GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.09.14 Nr215

Wielkiego

Xiestwa

POZNANSKIEGO

. i .

ni

Nakładem Drukarni Nadwornej Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowski.

-"---y

i liii ni.1 i.i.1i i

· i - · . r e_aJI 215. - W Sobotę dnia 14. Września 1833, -lURelUmlUmma/* A*lUnRm 11 i nn J1U IIIU(IIIlUJlaIII i · III ID - - i LBaBUHUBHaą»

Wiadomości zagranICZne.

Królestwo Polskie.

Z W a re za w y, dnia 7. Września.

Najjaśniejszy Cesarz i Kroi,- zawiadomiony o gorliwości i przywiązaniu do prawej władzy, jakich dali dowody włościanie Województwa Podlaskiego, wsi Goshorzy, gminy Wiszniew, Piotr i Marcin Kędzierscy, Ignacy Mazurski i sołtys tejże wsi Józef Wróbel, a to przy ujęciu złe zamiary mającego Gecolda, raczył udzielić tymże srebrne medale z napisem: 2a wiarę i wierność.

Z dnia 9. Września,Gdy ostatnie rozprawy, które miały mIeJ» »ce W Anglii, w Izbie niższej, uwagę powszechną na interesa Polski nanowo zwróciły, nie będzie bez korzyści przypomnieć niektóre zdarzenia, zapomniane bez wątpienia od jednych, a nawet może zupełnie nieznane od wielu innych, które szczególnie w dzisiejszych okolicznościach, eą pod względem hi» Btorycznym, dla ogolu nader ważne: Po zajęciu w roku i8ia. Wielkiego Xiestwa Warszawskiego przez zwycięskie uojska Cesarza Alexandra, gdy Król Saski usnął się być jeńcem Monarchów sprzymierzonych, i gdy wreszcie, szczątki armii francuzkiej na lewy brzvg R«au odparte zc-stały, natenczas umysły, naj

bardziej zapalone nawet, poprzestały spodziewać się: aby Królestwo Polskie odrodzonem zostało; rozsądek bowiem wskazywał' hn , że stosownie do położenia rzeczy, jedyna kwestya do rozwiązania była- la, czyli byt polityczny z roku 1806-1 to jest: połączenia z Prussami, nastąpić może, lub czyli Cesar* Alexander, na mocy prawa zwycięzcy, przyłączy Wielkie Xiestwo do Roesyi; w oczekiwaniu jednakowoż ostatecznego rozwiązania' tej kwestyi, panująca pomiędzy mieszkańcami opinia była ta, że ktaj wcielony zostanie do posiadłości którego państwa postronnego. Kilku urzędników pruskich poleciło, zaraz: po Lipskiej batalii, przygotować dla siebie mieszkania w Warszawie; okoliczność ta przyczyniła się znacznie do nadania wiary biegającej wieści, że porządek rzeczy z roku 1806. przywrócony zostanie; niczego się bo» wiem bardziej nie obawiano, jak zaprowadzenia nanowo rządu niemieckiego. Rada Centralna Departamentowa, równie jak wszystkie inne departamenta glosowały jednomyślnie za ułożeniem adresu, w kiórym upraszana Cesarza Alexandra, aby Wielkie Xiestwo Warszawskie do Cesarstwa Rossyjskiego przyłączył, i zapobiegł, iżby kraj zamieszkały przez ludność słowiańską, nie dostał się w podziale któremu wbdzcy krain niemieckich.. Xiaię Czartoryski, któremu poruczono byś dra, oświadczył: "ż e się czuje być lem mocnieJ usposobionym lio dopełnienia polecenia l'go, gdy według własnego przekonania swego, Polska nie mogła być w żaden spoent» aiuzęśliwą, jak tyłko łącząc się z Rossyą." .-(idy iitoriiba, jaką maika Xiqtia Czartoryskiego złoconą była,-wyjazdowi jego niezwłoci' emu przeszkodziła, polecono złożenie powy żejt go adresu byłemu Prokuratorowi Generalnemu, Szaniawskiemu, który takowy w Frejburgu w Brysgowii,Cesarzowi Alexandrowi doręczył; wkrótce zaś potem Xiążę Czartoryski, dla poparcia usiłowań Szania.wekiegc, sam do, głównej kwatery pospieszył.

Cesarz Alexander nie sądząc jednakże, aby chwila ówczasowa doodkrycia widoków swych wzglądem Polski, korzystną była, odłożył odpowiedź Swą aź do ukończenia kampanii. Czyn ten, z taką uroczystością dokonany, czyż może nawet pozostawić .wątpliwość, że Polacy nie zdali się zupełnie na łaskę i bea żadnego wyłączenia Cesarzowi Altxandrowi, nietylko jako zwycięzcy, ale nawet jako Monarsze własnego swojego wyboru? Ctearz Alexan<lrr,Sam z swojego natchnienia i przeciw wszelkiemu oczekiwaniu, wskrzesił Królestwo Polskie, nadał mu prawa oddzielne, skarb kwitnący i wojsko tak piękne, jakiego Polska nie miała. .Zważywszy teraz, że w nagrodę tylu nieprzeliczonych dobrodziejstw, Cesarz Altxzuder i dostojny Jego Następca, najczarniejszą niewdzięczność . w odpłacie uzyskali i że ojcowskie usiłowania Rządu nie napotykały jak tylko zawiść i ciągły duch »przeciwieństwa, .który w końcu rewolucyą łącznie z jej występkami i nieszczęściami sprowadził, ocenić można będzie. dokładnie całą wartość deklatnacyi tak zwanych stronników Polski, upominających-się o prawa i o byt polityczny, których nawet Kongres Wiedeński krajowi temu nigdy nie zaręczył,

Z Radomia, dnia 3,'Września.

W dniu dzisiejszym obchodzoną tu została doroczna uroczyetość koronacyi N ajjaśniejszych Państwa. O godzinie w pół do dziesiątej zrana, władze wojskowe i cywilne, w komplecie zebrane pod przewodnictwem Prezesa Kommis»yi wojewódzkiej, udały się do J"W. Generała Majora Naczelmka wojennego, skąd wspólnie z tymże postąpiły do Świątyni Pana Zastępów, a przy odprawionem solennem nabożeństwie wznosiły naj gorętsze modły o jak najdłuższe i najszczęśliwszeipanowanie ukochanego Monarchy i Jego Dostojnej małżonki, tudzież o pomyślność całej Najjaśniejszej familii, Później dany był uJW. PrezesaKommiesyt obiad,tu

na Irtórem licznie zebrani wyżsi urzędnicy cywilni i wojskowi spełniali toasty za zdrowie j powodzenie Najjaśniejszych Państwa i Jch familii; a w wieczór o godzinie 9. JW. GenerałMajorJiuschen, Naczelnik wojenny, zaprosił wszystkie te władze na wieczorny obchód tak drogiej nam pamiątki, gdzie równie cale zgromadzenie przejęte życzeniami dla Najjaśniejszej rodziny, do późnej (lOry czasu zabawiało się. Wieczorem zaś wszystkie domy miasta rzęsisto oświecone zostały, między któremi dom JW, Naczelnika wojennego i dom w którym Urząd municypalny urzędowanie swoje odbywa, szczególniej doborem światła i stosownemi transparentami jaśniały,

R o t s y a.

Z Petersburga, d. 21. Sierp. (2. Wneś.) Przez Ukazy Cesarskie do Kapituły orderów mianowani «ostają Kawalerami orderu Ś. Stanisława 4. klassy, 13 Lipca b. r. w Królestwie Polskiem: Burmistrze miast: Włocławka Olszewski iKraśniewic 'Ostaszewski; Sprawujący obowiązki Sekretarza policyi mis.

sta Włocłzwka Staniszewski, Sekretarz Generalny Kommissyi województwa Mazowieckiego Dziewanowski, Pocztroistrz w in. Lipnie, w wdztwie Płockiem. Suliński i Adjunkt Kommissyi wojew. Lubelskiego Radziszewski, na poświadczenie Namiestnika Królestwa, Gen.« Feldmarszałka Xcia .Warszawskiego, Hrabi Paszkiewicza-£rywańskiego o chlubnej ich gorliwości i przywiązaniu do prawego rządu. Na najpowinniejsze przełożenie P. OberProkurora Najświętszego Rządzącego Synodu o duchownych greko-rossyjskiego wyzna» nia w Eparchii Podolskiej, kiorzy się odznaczyli przykładną gorliwością i przywiązaniem do Ironu w czasie ugkramiania povtetania polskiego, N. Cesarz Jmć, w dniu 25. Czer« wca b. r. najłaekawiej raczył rozkazać: Kapła« nów: Jana Bracławkza i Teodora.Czernysze« wicza ozdobić: pierwszego ordere m Sgo Włodzimierza 4. klassy, drugiego zaś orderem Ś. Anny 3. klassy; innych zaś kapłanów na* grodzić, zgodnie-ze zdaniem Najśw. Synodu, a mianowicie: Jakuba Krasnopolskiego, Wiktora Martynowskiego i Tryłona Rybińskiego, krzyżami, uiającemi się nosić na piersiach, dawanemi od Synodu; Protojereja Grzegorza Lewickiego, fioletową axaioitaa czapką i kapłanów: Lutymiueza Łozińskiego, Teodo2yuszaOsieckiego, Antoniego Stempkowskie.

go i Zacbaryasza Kosiaka, myckami tejże barwy; nadto trzem z ich liczby: Rybickiemu, Rosiakowi i Czernyszewiczowi dać wsparcie pieniężne według wyznaczeni» Najśw. Synodu.

Gameta miasta Wenecyi donosi pod dn. 29, Sierpnia: "Listy do Wenecyi nadeszłe donoszą o wielkiem powstaniu, wybuchłem w Scutari w Albanii. Stronnicy Husstjna, przez wspaniałomyślność W. Porty wypuszczeni z więzienia, gdzie ich dla popełnionych zbrodni osadzono, zbuntowali się powtórnie przeciw Sułtanowi, w zamiarze wyniesienia- złożonego z urzędu Baszy na godność najwyższego władzry. Teraźniejszy Basza zniewolony był z goo żołnierzami zamknąć się w cytadeli, gdzie doznawał niedostatku amunicyi i żywności. Mimo to uczyniwszy jednak wycieczkę, wielką zadał klęskę rokoszanom. Sklepy byłypozamykanea umysły w najwyższym stopniu wzburzone. Ostatnie listy datowane z d. 15. Sierpnia donoszą, że powstanie ciągle jeszcze trwało, "

Szwajcarya W piśmie prywatnem z Szwajcaryi pod dn.

31. Sierpni 1 zamieszczonem w M e r kur y m S z wab s k i m, czytamy: " Rozmaite pogłoski o wybuchłej w Neapolu rtwolucyi i t. d. rozprzestrzenione z Francyi, nabawiły tu nas niejakiej obawy. Wszakże gazeta Biindlu zbijając te bezzasadne pogłoski, donosi wedle wiadomości listowych pod d. 17. Sierpnia co następuje: "Przy wielkich manewrach, 4 mile od Neapolu, rola cofającej się części w pozornej walce przypadła na N eapohtańczyków, zaś rola zwycięzców na Sycylianów i Szwajcarów; tamci przez to zniechęceni nabiwszy karabiny swoje kamieniami, dogodzili gniewowi swemu dając kilkanaście takich wystrzałów do Szwajcarów, z których też wielu ranili. Szwajcarowie już zaczynali gotować się do dania odwetu, gdy Król osobiście z dobytym pałaszem wpadł między rozjątrzonych i tak nieszczęsnemu nieporozumieniu zakres położył." Z Bazylei, dnia 29. Sierpnia.

Wczoraj poddali się nareszcie Liestalczykowie pod rozkazy Sejmu zjednoczonego i wymienili jeńców dnia 3go przez nich w niewolą zabranych (między tyrni trzech młodych doktorów) za kilkunastu wieśniaków, którzy tu dla wykroczeń politycznych byli strzeżeni. Pierwszym towarzyszyło, chociaż noszenie broni w ogólności zakazane, przeszło 50 uzbrojonych ludzi, którzy jeńców przeprowadzanych ciągle straszyli; naszych jeńców wydano natychmiast władzom zjednoczonym. Mimo to wezystko, miasto zupełnie spokojne ma jeszcze 5000 żołnierzy jako załogę, podczas kiedy załoga wokolicy ledwo 2000 wynosi. Z Z u r y c h, dnia 2. Września.

Wczoraj dopiero przełożono Sejmowi zjednoczonemu dokładny raport Kommissarzy zjednoczonych względem przyczyn I powodów zakłócenia pokoju w kantonie bazylejskim. Raport ten tak się kończy: "Miasto Bazy leja sarno stało się winne m jozruchow d. 3, Sierpnia wybuchłych, ono pizetojedynie-powinnobyćobarczone odpowiedzialnością za złeskulkistąd wynikłe, onopowinno wynagrodzić szkody przez tozrzą« (lżone już to dla samego kantonu bazylejskiego, już to dla całej zjednoczonej oj czyzny." - Pokazało się bowiem (wedle sprawozdania Kommissarzy) że wypadki d. 1. i 2. Sierpnia bagatelnem były drażnieniem, wiadomość o zajęciu Diepflingi przez Okolicznych )tylko płonną wieścią; że gminy wierne pomocy ani żądały ani potrzebowały, ,że nareszcie okolica nie dała żadnego powodu do zbrojnego wyjścia Miejskich. Jasną więc rzeczą, .że miasto Bazyleja używszy zbyt skwapliwie ostrych środków i dawszy się zwieść przez płonne pogłoski, winno szkody wynagrodzić i pokutować za swoje porywczość. Gazeta R e p u b l i k a n i n donosi z Schwyz pod d. 27. Sierpnia, że stronnictwa tam bardzo rozjątrzone, kiedy teraz idzie o zapłacenie kosztów sprawionych przez osadzenie militarne kantonu, oraz o nałożenie podatków na kia* sztor Einsiedeln na 3 łata. Inner- Schwyz chciało koszta te podzielić na cały kanton, czemu się Ausser- - SchwyZ 'koniecznie sprzeciwia. Względem dochodów z klasziora Einsiedeln żądało N eu- Schwyz połowy wyznaczonej kwoty; zaś Alc-Schwyz twierdziło, że wszystkie dochody jemu się należą. JI n g l i a.

Z Londynu, dnia 2. Września.

T i m e s donosi, że Poseł hiszpański w Portugalii, P. Cordova, któremu, gdy się dostał w niewolą między Miguelietami na tamtej' Stronie Tagu, pozwolono na fregacie hiszpańskiej udać się do V i g o, zamiast tego w F igueiras na ląd wysiadł. Podobno otrzymali dowódzcy pojedynczych 4torpusów Miguelowskich, mianowicie Generał Laroehejacquelin w Alemtejo, rozkaz od Dom Migut1», aby wszędzie z największą erogością postępowali, Bourmont idąc z armią swoją wprost ku Santarem, miał oświadczyć, że z całej Portugalii nową uczyni" Wandeę. - Zresztą zostaje Tim e s przy swojera zdaniu, że uderzenia Bourmonia na Lizbonę wcale się lękać nie trzeba, kiedy armia Pedrystów najlepszym ożywiona duchem i obwarowanie Lizbony już do tego doszło stopnia, ie znienacka na miasto napaść i je zdobyć nie podobna. (Zresztą nie ma żadnych nowin politycznych z Portugalii.) Xiążc Soltytow przybył z małżonką swoją do tutejszej stolicy. III, siostra Xiecia Richmond, mimo najusilaitjszej pomocy lekarskiej. Miala dopiero hi 29. Po uprzątaniu gruzów spalonej komory celnej w Dublinie, »nalepiono w całości wina i likiery, które były w piwnicach. Szkoda wynosi tylko i jo.ooo funt. ezt. (5,600,000 alp.) Posłano roj.ka» do różnych Królewskich warsztatów okrętowych, aby nie dozwalano zwiedzać icb cudzoziemcom, którzy nie mają wyraźnego pozwoleuia w tej mierze od AdBiiralic >i.

Teraz dopiero odebrano urzędowy raport Admirała N apier o liczbie zabitych i ranionych ludzi jtgo w bitwie morskiej, niedaleko przylądka SI. Vincent. Liczba pierwszych wynosi J81 a drugich 71. Z zabranej eskadry Miguelistowskiej, okręt "D o n J o a o" miał goi ludzi, okręt "Rainha" 736 ludzi, okręt "F reira" 436 lodzi, fregata "Prineesa- Rtsl" 489 l u d z i , k o rw eta "P r i n c e s a - R e a l " 15 O lu d z i , lorweta "C yb e le" 230 Judzi, korweta" Isab e 1- M a r i a " s t o l u d z i , ko rw et a "A u d a a" J 5 O ludzi i korweta "T ej o" 130 ludzi. Gazeta G l o b e pisze: "Donoszą z Lizbony, iź wielu bogatych Miguelistów dobrowolnie udało się do więzienia Limoeiro, aby ujść zawziętości ludu. Xiąię Cadaval miał zabrać z Lizbony kosztowności koronne i kościelne. W giełdzie tutejszej podano dwa projekta tlo zbierania akcyi. Jeden tyczy się polepszenia żeglugi na rzece Doce w Hrazylii, a drugi zajęcia się Kopalnią miedzi w N orwegii. W obydwóch uczyniono zastrzeżeni e, li Dyrektorowie lakowych towarzystw nie prędzej pobierać będą penayą, dopóki nie będzie można wypłacić dywidendy akcyonistom. Gazety tutejsze donoszą z Ameryki północnej, iź tam znajduje się jui jedna wieś, w której ani kieliszka wódki lub innego mocnego trunku nie wypito, lubo tato jest 2000 mieszkańców. Wieś ta nazywa się Amosbury w prowincyi M -*6sacbuseets.

OBWIESZCZENIE.

Podaje się niniejszem do wiadomości publicznej, ii mydlarz Jak d b K a p l a n i ni«zamężna E r n e s t y n a C a n t e r w miejscu, kontraktem sądowym r dnia 24. Lipca b. I. wspólność majątku i dorobku w ich przyszfem małżeństwie wyłączyli. Poznań, dnia 31. Sierpnia 1833.

Król. Pruski Sąd Ziemiański.

OBWIESZCZENIE.

Kupiec Joel Liepmann Krackau z Skwierzyny i zaślubiona jego T h e r e s a Wolff Beren.dt z Landsberga n.jW, kontraktem sądowym wspólność majątku w przyszlćm swćni małżeństwie między sobą wyłączyli, co podług przepisów prawa, się ninitj,szem do publicznej podaje wiadomości. Międzyrzecz , dnia 15. Sierpnia 1833Król. Pruski Sąd Ziemiański.

Ubogi służący zgubił w czwartek', d. rl. t. m., po południu na drodze od placu Sapieźyńskiego na rynek, ku ulicy Szerokiej, pugilares skórzany, w którym oprócz innych papurow było loT al. w assygnacyach kaesowych. Znalazcy, który mu zgubę lę wraz z pieniędzmi, na Wrocławską HKce pod Nr. 256. na drugie m piejrze odniesie, przyrzeka 1 Talar nagrody.

Ceny zboża na Pruska ffilarg 1 wagg w Poznaniu. Dnia 13. Września 1833« Tai. igr. te" , do lal. igr. fen.

Pszenica 1 7 6 1 Y Zyto 1 51 6 1 S Jęczmień i8 6 19 Owies 14. 15 Tatarka 2X 6 25 Groch. I 1 2 6 Ziemiaki , 8- 9 6 Siana cetnar a 110 ff.. 1% 6. 1 5 Słomy kopa a 1200 ff . . . 3 10 3 15, Masła tiarniec i 1 5 Ceny zboża .w B er ]Linie.

Dnia o. Września 11lła[ Ładem: Ta). igr. fen. igr; fen.

Pszenica 1 22 6. 1 4 qZyto 1 i* e- I 4 Jęczmień wielki <fOwies 23 9 20 Groch 1 22 6 Woda: Tal. igr. fen. Tal. igr. fen.

Pszenica (biała) 2 2 6 a 27 6 Zyto 1 7 6 t 3 9 Owies ss 25 6 Groch . . . . 1 JO 1 7 6 Kcpa słomy 7 15 6 Cetnar siana x 5 .- HO- -i.