GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.10.07 Nr234

Wielkiego

Xiestwa

POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dektra i Spółki, - Redaktor: A. Wannowski.

JW 234. - W P O nie dz i al e k dnia 7. Paź dz i e rnika 1833.

Wiadolllości krajowe.

Z B e r I i n a , dnia 3. Października.

Wyjechał stąd: JW. Generał-Porucznik, Gubernator Xiestwa Neuchafelskiego i komenderujący IAtym dywizyonem, Pfuel, do Magdeburga,

Z dnia 4. Października, J. K. M. Wielka Xiezna MecklenburgStrelitz przybyła tu z Rumpenheim, a J. K.M. Xiąźę Wilhelm Adalbert wy.

jechał stąd do Fiscbbach w SzląskumiWHWHw

Wiadolllości zagraniczne.

Królestwo Polskie, Z Warszawy, dnia 30. Września.

Xiąźęta Nassau i Reue, onegdaj opuścili Warszawę, wracając przez Łowicz do Niemiec. T u 2 C Y a.

Z Konstantynopola, dnia 27« Sierpnia.

Zdaje się, źe Sultan chce przystąpić do pyboru Hospodarów Xiestw. Jak tylko takovi będą mianowani, wojska roieyjekie stojące

w Xiestwacb rozpoczną odwrót. Co się tyczy oznaczenia granic Serwii, wszystkie przeszkody są usunięte, a władze tureckie, któro zarządzały jeszcze róźnemi serwijskiemi powiatami, zostały juz przez serwijekie zastąpione. Sułtan zajmuje się powiększaniem swej fabryki broni, albo urządzeniem nowej. Dotąd miano 30 do 40,000 broni rocznie 10' bić w tej fabryce, przez co jedna z największych armii moit być dostatecznie bronią, opatrzona. Zamiar pomnożenia jeszcze fabrykacyi broni, każe przeto domniemywać się powiększenia armii tureckiej, która jakkolwiek w tych czasach ucierpiała, ma jednak jeszcze 180,000 wynosić. W jakim celu Por« ta to czyni, co może jeszcze pogorszyć i tak juź zły stan jej finansów, nie da się inaczej wytłumaczyć, jak, że zamierza przy potny« ślnej sposobności, Baszę Egiptu za wyrządzone szkody pokonać. Słychać, ze do Sumbułu przybędzie rezydent grecki dla reprezentowania tam swego narodu. Bawiący w Stambule Grecy uważają się jeszcze za pod» danych Porty, i bynajmniej nie wiedzą, że nie są juź jej obowiązani, ani zostają pod jej opieką. Byłoby bardzo ważną rzeczą dla greckiego handlu,gdyby znajdował się jaki obcy reprezentant w Stambule, na którego wata* wienic się moinaby liczyć» Z R t Y i o u, dnia 14. Wrześnią.

"(Gaz. Poważ.) - Pojedyncze akta towarzy.

.Sm,a U gio.vine Italia, które dotąd wpadiy w rene rządu i t których wyjątki od czasu do czasu «amieszczano w gazetach włoskich., powinny j ui zdaniem naszem wystarczyć, aby każdego prawego Wiocha, kochającego ojczyznę, nietjlko-odstręczyć od udziału w zagubnych zabiegach tego stowaizyszenia, lecz leż go wezwać, aby £ swojej strony wszelkiego dołożył starania, by ono poskromić i do szczętu wytępić. Bo znieważenie i pogarda wszelkiego tego, co ludziom zawsze b>ło świętem; obalenie i rozszarpanie wszystkiego, co dotychczas istniało, bez rozsądnej względności; przekroczenie i zniesienie uświęconych ustaw, koniecznie potrzebnych aby zrobić z człowieka stworzenie umysłowe - wszystko to w pismach tego towarzystwa tak bezczelniej jawnie bywa tłómaczone i ogłaszane, źe w innych przynajmniej krajach, posiadających jeszczejakie uczucie cnoty i prawności, wszyscy z zgrozą i obrzydzeniem od tych wściekłych Republikanów $ię odwracają*. Przecież nawet w samej do rewolucyi już przyzwyczajonej Francyi rozsąelniejsi stronią od tych krwi łaknących zagorzalców, gdy sta« miary i przedsięwzięcia ich objawiać się zaczęły ; nawet owi w obaleniu już wyćwiczeni Francuzi przekonali się, iż popieranie dążeń tego towarzystwa ostatecznąby światu zagrażało zgubą. T ern bardziej powinnością poczciwego i mądrego Włocha, unikać wspólnictwa tych Republikanów, kiedy ci nawet francuzkich Liberalistów co do niedorzeczności, okrucieństwa i ohydności wielce przewyższają, Byli wprawdzie też tacy l udzie, co się starali z wysileniem na złe użytego dowcipu Robespiera i Marata usprawiedliwić, ale co do włoskich Republikanów nawet ci dowcipnisie nie odważyliby elę tą drogą naigrawać się z rozum u powszechności. Wszakże włoski Liberalista rzeczy inaczej uważa i inaczej lei postępuje. Nasamprzód powątpiwa on o autentyczności tych aktów albo całkiem i w każdym względzie, rlho zaprzecza przynajmniej tej onych części, której sam chwalić nie może. Skoro go zaś przekonają, tak ii zniewolony wyznać, źe owe okropne zasady wyszły z głowy tak nazwanych patryotów, natenczas zżymając ramionami, gdzie się nikogo nie boi, daje przez to do zrozumienia, źe każdemu wolno działać wedle własnego przekonania i pryncypiów, stosujących się do czasowych okoliczności; jeśli mu zaś przedstawiają owe pieiwsze dzieło, przez które zwolennicy odmłodzonych Włoch znajomymi się stali na świecie, t, j. popełnione przez nichw Francyi na własnych ziomkach zabójstwo, daleki od uznania w tćm tak wielkiej zbrodni, Pokazuje się tu albowiem wrodzona Włochom szkaradna chęć popełniania skrytobójstwai uniewinienia onego, a lubo lepsza ich klassa nie posiada tej zjadliwe; chuci zemsty, którą pospólstwo w tym kraju pała, nie czuje i ona jednak takiego wstrętu od zakątnego zaboju, któryby czuć powinna. Jeśli im więc kto przedstawia obmierzłość takowego uczynku, nawet od rozeądniejszych Włochów łacnoby usłyszeć mógł następujące słowa: "Kto wie, czy zamordowany nie był zdrajcą i zgubą ojczyzny, a natenczas mniejsza o to, jeśli go na korzyść krąju sprzątnięto." Przeto też śmiem twierdzić, że skrytobójstwa owe nawet ci Włosi chwalą, którzy z bojaźni i rozumu nie przyłączyli się do liczby członków odmłodzonych Włoch. Zowej obojętności, z którą Włosi jui od wieków skrytobójstwa osądzają, można tez sobie te częste spisków knowania wytłomaczyć, któreby b?r« dzo były niebezpiecznemi, gdyby szczęściem we Włoszech łatwiej się nie dały wykrywać, niż w innych krajach. Przedajność tam większa od sekretności, a radość z nabytych pieniędzy dzielniejsza od roskoszy zabijania, tak dalece, ie wzajemne zdradzanie się jest ant ydoteni (lekarstwem na truciznę), który obmierzłe zamiary odmłodzonych Włoch -niemylnie zniweczy i hersztów tego towarzystwa o zgubę przyprawi. U trzymanie pokoju dzieła tego zupełnie dokona, Z Wen e c y i, -dnia 2 1. W r z e ś n i a .

Dnia 17. m. b. przybył tu polski Hr. Krasiński, a d. 18. udał się stąd Pan de Chateaubriand do łiononii,

F 2 a n c y a.

Z P a ryż a» dnia 34. Września; W e dl e listów, nadeszłych (u z Madrytu, obawa z przyczyny cholery tam wzniecona wszelkie przechodzi wyobrażenie. Dokąd się Dwór uda, skoro pomór w stolicy wybuchnie, nie wiadomo doląd. W Sewilli umarło d. 4. ID. b. 29 osób na cholerę, a d. 5. już 54; najokropniej sroźyła się na przedmieściu Trisna, zamieszkałem prawie całkiem przez cyganów, Generał Kapitan Andaluzyt, Mar* kiz de las Amarillas, cofnął się przed zaraza, do Alcala de Guadeira. Wczoraj stanął odpowiedzialny Sprawujący interesa gazety T r i b li n e Pan Lionne, który już o dsiad uj e swoj e -l e tni e uwięzienie, na które prócz kary pieniężnej 10,OOOfr. przez Izbę Deputowanych skazanym został, przed tutejszym Sądem Assyzów oskarżony o zelżenie Króla i targnienie się na jego świętą o s o b ę . O s kar ż e n i e o p i e r a ł o si ę D a 4, mia i 8. Lipca r. b. umieszczonych artykułatb, których pierwszy miał napie: "Ludwik Filip i odpowiedzialność jego", drugi: "O rnonarchicznej propagandzie." Po wyrzeczeniu obiałowania przez generalnego adwokata, Pana Partarrieu- Łafo-sse i odbytej obronie oskarżonego przez rtdaktora głównego T r ib u n y, Pana Gerroain Sarrui, przysięgli po krótkich obradach oskarżonego w każdym względzie uznali «a winnego i skazali go, iwaźywszy, że Pan Lionne powtórnie lejie samej »brodni eię dopuścił, na najdłuższą karę. uwięzienia, t. j. na pięcioletnie, i na podwójną najwyższą karę pieniężną, t. j. na 20.000 fFank. Wszystkie gazety oppozycyjne eetro powstają na srogość tego wyroku,. Gdy Pan Lionne wracał do więzienia swego, doniesiono mu, ie ojciec jego umarł. Ami de la Religion dunoei, ie Pspiei Xieinie Berry podczas jej ostatoitgo pobytu w Rzymie kosztowny w darze ofiaiował rózaniec. M e s s a g e r dzisiejszy głosi" ie wedle listów pry walnych wczoraj tu nadeszłych, na wyspie Sardynii wybuchło powstanie. Podobno zabili źołnierte kilku dowódzcow. Mimo wszelkich usiłowań lekarzy.i tkliwej IBacierzyńskiej staranności, Panna Polignac jednak chorobie swojej uległa i dnia wczorajszego z tym światem się rozstała. Ostatnie jej słowa były czułem wspomnieniem niedoli uwięzionego jej ojca. Lista Gywilna chce na następnem posiedzeniu Izb żądać 6 milionów za przeznaczenie pałacu w Wersalu na wielkie muzeum narodowe. Roboty około bramy tryumfnlnej de VJLt-oih idą z pośpiechem; zaszły jednak w początkowym planie niejakie odmiany w jględem ozdób tego pomnika. Zamtaet czterech znaków zwy cięstwa, które miały się znajdować na postumencie,. będą cztery kolosalne płaskorzeźby, wystawujące allegorycznie historyąwojen francuzkich od roku »791 do 18. 5- Przedmiotem ich będą: zwycięstwo pod Abukir, pogrzeb Cienerała Marceau, wzięcie Aitxandryi, przejście mostu pod Arcole, bitwa pod Jemappes. Cały pomnik ma Uak wiadome) służyć do przypomnienia wyjścia i powrotu armii francuzkiej. Kolej żelazna z Lugdunu do St. Etienne ma przynosić przedsiębiercorn ł,ICC,OOO franków rocznego dochodu, po odtrąceniu wszystkich wydatków. Statek pocztowy "le Crocodile", przybywszy z Algieru do Tulonu, donosi, iż pokolenia arabskie,; mieszkające w górach, wzmocniłyf25 S

załogę małego miasta Bugia, i ź"e gorliwie zajęto się naprawą kilku dawnych fortyfikacyi i eszańcowaniem brzegu. Podczas kiedy Panu Schonen sprawiono w Dijon kocią muzy kę, składającą się. niemniej j.ak z 300 kociołków, wyszli naprzeciw Generała Subeivic, reprezentanta z Lectoure, wszyscy prawie mieszkańcy miasta tego, celem radosnego powitania go. Generał Porucznik Baron Soult został mianowany dowodzcą. lotej diwizyi wojskowej.

Zdnis-aj. Września, Xiążę Broglie i Panowie Guizot i Humanr* przybyli tu z Fontainebleau, zaś Hrabiowie Rigny i Argou t, oraz Baron Pasquier ta-m się udali. Dzisiaj w południe Król z towarzyszącymi mu członkami rodziny królewskiej oczekiwany z Fontainebleau w St. Cloud. Xiąźęta Orleans i Nemours dnia 2-Lm. b. z St, Oratt przybyli do Boulogne. Wczoraj obiegała tu pogłoska, iż rozwiązanie Izby Deputowanych obecnie ostatecznie» postanowione, i ie dotyczący się tego dekret Królewski d. 5. Paźdz. w M o n i t o r z e ogłoszony zost-anie. Skazanie gazety Tr ib u n e obudziło tu zawziętość gazet rozmaitej barwy politycznej. Sama T r i b li n e bynajmniej Uak się zdaje) nie przestraszona, rzuca dzisiaj pociski pełne jadu na rząd i taką przeciw niemu wymierza perorę: " G d y od lat trzech byliśmy świadkami tego systematu wyzywania * gwałtów i nadużyć, użytego przeciw Patryotom, obowiązek i sumienie nakazywały nam niekiedy odezwać się w ostrych słowach. Tą rażą cios nas samych tylko dotyka a my spoglądamy na tę niedorzeczność nienawidzącego nas rządu zoziembłą pogardą, przez którą promyk nadziei lepszych dni się pizcbija. Czujemy jeszcze w nas silę i sprężystość; gdyby zaś prześladowania w wytrwałości swojej jednak nas pokonać i w nas straż prassy peryodyczaej zniszczj ć miały, tedy przynajmniej aż do ostatniego momentu walczyć chcemy a trupy nasze niech stulą za faszyny, aby napełnić łów, przedzielający naród od cytadeli rządu. Od trzech lat już wolno nam tylko z więzienia i pod brzemieniem niesłychanych kar pieniężnych udzielać publiczności zdań naizychorzeczach i osobach. Rządowi służą przeciw naszej zdrowej 10giGe złoto, urzędy, budżety i przedajni pisarze - a jednak sprawa jego tak niegodziwa, iż woli nas zniszczyć, niż nas zbij a ć!" W podobnym sposobie tłómaczą się, N a-tio n a l, K lIry er fran ClI z ki, J o-urnal d u Corn merce i Teraps - a Q uoti* d i e n n e tak się" daje słyszeć: "Skazanie reda i -letnie uwięzienie jest istotnie coś niesłychanego, czegośmy jeszcze nie dożyli; to nie jest więcej wyrokiem, jest to wojną, a zważywszy na to że rząd, pod którym lakie dekreta karne wychodzą, byt swój prasie peryodycznej zawdzięcza i że partya, obecnie tak prześladowana, rewolucyą lipcową wywalczyła, podczas kiedy stronnictwo tak nazwanego prawego środka plony teraz zbiera, wyznać trzeba, że wyrok ten zadumiewający. Ale takieto stanowisko tego juste milieu; za nisko stojąc aby karać, rości się podstępnie. Jako obrońcy interesów materyalnych przypominamy tu tylko jedne okoliczność. Ludwik XViii napisał po powrocie swoim na czele Karty 1814. r. te piękne słowa: "Konfiskacya zniesiona". Jeśli zaś teraz prassę lak witlkiemi karami piemężnemi chcą obarczać, byłoby prościej i rozumniej, gdyby przy wstępie do Karty r. 1830. napisano to godło: "Konfiskacya znowu zaprowadzona.« Z Tulonu donoszą pod dniem 30. m. b.: "Tutejszy Prefekt marynarki wydał do wsiysikich urzędów mu podwładnych okólnik następujący: "Tulon, d. 17, Września. MPanowie! Udzieliłem Panom dzisiaj zrana dwóch listów, które nocy wczorajszej aziafetą od naszego Konsula generalnego w Genui otrzymałem i które zawierają szczegóły o por u s z e n i a c h X i ę ż n e j B er r y i jej statku parowego "Carlo Alberto." Lubo pogłoska a nowych zabiegach Xięźnćj Berry tymczasowo przynajmniej nie zasługuje na wielką uwagę, wypada jednak: przeciw każdemu jej przedsięwzięciu mieć się na ostrożności. Zaleciłem więc władzom cywilnym i wojskowym 5 obwodów marynarskich po nad brzegami morza Śródziemnego, aby wszelkich komunikacyi wewnątrz i zewnątrz ich obrębów jak naj dokładniej strzegły. Raczcie Panowie r swojej «trony rozkazać podwładnym Rommissarzom, aby wszystkiemi w lOocy ich będącemi środkami w wykonywaniu postanowienia tego udział mieli i o wszystkiem, coby w lej mierze wiadomości icb doszło, Panów natychmiast zawiadamiali. Obwody marynarskie, leżące na zachodzie Tulonu, powinny donieeienia swoje wprost Ministrowi zakom unikować."" Okólnik ten potwierdza pogłoski, pd niejakiego czasu tu w obieg puszczone. "

Gazety departamentów zachodnich głoszą o nowem powstaniu, które Legilymiści w Wandei ku końcowi Października wzniecić postanowili. W Nantes przyaresztowano dn. 21. przybyłego tam z Paryża krawca i papiery znalezione u niego zabrano.

Z dnia 26. Września.

N a wiadomościach z Portugalii zbywa zupełnie. Przywieziona niby tu przez statek E c h o" nowina o ka p itulacyi Bourmonta ma" ło zyskuje wiary. Gazette de France tak się w tej mierze tłumaczy: "Większa część nadeszłych lu dzisiaj gazet angielskich przy* wozi nam wiadomości tak niepodobne do wiary, iż ograniczona nawet głowa o ich bez. zasadności przekonać się powinna. Marszałek Bourmont, na czele licznego wojska, jtet panem mocnej pozycyi - miałbyż on czynić propozycye upokarzające i oświadczyć, że gotów broń złożyć, skoroby tylko Dom Miguciowi należące się mu jako Infantowi dobra i dochody zostawiono i duchowieństwo od konfiskaty ochroniono? Te niedorzeczne bajki Ba oczywiście dziełtrn agitatorów i dziwić się trzeba, fe gazety angielskie bez wsztikićj uwagi je do publicznej podają wiadomości. " Journal de Paris wyraża: "Po odebraniu wiadomości o przybyciu statku parowego "Carlo Alberto" do Marsylii, Minister spraw wewnętrznych wysłał tam natychmiast rozkaz, aby okręt ten jak najściślejszemu podpadał badaniu i embargo nań nałożono. Minister marynarki z swojej strony podobną wydał odezwę." - Kuryer francuzki wyraża: "Onegdaj i wczoraj nadeszły od Prefektów departamentów zachodnich rozmaite doniesienia o nowych usiłowaniach szuaneryi w wymienionych prowincyach. Z południa wiadomości brzmią jeszcze nieporoyślniej. Depesze te odesłano natychmiast do Fontainebleau " A n g l i a.

Z L o n d y n u, dnia 24. Września.

Mówią tu dużo o w krotce nastąpić mającej podróży Króla i Królowej do Szkocyi. Pałac w Dalkeith urządzają w tym celu. Gazeta T i m e s w dzisiejszem rozumowaniu nie przypisuje wielkiego znaczenia wiadomościom o kapitulacyi Dom Miguela, lubo nie twierdzi, ieby koniecznie miały być zmyślonp. Rozwodzi się potem obszernie nad tern, że Dom Pedro liczną w kraju partyą ma na swojej stronie, oraz że dzierżenie obydwóch głównych miast państwa poczytywać wypada za stanowią. ce, chociaż przeczyć temu nie można, że brat jego w prowincyach znamienite ma stronnictwo, bezwarunkowo mu ulegające; że więc wojna Guerrylasów pod wodzą Bourmonta długo jeszcze toczyć się może, ale koniec zawsze zgubnym być musi dla Rojalistów. Kuryer nie będąc tak wybujałym w nadziejach swoich, twierdzi jednak, że uznanie Donny Maryi przez winno, ile źe uznanie Dom Miguela wedle deklaracji Wtllingtońskiego równie jak Grejow. skiego Ministeryum niepodobne. Dnia 10. m. b. oświadczył podobno Dom Pedro w licznej kompanii, wieczorem w pałacu jego zebranej, że skoro Dom Miguel nie odwiedzi go w krótkim przeciągu czasu, on sam na spotkanie jego wyjdzie, jak sie_ należy. Słychać, ie projekt założenia kolei żelaznych na drodze lądowej miedzy Paryżem i Londynem ma przyjść do skutku, kiedy rząd francuzki droga, pożyczki znacznych summ na to chce dostarczyć. Gdyby istotnie droga ta miała być założoną i wykończoną, tnoinaby było całą podroż lądową do Paryża odbyć w 2-1. godzinach. Przed kilku dniami przybył tu Pan Borysławski dla załatwienia swoich interessów; odwtdził Xi"'cia Sussex, i wrócił do dóbr swoich. Ten godny uwagi szlachcic odznacza się swoim nHdzwyczajnie małym wzrostem, połączonym z ugurą proporcyonalrią; jest bowiem tylko 3 stopy wysoki. Więcej atoli odznacza 6ię swym podeszłym wiekiem, bo ma już przeszło 95 lat, a jeszcze jest tak żywy, czynny i wesoły, jak był przed 50 laty. Z dnia 27. Września.

(Gaz. Rząd.) - W ostatnich czasach założono znowu w Szkocyi kilka towarzystw na korzyść Polaków. Gazety dzisitjeze przy braku nowszych pewnych doniesień z Portugalii prawią w obszernych artykułach o nibylo podanej przez Marszałka Bourmonta kapitulacyi, Kur y er, aby tę niepojętą wiadomość poniekąd wytłumaczyć, powiada, ze propozycya ta kapitulacyi nie pochodziła od samego Dom Miguela, lecz ze była skutkiem usiłowań pojednawczych Lorda W. Russella, reprezentanta Anglii w Lizbonie. W odpowiedzi na to przełożył Marszałek Bourrnont swoje warunki, dotyczące się kapitulacyi. - T i m e s dzisiejsza w tym przedmiocie na tej przestaje deklaracji, że wszystkie pogłoski o umowach i o doświadczaniu pojednania obecnie wiary więcej nie znajdują. W towarzystwach w Cilyi lepiej «"'informowanych rozumieją powszechnie, ie depesze przez Lorda Russell J o rządu nadesłane jedynie tylko to zawierają oświadczenie, że bez wmieszania się Anglii nie ma nadziei, aie by walka w Portugalii mogła dojść do upragnionego celu. Z Porto nadeszły tu wiadomości sięgające aż do d. 18. m. b. przez okręt" Orestes", który w dniu tym odpłynąwszy z Porto, wczoraj do Portsinouih zawinął. N ie zaszło tam było nic nowego, a ponieważ wiadomości z Lizbony do Porto w ciągu 2 h dni dochodzie zwykły, można stąd słusznie wnioskować, że aż do do. 16. m. b. nic stanewczego pod stolicą się nie wydarzyło. Słychać, iż Xiąię Cumberland z dostojną małżonką swoją uda się wkrótce na stały ląd. Z Stambułu donoszą, że eskadra Francuzka znajdowała się jeszcze w zatoce Vurla blisko Smyrny, angielska zaś, oprócz okrętu "Victory" , będącego przed N apoli, popłynęła do Aten. Słychać, iż obiedwie eskadry wrócą przed zimą do krajów swoich, i codzitń octekują rozkazu w tej mierze. Z Egiptu donoszą o powrocie fi-.ty wysłanej z 0000 wojska Ibrahima; reszta wojska jego pozostała jeszcze z IbrahimeiD w Syryi, gdzie wybiera podatki i rekrutów. Mieszkańcy Syryi są przez «dzieretwa przy wiedzeni do rozpaczy, i moie nastąpić powstanie, które się skończy albo na wypędzeniu Ibrahima, albo na zupełnćm uja. rzmieniu kraju. Mehemed Ali popłynął z czterema okrętami liniowemi, tyluź fregatami i kilku inniejszemi statkami do Kandyi; towarzyszy mu Pułkownik Campbell rezydent angielski. Generalny Konsul francuzki wymówił się od towarzyszenia. Wice-Król chce 6 tygodni bawić w Kandyi, wystawić tara zbrojownią i rząd zmienić. Za powrotem do Egiptu myśli przedsięwziąśó wyprawę; przeciw Arabii. Późniejszy list z Stambułu pod d. 27. Sierpnia wyraja: ..Tatar przywiózł tu wiadomość, ie Ibrahim Basza ha początku Sierpnia wróci! z Syryi do Egiptu. Dziś przybyli (u do Stambułu dwaj gońcy, jeden francuzki, a drugi angielski; zdaje się, iż przywieźli rozkaz obu eskadrom, aby wróciły do krajów swoich. * Oprócz Lorda Auckland i Panów Ilume i Bowring, oraz Lady Morgan, wiele jeszcze znakomitych osób udało się na stały ląd. W liczbie ich są obydwaj Panowie Grant (Minister handlu i brat jego, który uczynił wniosek względem nadania swobód Izraeli * tom), Pan Bulwer i t. d. Mniemają tu, ii koronacya Królowej Donny Maryi wkrótce się odprawi. Zamówiono tu orkiestrę złożoną z 37 osób, która dopiero' po koronacyi wróci. Szwecya i Norwegia.

Z Chrystyanii, d. 9. Września.

Sejm N orwegski wyznaczył d. 27. t. m. deputacyą, która ma się znajdować na koronacyi Królowej, jeśliby obrzęd ten odprawił sie, przed rozpoczęciem obrad następnego zwyczajnego Sejmuz W r o c ł a w i e, d, 24. W r z e śni» , - T r z e - cie posiedzenie badaczów natury odbyło się tu d. 2r. b. m., ponieważ na tern posiedzeniu miano wybrać miejsce przyszłorocznego zgromadzenia, a tern miało być miasto z połudoiowycii Niemiec; przeto Professor Zeune wystąpił z mową tyczącą się lego podziału, Prz >pomniał, ii miasto Bonn raz dla tego wybranern nie zostało, iź je pouczono do Niemiec północnych, a drugi raz dia tego, iź je uważano za należące do Niemiec południowych i oświadczył, że według j«go zdania naj .ułaściwiejby było przyjąć za zasadę do podziału tego góry środek Niemiec przerzynająre, a mianowicie góry MozeJJi, Taunus, JFichtelgebirge, Erzgebirge i Riesengebirge. Stosownie do tej zasady pominięto znowu miasto Uonn oraz Jenę i z pomiędzy południowych miast niemieckich obran08JIutgard, gdzie więc dnia 18. Września J834- <t. zjazd się naturalistów odbędzie. Na pełnomocników obrano; Radzcę Sianu i Doktora Kiehlmeier, oraz Professors i Doktora J ager, - N astępnie Radze» N adworny Dr, Carus Z Drezna przedstawił najciekawsze swe odkrycia, tyczące się nowego robaka żyjącego w wnętrznościach, nazwanego przez niego Leucocliloridumparadoxem. Baron Humboldt oświadczył towarzystwu życzenie J, K, Mości Xiecia Cambridge, aby zjazd badaczow natu ry mógł się wkrótce odbyć w jednern r miast Królestwa Hanowerskiego. Miał potem mowę o poruszeniach morza, którą nadzwyczaj liczni słuchacie z największą słuchali uwagą. N akoniec wstąpił na rnownicę Hrabia Sternberg z Pragi i wezwał zgromadzenie, aby względem zjazdu w Bonn raz co stanowczego wyrzekło. - Suta uczta dana była dnia tego w sali giełdowej. Wieczorem towarzystwo szląskie wzniesienia kraju, dało dla dostojnych gości zabawę w domu lożowym.

Wyszło w Paryżu pisemko pod tytułem: " P o l i c y w O p o r t o " . S tr. 43.

Autor r06S>jski, Mikołaj Ustrjałów, wydał W Petersburgu w dwóch (omach: "Skazanija, czyli Doniesienia Xiecia Kurbskiego." Xiąię ten był wodzem W. Xiecia Iwana" zdobywcy Kazanu. Pod Iwanem Groźnym popadł w niełaskę 1 urnarł tułając eię po Litwie. Pisał dzieje swojego czasu, dotąd wrękopismach tyjko znane. Pan Ustrjałów porównał kilka odpisów tego dzieła i wydał drukiem, dodawszy własne uwagi i objaśnienia. Oprócz

12,tej hieforyi, głównego dzieła Kurbsb'ego, w zbiorze tym znajduje się ważne, dziejdw kraju naszego tyczące się listowanie ttgoi X'ecia z, Xieciem Konstantym Ostrogekim, a między kmerni są tatże listy do XicinejCzartorys ki ej, zapewne do tej bohaterki, o której pisze Niemcewicz w swoi<<» "Janie z TęczyB S " , D ziej e i listy te są z drugiej połowy logo wieku.. Czytamy w pismach publicznych, że tpnacy Aureli Fessłer, znany autor słusznie cenionych pism niemieckich, mianowicie romansów historycznych, o którym dawno jui słychać nie było, żyje dotąd w Rossyi, jako Prezydent koneystoryalny gmin ewangtliekieb w Saratowie. Pierwotnie Kapucyn, przeszedłszy potem z katolicyzmu na iuteranizm, w czynnościach i pismach wylatując się z pod usuw krajowych, ściągnął ua siebie naganę zwierzchności, którą umysł jego uie. spokojny sam prawie wyszukiwać się zdawćł, U rodził się r. 1756. w Węgrzech niższych, Wspomnienie o nim me powinno być oba.

jętne w kraju naszym, albowiem po r, 1783,. był on Professorern języków oryeutal-nycb i hermeneutyki starego tesiamentu w uniwtrsytecie Lwowskim. Godność Professora piastował do r. .1788q lecz zmuszony był opuścić katedrę tutejszą dla powyżej przytoczonego postępowania, do czego przyczyniła się także wystawiona r. j 787« na scenie Lwowskiej tm» gedyajego: "Sidney." (Rozm.Lw.) Wiele dzienników, jak o cudzie jakim,.

wspominało o lipie w Rossyi r pod której cianiern może się mieścić 3200 osób. Godną wspomnienia jest także ogromna lipa we Lwowie, w ogrodzie przy kościeleS" . Anny. W pewnej małej wiosce w Istryi rośnie orzech, którego konary (worzą zupełnie prawie okrąg SO stop w przt cięciu. Pień jego rna 100 stop obwodu, a w południe cieniem swojern okrywa przestrzeń 5000 stóp. Ponieważ człowiek potrzebuje dia siebie mniej cienia, jak na stopę kwadratową, więc pod cieniem lego orzecha 5000 ludzi pomieścić się moie. Donoszą z Kopenhagi wiadomość następującą: "Poeta nasz Oehlenschlager bawi obecnie w Cbrystyanii, gdzie zjechał się z Następcą tronu Szwtecyi. W teetrze, gdzie dawano tragedyą OehJ enschlagera "Hal tou Jarl", porobiono wyższe miejsca dla obu tych pożądanych gości i przy wstępie przyjęto ich głośnem hurrah.' Członkowie Sejmu, Professorowie i inne znakomite osoby daii ucztę dla tego sławnego poety." W teatrze paryzkim Port S. Martin wystawiają teraz ulubioną melodrame, pod tylu znany proces zmarłej Królowej Anglii. Cala l/ba wyższa i naturalnie wielka liczba 2 y jacyeh jeszcze znanych osób, wychodzi na scenę. .Broughain występuje w wielkiej peruce jato obrońca Królowej, a Rossini wysławiony j st jak najnaluralniej przez dość oiyłego ar

Gdy handel Anglików w Asyi coraz bardziej nowego życia nabiera, zamyśla naród ten o znacznych także handlowych pizedsięwzięciach do Afryki. Kilka okrętów parowych, między lióremi dwa rządu angielskiego, reszta zaś angielskich prywatnych przedsiębiercow i towarzystw handlowych, udało się niedawno do Gwinei dla popłynienią Nigrem (Kuorra).

Widki gościniec handlowy, utworzony przez tę rzekę w głąb Afryki, może być bezprzecznie Zd najpiękniejszy uważany z prowadzących do wielkich i bogatych krajów, Czyni wprawdzie niektóre trudności urwisko skały koło ujścia, lecz i ta przeszkoda wkrótce usuniona zostanie, gdy przedsięwzięcia handlowe do wysokiego wzmogą się stopnia. Okolice wzdłuż brzegów 8$ po największej części niezmiernie żyzne.

Ludne miasta leżą w pobliżu od siebie i prowadzą, na rzece dość ożywiony handel. Tą więc drogą od jednego do drugiego miasta aż w głąb ogromnego stałego lądu dostają się płody europejskie. Dotąd zajmują, się tam wyłącznie" sSmęm" prawie tylko rolnictwem, lecz także tu i owdzie spostrzegać się dają roboty rębdzielnicze i gdzie niegdzie początki fabryk,

W N owej Holąndyi odkryto nareszcie pierwsze ślady' dawniejszych mieszkańców tego kraju. Dr. Henderson wynalazł tam szczątki świątyni, która, jak mniema, od Hindów zbudowana była. Więc i w najdawniejszych czasach ly1a ta część świata innym podobna, i równe latastrofy ucierpiała. N ajnowsze odkrycia dowdzą, że w górach wapiennych Nowej połut niowej Walii znajduje się wiele kości skamieliałych. Clifft, Cuvier i Pentland utrzymują, I one należą do daspurów, hypeyprymnów, iltolomów, kanguró"w, halmatarów , słontów Yo niektórych rodzajów olbrzymich małp, po lęści teraz już nieznanych. Szkielety znanych, otąd zwierząt zdają""się być takiej samej wielbści, jak i teraźniejsze N owej Holąndyi, niepre większe jednak. - Wszystko to zbija »ierdzenie tych, którzy utrzymywali, źe Aujrilia pierwotnie do naszego planety nie nalepia, lecz źe to była massa później dopiero lim połączona, bądź dawniejszy onegoi tra-, tnt, bądź inny księżyc, który starłszy się ziemią miał sprawić potop świata.

Marzycielkareligijna imieniem Hannah Bcedham, żyjąca w Anglii w hrabstwie York, oświadczała zwolennikom swoim w skutku objawienia, które otrzymać miała, źe umrze d. i. Sierpnia r. '833- Niedawno w towarzystwie kilkuset próżniaków z najniższych klas ludu przybyła do wsi pewnej i połóż)ła się do łóżka, oczekując godziny śmierci. Gdy więc po dziewięćdniowych modłach i śpiewaniu nadszedł dzień i. Sierpnia, nie było widać żadnych symptomatów śmierci, a zawiedziona prorokini nie tylko świata, ale nawet wsi owej, z powodu narobionych długów, opuścić nie mógł3>. Jeden z potomków Kromwella żyje dotąd i umieszczony jest przy urzędzie cłowym w Ijondvnif.

SPROSXOWANIĘ.

W numerze ostatnim gaz. naszej w pizy pisku redakcji, na sir. 1251 (słup lewy wiersz 32.) zamiast »bojaŹffi< czytaj »z bojaźni.«

DONIESIENIE.

Mam honor donieść Szanownej Publiczności, iż księgarnia istniejąca do tego czasu na Starym Rynku pod Nrem 70.: Neue Munksche -Buchhundlung, ze wszelkim zapasem książek niemieckich, polskich, francuzkich, not muzycznych, map geograficznych i rysunków, stosownie do ugody dobrowolnej mnie odstąpioną została. Związki i ciągłe stosunki 2 znaczniejszemi księgarzami tak w kraju jako i za granicą, stawiają mię w możności posiadania w jak najkrótsz)in czasie wszelkich nowości literackich, i Załatwienia dawanych mi kommissow w sprowadzeniu książek lub innych podobnych przedmiotów z największą prędkością i akuratnością po cenach najumiarkowańszych. Wreszcie dla wygody Szanownej Publiczności otwieram czytelnie niemiecką i polską, a później francuzką, które zawsze pomnażane będą najnowszemi dziełami, podług osobnych katalogów. N adeszły już do mojej księgarni między innemi nowemi, następujące dzieła? Rachmistrz gospodarski, czyli o rejestraturze i rachunkach ekonomicznych, przez J. Dyrmonta. 1.1. 45 Wilnoi832. - iTal. i6dgr. Poradnik nowy lekarski dla osób wszelkiego stanu, p. Orkisza. t,2, %% Warszawa 1833« Cena prenum. Tal, 3.

(Tom 2gi pbd prassą.) Kucharz dobrze usposobiony, ułożony przez Szytlera. % t. w jednym. Wilno 1833.

I Tal. i6dgr.

O sposobach gospodarowania w klimacie północnym, przez Oczapowskiego. 2 tomy. 1830. 4Tal. ladgr.

mans obyczajowy Ricarda. 4 tomy. Warszawa 1833. Ta1.2. Poznań, dnia 4. Października »833.

T h. S c h e r K , > ksiegarz przy ulicy Stary Ryn t-k Nr. 70.

PATENT SUBHASTACYJNY.

Wolne sołectwo pod Nrera 1, w Włóknie w powiecie Obornickim leżące, Ur. Pawłowi i Julii małżonkom Tomickim należące, będzie drogą koniecznej subhastacyi przedane . Taxa sądowa, którą w Registraturze naszej można przejrzeć, wynosi 2,370 talar. 20 sgr. lig fen. Termina do Jicytacyi wyznaczone na dzień 29. Lipca r. b. na d z i e ń 2 8 - W r z e ś n i a r. b, i na d z i e ń 7. G r u d n i ar. b. godzinę 10. przed południem odbywać się będą w Izbie stron tutejszego Sądu Ziemiańskiego przez Król, Referendaryusza Sądu Wyższego Plliicker.

Chęć kupienia mający wzywają się nInIe] gzem, aby się na terminach wymienionych stawili, przed licytacyą 500 tal. kaucyi w gotowi znie lub w listach zastawnych W. Xiestwa Poznańskiego, podług kursu Deputowani mu złożyli, z warunkami obznajmili się i licyta swoje do protokołu podali. Przybicie nastąpi na rzecz najwięcej dającego, jeżeli przeszkody prawne nie zajdą. Poznań, dnia 29. Kwietnia, 1833.

Królewsko - Pruski Sąd Ziemiański.

PATENT SUBHASTACYJNY.

Na wniosek wierzycieli rzeczonych dobra Przy by sławice w powiecie Odalanowekim położone, na Tal. 12,404 sgr. 9 ten 7 sądownie ocenione, do Klary z Elsnerów Krynkowskiej, teraz jej sukcessorow należące, publicznie sprzedane być mają. Wyznaczywszy w tym celu termina licytacyjne na dzień 10. Sierpnia r. b., dzień 11. Listopada r. b. I d z i e ń 13. L u t e g o 1 854-» w miejscu działania Sądu naszego przed Deputowanym W, Boretius Sędzią, zapozywamy chęć kupienia mających, aby się w terminach tych stawili a przybicia na rzecz naywięcej dającego, skoro prawne zachodzić nie będą przeszkody, oczekiwali. Taxa w registraturze naszej przejrzaną być może, przeciw której każdemu wolno aż do 4. tygodni przed ostatnim terminem monita być mogące podać.

Wierzyciel zaś następujący w księdze hypotecznej dóbr tychże zapisani z miejsca pobytu swego niewiadomi, a mianowicie: a) Jakób Kiedrz>ński, b) Julianna z Bogdańskich zamężna Kiedrzyńska, c) Tertssa z Gosławskich zamężna Nowacka, teraz syn tejże Józef Nowacki, d) Katarzyna i Salomeą siostry Chodubskie, e) Konstancja z Miaskowskich zamężna lłowiecka, zapozywają się do ttrminów rzeczonych pod zagrożeniem, iż w razie niestawienia się nie t)lko dobra powyższe najwięcej dającemu pIZysądzone zostaną, lecz oraz po sadowem złoże, niu summy szacunkowej, wymazanie wszelkich intabulowanych jako i spadających pretensyi a szczególniey ostatnich, bez potrzeby nawet złożenia na ten koniec dokumentów, ffikazane m być ma. Krotoszyn, dnia 4. Marca 1833.

Król. Pruski Sąd Ziemiański.

Wyciąg Z Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy.

Dnia 3> l'aździern. i 833.

Papiera- Gotowimi zną

Obligi długu państwa . .

Obligi bankowe aź do włączniepo 971po f 96»li t. JLI* Zachodmo- Piuskie listy zasta

9SJ 1011 99ł 1 wag

Listy «stawne W. Xicstwa Poznańskiego.

Wschodnio-Piuskie . . .

S zła skir

Cenyzboża na Pruską miarę w Poznaniu. Dnia 4. Paidziernika Tal. śgr. len. do r ro Iigr. »5 5 22 '7 35 2 JOfso.n 6 hl 6 6 » &

Pszenica .

Zyto Jęczmień .

Owies .

Tatarka Groch... Ziemiaki .

Siana cetnar a iio fi*.. . Słomy kopa a 1200 ff .

· Masła garniec

1833» Tal.

1 1 I, 2X 1 8 Sfi 3 10 X 5 - »e- 17śt 20 X 7