tymczasem zdaje się obstawać przy now.vm wyborze Xięcia dla Serbii. Pośrednicze mocarslwa są tego zdania, ieby Alexandra Georgiewicza na tronie ulrzymać, ale sprawców oslalniej rewolucyi, W Iltszyca, Pelroniewicza i t. d. do odpowiedzjahlOci pociągnąć, Iychie z kraju oddalić i tu ,,, slolic.f przed sądem stawić. Myślą zaś, że tym sposobem Rossyi za pominienie jej zadosyć uczynienie dać można, bez jawnego ohydzenia Porty. Takie załatwienie tej sprawy miało wyjść od Anglii, a inne mocarslwa miał,;v je Rossyi polecić. Goniec rossyjski wyjechał ztąd oocgdaj do Petersburga z ściągającelui się do tej sprawy doniesieniami. Tutejsi polilycy sądzą teraz, źe RosloJya h, namysłu na wniosek tell przystać może, gdy lud serbski - pozbawiony swoich łJajcelniejszycll naczelników, ledwo \y przyszłości wypadek swego oslatniego powstania, ł. j. panowanie Alexandra Georgewicza u trzymać zdoła, a. zląd upadek tego oslalniego bardzo jest do prawdy podobny, i poniewai obok tego powinllo być przyjemll dla Rossyi TZCczą, ie się nastąpionemu niepOI:UZl1mieniu przez jakikolwiek układ koniec połozy,. któreby w teraźniejszym angielskim parlamencie bar.dzo nie. przyjemne wyjaśnienia i spory 7Ja sobą pociąguąc mogło. - Nadeszłe' tu o starciu, się Hospodara multańskiego z rossyjskim Konsu1em w Jassach wiadomości mocne. tu zrobiły wrajenie; sądzono, że Xiążę- Sturdza nie będzie- mial tyle odwagi, aby choć p'Ośtednio chciał do samoistności dązyć; ua tak. stanowczy i Jawny opór z jego strony nikt tu przygotowany nic był, choć każdy był przekonany o jego- patr.yotyzmie i niechęci, z jaką ponawiające się codziennie roszczenia znosił. W ogóle zdaj.c sięT te ostatniemi czasy w w.iększej części krain slawiańskich od morza Bałtyckiego do Dunaju i morza Czarnego rozwija się duch, nie tak oparty na powinowactwie' języków,- jak raczej: na potrze-o bach cywilizacyi" który się z dążnością i polityką, właściwej, Rossyi. nie zawsze' zgadza. Stanowcze branie się Xięcia Sturdzy przejęło zresztą' jegó. tutejs:ilych przyj'aciól, a nawet jrgo teścia Itogoridesa' niejaką obawą o- przyszł:ośc. -' Według wiadomości z Persyi panuje w kilku tamecznych. prowincyach cholera;- takie w niektórych okolicach tureckiego Kurdystauu choroba ta' tu i owdzie pojawić się miała. - Wczoraj dał poseł angielski świetny bal T na który się- tUJ:eccy Ministrowie i dignitarze państwa licznie- zebJ:aIi. Także' operę włoską Turcy licznie zwiedzają T i w ogólności mocno sięoni ter.az przejmuj:ą europejskiemi zabawami i europej,skiem smakiem.. - Sir S.tratford. Canning otrzymał wczoraj przez Maltę" depesze z Tunis, i o tresci lychZe Portę zawiadomił.. - Królka przerwa w stósunkach Pana Kletzla z Portą znoWU przy zabiegach tego z ustala, i sprawę wolnego ubiegania- się' OJ zeglugę parową do Trapezunł:u z zadowolnieniem' wszystkich załatwiono.. Do ottomailskiego> Posła' w Wiedniu llifaata Baszy w.yprawiono' tmeckiegOi gońca.. C h i n v.

'Z Macao, di.lia-10...Listopada'... Dnia 12. Paźdz. ostalni oddział: angielskief floty stoj:ącej na rzece' Jangstykiang podniósł kotwice, i odpłynął z W usong do Czusan, gd'zie stanął dnia 17. t. m. Pan Pottinger, Ad'miral Parker i naczelny dowódca JenerarHugh Gough przybyli tamże 17., 18. i 21. paidzier.nikoa. _ Załoga angielska w Czusall ma wynosić

1937 ludzi, w Emoy 980, a w Hong - Kong,.

gdzie naczelnie dowodzący Lord Salloun ma główną kwateI:ę, 1200 rudzi; 14 i 16 pułk Sipojów z'. Madras odpłynęły do Bong - Kong lub Singapore.. - _ Dnia 18. paidziernika pan Thown oficer od inzenierów udał się' Z' Czusan' do' Ningpo, dla zai'ą;dania od tamecznych wladz maleryalu i 1'0botilili.ó\V do bml'ow3t1ia koszar dla:wojska. To zdaje się' zapowiadać dłuższe zajęcie' lej wyspy,. niŻ początkowo< S[rdZOllO, co' lem bardziej ZTaca' uwagę ,. ze Chillczycy przyspieszają- zebranie pieniędzy dla wypłacenia 2giej raty konlFybucyi raby u;.rzyć ustąpienie wojska angielskiego.. W Czusan lud zdaje' się ciągle być' nieprzyraźnym1 dla Anglików, a przynafmniej ,. krótko- przed odefściem' tćr wiadom ości,. dwóch, oficerów angielskich zaledwie uszło gwałtownego uprowadzenia., _. Poslano-wicllię' cesarskie rozkazuje p. Elipu i innym Kommissarzom pokoju, aby się wy.. wiedzieli ,. jali.ie' są' cele dowódry francuzkićj fregaty Erigone; pana. Jaucigny,. li.tóry się prLY brzegach ukazał., _ Kapitan Bełfour z artyleryi adraskiej miano-wany jest Konsulem, Jeneralnym w Chi-o nach.. Sądzą' jedak, ie jeszcze' kilka miesic;ry upłynie' nim nastąpi uregulowanie handlu. Panowie Lay i Gutzlaff mianowani zapewQc bę dą' Konsularni., _ Na raport cesarskich Kommissarzy,. któ-.

rzy traklat pokoju zaw3r-li" ogłOszone zoslały w odpo"..iedzi postallmvienia l cfJs31'skie, w których. Cesarz udziela swe' potwierdzenie; wyjąwszy żądanie względem prowadzenia handlu w Fuczau, feduym z pięciu przez Anglią oznacZOnych portówl" do khir.eo się Cesarz' uie przychyla,. z dodatkiem jednak, że inny port w j.ego' miejscu obrany być mOże. Przyczem Cesarz'. wynurza' ufność, że Anglicy,. gdy im jui wolny handel( jest dozwolony,. nie będą się więcej sprzeciwiać prawom, przewozu i zasadórn. państwa) chiiIskiego, j nic bt;dą wsz£zynać' nowych sporów.

Rozmaite wiadomości.

Najnowsze' przepowiednie politycz Ił e. _ W zeszvcie na miesiąc Marzec Bulauskich n.ocznikó historyj' i polityki wyda

Dym d. 1. Lutego 1843., znajduje się pod ró'wnie śmiałym jak wiele ,obiecującym napisem: ;,N a s z,a p -rz y s z l ość... 'hypoteza, za którą nie jedno pł::zemawia, ale :która, jak mamy uadziejt;, dla dobra powszechnego pokoju nie tak się zafaz polityczną prawdą sIanie. Już samo godlo, jakie sobie autor tćj "\ViCSLCZĆj rozprawy obrał, powinno go było o zwooniczych skutkach 'większej cZ!tści wr{izb przekonać. Prwodzi on hmviem O\ve słowa Napoleona na wyspie. Sf. Heleny wyrzeczone i przez s Casesa zachowne: "Zani 10 lai upłynie, Europa albo republikailską a!be kozacką będzie.,' Termin ten lJrzeszedł jUl w 1826, roku, a sp el nie nie się tćj wyroczni jeszcze bardzo dalekie. Nie lepićj się i drugiemu, między publicystami powiodlo proroctwu. I1eź już to razy nie wy'£leczono wyroku śmierci dla pailstwa otlomall-skiego w Europie? Z jak'lz nie twierdzono pewllością, ze wszystkie urządzenia Solimana '\IV. jUL kraju podhvigl1ąć nie m'Ogą? Ale pr7lez to nic chc.emy bYllajmnić; wyrazić, żeby się umYEł ludzki wcale w przyszlości nie zatapiał. Owszem będzie to zawsze ząjmującem zadaniem, je;eli z zglttbiania przycyn i 8kutków rozlicznydl wypad1-ów zdolamy przv pomocy rozumu i doświadczeniu przewidzieć przyszły 'kierunek tychze wypadków. Tak leż i w powyższeJ rozpl awie, po usunięciu }łOdwójnego groźnego obrazu demagogów i Ressyan i po przelolnem skreśleniu stanu obeclIego Europy, nie jednę rzecz pod względenl przyszłości dość byitro wyjaśnioną znajdujemy. Ie cala ta hypoleza pol(>f:Ył przed wsz_vstkićm na :przypuszcz('niu, że polityczny systemat, 'któremu ulrzymani(' poklłju europejskiego zawdzięczamy, jest sztucznie slłojoną budową, a Ludwik Filip jest ghiwną poe/porą t goż. Obok niego przykładalo się naturalnie jeszcze kilku yploUlalyków do zasłonienia budowy tej ,,-od burz, które ją w cii)gu lat 12, ,POCl.1Wsz.y od 1830: r. na przemian ,,'strząsały, ale nigcły jćj zdruzgolać nie zdol,lly. Przez burze le 'rozumie aulór szczegÓlnićj I)yłanie belgijskie i turecko-egipskie, jako mające wiele nader materyalów do naruszenia tnk troskliwie pielęgnowanego pokoju całego świata. Ludwik Fiłp tedy, klórl'go żyeie zwykle jako zakład pok-oju uważaj), dn. 6. Października r. 1843. 'dosięga 70 roku wieku. Z jego śmiercią -:- tak brzmi 'owo polilyczneprypuszczenie - nastąpi powódź, której fale budowę teraźniejszego politycznego świata obalą. Wszakże rozważmy dokładniej tę przepo wiednią. Polityka Ludwika Filipa jest przedez tylko jednym z żywiołów systemu pokój świata od 1". 1R30. utrzymując'ego. Bez umiarkowania i mądrosci c.ztererh gabinetów, wstrzymujących pulok ziJarzeil po rewolucyi Lipcowej i bez szczćrego wsparcia ich tego Króla obywatelskiego, system KOllSerwatywny nie mógłby się ostać. Tylko raz jederl, t. j. przy zawarciu trakiatu z d. t5. Lipca r. 1840. o tćj pojednawczej polityce nieco z'apomniano. Jak przykre to -za sobą pociągnęło -skulki,wiadomo powszechnie. Przypusciwszy'więc - co wszelako jeszcze pytaniem - ze po zgonie Króla Francuzów ustawiona przezeń z taką oględnością 'budowa polityki Francyi, czyli raczej dy11astyi jego, się obali, słusznie jednak.sądzić mozna, że wstrę1: od zasad politycznej pro,pagandy 'ąz do tago czasu tak głębokie w umysłach Fran'CUl-ÓW zapuści k-orzenie, że światelwstrząsnąć nie zechcą. Gdyby w kraju samym zanurzenia powstać miały, inne mocarstwa spok-ojnemi będą tychZe widz'ami, dopóki się w tym wulkanie płomienie same przez s'ię nie strawią. Po- I słuchajmy:! jednakie, na jakich powoda'Ch Pan Meseritz w Frankforcie swoje przeciwne twier-dzenia opiera. Jakkolwiek, powiada, Ludwik Fi'lip owe środki bytu państwa, 'władzę policyjną, skarbową i wojsk'Ową" swemu następcy w puściznie przekazal; może, jednak tenzenie mając po sobie Iradycyi ",'Viekami uświęconego trollU, llamilnościom ludu )Jochlebiać, więc wojnę .ulobywcy rozpoczynać przymuszony będzie i tą drog<! polwór rewolucyi się wskrzesi i naród stauie się lupem nierządu, aby. po Mm znowu wpaść w szpony despotyzmu. Smutny ten obraz jak najokropiejszcmi kolor.ami malowany. Z Po z n a ni a. - Zmarła d.19. ,m. zeszłego w Szlichtingawie, pow. '\IVschowskiego, Panna Krzvżanowska miastu temu 100 Talar. dla \'Vybdowania szpitalu dla ubogich w testamencie swym zapi8ala, od kl'lirćjto summy prowizyja, dopóki szpital wystawiony nie będzie, co rok między ubogich ma być rozdzitilana. - Oprócz tego ubodzywspomnionego miasta 20 Tal. w darowiźnie otrzymali. - Towarzystwo resursowe w Krotoszynie tamecznej Dyrekcyi ubogich 50 Tal w celu wsparcia biednych, ale

Walne zebranie odbędzie się Jqia 25. b. m.

o godzinie 6tej wieczorem. Do wzięcia w nim udziału, 8zanmvnych członków uprzejmie za prasza Dyrekcya polskiego kasyna poznań- ł skiego.

godnych mieszkańców przesłało. - Z wylosowania roMt kobiecych w Rawiczu w roku zeszłym, 152 Tal. 25 sr. t;r. czystego było dochodu; smmnę tę obrócono na korzyść ubot;icb i chorJch. - Liczba korrygendów w instytucie karuym w Kościanie na' końcu Stycznia r. b. wynosiła 160 mężczyzn, t. j. 108 katoli. ków, 45 ewanielików i 7 żydów; 65 kobiet, z tyrh 41 religii katolickićj, 21 ewanielickiej a 3 iydO\tek; 13 cbłopców, z Iycb 7 kato!., 5 ewalliel. i 1 żydziak; 10 dziewczyn, z tych 9 katol. i 1 ewaniel.; w ogóle 248 osób. _ _ "Dziennika domowego.. wyszedł Nr.

4. i zawiera: Artykuł wstępny o naboinisiach.

Oda, powieść z czasów Boleslawa Cbrobrego, przez Seweryna GoszczY{lskiego. Ucho i oko ( dalszy ciąt; Osteologii.) Rozmaitoścł, Mody i Objaśnienie ryciny. Z B e r I i n a dn. 10. LUb'gO. - Dla naszych kandydatów do stanu nauczycielskiego wyszło teraz rozporządzenie, że takie pomiędzy innemi zdawać będą examina z nauk przyrodzonych. Ministerstwo oświecenia pracuje już od dawna nad ograniczeniem nauki języków łacil1skiego i greckiego, jako do praktycznego życia mnićj przydalnycb, zwł.aszcza, ie z uczącej się mł04 dzieŻY bardzo tylko mała część mo ze być po lł1ieszczoną w słuibie rządowej, a większa część, oddając się iyciu praktycznemu, więcej korzyści odniesie z nauk przyrodzonycb, a nawet bez nich obejść się nie moie, niieli z martwych języków klassycznych. Stulkiem tego ogolne. go dąienia do przemysłowości i handlu jest takie zamiar zkładania coraz więcćj szkoł handlowych i przemysłowych, a ograniczania liczby gymuazyów. Z Wrocławia, dn. H. Lutego. - Podług . rozporządzell X. Kanonika R i t t e r j u b i I e u s z dla gnębionego w Hiszpanii kościoła B o ie g o w pierwszą niedzielę postu (dnia 5.

Marca) się rozpocznie a w 3cią niedzielę po.

stu się zakończy. Przepisane w tYlU celu m 0dły kościelne, które kaidy prawotviemy katolik odmawiać powinien, wraz z okólnikiem tego się dotyczącym drukowane wyszły i 'v drukarni Gazety kościelnćj za 2 sr. gr. są do nabycia. _ Summę z tćj przedaiy uzbieraną przeznaczono na korzyść szlHił katolickich w Stralsulldzie, Stargardzie, Frallkforcie n. Odrą i Sorau.

I mMłłi!ł\liJłH.i! 1 ł W niedzielę dnia 26.Lutego ł Wl.'I ł. 8 .. a ! i .., · ł I C UJ II r t II l =: ,,,'e'"'' redut" = =: w saD hotelu Saskle50 1= w Poznanłu. ł G. E. Boggen. i lłfłiłi l łii łiiiłiiłl

Nabywszy angielską magiel maszynową, o której była wzmianka w Nr'Le 36. tćj gazety i umieściwszy ją w domu moim przv ulicy W04 dnej Nr. 24., polecam ją Szanownej Publiczno. ści do użycia za małą opłatą z tem zauważeuiem: iż maszynerja tej magli pod względem jej lekkości i zda'lności w uiyciu odpowiada zupelnie życzeniom. Poznań, dnia 14. Lutego 1843.

KaróJ Anders sen.

Kurs giełdy Berlbl.sk.łtJ.

.Na pr. kurant Dnia 21. Lutego. 1843. papie- golow i .

rami. xn, .

Obligi dlugu skarbowego.

Pr. ang. obligacje 1830. . .

Obligi premiów baudlu monk.

Obligi Knrmarebii . . . .

Berlińskie oblig. miejskie .

Gdauskie dlto w 'r.. . . .

Zacbmlnio - Pr. listy zastawue 3!0 Listy zast. 'V. X. Pozllluiskiego 4 dito dito dito 'V scbodnio - Pr. listy zasa.

Pomorskie dito.. .. 3 Kllr- i Nowomarcb. diao. 3' Szląskie ":t j'; .. 3 Kolei Berlińsko- Poexdamskiej S dito dilo akcje a prioris. .( Kolei Magdebnrsko. Lipskiej dito dito akcje a prioris . Kolei Berlińsko - AnbaUskiej dito dito akcje B prioris . Kolei Diisseldorf. - Elberfeld.

dito dito akcje a priorill . Kolei nadl'cóskiej. . . . .

dito dito ak('je a prioris . Kolei Berlińsko - }'rallkl'urt.

dito ito akcje a prioris . Kotei Sląsk. górn.. . . .

ł'I. drycbsdory . . 1111le mOflet,. zlote po i) tal.

Uiscoutu . . . .

. .

.(

104!;

3 !.

'.

.

93'.. 102\I03!u 106,%

I02!ri) 4 3 4 i) 4 4

1104 .

8 102"(' 92 101!s 102'-al()2 103!.;I03 103 81 97'.

102\-, 144 103 102 69 94

J07''i"'' ł03 97 13 10' 4"5"

1:% 16;3