, J&. 110. w Srodędnia 13. Maja 1846.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.05.13 Nr110

Drukiem i nakładem Drukarni nadwornej »'e Dcikcru i Spółki. - Hcdaktor odpowiedzialny: Dr. J. RymurJeiewic%.

WIADOMOŚCI KHWOWE.

p O z n a ń , d. 11. Maja. - Wybrano w Wielkie m Księstwie Poznańskiem, trzech deputowanych św.eckich na synod powszechny doBerlina: bar. Masseubacha z Białokosza, radzcę regencyjnego Dr. Klee w Poznaniu i aptekarza Hausleutnera w Rawiczu. Z Krakowa donosi gazeta szlą ska co następuje: śmiertelność pomiędzy wojskiem austryackićm nie ustaje, tyfus zabiera między nićm wiele ofiar. Według opowiadań żołnierzy austryackich w grodzie Piastów po salach ukazują się duchy i widma, najczęściej widują Królowę Jadwigę: a nawet w jamie smoczej na Wawelu, wrospadlinie zamkowej skały jęczą, brzęczą łańcuchami, stękają okropnie. Żołnierze nie chcą pozostać w zaniku. Berlin, d. 'I. Maja. - (Gaz. brcm.) Rząd nasz wydał w tych dniach nową koncessyą na gazetę polityczną, która w Berlinie będzie wychodzić i przez wyższego urzędnika ministerstwa duchownego, tajnego radzcę Briiggemauna, ma być kierowaną. - Pana Briigge man na widziano najprzód -w zakresie rozleglejszym w czasie zamieszek kulońskieh, gdy względem tej sprawy otrzymał poselstwo dyplomatyczne do Rzymu. Ala to być gazeta rządowa w najwznioślejszym stylu, która nie bez znacznych zasobów na świat wyjdzie, będzie miała kierunek więcej oznaczony i rozległy, jak powszechna gazeta pruska, a zarazem samodzielniejsze pełnomocnictwo obrabiania spraw dziennych w obrębie pewnego stanowiska. Z Halli donoszą, że podobno w tych dniach zadekretował tameczny konsystorz, izby pastor Wishccnus z urzędu złożonym został, a dekret ten przedłożony został ministerstwu spraw duchownych ku potwierdzeniu. Podług wszelkiego podobieństwa część dotychczasowej gminy pastora Wislicciiusa za przykładem Królewca będzie z nim składała osobną sektę. Berlin, d. 7. Maja. - Stan kościoła ewangelickiego w naszym kraju szczee8}niej zwracał uwagę na siebie panujących. Już w roku 1802 zażądał zmarły król od władzy najwyższej duchownej ewangelickiej, ówczasowego nadkonsystorza, obszernego sprawozdania, »względem poprawy stósunków religijnych w krajach pruskich.« Sprawozdanie to posłużyło w wielu okolicznościach do zaprowadzeniu nic jednej myśli w niem zawartej. Nic

MŁilku stów o kilku keiq&kach.

DZIAŁ DHUGI.

(Ciąg dnhzyj s ki 6 l d e b r a n d . »Nad drogicin życiem waszej Królewiczowskiej Mości € YWa fuiłość lucm, giRi ilimJnff i: pgtllt'a kt6iątłwi6<ddłfltm, !Z: naj święlsią jej p 0\* I II 110 /\ c /\ j e s t odwrócić każdy nawet cień niebespieczenstwa od słynnego w Ę1} o}Jjr, Q?ll t l)flj Qq R qrp y. i. nadziei Sz ecy ._« "Wybornie, kochany generale, wybornie! Wiedziałem dobrze, że się przecież zrozumiemy. * ( > n s I C p c a irouu usiadł na sofie i dal znak Skioldcbrandowi, aby usi a , II "r jy "jm).

»Kontent jestem z policyi, osobliwie zaś z ciebie. . . . . .uważasz? . . . .

J akż e, czy są l" 1 aJ) acy zapaleńcy, burzyciele, intrygami, którzy przez swoje mowy lub postępki ściągnęli na sięuwagę policyi?» »Nie miłościwy Panie: ci, którzy mieli udział w rozruchu dnia 20.

Czerwca zostali bez wyjątku pojmani"i są teraz w śledztwie.

»Nieznasz zatem już nikogo, któryby był niekonlent z teraźniejszego «tanu rzeczy?« »Niezunin żadnego zuaczniejszego, żadnego toby był w sianie coś kolwiek wykonać Hrabia de la G a r d i e z szczupłem swojciu stronnictwem pracował dopóki mógł na korzyść syna wygnanego króla, lecz teraz wyrzekli się juź zapewne wszelkiej nadziei i niezeebcą płynąć pod wodę. Co się zaś tyczy hrabiego U gglas ulubieńca byłego króla, ten sam ze sobą ma dość do czynienia, szczególnie odkąd naddyieklor Gre- /\ /\ i ] /\ £ £ /\ a c z £ i n u wszelkimi sposobami dokuczać.«szczęście w roku 1 8 06, które dotknęło monarchią pruską, przerwało dalsze prace. Po wywalczeniu na nowo niepodległości zwrócono znów uwagę na potrzeby kościoła. Utworzono na nowo komissya z najzacniejszych duchownych kraju i wezwano ją do zaprojektowania środków względem silniejszego ożywienia kościoła we wszystkich kierunkach. Komissya ta zaprojektowała zaprowadzenie na nowo konsystorzów, jako władz duchownych ewangelickich i urządzenie powiatowych i prowineyalnych synodów, z widokiem zwołania powszechnego synodu kraju, jako doradzczego organu kościoła. Te zamiary zmarłego króla podjął teraz panujący monarcha i postanowił je wprowadzić w życie. - W roku 1843 rozporządzono zwołanie powiatowych synodów, na których mieli duchowni pojedynczych dyecezyi pod przewodnictwem superintendentów radzić o potrzebach kościoła. Ich powołanie nastąpiło, jak to ogłasza rozporządzenie ministeryalne z dn. 10. Lipca 1843 w tćm przekonaniu, iż kościół ewangelicki, jeżeli mu można trwale i prawdziwie pomódz, powinien nic tylko otrzymywać kierunek ze strony władz kościelnych, ale szczególniej z własnego wewnętrznego życia i popędu się wzmagać i organizować, a do tego posłużyć mąją synody, dla przygotowania projektów do łatwiejszego rozwoju stosunków kościelnych, Te synody powiatowe starały się naprzód wystawić obraz stosunków kościoła obecnych w ich powiatach, a następnie zaprojektowały środki ku ich polepszeniu. Wierne zasadzie, ażeby kościół z wewnętrznego życia się rozwijuł, sprawozdania te synodów powiatowych zachowano i obrobiono na synod ogólniejszy i powszechniejszy. Stało się to w roku 1844., gdzie zwołano prowincyalne synody. Na wzór dawnych wezwano na te synody superintendentów pod przewodnictwem generalnego superintendenta. Lecz, aby naradom nadać szerszą podstawę, zwołano oprócz wojskowych nadkaznodzici i deputowanych od fakultetów akademii krajowych, jeszcze po jednym duchownym, obranym z każdej dyecezyi czyli powiatu. Prowincyalnyui synodom oddano cały materyał spraw synodalnych powiatu pod narady i zostawiono im zupełną wolność w obradach i projektach, jakoteż w zaopilnowaniu o przedłożonych im pracach. Jak się starały rozwiązać synody prowincyalne swoje zadanie, pokazuje się z ich czynności drukiem ogbzwisko stoi na mojej liście między tymi, którzy przy wyborze moim ukazali się gorliwymi w dobrej sprawie.« »Tak jest, miłościwy Panie! Był on moją prawą ręką i znacznie mi dopomógł w obrabianiu chłopów i mieszczaństwa. Jego Królewiczowska Mość niepopiada żadnego sługi, któryby był posłuszniejszym gorliWszyui, uważniejszym i zręczniejszym od Grcvesmohleiia. Jako pisarz* jest ou solą w oku dla stronników przeszłej dynasty", a publiczność połyka z chciwością wszystko co tylko z pod pióra jego wychodzi. Ten człowiek usprawiedliwia zupełnie zasady Waszej Królewskiej Mości co do wolności druku, która, jeśli jej się nada pewien kierunek, może być wybornie użytą jako środek.« Dziwnie"skrzywiła się twarz następcy ironu gdy wymawiał te słowa: » Wolność druku, no tak, tak! Jest oiia'uajsilniejszein przedmurzem dla ludu, a najwierniejszym przyjacielem dla szlachetnie myślącego rządu. Biada temu, któryby się starał obalić to, co konstytucja nasza ustanowiła i zaręczyła! Lecz z drucie; strony rząd jest ową władzą opiekuńczą, klóra strzeże istnienia i całości państwa. Państwa zaś i jego spokoju nie można dać na pastwę złości, głupocie lub śmiałkostwu kilku obszarpanych bazgraczy. · I. s1 ,'o n,eZDCdny warunek szczęścia ludu, aby ci, którzy nim rządzą, i którzy go elrzegą, byli wszędzie i zawsze w poszanowaniu. Każde napastowanie zwierzchuości jest zbrodnią względem ludu, niebespieczneni podkopywaniem praw i wolności - . " uwazasz. S kio I d e b r and ukłonił się milcząc.

»Jakież jest uspusobieuie szlachty względem Gustawa Adolfa i dzieci jego: ' « zapytał dalej następca tronu. chny zwołać można synod kraju, przez który te wszystkich przygotowawczych synodów mogą być wypadki zebrane i oddane pod najwyższy sąd panuJącego. Naj. Pan już przy wielu sposobnościach, a naostatku w odprawach sejmowych w przeszłym roku dostatecznie w tej mierze się oświadczyłObecnie nastąpiło najwyższe rozporządzenie, do zwołania ewanielickiego powszechnego synodu dla całej monarchii pod przewodnictwem ministra spraw duchownych na zielone świątki w tym roku, w stolicy kraju. Synod generalny nie tylko będzie złożony z deputowanych wschodnich prowincyi monarchii, ale jeszcze znadreńskich prowincyi i prowincyi Westfalii, a przeto zastanowi się nad interessami i potrzebami kościoła ewanielickiego całego kraju. Generalny synod składać będą: 1 duchowni członkowie: wszyscy generalni superintendenci, wicegeneralni superintendenci nadreńskich prowin - cyi i zastępca generalnego superintendenta margrabstwa niższej Luzacyi: biskup Dr. Eylert, czterech nadwornych kaznodziei i proboszcz (Feldprobst), ostatni ze swego stanowiska urzędowego, w jakiem zostaje do ministra spraw duchownych; oprócz tego sześciu assessorów i sześciu pisarzy (scribac) ostatnieh prowiacyalnych synodów w pre-wineyach wschodnich, dwaj prezesowie i dwaj assessorowie nadreńskiego i westfalskiego synodu, nakoniee sześciu professorów teologii z sześciu akademii kraju wybranych przez fakultety. 2) świeccy członkowie: 8 prezesów prowincyalnych konsystofzów lub ich zastępców według okoliczności, 6 cwanielickich professorów prawa, wybranych przez professorów prawa ewanielickich, a nakoniee po trzech świeckich członków z 8 prowincyi kraju ma być wybranych. Generalny przeto synod składać się będzie z 75 członków, porówno Z duchownych i świeckich. Przewodniczyć mu będzie minister spraw duchownych według woli Naj. Pana, bez udziału w głosowaniu. Minister ten przepisze porządek prac i dyskussyi.

WJAOOMan / ]l ID M a M #

Rossya.

Listy z Titlis z 12. Kwietnia donoszą: oficerowie którzy teraz odpoczywają po wyprawie na trzebienie lasów czerkieskich , podają straty w czasie" roboty poniesione na przeszło 2 O O O żołnierza. Przynajmniej pocieszają sie w obozie, że teraz linie komunikacyjne będą bardziej zabezpieczone. Co do zdobycia jednak gór samych nie ma to wytrzebienie borów żadnego znaczenia, gdyż tylko przez parę mil się ciągnie i tam urywa, gdzie się rozpoczynają urwiste skały. Lecz Czerkicsi bynajmniej tein się nie zatrważają, gdyż uważają to wycinanie borów za świętokradztwo na naturze dopełnione. Szamil zebrał do swej stolicy położonej o 6 mil za Dargo wszystkich naczelników na radę wojenną, gdzie ustanowiono ogłosić wojnę świętą na powszechnego ich wroga, a plemiona spokojne, nie biorące udziału w walce uważać za wroga trzymającego zRossyanami. Wojna przeto powszechna na lewem skrzydle już się rozpoczęła i trwa ciągle. Cała sztuka wo jowania czerkieska rozwinęła swój geniusz, a Rossyanie doznają klęsk niezliczonych, to od nieprzyjacielskiego miecza, to od chorób pomiędzy nimi panujących z powodu wilgoci, to z braku żywności. Z tego powodu Woroncow nic jest w stanie nic przedsiębrać przeciw Czcrkiesom i usilnie prosi i błaga o posiłki z Petersburga, których mu nadesłać nie są w stanie, dla potrzeb na zachodzie. Tak nic śmie ani naprzód ani w tył postąpić, tylko ugania się za pokazującymi się Czerkiesami.

«Dobrze! - Ale pierwszy hrabia królestwa trzymał mu syna do chrztu, a w dniu jego koronacyi dostał od niego laskę marszałkowską?« «Niemniej jednakże dotkliwie uczuć musiał hrabia Brah e stratę dochodów z dóbr swoich w Pomeranii, gdy ta prowimya przez wojsko fraucuzkic zajętą została. A oprócz togo bliska kuzynka hrabiny, panna Marianua KoskulI, została zaszczyconą szczególncmi względami Jego Królewskiej Mości panującego króla; - zresztą sam hrabia zdawał się szczerze być" przywiązanym do świętej pamięci królewicza Kar o l a Augusta. « »Wybornie!!. . . . .Bądź zdrów genarale, do widzenia, to jest do jutra: życzę sobie bowiem, żebyś mi zdawał «prawe codziennie ze wszystkiego, co się tylko dowiesz o usposobieniu i duchu naszej stolicy. Bądź zdrów!« " naczelny namiestnik wyszedł. Teraz oznajmiono ministra spraw zewnętrznych, który wszedł niebawem. »Witam! baronie Eugestrom! Cóż jest w ostatnich depeszach z Rossyi, Danii i Prus?« »Od błogiej chwili, w której Wasza Królewiczowska Mość jako bóstwo opiekuńcze Szwecyi wstąpiłeś na brzegi nasze, wszystkie wieści od sąsiadów są jak najprzyjaźniejszc.« »Wybornie, baronie Engest roin! Jesteś wprawnym i przezornym dyplomatą. Król bardzo jest kontent z twej gorliwości i nicmógtby «odniejszemu oddać zaufania swego. - Cóż z Anglią, jakże lam stoją liaszc papiery u tego narodu przekupniów?« »Anuli., JI«.!-.««" » :!../«:.«..I>:<e«eA nin lJI» li:tłr?rłnv rrr7P7

Francya.

Paryż, dnia 5. Maja. W niedzielę wyjechał książę Joinville do Toulonu.

Wczoraj odbył się wielki przegląd wojska w Vincennes na cześć Ibrahima baszy. Książęta Nemours i Montpensier mustrowali 15,000 wojska z rozmaitych pułków załogi paryskiej. Wieczorem dano wielki bankiet. Ibrahim basza ma zamiar zabawić w Paryżu aż do miesiąca Czerwca. W rozmaitych fabrykach poczynił zamówienia. Sprawozdanie względem dochodów i rozchodów rozdzielono w izbie pomiędzy deputowanych. Wydatki wynoszą 1 ,455,674,518 franków, przychód zaś przewyższać będzie wydatki o 34 miliony więcej, aniżeli w roku 1846. Niedobór jednak podwyższa się o 40 milionów. Miaistcr stara się tę ranę pokryć, utrzymując że na budowle publiczne przeznaczone zostały 1. 13 O, 058,5 61 franków, a w tych zawarte są 611, 035 , O O O fr. ua koleje żelazne. Francya, tak kończy się to sprawozdanie, potrzebować będzie 11 lat pokoju i nie może żadnych nowych przedsiębrać publicznych robót, jeżeli chce zachować równowagę pomiędzy przychodem a rozchodem. Esprit public żałuje, że Odilon Barrot nic cofnął się na wzór hr. Mole, od towarzystwa kapitalistów, które się utworzyło w celu dobywania węgla w kopalniach doliny nad Loirą położonej. Co tćm bardziej uczynić powinien, że już jest adwokatem tego towarzystwa. a posada ta wielkie mu zyski przynosi. Moralność stronnictwa lewego wymaga, ażeby jej naczcluicy czyste mieli i nieskalane ręce pieniężnemi interessami. Dom londyński Devaux et Comp, połączył się z kapitalistami fraucuzkiemi i ma zamiar wybudować kolej żelazną z Bordeaux do Lugdunu. Według gazette du Midi ma się znajdować 240 francuzkieh niewolników w Tangerze w ręku marokańskiego szefa, który ich kupił od Bu Hamedi, a których rząd francuzki nie mógł wydobyć na wolność. Statki parowe »Albatros« i »Camelcon* udały się z Toulonu do Algieru, z oddziałami wojska. Sam »Albatros« miał na pokładzie swym przeszło 1 000 żołnierzy. Journal des debats mówi z wielkićm oburzeniem o politycznych morderstwach w Hiszpanii. Powiada: ganimy z całą pogardą owe krwaw* exekueye, dokonywane przez rząd w Hiszpanii, które tylko prowadzą do nowych zemst, niepożytecznych aui temu ani owemu stronnictwu. Renty francuzkic i początku dobrze się trzymały, w końcu cokolwiek spadły w cenach. Dziś była dyskussya w izbie parów nad projektem do prawa względem wewnętrznej żeglugi. Rozprawy trwały w ciąż aż do odejścia poczty, lecz żadnego nic okazały interesu dla zagranicy. Komissya do zbadania projektu względem rozprzestrzenienia kultury w muzeum historyi naturalnej, żąda na ten cci przyzwolenia 1,086,000 franków. Anglia.

Izba niższa. Posiedzenie 4. Maja. -hba zamieniła się w komitet, dla naradzenia się względem wynagrodzenia lordów Hardinge i Gough za usługi w ostatniej kampanii w Indyach. Komitet ustanowiono, a pierwszy minister rozwodził się nad zasługami wojennenii obu weteranów armii, z których pierwszy już 48, a drugi 52 lat służy swojej ojczyźnie, wniósł nakoniee dla lorda Hardinge o roczną pensyą 3000 funt. szt. a dla lordaGough o 2 O O O funt. szt. pensyi, które to pensyc maja przejść na najbliższych sukcessorów każdego. Na uwagę jednego członka, że i generał Smith, zwycięzca pod Aliwal zarobił na nagrodę, odrzekł minister, że tu chodzi o zachowanie godności ara, ua którą obaj generałowie zostali wyniesieni,nie wolnego z Anglią przestawania, tak jak lo Wa za Królewiczowska Mość przy wyborze swoim raczyłaś przyrzec przez swego agenta.« Następca tronu, z gniewem: »Mego ageuta! Okim mówisz?« Engestiom, naiwnie; »Pan Fournier. . . . . .

Następca tronu, przerywając mu: »Bałwan......W każdym razie ile możności starać się będę u cesarza. Jesteśmy ze sobą w jak najpoufalszych stosunkach, a nawet jesteśmy nic jako z sobą pokrewnieni przez zanieście siostry mej żony z Któl*M Jozefem. Cesarz przyrzekł im jak najwyraźniej, iż handel nasz wspierać będzie. Szwccya może być w tym względzie spokojną, gdyieśmy się rozeszli jako najlepsi przyj a - ciele. - Lecz teraz o czem inuem! Między twymi podwładnymi Panic E u g e s t r o m znajduje się pewien człowiek", którego proszę, ile będzie można, wspierać i posuwać/ Możnaby a niego cośkolwiek zrobić: możuaby go naprzykład mianować sekretarzem stauu i finansów.« E n g c s t r o i n: »Któżby to mógł być, miłościwy Panic?« Następca tronu: »Nazywa się Schorbing; jest to pierwszy Szwed, którego poznałem bawiąc się w Rcgcnsburgu, gdzie był wówczas pełnomocnikicui szwedzkim.« Eugestrom, osłupiały: »Na Boga! Czyż Wasza Królewiczowska Mość myślisz, że pan Schorbing potrafi zarządzać naszemi finansami?« Następca tronu, z powagą: »Powinienbyś wiedzieć, baronie Eugestrom, że ja, i nie kto inny, będę zarządzał finansami szwedzkicmi - uważasz? Podrzędne więc narzędzie najmniejszego nic ma woloru; mogę do tego użyć Schorbiuga, albo ciebie, albo pierwszego partacza. ZrcLTla ni» «n.IT,.n.»" nrwlim/\': li r.H-blrr nanin nar,lJ;:m;/\:u;/\II).-;.n clir.iał czaju wyznaczać mu znacznej pensyi. Lord Lincoln, sekretarz stanu Irlandyi został wybrany na członka parlatńeńtu we Falkirh. Katolicki instytut Wielkiej Brytanii, w przeszłym roku nowo uorganizowany, odbył wczoraj posiedzenie pod przewodnictwem apostolskiego wikaryusza z Y orkshire, na którem także byli lord Arundel, O'Conncll i mnóstwo duchownych katolickich. Towarzystwo ma za główny cel, staranie się o szkolne wychowanie dzieci katolickich, których 3 O, O O O liczą w Anglii, zostających bez żadnego wychowania. Dochodu na ten cel było w tym roku 2776 funt. szt., które wpłynęły z 63 katolickich gmin. Lady Mary Grenville, córka księcia Buckingham, pozwoliła się wykraść przez pana Langton, wnuka członka parlamentu pułkownika Langton. Młoda para tyle tylko zyskała na czasie, iż wbiegła do kościoła i tani do połowy tylko odbył się akt ślubu. Ojciec panny młodej przybiegł dość jeszcze wcześnie do kościoła, przerwał dalszą ślubną ceremonią i zabrał ze sobą córkę, lecz podobno teraz przychylniejszym się okazuje temu związkowi. Hiszpania.

Madryt, d. 26. Kwietnia. - Generała Oribe mianowano komendantem prowincyi Terrucl; ale naradziwszy się z kilku przyjaciółmi postanowił nic przyjmować tego urzędu. Minister wojny dał mu w skutek tego rozkaz, aby w 24 godzinach Madryt opuścił, udał się do wysp kanaryjskich i tam oczekiwał depeszów od rządu. Dzisiaj rano o godzinie U. nadzwyczajny kuryer przybył z Valladolid.

O godzinie 2. po południu otrzymała część wojska rozkaz wyruszenia, nic wiedzieć, dokąd. W stolicy spokojnie; małe zawichrzeuie ze strony uczniów kollcgium pozostało bezskuteczne. Szkoła lekarska miała uczynić manifestacyą, o w pół do 5. zebrała się nieznaczna gromada po ukończeniu kursów; postępowała przez ulice Atocha i Carreta i wydawała od czasu do czasu krzyk: »Niech żyje książę Vitoria! niech żyje Espartcro!« Przy Pucrta deI Sol rozeszła się gromada na rozkaz zwierzchności. Aresztowano kilku, a wszystko wróciło do dawnego porządku. Rząd otrzymał podobno depeszę od gen. Yillalonga, który zdążał do Lugo. Zdaje się, że w Carol, 3\ mili od Corunny złożono sąd wojenny w celu sądzenia jeńców, pomiędzy którymi znajduje się 40 oficerów, Solis i członkowie Junty, jako też prezydent Busch. - Espauol, dziennik stronnictwa umiarkowanego, donosi: Wiadomości nasze z Katalonii i Andałuzyi nie są zaspakajające. Spokojność utrzymuje sic w obu tych prowineyach, lecz wzmaga się od dnia do dnia niepewuość, do której nieczynuość ministra daje pobudkę, a z niepewnością zarazem przybywa serca powstańcom a trwoźliwość ogarnia lud. W niektórych miejscach potrzeba było całej siły i czujności władz, aby wichrzycieli utrzymać na wodzy; wszakże lubo dotąd powodziło im się za pomocą dobrych obywateli, któż ręczy za to, że oni jutro władz nie opuszczą, widząc, że od miesiąca rząd wyższy pozostaje w tajemniczej i zupełnej nieczynności, zamiast okazywać najżywszą gorliwość w celu zachowauia wybornego ducha publicznego, którego naród daje dowody? W drodze nadzwyczajnej nadeszła wiadomość do Paryża, że zamieszkom w Galicji koniec położono. W Vigo, Santiago, Lugo i Pontcvedra wszystkich powstańców wzięto w niewołę. W skutek wyroków sądów wojennych, które sądziły oficerów z bronią w ręku schwytanych, rozstrzelano 19 oficerów wyższego stopnia jak kapitańskiej. Zdaje się, że jednemu z szefów, Rubin Seli, udało się ujść okrętem, który do powstańców należał. Dziennik Eco deI Comercio dzisiaj znowu zabrano.

.Engestrom, z głębokim ukłonem; Pojmuję całkiem miłościwy r anie!« Na?tcpca tronu: »To dobize, baronie! Aleś mi dotychczas nic jeszcze nieinówił o sposobie myślenia wiejskiego ludu; czy w ogóle przekonanie jest za, czy przeciw rządowi?« ŁngcstrUiii. "iv]o£ua (o uważać za rzecz pewn?, iź usposobienie powszechne jest takiem, jak &obie tylko żYczYć może rząd ojcowski, chochiaż ja z mej strony mcznam go dokładnie.« I U{ Następca tronu, gwałtownie i marszcząc brwi; »Jakto? Czy to podobieństwo. *-}y*q słyszał w istocie? Minister stanu nie zna powszechnego usposobienia kraju i ma to za rzecz pewną, o czem nie jest pizckonany? « Engesltoiu, zmieszany: "W istocie, miłościwy Panie! nie pojmUJę.« - Następca Ironu, przerywając mu: »Na to właśnie skarżyć się muszę, mój Panie! Czyż w tym kraju nic mają wyobrażenia o porządnym systemie rządowym? Czyż me ma tutaj żadnej spójni, żadnego węzła łączącego centralną władzę rządową z urzędnikami po kraju? ]I to przecież niegodne, niepojęte, nie do darowania, 10 się musi zmienić natychmiast.« Eiigestrom, z obawą; »Czy mógłbym się Waszej Królewiczowskiej Mości zapytać, jakimby to sposobem uskutecznić można?« Następca tronu, zgodnością i przyciskiem: »Oto takim sposobem, że na mój rozkaz- to jest ze strony króla, jeszcze dzisiaj roześlesz cyrkul arz do wszystkich naczelników powiatowych i wezwiesz ich, aby Ba)); -)1(- jjnbinń 1.,h i..; cześciiii. ieśli okoliczności beda wy

Włochy.

Rzym, d. 21. Kwietnia. - Jak słychać, mąją się wszelkie przygotowania czynić do urządzenia wojska obywatelskiego, lubo na kongregacyi kardynałów kilka głosów stanowczo się temu oparło. Jeźeli-można zawierzyć wieściom obiegającym, zamyśla rząd skoncentrować oba pułku cudzoziemskie (Szwajcarów) w Bolognii i na około tego miasta, zkądby wojsko w potrzebie hufcami można wykomenderować. Do miast, gdzie to wojsko dotąd służbę garnizonową pełniło, wyruszyłyby natenczas wojska tu ztąd wykomenderowane. W ę gry.

Peszt w Kwietniu. - W Czerwcu r. b. odbędzie się w Debreczynie zgromadzenie towarzystwa uregulowania Cisawy, na którem kilka najważniejszych punktów rozległego planu ma się rozstrzygnąć i równocześnie nastąpić wybór nowego nadinźyniera, ponieważ umarł dotychczasowy przewodnik budowy, pan Vasarhely. - Nowy kanclerz dworu, hrabia Appony, przy zaprowadzeniu królewskiej węgierskiej kancellaryi dworskiej, w miauej na dniu 16. m b.. łacińskiej mowie wstępnej złożył swe wyznanie polityczne, którego kierunek napawać musi stronnictwo oppozycyjne głęboką nieufnością do dążności polityki rządowej. Mullany i Wołoszczyzna.

Bukareszt, d. 23. Kwietnia.- Podług nadesłanej tu niedawno z Konstantynopola iustrukcyi, oznajmia Wielki sułtan, że w mającej nastąpić zaraz po greckich Wielkanocnych świętach podróży przez tureckie prowincye na prawym brzegu Dunaju, zamiast w Sylistryi, jak dawniej było na- I kazano, teraz w Ruszczuku przyjmować będzie hołdy od wołosko-raultańskieh książąt. A że powracający po odbyciu tej ceremonii książęta, równie jak i udający się tamże tutejsi zagraniczni dyplomaci, będą musieli odbyć kwarantanę w Giurgiewo nic zaś w Kalaraczu, z którego też powodu i książę Sturdza prostą drogą najprzód przybędzie, przeto dla przyjęcia tych dostojnych gości w nadmienionej konttimacyi, rozkazano poczynić jak najspieszniej wszelkie przygotowania, i zawieszono dotyczące roboty i przyrządzenia, które w Sylistryi i Kalaraszu już były rozpoczęte. I fi (ł Y e W s c h o d n i e.

Podaliśmy już kilka rysów historyi pierwiastkowej P e u d ż a b u , dla uzupełnienia obrazu tego kraju, który przed niedawnym czasem i dziś jeszcze grał tak ważną role w losach łudyi: skreślimy teraz w krótkości panowanie Rundszyt-Singa, na którym zaczęła się i ukończyła wielkość państwa Sików. Rundszyt-Sing, lew Pcndżabu, jest właściwym założycielem państwa Sików, był potomkiem jednego z wielkich naczelników w tej wojskowej rzeczpospolitej. Jego dziad Szurut-Sing był Sirdarem Missul, jednym z najsłabszych ze wszystkich Sfrdarow, ponieważ dostarczał tylko 2300 koni do armii sprzymierzonej. Jak inni naczelnicy prowadził nieustannie wojnę z sweini sąsiadami, już to najeżdżając ich dziedziny, już to broniąc swoje od napadów. Zabitym został w bitwie a śmierć jego naraziła mocno jego pokolenie: jego syn Maha był dzieckiem łat 10 mającym. Książę ten zachował koronę i był ojcem Rundszyta, 'lwa Peudżabu. Zdaje się, ze wychowanie Rundszyt-Śinga było zupełnie zaniedbane ni. Nigdy nie umiał on ani pisać ani czytać. Natura była dla niego macochą, ospa w młodym wieku pozbawiła go oka jednego, naznaczyła twarz jego piętnami swego przejściu. Największćm jednak nieszczęściem dla niego była śmierć ojca, który mając zaledwie lat 30 odumarł go i pozostawił dziecię 131etnie pod władza opiekuna. Łagodność tego ostatniego pozwoliła mu zmarnować całą młodość. Charakter narodowy zmienił się bardzo u Sików od czasu śmierci pierwszego założyciela ich religii N aneka; stali się oni narodem naji t. d. Te sprawozdania mąją przychodzić do ciebie, gdyż jako minister sianu spraw zewnętrzych masz przecie, w rzeczy samej tez same obowiązki, które dawniej wypełniał kanclerz szwedzki. Uważasz? E n g e s t r o m: »W ola i rozkaz Waszej Królewiczowskiej Mości zostaną jak naj skrupulatniej wypełnione. Niernogę znaleść słów dość wymownych abym wyraził ile podziwiam mądrość i roztropność Waszej Królewiczowskiej Mości! Niechaj Bóg czuwa nad drogie m życiem twojem, miłościwy Papie! Racz łaskawie przyjąć oderonie jak najpokorniejszą radę, która z ową proźbą w ścisłym stoi związku, lyczy się albowiem zdrowia Waszej Królewiczowskiej Mości, azatem szczęścia całej Szwccyi. .\by znieść bez szwanku zimny ten klimat, powinna Wasza Królewiczowska Mość przez całą zimę nosić dwie koszule. Nic nic ma cieplejszego jak dwie koszule.« Następca tronu, z uśmiechem: Ani nawet trzy koszule? - Tymczasem dziękuję ci z całego serca za troskliwość jaką masz o moje zdrowie; widzę w niej twe przywiązanie do króla i do ojczyzny. Bądź zdrów!«' (/Je/tańczenie nasUijii)

Budżet francuzki czynił w roku 1829. za Karola X. 986,158,821 franków; obecnie podniósł się on do 1,387,870,680 franków. Stało podatki «zmogły się od roku 1830. o 23 procentu. Są teraz niektóre okolice we Fiaucyi, gdzie podatek gruntowy właśnie jedną piątą część całego dochodu "zabiera. Podatek od osób" i od ruchomości podwyższył się o 42, podatek od drzwi i okien o 116 procentu. A przylćm wszystkieui okazał się przecież w roku 1845. roczny ubytek 396,365,063 fran wodniczył im Rundszyt-Siug w zepsuciu i rozpuście. Rundszyt-Sing takie życie prowadził właśnie wówczas, gdy Mahomed, Szah Kabulu ruszył na l ' endżab z silną armią. Nieszczęście obudziło Rundszyt - Singa, który zaczął myśleć o powiększeniu swego Missulu. Nic mógł się zbrojnie oprzeć szachowi, jego siły wojenne były zniszczone lub rozegnanc, ale potrafił sobie zjednać względy Afgana i powoli odzyskał cząstki władzy. Nakoniec, gdy Mohamed po nierozsądnym swym marszu na Dehli wrócił, jeżeli nie pobity to przynajmniej zniechęcony, w 1798., Rundszyt za usługi zręcznie oddane otrzymał od niego Lahorę. Rundszyt poczuł działanie ambicyi; z równą odwagą jak zręcznością zaczął rozszerzać granice swego państwa. Dyplomacya to znowu siła zapewniły mu wyższość nad jego sąsiadami. W 1802 roku panował nad wszystkie mi Sirdarami Sików. Niezgoda w rodzinie panującej w Kabulu przedstawia mu pewne korzyści, których używa natychmiast. Już chciwćm okiem spoglądał na prowincyc za Indusem, gdy wtargnięcie Maratów ściganych przez lorda Lake, odwróciła go od tego zamiaru. Położenie jego było bardzo trudnćm; poszanowanie dla Anglii zmusza go do odmówienia schronienia zwyciężonym, kiedy przesądy religijne jego poddauych to mu nakazują. Z zadziwiającą zręcznością uniknął tego podwójnego niebezpieczeństwa. Jednakże naczelnicy Sików oddają się pod protekcyą Anglii· w 18 07. r. lord Metca1fe wypełnia missye, która wprowadza Sików w stosunki z Anglikami. Rundszyt z początku nie chciał objawiać tego umiarkowania, do jakiego nakłaniał go poseł angielski, ale wkrótce stał się roztropniejszym. Niesłychana wyższość, jaką dawała Anglikom karność ich żołnierza nad jego wojskami źle wyćwiczonemi, czego dowiódł mu, fakt nie zbyt dawny, uczyniła go łagodniejszym. Obecuość armii angielskiej, która pod dowództwem pułkownika Ocht1erlong posuwała się ku Dehli, przekonała Rundszyt-Singa, że dowody posła zjednoczonych królestw są nic przcparte, w 1809 roku 25. Kwietnia traktat przyjaźni zabezpieczył prawa stron obu. (Dokońc. nast.)

ROZMAITE WUDOIOŚCI.

Z T a r n o w a, d. 2 Maja. - Siew postępuje coraz bardziej w naszym obwodzie, jednakże z gruntów dworskich ledwie czwarta część (w przecięciu) będzie obsianą, a to tak dla braku ziarna. Handlu zbożem jak gdyby U nas nie było: zapasów nie raa w całym obwodzie a dostawa bardzo tru dna, gdyż i za pieniądze iiie najmie teraz chłopa. Na naszych targach ledwie po kilka korcy zboża teraz ujrzyć można, i to tylko to, co sami chłopi miakami albo ćwierciami dostawiają: ta szczupła ilość znajduje zaraz pokup najwięcej na wysianie. Na ostatnim targu płacouo tu za korzec pszenicy 9 ZI., żyta 8 ZI., jęczmienia 6 ZI., owsa 3 zr. 20 kr. T. k. - Teini dniami nadeszły ze Szlązka drugi już raz bardzo znaczne transporta zboża i mąki na zapomogi dla poddanych. Mięso podrożało u nas: funt wołowiny kosztuj« teraz 4 kr. T. k. Z Bochni dn. 1. Maja. - Zasiewy jare i sadzenie ziemniaków sąjuż

OBWIESZCZENIE.

Podpisani exekutorowie teslauientu zmarłego pod dniem 9. Kwietnia I. b. ś. p. X. Walen tego Grzeszkiewicza proboszcza w Stęs z e w i e , uwiadomiają niniujszćm Szanowną Publiczność, iź sprzedaż pozostałości wspomnionego proboszcza, składająca się z rozmaitych mebli, ruchomości domowych, bielizny tudzież koni, rogatego bydła, owiec i świń: odbędzie się w dni u 8 C z e rw c a i dni naslęJ mych r. b. in loco Stęszewo przez publiczną icylacyg za gotową zaraz zapłatę. Chęć mających nabycia wspomnione ] pozostałości na dni wzmiankowane zapraszają niniejszem uprzejmie, w Stęszewie dnia 7. Maja 1816. X. Szymański. X. SuIiKowsKi.

w tutejszym obwodzie w połowie odbyte, i robota w polu postępuje ciągle. A gdy przytćra na dobro urodzaje się zanosi, zboże spadło u nas; i tak na wczorajszym targn płacono: za korzec pszenicy pięknej 9 zr., mniej pięknej 8 ZI., żyta 7 rz. 36 kI., jęczmienia 6 ZI., owsa 3 zr. 12 kI., krup hreezanych grubych 8 zr. 30 kr. T. k. - Ziemniaków dowożą włościanie znaczne ilości; na ostatnim targu mieliśmy ich do 5 O O korcy, i z tego to powodu cena spadła na 1 zr. T. k. za korzec.

Ze ceny głównych potrzeb życia wywierają znaczny wpływ na stan roznnitych klas społeczeństwa, o tern nikt zapewne nie wątpi, bo to jest pewność nie potrzebująca dowodzenia; ale żeby zniżenie cen cukierków, karmelków, lodów i innych łakoci cukierniczych mogły wywrzeć stanowczy wpływ na los osób takich nawet, dla których te łakocie są zbytkiem, którego one nic zawsze mogą sobie pozwolić, to zdaje sie dziwnem, nic mniej jednak jest prawdziwem. Wiadomo dobrze, jak waŹtią częścią w historyi zapoznania się, podobania i nakoniec połączenia się związkiem małżeńskim dwojga kochanków, są tak zwane zaloty, dawniej konkury. Minęły czasy, w których młodzieniec opatrzony od swoich rodziców listem polecającym do rodziców panny młodej, opartym na zasadach dawnej przyjaźni 2ch ojców, przedstawiał się swojej przyszłej na kilka dni zaledwie przed ślubem. Dziś trzeba przedstawić się korzystnie przy zapoznaniu się, następnie trzeba się podobać nietylko pannie na wydaniu, ale nadto ująć sobie i zjednać przychylność jej ciotek, stryjenek i kuzynek, a czasem i mamy dobrodziejki. - To wszystko nic przychodzi bez trudu, a bardziej jeszcze bez kosztu.

Szczęśliwy, lub biedny pretendent musi prowadzić po spacerach, karmić, poić i bawić cały ten szereg pokrewieństwa swojej ulubionej; zbyt szczęśliwy jeszcze, jeśli parę funtów cukierków, podwieczorek na wiejskiej kawie i przejażdżka ozdobną dorożką przyjęte będą tak mile, jak podarunek wspaniałego kaszmiru, wielka cukrowa uczta, albo podróż do wód w pysznej karecie sprowadzonej z Wiednia lub Londynu. Gdzie można obejść się bez zalotów na ostatnią wielką stopę, tam przynajmniej pierwsza jest nieodbicie potrzebuą, i kto znajdował się w podobnćm położeniu przed 3ma laty i znowu teraz, uzna jak olbrzymią, imponującą i stanowczą różnicę tych 2ch epok stanowi różnica dzisiejszych od dawnych cen tych koniecznych słodyczy, stanowiących wstęp do innych, obiecywanych w stanie małżeńskim. Jeśli pan zalotnik nic ma dziś tyle pieniędzy do wyrzucenia ile dawniej, może, za połowę kosztu zadość uczynić wymaganiom przyzwoitości, które go dawniej dwa razy tyle kosztowały; jeśli zaś kassa jego może wytrzymać równe jak dawniej wysilenia, dziś ma sposobność okazać podwójne natężenie swoich uczuć, dublując funty cukierków i porcyc lodów, czekolady i t. d., torujących mu drogę do świątyni szczęścia. Jeśli przysługi wyświadczone ogółowi zasługują na wdzięczność ogółu, nie dziwilibyśmy się. gdyby młodzież odnosząca dziś tak ważne korzyści z zniżenia cen słodkich łakoci, wzniosła przynajmniej cukrowy pomnik tym, którzy pierwsi tę piękną reformę wprowadzili. Pytania. - Czemuż nie słychać nic jeszcze o żelaznych kolejach do nieba? ponieważ już natenczas akcye wyżej w górę iśćby nie mogły. Swieży porter poleca handel korzeni i wina

UWIAD O M I E N I E.

Pod Pobiedziskami w G ł ę b o k i e i n jest do sprzedania z wełną znacznie poprawną dwieście czterdzieści sztuk owiec, między tenń 80 macior trzyletnich i 30 jagniąt, re szla zaś zdalna do chowu. Owce te można w wcłuic aź do 24. Maja r. b. widzieć; kupujący zaś musi je zaraz po strzyży odebrać. _____ /\ Do minium G łębokie, 5 S Ciężkie g" drelichy na wańtuchy i płótna przedajc w cenach liajuniiarkowańszych Handel płótna i bielizny stołowej Jakuba Koeuigsbcrgera w rynku Nr 95/96.

SB (od 100 do SO Luidorów za jeden.) Sj . Z. nastaniem swobodniejszego usposobienia umysłów ożywi się zapewne znowu przy- JlA/Ut IlJ wlą anle do sztuk nado?ny?h, mianowicie do muzyki, dla czego ośmielam się polecić W mOJ w znacznym zapaSIe cIągle utrzymywany skład wszelkiego rodzaju JI fortepianów w ksztalcie skrzydel i stolikom zbullo.. wanych a z angielskich i niemieckich fabryk HU s lo /\zanych, które z naj słynniejszych i nagrodą uwieńczonych rękolfJ d.zlel!l P?ch.odząc,. . t ałą budową wytworność w wysokim stopniu łączą. - Przy ..uaJrozclągleJszc r koJmJI 1. rzetelnych cenach przestaję - jak wiadomo - na wypłafa] ta eh a t a mI,. Ja o też 1 tare, jesz.cze do użycia z lne Fortepiana (nic niżej 6 oktaw) 19l 8 mla przYJmuJę. - NIeutrzymuJąc n p.rzyszłosc Wrocławskich instrumentów, poran ty Je zcze mał zapas rozprzedam nIŻej ceny; mam także kilka zamienionych *&. NQ zdatnych lnstrumentow po 30 Tal., 40 Tal., 50 i 75 Tal IjUjiirili JFathf ulica Szeroka Nr. 21.

FOHTEIU il1łJ&as&ai

C t'. Bindera.

Nowy i dobry fortepian stoi w domu pizy placu Wilheliuowsk im pod liczbą 16. na drugiem piętrze po lewej ręce za 120 TaI. do sprzedania.

A.

W dniu 15. m. bieżącego rozpocznie się pasienie bydła na pastwiskach miejskich. Chcący bydło swoje wyganiać na nie, raczą wpierw zapłacić niżej podpisanemu Po 3 Talary 10 sgr. od każdej sztuki, na leź pastwiska wyganiauej. Poznań, dnia 12. Maja 1816.

Samuel Weitz przy Wrouieckiej ulicy pod liczbą 4.

*->ny targowe Ił mieście POZNANIU.

Pszenicy szefeJ Z y ta dL Jęczmienia dt. .

Owsa . dt.

Tatarki dt Grochu dt.

Ziemniaków dt.

Siana cel nar Słomy kopa

Dnia U. Maja.

1846 r.

ud do T>mu.l>M.rr> I.MI.I» 2 13 4 2 17 9 I 22 3 1 25 l 5 - 1:10 l l 1 11 3 4 l 7 b' 1 10 125- 213 - 13 4 - f 5 - 25 - - 2 6 - o *')' _ lA l

!i