GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.08.30 Nr202

Wielkiego

Xi e s twa

ANSKIo.

Nakładem Brukami Nadwornej W. Dekera i Spólhu - Redaktor: A. Wannowshi.

e,[(#202. - W Piątek dnia 30. Sierpnia 1833.

Wiadolllości krajowe.

-z B e r I i n a, dnia 2.7, Sierpnia, N. Pan przybył oaegdaj po południu z po* wrotem z Cieplic do Potsdamu. Z dnia 2 . Sierp u i a.

J. K. M. X.iążę A I b r e c h t przybył t u z P e .

tersburga. JO, Xielniczla Ligriicka powróciła tu z Cieplic.

WW-VŁWWW* .-vw

Wiadolllości zagraniczne.

R o s s y e.

Journal de Frankfort zawiera następujące pismo prywatne z-Wilna pod dn. 12. Sierpnia: "W Marcu r> b. usiłowało kilku wychodźców polskich, Co zostali seidami rewolucyjnej propagandy-, wkroczyć do Litwy, końcem wzniecenia rozruchów i pogrążenia k'raju nanowo w odmęcie nierządu. Jednemu z nich, Michałowi Wołowiczowi udało się, około 10 zbiegów i włóczęgów zebrać; na czele tej bandy przeciągając bory i trakty napadał na poczty. Władze miejscowe, wyśledziwszy go, nie potrzebowały siły zbrojnej, aby temu iupiestwu koniec położyć; chłopi sami, opatrzeni w kije i prowadzeni

przez panów swoich, podjęli się tego obowiąjku. Po iilku dniach cała banda razem' % Wełuwiczem, jej przywódzcą, była w ręku! zwierzchności. W ołowicz chcąc eię bronić zranił puginałem kolendę, który się był nań 3 rzucił. Zbrodniarzy poprowadzono do Grodna i stawiono przed Sąd. wojenny, który po zbadaniu ich występków prawem przepisana karę nad nimi zawiesił. Wyrok przez Generalnego Gubernatora Wileńskiego potwierdzony i spełniony został. Wołowicza przewiedzionego o łupiestwo i z bronią w ręku schwytanego powieszono, jako zbrodniarza; jego wspólnicy odnieśli kary występkom ich odpowiadające. W toku śledztwa, sprawionego przez sprawę Wołowicza, wykryły cauj< ne władze innych jeszcze emissaryus, ów propagandy, Przyaresztowano Szymańskiego,Piczakowskiego i Jackiewicza, pierwszego w Wilnie, drugiego w Białymstoku, a trzeciego w Grodnie, Rozpoczęte badania i pierwsze zeznania ujętych dowodzą dostatecznie zbrodniczych zamiarów, z przyczyny których do Litwy wrócili. Wszakże najdokładniejszego wyświecenia tych zabiegów dostarczyły papiery U nich znalezione. Między temi znajduje się proklasnacya buntownicza, w której ziomków swoich do obalenia rządu prawnego wzywają, oświadczając, że 6co towarzyszów swoich noroiselali wgłąb w całej Europie mieli agentów rożnych niTodów, dążących do tegoż samego ctJu, i. j.

40 obalenia istniejących rządów" i zamordowania Monarchów. Przyobiecywali oraz ie wojsko oswobodzicielskie wkrótce stanie ad brzegami Wisły; obwieszczali i Fran, e w eyi postanowiono Króla zamordować j Rzeczpospolitą proklamować, w Niemczech ogół narodu gotą w do powstania, które wnet'na wszystkich punktach w Europie wybuchnie. Drugim równie ciekawym aktem j -, st insłrukcya, w którą ernissaryueze ci względem sposobu organizowania band, rozrządzania łupiestwem, pomnażania liczby stronników przez zwodzenie i przekupstwo, byli opatrzeni. Między przedmiotami, które kaidy emieearyusz przy sobie mieć był obowiązany, wymieniono puginał i A3BrecrKe trucizny._ (Wedle innych doniesień Hrabia Wołowie?, przywódzca powstańców, nim wpadł w ręce kozaków, trucizną życie sobie o d e b r a ł . )

Niemcy.

Z Kassel, dnia 13. Sierpnia.

Przełożenie podane ze strony rządu na tajnej sessyi Stanów j<st treści następującej: Całe Ministeryum po dokladnem zgłębieniu rzeczy jest tfgo zdania, iż stany przypisując kilku przepisom zasadniczego prawa krajowego, myśl, która się bezpośrednio nie ogranicza na Osnowie wyrazów, lecz była tłomaczoną w sposobie od nich odstępującym, dały się skłonić do nadania czynnościom tajnego Radzcy Hassenpflug cechy nadwerężenia konstytucyi, i przeci w niemu ułożyły 3 punkta oskarżenia, a z tego powodu według 9. roo. ustawy konstytucyjnej poczytały się za upoważnionych i obowiązanych do podania oskarżenia Najwyższemu Sądowi Appellacyjnemu, do którego należy wyrokowanie względem czynów, uważanych za nadwerężenie konstytucyi. Ze strony Mini»teryum okazano w obszernym wywodzie prawnym: 1) iż czynności tajnego Radzcy Hassenpfl g nie. są wcale nadwerężeniem konstytucyi, co JedynIe polega na odmiennem tłumaczeniu pewnych przepisów konstytucyi, nie mających dokładnego wysłowienia i dla tego podlegających rozmaitemu znaczeniu; 2) iż w takim stanie rzeczy jest zupełnie przeciwnem konstytucyi, iż siany podają oskarżenie, gdy konstytu.cya w . [54. wyraźnie wskazuje drogę, którą jedynie w takim razie postąpić można, to jest: aby w dobrym sposobie starano się porozumieć z rządem; jeżeliby zaś to nastąpić nie miało, aby sąd polubowny wyznaczono. W tym więc przypadku nie działały Stany krajowe podług konstytucyi j a Są.d Najwyższy Appellacyjny

mylnie łafcże wdawał się w ten proces i w skutku oskarżenia zaczął imlagacyą. Sposób w jak m tajny Radzca Hassenpflog tłórnarzył przeI.SY konstytucyi o których mowa, jest trafnym 1 jedynym; rząd krajowy przychyla eię zupełnie do zdania J' go w tej mierze i wyrazom ustawy konstytucyjnej, co do rzeczonych przepisów, przyznaje taką myśl, jak wzmiankowany urzędnik. Prawo względem nadania żydom jednakowych stosunków obywatelskich w kraju heskim będzie wkrótce ogłoszone; już je bowiem Xiąź współregent sankeyonował. Tym sposobna otrzymają żydzi takie prawo, jak poddani innych wyznań, lecz razem podlegać będą tymże samym obowiązkom. Ci tylko żydzi są wyłączeni, którzy się (rudnią szachrajstwem.

Szwajcarya.

Z Zurych, dnia 17. Sierpnia.

Na wczorajsjem g&tem posiedzeniu Sejmu związkowego stanowiły porządek dzienny sprawozdania Kommissarzy zjednoczonych z kantonów Schwyz i Bazylei i wniosek Kommissyi gchwyckiej dla załatwienia spraw tego Sianu. W sprawozdaniu swojem pod d. i5. m. b. donoszą Kommissarze z kantonu Schwyz, że w sku ek wyr<.-u sejmowego pod d. 14. m. b. powtórnie miasto Schwyz wyznaczyli jako miejsce, gdzie się wydziały (Ausschiisse) dla regulowania spraw tego Stanu zgromadzić' mają, a to d. J7. Sierpnia. Tuszono sobie, że nawet zewnętrzne obwody Reprezentantów do zgiomadzenia tego wyprawią; oraz, że Schwyz!nnerland od związku sarnskiego się odłączy 1 Deputowanych wyszle na Sejm zjednoczony.

Duchowi i karności wojska wielkie oddaje pochwały. - Następnie przełożył Prezes pismo regencyi z Schwyz lnnerland do związku sarnskiego, w ktorem wyrażono, że regeneya postanowiła znieść Konferencą sarnską i w y s i a ć P o s łów s w o i c h n a S ej m zj ed n o c z o n y . Postanowienie to wymagało tylko sankcyi potrójnej Rady krajowej (des dreifachen Lancfrathes), mającej się w tej mierze odbyć dnia 16. Sierpnia. Doniósł oraz Prezee wedle wiadomości prywatnych, ie też inne Stany Sarnów podobnie wkrótce postąpią, - Przełożono potem dwa sprawozdania Kommissarzy zjednoczonych w kantonie bazylejskim, oba pod d, 15, rn.b. Donoszą w nich, że nastąpiło już rozbrojenie załogi miejskiej Bazylei kiedy oni z swojej strony Regencyi miasta po stanowienia Sejmu zjednoczonego wybitnie oświadczyli. - Pan Kommissarz Steiger przybył prócz tego d. 15. do Zurych końcem zdania ustnej relacyi; uczynił to w Kommissyi bazylejskiej. Potem wniesiono o Kommissyą usta , 1 jaśniali ten wniosek Prej.es równie jak sprawozdawca- Osobliwie rozwijał Prezes przyczy n y za zupełnem rozłączeniem, lubo nie ta ił uszczerbków powstać mogących z rozłączenia kantonów, a mianowicie kantonów nadgranicznych. Zastanawiano się nad przyczynami za zupełnem rozłączeniem, jako j-dyny m obecnie środkiem ku uspokojeniu kantonu bazylej. skiego i przeciw ternu tak długo, if zawyrokowanie w tej sprawie trzeba było tdlożyć na Bessyą przyszłą.

F 2 a n c y a.

Gazety paryzkie najnowsze pod d. 19, 1 20.

Sierpnia nie zawierają żadnych ciekawych wiadomości. Kroi i rodzina królewska d. 19. opuściwszy zamek N euilly, zajęli rezydencyą w St. Cloud. - Marszałek Soult oczekiwany był z powrotem d. 21. - Oficer framu'ki liczący się do sztabu głównego Marszałka Bourmon , pizebywał oil kilku dni w stolicy. Wedle do niejien gazety M e s s a g e r d e s C h a m b r e s , nie zwątpił on bynajmniej o powodzeniu spraw y Dom Miguela, owszem przybył d o Paryża w tym celu, aby oficerów, zacząwszy od Szefow batalionowych i szwadronowych, do słuzby Migutlistów zaciągać, kiedy warmii Dom Miguela wyższych oficerów wielki niedosiatek.

W wielu miastach, mianowicie w Rouen 1 LilIe obchodzono imieniny Napoleona uroczystemi ucztami, a w ostatniem mieście wystawą biustu Napoleona w edwachu tamecznej gwar dyi narodowej. Wieczorem, gdy popiersie róinobarwnemi lampami było oświecone, lud tłumami zgromadzony stokrotne wznosił wiwaty na cześć zmarłego Cesarza. , 9 T o zwrócenie umysłów ku Napoleonowi (powiada E c h o du N o r d), jest uwagi godntm zjawiskiem i nauką dla rządu. Generał Sebastian!, którego zdrowie jest bar dzp nadwątlone, oświadczył, iż iyczy sobie udać się do wod,

Portugalia.

Z P o r t o, dnia 10. Sierpnia.

(Hampshire Telegraph.) Marszalek Bourrnont odstąpiwszy oblężenia miasta P o r t o, koncentruje siły swoje pod Vallonga; elychać ie Dom Miguel i Xiąźę Cadaval na toż stanowisko także się udadzą. Migueliści opuściwszy cały północny brzeg rzeki Duery zabrali z sobą wszelkie bagaże, działa polowe i amunicyą; przedodejściem zburzyli wszystkie dawniej wystawione dzieła fortyfikacyjne i szańce; ustąpili także z południowego brzegu rzeki af do Willanowy , którą wraz z twierdzami górująremi nad ujściem Duery ciągle dziedziczą. Żołnierze Bourmonta zniszczyli 1400pipówwina, własność portugalskiego Towa« rzystwa winnego. Cu się kupcom angielskim należy jest wprawdzie dotąd jeszcze nie naru« szone, ale jednak w ręku Migutlislów. Wt die wiadomości z Lizbony, zdawało się, fe Villaflor gorliwie popiera organizowanie siły zbrojnej; podobno ma on już 10,000 piechoty pod rozporządzeniem swojem, gotowej do wyjścia; słychać także, że większa część polt, cyi Migutlistów , która z Xieriern Cadaval * Lizbony była wyszła, wróciła i do wojeka Krdlowej wcieloną została. Markiz Saldanha, komenderujący w Porto, dzieli teraz wojska swoje na brygady, aby wyruszywszy naprzód napaslywać wojska Marszałka Bourrnont na wzgórzach pod Matozinhos. Przed Porto stoi okręt Kapitana Heary "Donna Marya" i oczekują wkrótce przybycia całej eskadry Admirała Napier do rzeki Duero.

N!!M«UIMMMVł

ROZlllaite wiadolllości.

PanA. Ahrens, przed rozruchami w Gotyndze prywatny nauczyciel przy uniwersytecie tamtejszym, miał z początkiem Lipca zacząć dawać w Paryżu odczyty o filozofii niemieckiej t słuchaczom swoim" wykładać mianowicie s.ystemata Kanta, Fichtego, SchelIinga, Hegla i Krausego, Sam Afirtns zaś jest uczniem tego ostatniego filozofa. "J estto po raz pierwszy", mówi uwiadomiając o tein dziennik E u r o p ę lit t e ra i re, "że we Francyi w ustnym wykładzie tradować będą tak zawiłą i abstrakcyjną naukę, jaką jest filozofia niemiecka, kiedy Cousin i Lerminier zaledwo mogli udzielić nam w części tylko systematów filozoficznych Niemiec."

O położenie raju, czyli innemi wyrazy o kolebkę rodzajujudzkiego, od dawna kłócą BWJ uczeni. Podług powszechnego mniemania wieków dawniejszych siedziba pierwszych rodziców naszych miała być w Mezopotamii, między rzł kami Eufratem i Tygrem; podania wschodnich narodów kładą raj nad morzem Kaspijskiem, niektórzy zaś dawniejsi teoiogowie mniemali go koło Damaszku, w którego sąsiedztwiejest bardzo przyjemna dolina, imię Eden mająca. Drugi Eden leżał znowu w ABsyryi, jak pismo święte opiewa (ks. 2. Król. 19. 12.) lndyanie a z nimi Herder, przenosili go do Kaszemiru: Hasse w dziele swojem Entdeckungen im Felde der iiltesten Gesch ich te, upatrywał pierwotną siedzibę ludzi na wschodnich brzegach Pruss, a Henryk Schulz z Hamm, gdzieś aż pod biegunami. Haskowie zaś uważają się za najstarszy naród na zie mOWIono. Ktoź tu więc ma słuszności' Piszą z Londyn u, że Anna Scott, druga córka Vyaher- Scotta, umarła. Nie mogła zapomnieć erraty ukochanego ojca, i jak mówią Anglicy, umarła na ból sf rca. ' "Bogdaj przepadły zle kobiety", mówiła pewna panna, mająca wielką ochotę pójść za mąż; "przez nie to się dzieje, źe my, lubo lak dobre panny,. mężów dostać nie m u ź c nj . " Pewien kapelusznik miał wynaleść w Londynie taki kapelusz, co za pocienieniem u brzegu rozwija się w zupełny deszczochron, i który przytem bynajmniej więcej nie cięży, jak zwy. czajny kapelusz. Jeśli wynalazek ten zro bio. no istotnie, upowszechni się on bez wątpienia po całym świecie.

OBWIESZCZENIE.

Podaje się do wiadomości, iż A l e x a n d e r B e r n s t e i n kupiec zSzrody i zaręczona z nim Joanna z Asche n heirnó w, rozwiedziona Józef Lewin z Rogoźna, układem przed N otaryuszem i świadkami pod dniem 26. Czerwca r. b. zawartym, a pod dniem gtyrn m.-b. sądownie ogłoszonym, wspólność majątku i dorobku w przyszlern ich małżeństwie wyłączyli. Poznań, dnia 23. Lipca 1833r Król. Pruski SAd Ziemiański.

PATENT SUBHASTACYJNY.

Wolne sołectwo pod Nrem 1, w Włóknie w powiecie Obornickim leżące, Ur. Pawłowi iiJulii małżonkom Tomickim należące, będzie drogą koniecznej subhastacyi prztdane. Taxa sądowa, którą w Hegisiraturze naszej można przejrzeć, wynosi 2,370 talar.. 2a sgr. bl I fen. Termina do licytacyi wyznaczone na dzień 29. Lipca r. b. na dzień 28- Września r. b, i na dzień 7. Grudnia r, b. godzinę 10. przed południem odbywać się będą w Izbie stron tutejszego Sądu Ziemiańskiego przez Król, Befereudaryusza Sądu Wyiszego Pfliicker.

Chęp kupienia mający wzywają się nInIej szem, aby się na terminach wymienionych stawili, przed hcytacyą 500 tal. kaucyi w golowiznie lub w listach zastawnych W, Xiestwa Poznańskiego, podług kursu Deputowanemu złożyli, z warunkami obz-najmiJi się i Jicyta swoje (io protokółu podali. Przybicie nastąpi narjecz najwięcej dającego, jeżeli przeszkody prawne nie zajdą. Poznań, dnia 29. Kwietnia 1833» Królewsko - Pruski SAd Ziemiański.

K[ UWIADOMIENIE.

Aptekarczyki, Ekonomowie, nauczyciele do« mówi, kupczyki, sekretarze i t. d. i t. d.; ku« charze, o grodowi, strzelcy, lokaje i t. p., jako też garderobiany, gospodynie i t. d., opatrzę* ni w dobre zaświadczenia, mogą znaleśó m i e j s c e i b ) ć w y s z u k a n i z a pośredsnictwem Bióra poleceń w stołecznem mieście Wrocławiu w starym ITh> tuszu na pierwszem piętrze. P, S. Od przyjmujących wsłuzbę nie żądamy żadnej nayrody za fatygę.

Prawdziwe świeże holenderskie śledzie otrzymał i przedaje takowe po 4 sgr. J; Verderber, ii Pana Korzeniewskiego Nr. 29r.

Wyciąg Z Berlińskiego kursu papierów - i pieniędzy.

Dnia 27'. Sierpnia 1833.

Papiera Gotowimi znąpo 971po S6J

Obligi długu państwa Obligi bankowe-aź <10 włącznie lit.H. ...... Zachodnio- Pruskie listy zastawne . Listy zastawne W, Xicstwa Poznańskiego.

Wschodnio-Pruskie 1001 Sjlaskie. 106 Ceny zboża w Berlinie.

Dnia 26. Sierpnia 1833.

L ą d e m : Tal. ŚfiT. fen. Tal. <tir.

Pszenica ,. I 2 O 1 l. I b Zyto 10 I Jęczmień wielki 24. 3-.

Jęczmień mały Owies Groch W o d a : Tal.

Pszenica (biała) 2 Zyto 1 Jęczmień wielki Jęczmień mały Owies Groch Kcpa słomy Cetnar siana

98J

101 ifen. i 23

24.

20śgr. 2.

12.

22fen. 6 b b

Tal.1 lfen.

<gr.

26 31 9 11 10 10 6

1,

2.0