GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.07.19 Nr166

Wielkiegolęstwa POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej IV. Dekira i Spółki. - Redaktor: A. Wamiawski.

.)1( 166.- W Piątek dnia 19. Lipca 1833.

Wiadomości krajowe.

Z Berlin», <IT3 15. Lipca.

J. K, M. Xiąźę Kar o l wyjechał eta,«! do Hagi.

Z dnia i6. Lipca.

J. K. M. X.ążę Wilhelm Adalbert udał S . siad do Swineruii'ide.

W y j e c h a ł : Króle weko - Angielski nadzwyczajny IJi«stł i pełnomocny Minister przy dworze tuttjszoatroiii)) m, Hr, M i n t o, do Londynu«tjwvvwvvw» b 4 jw

Wiadomości zagranICZne.

Królestwo Polskie.

Z Ł o w i c z a, dnia 5. Lipca.

W d d . 8 ** *1 . 2 b .

y arzone w nlU a - ... m. 1 . , nI. S roku o godzinie 2. po południu nadzwyczajne burze, pozostawiły naj smutniejsze ślady zniszczenia w obwodzie Sochaczewskim. Skutkiem tego oddawna niepamiętnego zjawiska sto kilkadziesiąt zabudowań wkiściań(kich zostało zupełnie przez wicher zniszczonych, tak w Łowiczu jako i wsiach okolicznych. Stodoły 2 w Kątach, nowo wyrrurowane , po 150 łokci długości trzymające, wywrócone z gruntu i zgruebołane; w beach Kozłowa Szlacheckiego kilkadziesiąt gzluk drzewa grubości cali przeszło 18 trzymające, ogrody chrustowe powiększej części mocno uszkodzone, zerwane dachy z domów poprzeiioszone na inne miejsca. Stogi siana zgromadzone na łąkach poruzoraszaric; w »ame in X-icetuie Łowickiem przesiło I 13 stodół jest znit siony rł), a w okolicy wsi Hakowa grad witJkośc i or/.echa, zniszczył piękne zbo« za na kilku wsiach. Słowem, KQBKa ta dotknęła mocno mieszkańców obwodu tak wiejskich jako i miejskich, a straty doznane po« Stawiły obywateli w .emutnetu położeniu.

7 T u 2 C Y G.

Z K o n s t a n t y n o p o l a, d n . 10. C z e rw c a.

M o n i t li r O i t o m a ń s K i z dn. 8 Hi. b. doniósłszy o mianowaniu rożnych zarządzców prowincyi wyraża: "Mianowania te nastąpiły w skutek odwrotu, rozpoczętego przez lhrahi* ma Baszę, celem przy wrocema naszych miast ailmirnsiiacyi W. Sułtana w prowincjach, z których Egipcjanie ustąpili. Mianowani urzędnicy otrzymali rozkaz, aby jnk najprędzej udali się do miejsc swego urzędowania. Wy. dane im zaś instrukeye przepisują wyraźnie, aby ciągle starali sięo pomyślność i bezpieczen<<iwo mieszkańców, a rząd uwiadomili o poprą powierzonych ich zarządowi." Z Belgradu, Unia ao. Czerwca.

Z Stambułu donoszą, iź tamże rozpocząć się mają układy względem rozszerzenia granic Królestwa Greckiego.

G 2 e c y a, Osservatore Triestinopodd. 2. Lipca donosi wedle listów prywatnych z Patras pod d, so. Maja, co następuje: "Trzy kompanie wojska bawarskiego udały się z Missolongii do Zeituni, aby w połączmiu z iiinemi tam już się znajdującemi wojskami w imieniu Króla Ottona zająć miasto i zniszczyć powstańca ottomańskiego Tassil-Busi, który połączywszy się z kilka bandami Palikarów z Rumelii, nie chcących wrócić do posłuszeństwa i poddać się prawnemu Królowi, spokojność nieszczęśliwych mieszkańców Att Y ki naruszał. Wedle późniejszych listów z Zante pod d. 16. cerwca, powiadają osoby przyjeżdżające zLepanto, iż Krój. bawarskiemu wojsku się udało wypędzić gwałtem powstańca z Zeiiuni i wygnać go ai za granicę Państwa Greckiego. Rokoszanie opanowali potem pod dowództwem tego Tas» sil-liusi miasto Aria i wsie naokoło niego i dopuszczali się tam na mieszkańcach najokropniej - szych okrucieństw, - Inżynierowie i Kommis» sarzc Anglii, Prancyi i Rossyi, Pułkownicy Barker , Banhelemy i Scolany, którzy się byli udali do Arta, aby wytknąć granice Grecyi i skreślić mapę nowego Królestwa, z przyczyny nierządu i zamieszania, w tamtych okolicach panującego, byli przymuszeni opuścić piace swoje i ujść czemprędzej wściekłości rozbójników, popełniających największe bezprawia, aby tylko się zbogacić. Oficerowie ci przybywszy do Patras, donoszą o okrucieństwach prawie wszelkie wyobrażenie przechodzącyeh, których się te bandy dopuszczają; używają one, aby sobie zdobycz zabezpieczyć, ognia i miecza. Gazeta A t h e u a pod d. A4. Kwietnia zawiera następujące wiadomości o osadzeniu prowincyi nadgranicznych: "Podróżni, przybywający z Zeituni,' miasta naszego nadgranicznego ku Tessaiii, donoszą nam, źe też zamek miasta tego wojsku bawarskiemu wydany został. Słychać, że Ottoinanie w wydaniu tego zamku się ociągali; ale wojsko nasze, nie tracąc czasu, podsunęło się pod eftHię mury i żąd.tło wydania bez odwłoki. Ottomanie , przez taką energią zastraszeni, ustąpił: i po kilku godzinach zamek już był w ręku naszych. Rozumieli zapewne, że Monarcha nssz takiem okiem na nich- spoglądać będzie, jakiem oni z swojej strony na clirześcian spoglądaii. Przeto też potem nie odważyli sięzbliżać do swoich meczetów, nby ezc'ć Bogt» podług swoich zwyczajów, ani wstąpić na minare ty, aby wspołwierników swoich wezwać na modlitwę. Komendant wojska naszego, o tern zawiadomiony, kazał natychmiast zwołać do siebie przedniejszych Turków, oświadczył im, źe prawa Grecyi odrodzonej wszystkim mieszkańcom wolność wyznania zabezpieczają i że jest wolą Monarchy naszego, wszystkimi poddanymi bezwzględnie na ich wiarę równie się opiekować. Nietylko w religijnych względach, lecz też co się tyczy bezpieczeństwa osoby, własności i honoru, mieli być uważani za równych z innymi poddanymi, a tak dostąpić tych praw, z których się pod dawniejszym rządem nigdy cieszyć nie mogli. Mogą więc śmiało przechowywać i odbywać nadal obrządki religii swojej. Z najżywszemi oznakami dziękczynienia i wśród okrzykowi "Allah potężny! Oby Allah bronił Króla! " oddaliwszy się odprawiali jeszcze tego samego dnia modły zwyczajne w meczetach. Zamki zatem miast Aten, KaTarrapa, Eurichus, Karystus i Zeituni, a z niemi całe terrytoryurn Grecyi, są teraz w ręku rządu Królewskiego.

F 2 a n c y a.

Z Paryża, dnia 6. Lipca, Król przyjechawszy wczoraj w południe do tciasta, pracował przez dwie godziny z Prezesem Rady Ministrów i powrócił potem do N euiily.

Z cherbourga donoszą, że się tam w ciągu miesiąca b. spodziewają przybycia Ministra marynarki. Radzca Stanu Boureaint, członek Rady admiralicyjnej i Dyrektor Izby skarbowe; pray dowie Inwalidów, wczoraj doznawszy napadu inelankolii życie sobie odebrał w Saint* Germain-tn Laye. Przeznaczył w testamencie swoim dla zakładu inwalidów marynarki i szpitala w Sanct Mslo, gdzie się rodził, dwa znaczne legaty. "Strata męża tego, powiada Dziennik Sporów, który był głównąpodporą Mmisleryum marynarki, istotnie nieodżałowana. " Gazeta T r i b li n e wczoraj od czasów rewolucyi Ijipcowej po raz gsszy przez policyą zabrana została. Uważamy przylem, że w ciągu ostatnich 6 tygodni żadnego dziennika w stolicy polieya nie zabrała. Zapewniają, iż P. calomarde bawił tajemnie przez kilka dni w Paryżu, i mieształ w pewnym domu na przedmieściu, SL Germain, skąd wysiał kilku gońców do Tul uzy, zapewne z pismami du .byłego Ginego- Kapitana Espagna, donoszą, że P. Bois-le-Comte, który przybrał lyiui Ministra pełnomocnego, udał się dn. 14. r. m do Kairu. Ministtryum wydało rozkaz, aby pociągnięto ,do sądowej odpowiedzialności wszystkich członków towarzystwa znanego pod nazwiskiem "Młode Włochy." Generał Delort, Adjutant Króla i Oowódzca dywiz)i wojskowej w Lyon, uwoiniony został oił swego urzędowania. W Alexandryi zaczął już wychodzić Monitor Egipsk i w języku francuzkim i tureckim. Redaktorami są; tłumacz Wice- Króla P. Konig z Paryża i P. Turle Francuz. P. Pejronnet prosił na piśmie dowódzcę warowni Ham, aby ogłosił bezzasadność pogłosek o stanie zdrowia jego; zajmuje się on ciągle naukami i od JO, miesięcy nie wychodził 2 pokoju swego.

Xżę Bourbon w testamencie swoim zap'sat Pani Feucheres zamek w Ecouen z lasem, pod warunkiem, aby tam założyła instytut dla potomków żołnierzy dawnego wojska wandejskiego, a Xię Aumale miał płacić rocznie 100,000 r. na utrzymanie tego instytutu. Warunek taki nie mógł być uskutecznionym bez upoważnienia Bady Stanu, która uznała niestósownem potwierdzenie legatu dla rodzin, których ojcowie nosili broń przeciw ojczyźnie. Odrzuciła więc uposażenie, a Xiąźę Aumale obróci ten fundusz na inne dobroczynne zakłady w kraju. Niektóre dzienniki tutejsze piszą, iż P. Cousin towarzyszyć będzie PanuThitrs w podróży jego do Anglii. Twierdzą za rzecz pewną, iż Marszałek Ga uzel został mianowany Gubernatorem Algieru; niektórzy przyjaciele jego winszowali mu już tego mianowania. Minister wojny z powodu zmniejszonego budżetu swego, postanowił zwinąć dwa pułki żandarraeryi. Zajęto się także w Ministerstwie wojny instrukcyami dla Głnych Inspektorów wojska, którzy szczególniej mąją przy wieść do skutku system urlopowania żołnierzy 4. batalinu w każdym pułku piechoty. Żołnierze ci tworzyć będą korpus odwodowy. Słychać, iż rząd nasz zawarł układ z rządem hiszpańskim, względem pastwisk przy granicy, które oddawna bywały często powodem do krwawych kłótni. Podług wiadomości z Lewantu, grasuje tam bardzo choroba grippe. Na różnych stojących tam okrętach francuzkich wiele łudzi na nią zachorowało. Podczas bytności Panów Dupin, Monoliveti Decazes, oraz nader świetnego towarzystwa w posiadłości wiejskiej Ferrieres, należącej do Pana Rothschild, oprowadzał ten ostatni gości swoich i pokazywał wzorowe swe gospodarstwo. Między inncmi okazano nowy rodzaj pługa z siedzeniem na maleńkich kołach, zktó* rego wygodnie lemieszem kierować można. Wynalazek ten bardzo się damom podobał; wynalazca nazwał go natychmiast CharrueTilbury, i spodziewać się należy, ie (czego jeszcze nikt nie zapamiętał) oranie należeć będzie do zatrudnień modnych, a pług stanie się nieodzowną potrzebą damy naj świeższego smaku. Na końcu b, m. zwiedzi Minister marynarki wezystkie porty Królestwa. Wydał już rozkaz, aby pospieszano z budową okrętów, tak, iżby w dniach ostatnich Lipca znaczna ich ilość mogła spuszczoną być na morze. Z Rzymu donoszą, że Deputowany Hrabia Deiaborde przybył tam z ezczególnem poleceniem rządu naszego do dworu papiezkiego.

Z dnia 7. Lipca.

Messager zawiera traktat w imieniu Dom Pedra przez Markiza Loulć z polskim Generałem Bem zawarty, dotyczący się utworzenia legionu polskiego, mającego pod imieniem "Legion Królowej Maryi" Wśf4pift w służbę Dotn Pedra. Członkowie onego nosić będą swój mundur narodowy z kokardą portugalską. Legion, którego uformowanie jeszcze prztd d. 31. Lipca ma być skończone, ma się składać najwięcej 2 3200, a najmniej z 1694 ludzi. Jeśli ta ostatnia liczba d. 31. Lipca nie będzie zgromadzoną, cały kontrakt ma etę uważać aa nieważny . Z dnia 8. Lipca.

(Gaz. Rządowa.) - Z pisma, które Republikanie przed kilku dniami przyaresztowan», w dzisiejszej Tribiine umieścić kazali, wynika, że przyczyną ich aresztowania było posiedzenie ioiy wołoomułarskie; pod nieroadzieiną Trójcą, na którem się odbyło nabożeństwo żałobne na pamiątkę zmarłego w upłynionym tygodniu Polaka. Przeszło tytiąc osób, wiele dam i wychodźców polskich obecnymi było lej uroczystości. Po krótkiej przemowie prezydująeego Boisssy, kilku przytomnych zabierało głos w imieniu loż wolno-mularskicb przez nich reprezentowanych. Polak jeden miał mowę pogrzebową na pochwałę swego zmsrłego ziomka, a przy końcu zbierano składkę na korzyść wychodźców polskich. (Najnowsze wiadomości.) - Z Paryża, <<£ 10. Lipca, (Gaz, Rząd) Wczpraj przytre i zabrano usjyeikie j go papiery; witlu wychodaco* pole.icb, mianowicie liit-rsiow, f, pomiędzy którycli «y uneniamy Panów Zakriew.kitgo' Cł'yiiaki»gi», otrzymało równoczelnie rozkaz, aby z Paryża natychmiast wyjechali,

A n g I i a.

Z Londynu, dnia 5 Lilica.

Pan Tooke wniósł wczoraj wlibie niższej 6 nadanie przywileju uniwt rsytetowi londyńs ki e m u, c?yli tak nazwaną i n korporacyą, i mowił między uineaii, iż był wprawdzie zawsze gorliwy m obrońcem taniej admmisuacy i, już to w sądownictwie, już 10 w sprawa, h duehownych; mianowicie jednak życzy sobie, żeby wychowanie młodzieży krajowej me wiele kosztowało; bo bez (ego nikt nie potrafi błogich * skutków dóbr umysłowych dostatecznie ocenić, Rząd postanowił był dawniej obdarzy ć instytut ten naukowy, tak wielce zasłużony, przywilej e m; ale z przyczyn dotychczas nieznajomych, o d s t ąp i ł t e g o z a m i a r u . Wed I e p o g ł o s k i o b ja - wili kanchrze uniwersytetów w Oxford, i Kantuaryi (Cembr.gge) nieżyczliwe w tej mitrze ch ęci; cjy zaś to było pobudką do od mówięnia korzyści wyżej wymienionej, mówca ani'. twierdzić, ani lemu zaprzeczyć nie chce. Wyznaje, iż przyczyn, na których opór ten polega, wcale nie pojmuje: ile, że zakład naukowy ,'pożniej powstały, Kms-Gollege, jirzywilej pozyskał. Choćby tr« ba było wyznać, że kollegium to nie będąc istotnie uniwersytetem, przez przywibj swój nie upoważnia się do nadania stopni naukowych prawa albo teologii, nie widzi jednak żadnej słusznej przyczyny, dla czfgoby takowy monopol, jaki posiadają uniwersytety w Oxford i Kaniuaryi ku widocznemu upośledzeniu ogółu towarzystwa, a niego wyłączonego, nadal jeszcze miał istnieć, List pizywileju, żądany przez uniwersytet loudyński , nie wymaga prawa nadawania stopni, ani nie zmierza do uwłaczania praw należących eię uniwersytetom w Oxford i Kaniuaryi, tuszy więc sobie, ie Kroi honoru, przyobiecanego już zakładowi temu, nadal odmawiać nie jeechce. Wnosi więc, aby N. Panu podano najpokorniejszy adres z prośbą, aby uniwersytet londyński Królewskim liftem inkorporacyjnyrn obdarzyć raczył, a to z lakierni przywile.jarni i z taką władz rozciągłością, jaką Kró I Jgmość do rozszerzenia nauki wę wszystkich klaasach poddanych uzna za najstosowniejszą, .- Pan J. Romilly popierał ten wniosek. Londyńiki uniwersytet (powiedział między innemi) dopełnił wszystkich warunków, dla których ro ŚCCć aobifc może prawo do udzielen ia nag ródza ptace literackie i naukowe; i używałby był tt iLi piawa już oddawna ku największej korzyści publiczności, g<iyby uniwi rsytety w Oxford i ka n i u a ryi n i e stawiały lak n e g o d m g o o p o r u, Między roznemi zarzutami przeciw monopolowi wywieranemu przez wsjioinnione zakłady, przestać można na wzmiankowaniu tej okolic<riośu, iż protestanckich dyssydtntow i katolikówod udziału w ich korzyściach wyłączają" udzielając stopni i przy wiiejow swoich jedynie tyflfo członkom panującego koś c Lu ta. - Lord Althorp odrzekł, że wniosek zacnego członka niejaku go go nabawia kłopotu, z którego go wszelako cofnięcie tego wniosku oswobodzi, Rząd przediiiioiein w mowie będącym gorliwie się zajmuje, i jedna trudność polega tylko na oznaczeniu warunków przywileju. (Słuchaj* c i i! ) Gdyby więc zacny członek obstawać chciał przy swoim wniosku, pytanie względem warunków takm sposobem me zostałoby odrnienione, a cala sprawa n,< by na tern więcej nie zyskała. On (Lord Althorp) był jednym 51 założycieli uniwersytetu londyńskiego i stara się ile możności o rozwinięcie działalności onego, tak dalece, że jeśliby zacny członek obstawał przy głosowaniu nad projektem swoi m, mówca me przewiedzie tyle na sobie, aby nie miał kreskować przeciw wnioskowi. - T uszy sobie wszelako, że po lakiem oświadczeniu zacny członek wniosek swój cofnie. - Sir Uob e rt I n g I i s u waż a ł , ż e s p r z e c i w i a n i e s i ę u n i - wersyle:ow oxfortskiego i kantuary jskiego początkowo z tego wypływało zdania, że uniwersylet londyński był jedną ze epekulacyi towar z y s i w a k c y o n i s i o w, k t ó r e w r. 1 8 * 5 n a k s z t a łt grzybów z ziemi wyrastały. Nie wypada U kie o tern prj.epomniić, ie zakład-ten naukowy oświaoczył za zasadę swoj e, iż się w obrębie murów swoich naukami religijnemi trudnić nie chce, Ale doświadczenie ćoooletnie dowiodło, że nauka sama przez się, bez moralności i religii, jest wjirawdzie potęgą, ale jedynie potkgą do zdziałania złego, jeśli nie polega na słowie Boźćm. W miesiącu Maju r. 18-25. wniósł był Lord Brougliam bil, stosownie do którego uniwersytetowi londy ńskremu miał być nadany list przywileju, cofnął go wszelako po przegłosowaniu, Przy tej sposobności oświadczył uczo.ny Lord w,raźnie, że zakładcy uniwersytrtu londyńskiego nie roszczą sobie prawa do n a d a n i a s t o p n i a I b o i n n y c h h o n o rów a ka d e m - i - ckich, skądby dla owych wyżej wymienionych uniwersytetów mógł powstać jaki uszczerbek, i lubo Jego Dostojność jeszcze przez pięć lat potem zasiadał w Izbie niższej, nie napomniał jednak nigdy więcej o tym przedmiocie. P, Stanley był tego adania, ie pytanie wziglę winno jak najrychlej wyłącznie zajmować uwagę Parlamentu i Ministrów. - Pan biruti rozpiawial obszernie o korzyści ogólnie rozprzestrzenionej oświaty i wynurzył zadziwienie swoje, że rząd na opinii publicznej polegający, kior< go czł .nkowk konieczności mstruktyi publicznej ku należytemu kierowaniu duchem naro d u, tyiekroć dowiedli, prze dmiotu tego wcześniej nie roztrząsał. Nie jest bynajmniej zamiarem j * g o, uwłaczać powadze i wpływowi uniwerswetów teraźniejszych; ale zasługuje zapewne na uwagę, czy by wyłączne upoważnienie, nadawania stopni naukowych, miało nadal pozostać korporacyorn, wy kluczującym wszystkie Uo istniejąc» go kościoła nie nah zące osoby. - Pan Tooke odrzekł, iź względem drogi, której się ma trzy mać, ani na chwilę nie jest w wątpliwości. Lubiąc działanie publiczne, przywiedzie rzecz do głosowania. Gdyby jego wniosek miał przejść, nie stawia to żadnej zawady Ministrom, kiedy wykonanie planu zawsze im zostanie poruczone. Wszakże, gdy polem P, łinine wystąpił końcem zalecenia cofnięcia wniosku, gdyż słowo Mini stia, ie zwróci uwagę swo;ę niezwłocznie na podany przedmiot, zacnego przyjaciela ( rooke) zaspokoić powinno, dał się nareszcie Pan T o o ke skłonić do zaniechania wniosku swego.

Z d ni 3 6. L i p c a O posiedzeniu wczorajszein Izby nlzszej, T i m e s następujących udziela wiadomości: "Przez nierozsądny upór mówcy ministeryalnego w Izbie niższej, poniosło Ministtryum wczoraj jedne z najohydrib jszsych klęsk, które stopniowo opinią o niem dobrą zniweczą, chociaż zrazu stałości jego zachwiać nie zdołają. Lord Althorp rozważywszy dokładnie środek Izbie przełożony, wniósł, aby bil, dotyczący się oznaczenia czasu roboty dzieci w rękodzielniach, poruczono tajnemu wydziałowi, zamiast tego, coby miał zwyczajną drogą przez Izbę przechodzić; pokonała go jednak większość 23 głosów, kiedy 164 przeciw, a tylko 141 głosów za jego wnioskiem się oświadczyło.

Trudno odgadnąć, jakie miał pobudki zacny Lord do stawienia oporu rychłemu przyjęciu środka, względem którego kraj oddawna już zdanie swoje objawił i przeciw któremu zapewne nigdzie, jak tylko w kaplicy S. Szczepana 141 mężów znaleśćby można! Na coż albowiemby się przydała odwłoka, której sprawa ta już przez zbieranie świadectw doznała, jeśliby po wszystkich tych korowodach jeszcze inne chciano zbierać dowody? N a coż się przydało objeżdżanie Kommiasyi w prowineyach północnych , jeśli znowu siedzący wydział ma być utworzonyP Ogromne protokoły dość już istotnie zawierają zeznań świadków względem sprawy, niepotiZt bojącej żadnego świadectwa, t. j. względem pytania, że dzieci, które pewnego wn ku nie dostąpiły, tylko przez pewną ilość godzin do płatowania zdatne i ie zanadto ich natężać nie trze ba, nie chcąc nadwerężać ich zdrów a i skracać ich życia, (idy cały świat o lem był przekonany, dla czegóż sam Lord Ałihorp był niedowiarkiem, albo jeśli sam niczemu nie wierzy, poroż wymaca podobnego braku wiary od kolegów swoich P Jeśli 8ię z kolegami swtrni w błocie wala, czy dla tego sam zobtauie nieskażony m P Jiilu I tgo względem rękodzielni zdaniem naszem nie wypadało wcale uczynić pytaniem ministeryałnem i Lord Althorp powinietiby był w tej mierze bynaj.

mu ej nie występować. Nieszło tu o podatek jaki; nie ma z tein pytaniem plan skarbowy styczności choć najmniejszej; nie zachodziły tu żadne interes3 politycznych stronnictw; było 10 jeeiynie pytaniem Judzi ości, nie potęgi rządowe) i wypadało ono dać rozstrzygnąć tak jak każiie. pytanie o polcjiszenie praw karnych bez wpływu i wmieszania się Gabinetu, Istotnie Lord Althorp dowiódł dziwacznego talentu, wyszukać sobie pole, gdzie go koniecznie porazić musiano !" Z dnia g, Lipca, Tutejsze gazety wieczorne Kuryer i Alb i o n zawitrają następujące nowe doniesienia z Poitugalii: "Hząd odebrał dzisiaj zrana depesze o wyprawie Dom Pedra. Do Falmouth zawinął sulek parowy "Miasto Waterford" 7. Lagos, Ol>u<ścił był brzegi Algarwii dn. 30.

Czerwca. Podobnie przybył też do Bristol statek parowy z listami prywatnemi z Portugalii. Wedle depeszow Maikiza Palmella i Admirała N ajiier, wylądowała < xpedycya duo 24. pod Villa Ktal. Załoga miejsca tego, leżącego przy ujściu Guadyany, naprzeciw hiszpańskiemu miastu Ayamonte, «łożona z 1200 do 1400 ludzi, sprzeciwiała się początkowo lądowaniu; Kapitan Najder wszelako rozstawił natychmiast okręty sw»>je w linii naprzeciw baieryom i po krótkiej kanonadzie część załogi z miasta się cofnęła, a część przeszła na stronę Królowej Donny Maryi. Takim sposobem otrzymali Koristytucyomści wzmocnienie. 600 żołnierzy.

Hrabia Villaflor chwycił się natychmiast wszystkich środków, aby posiadłość miasta tego eobie zabezpieczyć i zostawiwszy .tamże dostateczną załogę, podzielił wojka swoje na dwa dywizyony. Pierwszy udał się ku północy do iieja w prowincyi Alemlejo, której mieszkańcy spizyjać, mają sprawie Donny Maryi. - Mię tego pochodu 400 koni. Drugi dywizyon wyruszył pod wodzą Hr. Villaflor w zachodnim kierunku przez Tavira i Jaro do Lagos. W pierwszych dwóch miastach załogi przeszły »a stronę Konstytucyonistów. W Lagos znaleziono 40 dział i 4,000 funt. prochu; słychać także, że 400 żołnierzy Dom Miguela tamże i 500 ludzi z milicyi się połączyło z armią, lądującą, oraz, że już dwie trzecie prowincyi Algarwii za Królową Maryą się oświadczyły, W chwili wysełania tych depeszów, trudniono sie sypaniem okopów na gościńcu do Lizbony Wiodącym, Z rozmaitych okolic prowincyi przybywały Deputacye do Markiza Palmella. Admirał N apier postanowił d. 30. Czerwca puścić się do Lizbony. U dało mu się było, przy ujściu Guadyany zabrać 5 uzbrojonych statków, które tam stały na obronę nadbrzeźów i między temi bryg o 14 działach." - Czekamy potwierdzenia tych wiadomości. N adeszły tu listy z Porto pod dn. 4. Lipca, Stosownie do których 150 żołnierzy, FrancuBÓW, z wyprawy Dom Pedra nazad odesłano do Porto, ponieważ się w drodze buntowali. Niosła pogłoska w Porto, że jeszcze jedna wyprawa ma być uzbrojona, końcem uderzenia na Madejrę. ([Gaz. Vossa i Gaz. Rząd.) - Wczoraj wieczorem dano w ogrodach Vauxhall wielki festyn na korzyść Polaków. Pani Pasta, Panna Taglioni, nawet sam Paganini uświetnili go swemi talentami: szkoda tylko, że z przyczyny przewrotnego urządzenia taka wszędzie była ciżba i natłok, Iz podobnego przykładu tak zupełnego nieładu nawet w Londynie nie pamiętamy; głosy śpiewaczek i instrumentów zagłuchnęły w ustawicznym zgiełku. Przecież składki 9000 przytomnych gości zadość uczyniły zamierzonemu celowi. Oświecenie i ognie sztuczne, istotnie nadzwyczaj wspaniałe, wprawiały nawet Londyńczyków w zadumienie. Gazety tutejsze donoszą o powstaniu w Surinam, lecz nie wymieniają daty. Powodem miało być zamierzone nadanie swobód Murzynom w osadach angielskich. Trzech hersztów stracono z rozkazu władz holenderskich. Zdaje się atoli, iż (o wszystko ogranicza się na pożarze w Paramaribo w nocy z d. 3 na 4. Września. Pożar ten pochodził z podpalenia przez bandę niewolników, których przywodzcą był niejaki cojo. Winni zostali ukarani d. 36, Stycznia r. b.; częścią spalono ich żywcem, a częJ cia ucięto głowę mieczem.

W Irlandyi wyszło rozporządzenie, aby uwolnieni zostali z więzienia wszyscy, którzyw niern są osadzeni za zaległości w wypłacie dziesięciny. Z przedaży różnych rzeczy przez towary, stwo trudniące się wspieraniem ubogich cudzoziemców w Londynie, zebrano 5,000 funt. szt. (przeszło 200,000 zip.) P. Bagot, dotychczasowy Poseł nasz przy Dworze holenderskim w Hadze, bawiący od niejakiego czasu za urlopem w tutejszej stolicy, został uwolniony od sluiby z pensyą 2,300 funt, szt. St. Syrnoniści próbowali SZczęSCla i u nas, Przed kilku dniami jeden z ich emissary uszów miał mowę w sali znanego Roberta Owen z Lianar, którego system socyalny ma podobieństwo do St. Symonistow. Statek parowy "Jerzy IV.", kupiony w Bristol dla Dom Miguela, ma wkrótce popłynąć' z Portsmouth do Lizbony, a zapłata za niego nastąpi dopiero wtenczas, gdy przybędzie na miejsce. Gazeta M o r n i n g H e r a l d pisze także: "Listy kup'eckie z Holandyi wystawiają pomyślny stan handlu i każą się spodziewać niezwłocznego załatwienia sprawy holenderskobelgijskiej, chociaż choroba Pana Dtd tl wstrzymała powrót jego do Londyn u." Według hstów z Malty przybył tam Admirał Malcolm. Okręt" Madagaskar" wysiany był do N auplii. Reszta zaś eskadry, złożona z 7 okrętów, oczekiwała przybycia Admirała, Z początku miał rząd zamiar wysłać ją do Alexandryi dla poparcia przedstawień względem pokoju. Teraz po zakończonych krokach nieprzyjacielskich, ma się flota ta udać do T enedos.

ROZlllaite wiadolllOŚci.

W Wilnie wyszło dzieło: "Rok osiami panowania Zygmunta i ł l ", obraz historyczny, przez Józefa Ignacego Kraszewskiego» W drukarni A. Dworca. 3833.

Doktor Williams świeżo odkrył w Bleatdon (w Anglii) jaskinię, napełnioną szczątkami kopalnemi mamutów, koni, dzików, ełoniów i łiyen. Ostatniemi czasy w Paryżu, Deputowany, P. G... chcąc kupić obraz dla swego parafialnego kościoła, zaszedł na licytacyą na ulicy clery. Obraz mocno zabrukany, w najgorszym etanie, oszacowany 7 franków, prze» chodził wtenczas właśnie, i po kilku minutach targu przysądzonym został Panu G... za 44 :łr« Nazajutrz, nabywca wezwał malarza i dwie rozpoczął zwykłe działania, poznał twór wielkiego mistrza i natychmiast ofiarował zań 10,000 franków. Gdy Pan. G..., który zajmuje jeden 2 najzyskowniejszych urzędów skarbowych i nadto uiywa znacznego majątku, oświadczył, źe nie przeda obrazu, wtedy dopiero malarz powiedział m u, iź posiada przedmiot największej wartości; jakoż po oczyszczeniu z niemałym trudem jednego brzegu malowidła, gdzie twórca zwykł był kłaść swoje imię, pokazał mu podpis Tycyan». Obraz ten, malowany na desce cedrowej i wystawujący świętą familią, poczytanym być może za arcydzieło tego wielkiego artysty. Jest nadzieja, ze się da zupełnie 0ezyścić, bez uszkodzenia głównych piękności. Xiąźę Metternich stracił ostainieroi czasy najmłodszego syna, dziecię od sześciu tygodni. Znaleziono niedawno kilka strof niewydany< Ii Byrona, z których widać, że zaczął był wielkie bohaterskie poema z bisiory i angielfciej. Evl i n b u r g h O b s e r v e r twierdzi za pewną, że głośny artykuł £ d i n b u r g h Rev i e w, po pierwezem ogłoszeniu poezyi Byrona w czasie jego nieletnośii, w którym radzono rnu.aby wyrzfkł się na zawsze poezyi, i aa który on potem tak okrutną satyrą się zemścił, jest dziełem teraźniejszego Wielkiego Kanclerza Anglii, Lorda Brougbam. W Konstantynopolu umarł osiatoiemi czasy z iufluenzy P. Desgallieres, lekarz francuzki, Dyrektor szkoły medycyny i chirurgii w tej stolicy. Sześciudziesiąt uczniów jego, muzułmanów, mając na czele Achmed Baszę, Inspektora szkół, odprowadzało zwłoki jego na emętarz cbrześciański, gdzie jeden z nich miał mowę pogrzebową po francuzku. Odebrano w Londynie wiadomość o zgonie Najwyższego Sędzi Bengalu, Sir W. Kussell.

Buduje się teraz w Anglii, w-mieście Birmingham, wspaniała sala ratuszowa i największy organ w świecie, który, w niej postawiony, będzie służył na wielkie uroczystości mu· na rzecz głównego szpitalu.

1

»a: o kości. 7, cale ob'*wy#o«f . .KbIoJIa ma 5 sióp a. wy 5IBKeaa »».

S trI!O Ot'»nil DO

wietrzem, rpają przeszło 350 stóp powierzchni, Waga całego instrumentu wyniesie więcej niż czterdzieści tonn. Odkrycie eałi i organu, który będzie należał do największych osobliwości sztuki, nastąpi w Październiku b. r. J eden okręt portugalski z nad brzegów Afryki, ładowny czarnymi niewolnikami, przeznaczony do portu Hawanny, wziąwszy przez omyłkę południowy brzeg tej wyspy za wyspę Kuba, rozbił się na skałach. Z« 400 obojej płci niewolników, uratowało się tylko 232, których władze wzięły natychmiast w swą opiekę; Kapitan zaś i osada zaprowadzeni zostali do więzienia, skąd wyjdą tylko dla tego, aby uledz prawnej karze za swójniegodziwy przemysł. Inny okręt z podobnym ładunkiem, w towarzystwie s rozbitym będący, pozostał jeszcze na pelnem morzu, gdzie, jak mówi dziennik K e n s i n g t o n Ga-; z e t t e , napotka zapewne jaki krąiący stetefc angielski, który mu bez omyłki wskaże bez. pieczoą przystań. U ratowani murzyni ogłoszeni zostali za wolnych. · Ślepy wędrownik, Porucznik Holman, objechawszy świat naokoło, wrócił teraz do ojczyzny po sześcioletniej nitbyuiości i znajduje się wLondynie. W Szwecyi poczęto niedawno odlewać dzwony wcale nowego rodzaju. Chemicy tameczni, zasadzając sit; na własnościach szkła, które czynią zeń jedne *. mass wydających dźwięk najmocniejszy, i najmniej ulegających zepsuciu przez działanie atmosfery, wpadli na domysł: czyliby dzwony szklane nie mogły korzystnie metalicznych zastąpić. Pierwsza próba najlepiej się udała, i pierwSay dzwon ze szkła odlany ma dźwięk najczystszyl i daleko harmoniczniejszy od dzwonów metalowych. Ma on 6 stop średnicy, lecz wielkość ta nie powinna zadziwiać tyci), którzy mogą sobie przypomnieć, iż w Leilb, jeszcze w 1751., wydęto butelkę szklaną od dwóch angielskich korcy. Pokazywano niedawno w Kalkutta książkę dość ciekawą, tak ze względu na format, jak i na .niemo. Jeetto kopia Koranu, spisana >żnego j*. 'n ego Indyanina nazwisH*<a Gbęl 'in i dwóch jego synów«Litery nr mają po Ą · ali wysokości; cała zaś* księga oia 5 slllf< -' długości, na 2 stopach g-callj ez*roke?£i stopie grubości. Text przekop(iti»ao' tal ręką samego ojcaW, zeciąąu lat »leici u, a j e den z synów dał»e*ji "s z a t n i przekład perski, słowa tego znaczeniu 51 U esuL ca U wożoną jest na grzbie i zamyka się M3 wielką kłódkę. Na wszystkich miejscach odpoczynku otAitrają ją BUSZ anowani * m, ku p o dziwieni u wiernych.

Czytamy. <* aS»g>ttJ»*»h* I*Je4»*-ł "l'i(!»rini, powstając teraz ułaśnie z siln»go ataku reiimalxziiiii, poluje się dać dwa kolictrta, przed ewym odjazdem do Hossy i." Podlog obstruacyi uczonych franrnzkirh, którzy towarzyszyli wypraw«« algierskiej, pokolenia Barbaryjrjy low, mieszkające, naborach mniejszego Ailasii, od ToWfU do państwa Marokko , są pra wdziwemi Ntituldy jcz ykaioi, opisanemi przez Sallusty uez.a, 1, we względzie obyczajów, ti y t u i cyu ilizacy i, zostaja, w i,iśnie na tym samym stopniu, na ja. tun byli podczas wojny Jugurt), to jest na Cto lal przed trą f lirze ściańsk ą.

Oirz. \ inane 7. Ja w y dzienniki donoszą o zdjrzone) .tani kiesie, przez wy hoc linienie wol1t a MM Mclapij, w nocy 25. Grudnia z. roku.

Wirś (iornen Snbrang, położona pod samą górą, całkowicie zestali zasypaną popioł»m i źuilaui). D«udziesui pięciu lodzi utraciło życie. Mnóstwo zwtrząt domowy« h zginęło, [deszcz popioloa, jjóri nastąpił po wy Imclinieniu, trwał i>rz»z. dni cztery i całą f> k» l j c ę , n a 1 5 n u l d o koł a , p ok rył war s l ą białego p-piolu. Hal, kmry dawał Rothschild w Londynie, dla bauiąrego tamie Xcia Oileanu, otworzoITo nowym tańcem, zwanym "walec orleański", a który dwa ta*> pOM tatzać m usiano. Kroi Duń»ka fregata "f. a taihra" ma odpłynąć tegorocznego lata do J.iwoma, dla wzięcia stamtąd di; unastu apostołów, zrobionych przez Th-01 \i al ).=( II3. _ _ _ _

" O B W I E S Z C Z E NIE.

D ob ra Olszyna w powiecie ObITj. eszowskim, mają być od S.Jana r. b. na trzy po sobie na stępujące łata, aź do S. Jana Ijs-$6., najwięcej clającctnu w dzierżawę wy puszczone. Termin licytacyjny wyznaczonym został na dzień 45.1». b. po południu o godzinie 4. w domu Ziemstwa Kredytowego, na kidry zdolni i ochotę dzierżaWIenIa mający z ten» nadmienieniem wzywają się, ii tylko ci do Jicytaryi przypuszczonymi być mogą, którzy na zabezpieczenie licytuin 500 talar, fcaucyi natychmiast w gotowiznie złożą i w razie potrzeby udowodnią, ie warunkom kon traktu zadueyć uczynić sij v etanie. Poznań, dnia 17. Lipca 1833.

Dyrekcya Prowiocyalna Ziemstwa.

ZAPOZEVV EDYKTALNY.

N ad pozostałością zmarłego wSlopanowie pod Obrzyckiem młynarza Samuela Baer otworzono dziś proces konkursowy. Termin do ponania wszystkich pretensyi do massy konkursowej, wyznaczony jest na d z i e ń 21. W r z e ś n i a I. b. godzinę 9. przed południ« m w Ijbie stron tu» njszigo Sądu Ziemiańskiego przed Referendar>usj< m Są<lu Głównego PfluckeI. Kto się w terminie tym me zgłosi, zostanie z prtieneyą swoją do massy wyłączony i wieczne mu wiej mierze milczenie przeciwko drugim Wierzycielom nakazane<<! zostanie. Poznań, dnia 27 Maja 1833.

Król. Pruski Sad Ziemian f Ki.

Po d p is any praktyczny lekarz, chirurg i ako,szer, będzie teraz praktykował w Gnieźnie. Dr. Michalski.

Wycigg Z Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy.

Dnia 16. Lipca 1833.

Papiera- Gotowi«

Ohlici dłneu państwa Obli pi bankowe di do włącznie

/>0 L1.fpo tc'6* -

Zacliodiiio-Pnjskie listy zastawne * Listy zastawne W, Xii. M wa Poznant- kiepo.

VV s c i i o d i i i o - i' r i i s k i e

98 J

97J

100} Y9*

106}

C e fi y z b* o z a w B e r l i fi i e .

Dnia 15 . Lipca 1 8 3 3 .

Tal. ścI. ten. Tal. igr.

1 26 3 1 J 6 1

Lądem: Pszenica Zyto Jęczmień wielki Jęczmień mały Owies Groch Woda: Pszenica (biała) Zytofen.

»5 88

ŚpI.

7 *3fen. 6 9

Tal.

3 X

Tal.

2 I

Igr. fen.

J ęczmttń mały Owies Groch Kopa słomy Cetnar siana I 17 7 10 1 5s « r »3 5 27 ,** 4 " « Ot) 9 6