G\A

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.07.31 Nr176

ZETA

Wielkiego

N AkN

.. Aięstwao.

K I E

Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dekera i Spółki. - Redakfor: A. Wannowshi.

'JW 176. - W fi *odę dnia 31. Lip c a 1833.

Wiadolllości zagraniczne.

R o s s- y a.

Z Petersburga, d.6. (i8-) Lipca.

Radosny dzień urodzin N. Cesarzowej Jejmości i. b. m. obchodzony był w przeszła sobotę balem maskowym u dworu i illuminacyą. w. Peterhofie. Cały Petersburg, rzec można, w tym dniu tam się przeniósł. Oświecenie ogrodu było nader wspaniałe. N N. Państwo oboje z N. rodziną, swoją, otoczeni świetnym orszakiem, raczyli przejeżdżać się w linijkach po oświeconych alejach ogrodu, wśródniezłiczonych tłumów, zgromadzonych dla napatrzenia się na wielbionego Monarchę i jego drogą, dla Rossyi rodzinę. - JCM, W. X. Helena Pawiowna wraz z WW. Xiezniczkami przybyła 26. Czerwca o 5. rannej w poźądar.em jsdrowiu z Petersburga do Moskwy, i zatrzymała się w pałacu Ostożeńskim.- JCM. W. X. Michał Pawłowicz 4. b. m. o 3. po południu wyjechał z Petersburga do Moskwy. Rozkaz dzienny Cesarski z dnia 1. b. m. Z ostają m ia no wani: w wojsku, Generał-Porucznik Murawjew 1., General- Adjutantem J. C Mości wjeździe; Sztabs-Rotmistrz pułku Kawalergardów N - Cesarzowej, Hrabia Szeremetiew i tegoż pułku Adjutant Porucznik DeMiidow,. Fligcl- Adjutantami J, C Mcśći,. ostatni z zach. dotychcz. o bow. i Sztabs - Rotmistrz pułku huzarów Poniatowski, Adjutantem JegoC M. W. X. Michała; dowódzca szwadronu konnych pionierów gwardyi Pułkownik Bartłomiej 4., Generał-Majorer» i ma się" liczjć w jeździe. TJfcazem do Rządzącego Senatu z d. 1. m. b.

N. Cesarz J mć raczył nadać dziedziczną godność Hrabi Cesarstwa Rossyjskiego P. Wojennemu Generał- Gubernatorowi Petersburga, Generałowi- piechoty Essen, w dowód szczególnej Jaski za jego długoletnią, gorliwą słuibę Monarsze i oj czyźnie *

Niemcy.

Gazeta Spirska pod dn. 17. Lipca donosi, źe w akcie oskarżającym (którego pierwsze warunki j ui przytoczyliśmy w piśmie naszem) jeszcze następujące osoby o kuoze-nio się w obaleniu rządu prawego Królewskiego obwinione zostały: V) fabrykant szczotek, Jan Filip Becker, z priyczyny mowy mianej na zamku Hambacnskim; VI) Dr. Ernest Grosse. VI I) Dr. Daniel Pi6tor«.

VI I I) Drukarz Jakób Fryderyk RosL IX) Kupiec Melchior Filip Karol Baumann. X) Fryderyk Schiller, były adwokat przy Sądzie Appeliacyjnyro w Dwuch- mostach. XI. Józef Savoye. XI I) Ferdynand Gti b, adwokat",X I I I) Jer z y E' il er, ka n d y d a t te o l o jj i» · Z B r u x e II i, - dnia 19 . Lip c a .

Marszałek wielki pałacowy wezwał w iroie« mu Króla Panów F. Merode i de Theux, aby jako Minietrowie 5taou byli gotowi znajdować sie przy rozwiązaniu Królowej'" Słychać, ii Deputowani z Plandrji w lierbie 22 postanowili głosować przeciw zamysłowi zrobienia koki żelaznej, jeśliby droga laka jtdnocześnie nie była robiona z Osteniły do Bruxelli i z Antwerpii do Leodyum. Listy z Antwerpii donoszą, iż minio wszelkich oznakow pokoju, rząd każe umacniać warownie poniżej Antwerpii na prawym i łewym brzegu Skaidy, tok, iż po ukończeniu tych robót* trudno bjloby flocie nieprzyjacielekiej zbliżyć się do Antwerpii. Oszańcowanie miasta i cytadeli Antwerpii idzie także 2 pospiechem. Wyłorn w cytadeli przy bastyotiie Toledo, dotąd lyinczasowie tylko raIryty, ma by.ć zamurowauy.

F 2 a n c y a.

Z Paryża, dnia 19. Lipca.

(Z Koresp. Hamb.) - Przez Madryt i Bajnnne podobno nadeszły wiadomości o waiuyih korzyściach, których Xiązę Terceira d. 7. m. b. doBtąpił, poraziwszy Miguelistoiv pod wodzą Viskonde Mukllos. Pod St. Kartholmne de Messinee miała nastąpić bitwa, w skutek kiórej miasto to Kouetytucyoniści zajęli. Dodają oraz, że między tymi, co się tlosiali w niewolą, znajduje się też sam Viskonde Mokllos ; niedobitki Miguelistdw uszly do Alem-Ttjo. Xiążę Terceira miał następnie wojsko swoje podzielić na dwie kolumny, z ktor>ch jedna już wkroczyła do Alfmtejo i posiłkowana przez zewsząd przy.by wającychmieszkańców opanowała caiąśtrra de Cai.leiras. Druga kolumna za kilka dni mi woijść w granice Estremadury« - Wiadomości te potrzebują jeszcze wprawdzie potwierdzenia, ale z sposobu tłumaczenia się Gazety Nadwornej Madrytskiej wynika, ie sprawy w Algarwii istotnie źle stoją dla D o m Miguela. Gazeta Lizbońska twierdzi wprawdzie, że rozbójnicy Tornaru, (tak albowiem nazywa tamecznych GuerylasówJ przea jazdę i wieśniaków rozgromieni zostali; ale wcale "inaczej brzmią listy prywatne pod d. 3. m. b, Opiewają one bowiem, ie dowódzcą guerylasów jest Dni) Manuel de Martinez, najbogatszy obywatel w całetn Alemtejo. Szczupły buftec j tg o, początkowo z 200 tylko złożony, wzrósł już ua 2400 żołnierzy i powieksza się códzień. W drodze zabierają Guervi'sy wszystkie konie i kassy publiczne; n»jwięcej ucierpiały piękne i wielkie dobra Xiecia Cadaval, pod Muga niedaleko od Saotarem, Dnia i. Sł Don Manuel pod CuraBP, 3 nule odlwego brzegu Tagu, Tułaj chciał nań uderz¥e<fh batalion ochotników Miguelistów z Cintra, len jednak na miazgi pubito, poczerń Don Manuel dalej pociągnął, końcem połączenia się z Xieckiu Terceira, którego straż przednia tegoż dnia do miasta Serpa weszła. - Wśród takich okoliczności, tudzież przy jawn,em sprzyjaniu gal.iuetu angielskiego sprawie Konstytucyonistów, podobnem do prawdy, ie Donna Mirya wkróire zostanie uznaną, ile że Kroi Wilhelm IV., asm doświadczony marynarz, przez czyny bobatorskie Kapitana N apier bardzo zosta) zadowolony. Czekają tylko formalnego we. zwania ze strony Xiecia Fayal (Markiza'" Rąlmelb), zaopatrzonego przez Donj Pedra w nieokreślone pełnomocnictwo. - Przeci» wnie o życzliwych chęciach gabinetu naszego bau;lro powątpiewają, kiedy wielu człon* ków ontgo nie sprzyja Kouetytucyouistom. Wielkie zamieszanie powstało w giełdzie wczorajszej w skub K płonnej zapewne wieści o wkroeftniu 35.COO Hiszpanów w granice Portugalii na korzyść Dom Miguela ; papiery skarbnw# hiszpańekie spadły o 3 prC Tymczasem o interwtncyi takiej ani myśleć, kiedy Hiszpania sama sobą dość zatrudniona, i korpus jej obserwacyjny nie liczy nad 10,000. Dzisiaj stanął III goniec 2 Madrytu, który d. 11. stamtąd wyjechał. Odtąd potwierdza się pogłoska przez gazety poranne podawana o zmianie Minisleryum hiszpańskiego. Następcą Pana Zea Ikrmudez ma być Pan Bardari, w miejsce Ministra wojny, Generała Cruz, nastąpi Hr. Castro - Terreno; nakooiec Ministrem spraw wewnętrznych, X Z3ill ,ailt Hf_ Ofaiia), zostanie P. deArjona; Hrabia Ofalia wróci znowu oa miejsce Posła w Paryżu. Podobnie lei utraci posadę swoje Minister skarbu. Wszystkie te zmiany przypisują wzmagającemu się nanowo wpływowi Królowej, będą,ej jak wiadomo, przy naci zje i. Tutaj podobno postanowiono na miejBce Hrabiego Hayneval wysłać do Madrytu Marszalka Molitor , kiedy Marszałek Clausel c tego urzędu się wymówił. Hr. Rayneval ma objąć miejsce Hrabiego SL Aulaire, Posła w Wiedniu. - Zresztą staną się układy z gabinetem hiszpańskim bardzo żywe i zawikłane, kiedy Bossya wedle upowszechniariej pogłoski, postanowiła, ująć się za Dora Miguełem. Hr. Pozzo di Borgo miał przed kilku dniami w towarzystwie sprawującego intereea hiszpańskie rozmowę z Xieciem Broglie, i tenże Sprawujący intereea udał się »ieczarem dnia wczorajszego z Posłem pruskim i Sprawującym intereea Austryi do Posła rc-s czem publiczność tutejsza mówi, źe gabinet łisrpańeki oświadczył, ii isdnego nie uczyni kroku, nie zasięgnąwszy wprzód rady i przyzwolenia gabinetu petersburskiego. Do programatu uroczystości po<fcza8 dni Lipcowych, którego w osnowie już udzieliliśmy, dodać należy, źe ostatniego dnia t. j. d 29. m, b. po południu o godzinie 2giej we wszystkich teatrach stolicy bezpłatne dawane będą przedstawićnii. Kur y e r L u g d u ń s k i d o n o s i p o d u*. 16.

m. b.: "Obawa, wzbudzona przez powetałe lu stowarzyszenia robotników, jeszcze nie minęła; nie ma nadziei, żeby tkacze z właścicielami fabryk pogodzić się mieli. Przeciwnie głuszą o nowych pogróżkach i zaprzeetaniu pracy, poetanowionem przez owe stowarzyszenia. Nigdy jeszcze nie dożyliśmy takiego porządku w nierządzie; wyroki robotników zawsze kilka dni przed ich wykonaniem juź wiadome i w każdym tygodniu oznacza przewodniczący wydział tych fabrykantów, których rękodzielnie roają "'być zamknięte. Czterech uwolniono od takowego interdyktu, ale reszta rękodzielni stoi pustkami. Przytem robotnicy ze epiknienia swego nie robią bynajmniej tajemnicy, członkowie sekcyi obwieszczają jawnie, źe siej zawiązali w-korporacye ku obmyśleniu polepszenia losu pracujących. Stan taki rzeczy nie Inoie być dłużej ścierpiany; władza potrafi prawu przywrócić znaczenie; jednego z przywodzrów przyaresitowano i osadzono w więzieniu w Roanne; sprawcy komplotu znajomi, istnienie onego udowodnione; te towarzystwa trzeba rozwiązać i gwałcicieli zarobkowości ukarać."

Niemała radość sprawiła w pałacu Tuilleryów wiadomość, iż tak dwór austryacki jak pruski weszły w ściślfjszy związek dyplomatyczny z rząilem belgickim. J eili Marszałek Soult wystąpi z Ministeryum, mówią, iź następcą jtgo będzie Xiąię Broglie. W razie zaś gdyby Xiąźę Talleyrand życzył usunąć się od interesów dyplomatycznych, spodziewają się wszyscy, iź miejsce jego zająłby Hrabia Saint-Aulaire. Zresztą, Ministeryum nasze więcej się teraz zajmuje sprawami liiszpańskiemi, niemieckimi i szwajcarskiemi, niźli interesami wschodu, które się juź prawie za ukończone uważają. N ajnowsze wypadki w Piemoncie i w Portugalii są powodem do licznych pism i konfeiencyi. Rząd nasz bowiem stara się jak najusiiniej, aby co do Piemontu mógł się zupełnie porozumieć z dworem auetryackim. Względnie zaś Portugalii pragnie Ministerym nasze rozwinąć całą energią swoje,

a tem bardziej w razie gdyby Marszałek Bourmont, który z znacznemi summami do Lizbo ny popłynął, miał działać w imieniu Karlistów francuzkich i hiszpańskich. - Czyli Król nasz, jako z domu Bourbon, przystanie bezwarunkowo na zmianę porządku spadkowego, zdziałaną przez Ferdynanda VI I., lub czyli w zamilczeniu trwać ma ptotestacya jego, którą podał był będąc jeszcze Xieciem Orleans; to pytanie dotąd me jest jeszcze rozstrzygnięte, chociaż jest rzfczą pewną, iź rząd nasz batdzu sprzyja polityce Królowej hiszpańskiej. A n g l i a.

· Z Londynu, dnia 19 Lipca.

Zal mi, ie Panu o rozstrzygnieniu bilu reformy kościoła irlandskiego nic jeszcze donieść niejeste m w sta nie. Zedrugie odczytanie w Izbie wyższej uchwalono, donieśliśmy w nura. wczor. (ZLondynu, d. so. Lip.) Hr. Grey proponował wprawdzie wedle przyrzeczenia swego drugie odczytanie onego w środę wieczorem, ale oppozycya tyle potrafiła czynić zarzutów przeciw ogółowi i pojedynczym warunkom środka przełożonego, źe lubo zawsze się spierano aż do 1. po północy, jednak rozstrzygnienie rzeczy na dzisiejszy wieczór odłożono. Grev skreślił dnia 17. m, b. główne zasady bilu w wybornej rozprawie. Ze Hrabiemu równie idzie o utrzymanie kościoła, jako najgłówniejszej części budowli państwa, jak Torryeom, o tern ani na moment wątpić nie można. Ale równie naturalną rzeczą, źeon, będąc Whigem, stronnikiem zasad dalej postępujących, środek ten utrzymania w przeistoczeniu a nawet w stósownem do okoliczności zniszczeniu pewnych części upatruje, zaś Torrysowie, których główne pryncypium jest zatrzymanie zadawnionych ustaw, poczytują cały ten bil za łupiestwo i zgubę, oraz za nieszczęsny przykład dla przyszłych pokoleń. Wszakże tą rażą równie, jak przy reformie parlamentu, bardziej o to idzie, kto kucharzem, niź jak potrawę przyprawiają. Torrysowie zatem przy tej sposobności p o d o b ni e, j ak przy każdej innej powstawać będą na przeciwników swoich. Czy zaś tyle mają męstwa, aby ich z urzędów wyzuć, to się w ciągu kilka godzin pokaże. Rozumniejsi 2 pomiędzy nich powinni się byli na tem poznać, źe chwila objęcia eteru zarządów dla nich niepomyślna , a może nawet niepodobna, a z swawoli jedynie osłabiać gabinet istniejący na korzyść demagogów, tego sami zapewne chcieć nie będą. Szlachta Torrysowska juź raa pokazała, źe umie ulegać konieczności, ale natenczas dopiero, kiedy ta konieczność jak najwybimiej się objawiała. To jednak obecnie nie ma miejsca, przeciwnie na powierzchni wszystko spokojnie; lud, daleki od nachodzę formy kościelnej, zachowuje się"'wcale obojętnie; owszem męiowie ostamiejlewej twierdzą śmiało, ie woleliby mieć Ministeryum T o n ysowskie, niż teraźniejsze r jego giętką, polityką osławionego juste milieu. To zwodai ludzi, przyzwyczajonych tylko napauywać się na powierzchnią; podchlebiają, sobie tą nadzieja" ie przez pobłażanie względem projektów skarbowych, które nienawiść na Whigów ściągnęły, będzie można pozyskać przychylność gminu a tą drogą klass-y średnie wprawić w staa obrania Izby niższej z zasadami konserwatywow, pod zasłoną których możnaby było teraźniejsze Ministeryurn obalić. Tak przynajmniej główniejsae gazety Torrysowskie rzeczy uważają,. Wszakże, czy zamysły te tyle skutkować będą, aby wywołać większość przeciw Ministrom, (&, jakem już powiedział, za kilka godzin się wyjaśni. Nieszczęście, ie postępowanie Ministrów samych, słusznie nowej dodaje otuchy Torrysorn. Tak n. p. sprzeeiwiali się Ministenwie wnioskowi ze wszech względów chwalebnemu, dotyczącemu się skasowania pensyi riiezasłużonych; przeto też klęskę ponieśli. Równie zawisnćm było ich wystąpienie wsprawie młodych robotników w rękodzielniach, gdzie mamonu bronili przeciw lepszemu przekonaniu większoś-ci narodu. Wszakże w tern rozumnie postąpili, ze blokadę portów portugalskich natychmiast uznali. M o r n i n g - H e r a l d powiadał wczoraj, ie oba stronnictwa, Whigowie iTorysowie, z bilu reformy kościoła Irlandskiego uczyniły pytanie życia lub śmierci, i ie stanowcza walka o rządy kraju między o becnyraizarządcarni onego i tymi, Łtórzyby ich usunąć chcieli, już się rozpoczęła.

Albion zbijając to twierdzenie, wyraża, ie bil ten wcale nie jest takiśm pytaniem, aby od rozstrzygnienia onego losy gabinetu zawisnąć miały; owszem bil dostanie się do wydziału, lubo wielu zacnych męiów w Izbie wyiszej idąc za głosem sumnienia swego, poczytywało za powinność sprzeciwiać się jemu. "N ie znamy, powiada ta gazeta r iadnego stronnictwa w Izbie wyiszej, któreby iyczyć miało,. usunąć teraźniejszych Ministrów, jakkolwiek pożałowania godny sposób-, jakim krajem rządzą. Jeśli widzimy, ie wóz na łeb na szyję pędzi ku przepaści, moiemy wprawdzie iałować niezręczności i nierozmyślności, która go w ten stan wprawiła, *i rozumną naówczas raeczą i jedyną która pozostaje, uchwycić koni za cugle; ale nikomu zapewne na myśl nie przyjdzie, wskoczyć w takim momencie na siedzenie furmana. · *

Aukcyą eebul kwiatowych.

We czwartek dnia i. Sierpnia r. b. i dni następnych, przed południem od godziny 9. do 12. i po południu od godziny 2. do 6. sprzedawać będę w hotelu Saskim przy Wrocławskiej ulicy drogą publicznej aukcyi przesłaną mi bardzo znaczną ilość holenderskich cebul kwiatowych z najpiękniejszych gatunków, składającą, się z pełnych i nie pełnych hyacyntów we wszelkich kolorach, tulipanów i narcysów wszelkiego gatunku, pełnych i nie pełnych ionkillów, irisów, krokusów" jaskierow i koron cesarskich. Wykaz, niemniej próby cebul mogą każdego czasu w biórze rnojem w młynie wodnym przy placu Sapieiynskira'bye przejrzane, Poznań, dnia 29. Lipca IS33.

Castuer, Król. Kommissarz aukcyjny.

W fabryce moj ej likierów przy ulicy Dominikańskiej pod' liczbą 371, jest do nabycia od dnia dzisiejszego wyborna świez»dubeltowa ratafia wiśniowa, wielka kwarta poOsgr, wyborne tegoroczne świeże likiery: porzeczkowy, malinowy i róiany, wielka kwarta po 15 sgr. w ka zdćj upodobanej ilości. Inne gatunki moich prawdziwie dystylowanych likierów i wódek są zanadto dobrze znane, abym j e miał zalecać. Poznań, dnia 30. Lipca 1833.

D. G. Baarth.

Ceny zboża w Berlinie.

Dnia 25. Lipca f833Lądem: Tal. śgr. fen. TaI» £gr. fon.

Pszenica 210 1 Zyto 2 i6 1 10 Jęczmień wielki 29 5 Jęczmień mały Owies 27 6 26 3 Groch Wo da: [a!. śpr« fen. Tał. ul{m. fen.

Pszenica (biała) 2 5 l l 27 6 Zyto x 20 I 7 6 Jęczmień wielki Jęczmień mały Owies 28 9 . .« 23 9 Groch I 12 O Kopa słomy » 7 J5 5 15 Cetaar siana l b 20