GA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.10.25 Nr250

Wielkiego

ZETA

Xiestwa

POZNAŃSKIEGO

- - - i

Nakładem Drukarni Nadwornej JDekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi.

<JI A 250.- W Piątek dnia 25. Października 1833.

amBmaBaBEBBBBBBBBBBB Wiadolllości krajowe.

Z B e r I i n a, dnia 21. Października.

J. K, M. Wielki Xiąźę Mecklenburg» S t r e I i t z, przybył tu z N eu Streiilz.

Wyjechał stąd: Xiąźę S o ł ty ko w, do Petersburga.

Wiadolllości zagraniczne.

Królestwo Polskie.

Z War s z a w y, dnia 20. Października.

Składający Komitet przygotowawczy, zająć fię mający zebraniem praw dla Królestwa Polskiego, JWW. i WW. Referendarz Stanu Cypryan Zaborowski, Prokurator Król. przy Sądzie Kryminalnym województw Mazowieckiego i Kaliskiego; Romuald Hube, Sędzia Trybunału cywilnego wdztwa Mazowieckiego; Winceniy Cichorski i Sekretarz prezy dyalny Kominieeyi rządowej sprawiedliwości Hieronim Piotrowski, udali się dnia 18- b. ni.

na miejsce urzędowania swego do Petersburga. Dnia 17. b. m. Kapituła metropolitalna Warszawska obrała Administratorem JW. JX.

Straszyńskiego, Kanonika metropolitalnego

Prokuratora Kapituły Archidyecezyi War» ezaugkiej. Onegdaj wszystkie miejsca w Wielkim Teatrze były natłoczone, przed rozpoczęciem widowiska na godzinę już zabrakło wszelkich biletów; co dowodzi, iż publiczność żądała jeszcze choć raz widzieć na scenie, przez tak długi czas ulubioną i posiadającą wzorowy talent artystkę; taź sprawiedliwa publiczność tak licznćm zebraniem się dowiodła, źe cent zasługę. Widowisko było nader świetne; scena balu przedstawiała widok zajmujący, prztszło 13,0 osób w kostiumach wszelkich narodów napełniło salę; byli to równie najdawniejsi jak najmłodsi artyści, jeszcze ten ostatni raz otaczający na scenie tę ich towarzyszkę, która była tejże sceny ozdubą. Po upadnięciu zasłony powszechny odgłos wszy» srkich widzów przywołał J P, J ózefę Ledóchowską, o której teraz mówimy, a która długo trwające oklaski, z najtkliwszą wdzięcznością po raz ostatni przyjęła. Nastąpiło należ!le wynagrodzenie przedziwnej gry JPanny Zuczkowskiej, przywołaniem.

JS g i p t, Z A I e x a n d r y i , dnia 17. Sierpnia.

Ibrahim Ettem-Efiendi, były Defterdar Wysokiej Porty, przybywszy tu r Stambułu, Wielkiego Sułlana. Został przyjęty z wezelkiemi honorami naleźnerai stopniowi i poelannictwu jego. W ciągu kwarantany nie oddalił się z mieszkania swego, przeznaczonego dla znakomitych cudzoziemców. Po skończonej kwarantanie oddano pod rozporządzenie jf go pałac, w którym dawniej mieszkał Hali! Basza, a wszystkie władze cywilne i wojskowe pospieszyły złożyć mu swoje uszanowaniu. Zdaje się, iź celem posłannictwa jego jest ustanowienie haraczu, jaki rozmaite Baszostwa Syryi płacić mają.

Ibrahim Basza ustąpiwszy z Anatolu przybył do Adana, gdzie jest teraz i gorliwie zajmuje się interesami krajowemi. Plan połączenia różnych rzek syryjskich przez kanały, zwraca szczególniej j * g o uwagę. Dnia 31. Lipca przybyła do Altxandryi korweta angielska, wysłana z Tenedos, z pismami urzędowemi do Generalnego Konsula angielskiego, Pana Campbell. Ze zaś ten kiiku dniami pierwej wypłynął celem towarzyszenia Wice-Królowi do Kandyi, wspomnicfna więc korweta wyszła natychmiast pod żagle, dla Wyszukania Konsula, którego teź w okolicy Pltincia znalazła.

T u 2 C Y a. - Z B e I g r a d u, dnia 30. Września, , Listy z Skutari pod dn. 10. b. m. donoszą, iź wojsko ciągnące z Janiny na pomoc załodze ekutaryjskiej, przybyło do brzegu Orina, Jęcz na drugim brzegu tej rzeki zastało zbrojne oddziały, które wszystkie statki na swoje Stronę sprowadziły i przysposobiły się do wzbronienia przeprawy. Zdaje s i ę, iź Basza efcutaryjski wiedział o lem; kilkaset bowiem Mirydytów (górali z okolic Skutari) wyruszyło z częścią załogi ku rzece Urina, celem uczynienia dywersyi na korzyść wojska posiłkowego, i ułatwienia mu przeprawy. Przyszło więc do- bitwy między powstańcami sfcutaryjskimi, będącymi nad brzegiem Drina i Mirydytami połączonymi z wojskiem załogi; bitwa ta niepomyślna dla ostatnich, skończyła cię ns. zupełnem ich rozproszeniu. Po tej porażce naczelnicy Mirydytów ofiarowali się działać wspólnie z Skutaryjczykami, lecz Magistrat i znakomitej obywatele miasta Skutari nie przyjęli tej propozycyi, oświadczając, iź nie potrzebują sprzymierzeńców, z powodu, iź prawna drogą zamierzają popierać swoje żądania, 1 tylko w razie koniecznej potrzeby przy zagrożone») bezpieczeństwie użyją oręża swego. Jest domysł, iź Mirydyci powyższą propozycyą nie r siebie samych, lecz 2 namowy Baszy ekutaryjskiego uczynili, abydoniesienia jego, które przesłał Porcie, iź Skutaryjczykowie przeciw niej powstali, i usiłują pozyskać sprzymierzeńców przez rozpościeranie rokoszu, miały niejakie podobieństwo do prawdy. Nie odebrano jeszcze w Skutari odpowiedzi od deputacyi wysłanej do Stambułu. Według listów z Stambułu pod d. 19, b. ni, ma ciągle panować wielka niezgoda w Mini« etery um tureckiein, do czego choroba ReisEffendego wiele się przykłada. To oraz ma być powodem wstrzymania układów dyplomatycznych tak względem interesów Serbii, jako też względem ogólniejszych europejskich.

W i ochy.

Z N e a p o I u, dnia 29. Września.

Rozporządzeniem Królewskiem z dnia ig, b. in. ustanowiony zoetał w stolicy korpus gwardyi miejskiej pod nazwiskiem: Guardia (linterna siccurezza (Gwardya wewnętrznego bezpieczeństwa). "Tern urządzeniem" są elowa rozporządzenia "chcemy dać wiernym mieszkańcom miasta Neapolu dowód naszego zaufania, i bronić w jakimkolwiek wydarzyć się mogącym wypadku lak publicznej spokojności, jak własności obywatelskiej." - Gwardya ta miejska ma być podzieloną na dzielnice miasta i oddziały, a składać się z znaczniejszych mieszkańców stolicy. Naczelnym jej dowódzcą mianowany został J. K. M, Xiąię Salerno, pod którym dowodzić będzie jako Generał gwardyi, Marszałek Ludwik Posset, na teras od służby czynnej uwolniony.

B e 19 i a.

Z Bruxelli, dnia 16. Października.

Professor polski Lelewel, mieszkający od niejakiego czasu w Belgii, udał się był przed kilku dniami do Gandawy, aby oglądać gabinet medalów uniwersytetu. Wracając pieszo do Bruxelli, został w drodze przez żandarmów przyaresztowany i do więzienia wtrącony, gdzie noc całą na słomie przepędzić musiał. Zaprowadzono go potem w Bruxelli do Sędziego instrukcyjoego, który zbadawszy jego papiery, natychmiast go na wolność puścił, oświadczając mu ubolewanie swoje względem tego, co się stało. Zdaje się, że go przytrzymano, ponieważ miał paszport do Anglii.

F 2 a n c y a.

Z P a ryż a» dnia 13. Października.

Wczoraj przywiózł goniec Hrabiemu Colombi nowy list wierzytelny dla niego, jako sprawującego interesa przy dworze naszym, oraz pismo, w którem Regentka Królowi Frań hiszpański wstąpiła. Generał- Porucznik Hrabia Harispe, który W tej chwili objeżdża stanowiska wojska, otrzymał dowództwo nad korpusem, który się ściąga przy dolnych Pireneach, koło Bajonne. Dywizyą jazdy dowodzić ma Generał-Porucznik Hrabia Bony-de- Castellane. Naczelnym zaś dowódzcą całego korpusu ma być mianowany Marszałek Molitor. Generał Schram odjechał dnia to. b. m. ku granicy hiszpańskiej. Professor Cousin, który przed odjazdem Xięcia Tallejranda do Valencay miał jeszcze z Xięciem długą konferencyą, uda się z zleceniami rządu powtórnie do Berlina. Wojsko obozujące pod St. Omer dla odbywania ćwiczeń, zostawać tam będzie do dnia .15. Października, a następnie główna kwatera dywizyi Generała Sebastianiego będzie przeniesiona do St. Omer, główna kwatera dywizyi jazdy do Arras, a główna kwatera Marszałka Gerard do Cambray. Tak wifc armia północna dalej istnieć będzie. Fregata "Atalante" wypłynęła z Kontr-Admirałem Mackau z Cherburga do Brestu, a kor. Weta "Creole" udała się z Brestu do Tagu, Sprzęty pokojowe, służące w zamku Blaye do użytku Xięźnej Berry, są teraz w ręku tapicera z Bordeaux, który je kupił i obiecywał sobie wielką z nich korzyść, myśląc je sprzedawać pojedynczo Legitymistom Guyenny. Za każdą rzecz żąda pięćkroć lub sześćkroć razy, ile warta. Po wystawieniu linii telegraficznej z Paryża do Havre kosztem Pana Ferrier i wspólników, słychać, iż podobne linie mają być takie urządzone z Paryża przez N antes do Bordeaux, oraz z Paryża przez Lugdun do Marsylii i z Paryża przez N ancy lub Metz do Strasburga. Stawianie dwóch pierwszych linii ma się zacząć w roku przyszłym. Rząd, który z początku był temu przeciwny, nie czyni teraz żadnej przeszkody. Zdaje się, iż przedłuży się pobyt XieciaTallejra.nd we Francyi. Obecność jego w Paryżu jest przedmiotem wszelkich rozmów. Jeden z polityków daje o nim takie zdanie: Przecho. dził Xiąźę Tallejrand z jednej polityki do drugiej, przyłączył się do liberalizmu, a teraz nową drogą postępuje, Stosował się do czynów, lecz nie zawsze niemi władał. Jakkolwiek atoli można o nim sądzić, zawsze jednak przyznać trzeba, iż wielkie przysługi uczynił nowemu rządowi. Jeźli nie mógł jeszcze za. łatwić sprawy Hollendersko-belgijskiej, za. warł przymierze z Anglią, a tym sposobem pokój zapewnił. Bezzasadną jest wieść, jakobymu Król nie był przychylnym. Wielo atol» daje wiarę tej pogłosce, z powodu, iż dnia 1, b. m. towarzystwo u Xiecia Tallejranda nie było liczne. Mówią, iż nie radzi amniejszać wojska. Niewiadomo, co myśli o Ministrach naszych. Od dnia 15. Sierpnia wychodzi w Alexandryi Monitor Egipski. Wydany w tej mierze prospekt wyraża: "Zaczyna się teraz dla Egiptu zupełnie nowa epoka; dotąd b\ł on niczem, albo bardzo mało znaczącym. Istniał tylko w wspaniałych szczątkach przeszłości, gdy nagle potężny głos obudził go ze snu śmiertelnego, w którym na wieczne czasy zdawał się być pogrążonym. N a glos ten Egipt wzmógł siei właśnie jak gdyby los usiłował ułatwiać plany władzcy jego, najprzyjazniejsze wypadki poparły jego przedsięwzięcia, ułatwiły ich uskutecznienie'" trwałość ich zapewniły. Zajmując się atoli Mehmed Ali ogromnein.

dziełem odrodzenia całego narodu, poznawał dokładnie, iż tylko'oświata może nadać ruch. członkom tak długo nieczynnym. Postanowił zaprowadzić dziennik urzędowy. Myśl ta przychodzi teraz do skutku, pod pomyślnym wpływem zawartego pokoju. Data tego pokoju, który będzie umieszczonym na czele legp dziennika, była najpiękniejszą, jaką do jego rozpoczęcia można było wybrać. Wysoka Porta z swojej strony ujrzy z radością, iż przychylny jej Egipt stara się postępować ta sama, drogą postępów, używając wszelkich środków mogących przyspieszyć cywilizacyą, którą Wielki Sułtan ciągle usiłuje zaprowadzić w swojem państwie. Tak więc myśl odtąd mieć będzie wierny organ w staroźytnem mieście Alexandra. Przez druk dowie się Europa, iż lIr ojczyźnie Sezostrysa i Ptolemeusza nad brzegami Nilu noc średnich wieków zaczyna powali niknąć przed iasnem światłem odrodzenia. Język francuzki tak wyraźny, tak właściwy ci<> kreślenia wyobrażeń, musiał być wybrany na tłómacza nowego rządu." Umieszczono potem w urzędowej części tego Dziennika co następuje: ,.Pokój między Wielkim Sułtanem i Wice - Królem został nareszcie zawartym. Wszyscy czytelnicy nasi pragną bez wątpienia powziąć dokładniejszą wiadomość o ostatnich układach, które ten tak pożądany wypadek sprawiły. Możemy im w tej mierze udzielić następujące doniesienie: Wice - Król kilkakrotnie oświadczył Wysokiej Porcie, ii złoży broń, jeźliby go chciała znowu przyjąć do łaski. Proponował oraz, aby do Egiptu wysiano osobę mającą Iwpływ u dworu, celem ułożenia zasad do układu. Rozmaite przyczyny przeszkadzały długo spełnieniu tego życzenia; cznia 1833) Halil Baszą, dowódzca artylleryi, iRichidBey, Arnedszi Dywanu, przybyli do Alexandryi, dla układania się o pokój, i dania Wice-Królowi inwestytury na Baszostwa Tripolis, Jerusalem, Seida i Naplusa, oraz potwierdzenia inwestytury na Egipt.i Kandyą, tudzież na gubernaiorstwa Dziddeh, Mekki 1 Medyny na rzecz Jego Wysokości Ibrahima Baszy. Hahl Basza zdał Wysokiej Forcie rappórt o skutku narad, a później Arnedszi wyjechał do Stambułu, i ustnie uwiadomił Sułtana o szczerej przychylności i szlachetnym sposobie myślenia Wice-Króla, Pełnomocnik ten zosiał potem wysłany do Ibrahima Baszy będącego w Kutahia, razem z Pułkownikiem, mającym pełnomocnictwo od poselstwa francuzkiego. Po kilku naradach doniósł Wysokiej Porcie, ii nareszcie «godzono się nadać Damas, Aleppo i Adana. Generał Selim Bey powiózł do Alexandryi wiadomość o tym ostatecznym układzie, i z tego powodu okazano tam publicznie radość. Wkrótce potem nadeszły tirtnany, obejmujące inwestymrę na Damas i Aleppo, z nadaniem tytułu Emiral Had8zi i Dzerde- Backboghou. Przyjęto je z głębokiem uszanowaniem, i według zwyczajupublicznie przeczytano na zgromadzonym w Kairze dywanie w obecności władz cywilnych i wojskowych. Poczerń nastąpiły tysiączne życzenia szczęścia Sułtanowi, 1 ułożono zwykłe dziękczynne pisma do Dworu. Inwestytura na Adana doznawała tylko jeszcze niejakich trudności, które jednak powrót Arnedszi do Stambułu uchylił. Ibrahim Basza żądał dla sietiie tego obwodu jako Mouhasselik. Wydano firman przychylający się do tej proźby, i Jego Wysokość otrzymał dowody najw.ększej ży· czliwości. Tak uprzątniono wszelkie przeszkody, które tamowały pomyślne ukończenie 'rozpoczętych układów. Wszyscy wierni Muzułmanie mogą teraz plany i usiłowania swoje zwracać do wspólnego celu, i Jego Wysokość będzie mógł pod opieką pokoju przykładać się z swojej strony w obrębie swych praw i swego rządu do odrodzenia narodu, i nadania nowego życia państwu Ottomańskiernu." Marszałkowa N ej przybyła z synem swym Eugeniuszem do Bordeaux.

Donoszą z Madrytu, Że w skutek ataku dn.

5, Września Da Lizbonę przedsięwziętego, Dom Miguel kazał rozstrzelać 15 oficerów, a między tymi i Pułkowników. Powodem do tego miała być ta okoliczność, iż ich nieuoęetwu przy pisy wał nie uda nie się planu swego. Ponieważ rząd austryacki używając prawa odwetu nałożył na okręty z Neapolu do Tryestu przybywające cło w ilości 3 dultatów (du« cali) od beczki, przeto ze swej strony rząd neapoliuński podwyższy) podobną opłatę od okrętów ausiryackich do kwoty 6 dukatów od beczki. Ksiądz Frayseinous wyjechał dnia 3, b, m.

z tutejszej stolicy do Pragi. Z dnia 14. Października.

Powstanie w B skai trwa ciągle, a wiadomości z lej prowincyi nadchodzące wcale są niepomyślne. Słychać, że Generał Castagnoe od Bilbao został odparły, i że częśi wojska jego nawet z powstińcami się połączyła. Po krótkiej utarczce ujrzał się Generał w konieczności cofnięcia się. Mówią także, że Vittoria poszła za przykładem Bilbao; z Bajonny donoszą w tej mierze pod d. 8. Paźdz, CO następuje: "Dochodzi nas dość autentyczna nowina, że d. 6. o 8mej wieczorem Rojaliści w Viltorii Karola V. proklamowali. Powstanie, lubo natrafiło na trudności, jednak się udało. Zgromadziło się zewnątrz miasta kilka batalionów ochotników Rojalistowskicb, końcem ogłoszenia Karola V. Królem. Komendant wojenny cbcąc rokoszowi temu dzielny stawić opór, wysłał natychmiast przeciw nim Generała Butron, który stanął na czele Patryotów. Rojaliści dali hasło Jo boju, wyłamali bramy miasta i po wtargnieniu ich do murów, przyszło do rzęsistego ognia z bron! ręcznej, w skutek którego władze nareszcie widziały się w konieczności, ustąpić rokoszanom. Niezwłocznie rozdano wszystkie urzędy między stronników Don Carlosa; oa czele tych stoi pleban z Iragnety , małego miasteczka w Navarra. Wedle wiadomości z lej ostatniej prowincyi, przybył tam Generał Santos Ladron i obawiano się tam także powitania ua korzyść Infanta Carlos." Z dnia 15. Października.

Gruchnęła wieść, że Don Carlos d. 4, Października opuściwszy główną kwaterę Dom Miguela, na nieznauem miejscu wkroczył w granice Hiszpanii. Panowie Bourmont, Larochejacqutlin i wielu innych oficerów francuzkiih przybyłych do Hiszpanii, odbywają przepisaną kwarantanę w miasteczku jakieiuś wEstremadurze, M e e s a g e r J e s C h a m b r e s zawiera list z Bajonny pod d. 9. m. b. treści następującej: "O wypadkach w Bilbao jesteśmy teraz w stanie udzielić dokładnych szczegółów. Markiz Valdespma odprawił tryumfalny wjazd swój do tego miasta, gdzie sprzyjający ogólnie sprawie Don Carlosa wieśniacy tak Jicznemi tłumami się zbierają, że już kilka tysięcy uzbrojonego chłopstwa liczono. Śmierć Pa» goTi potrafił się skryć tak doskonale, źe dotychczas miejsca pobytu jego nie wyśledzono« Tymczasem wezwaDo brata jego pod zagro źeniern ostrej kary do wyliczenia 80,oao piaetrów. Powstanie w Vittorii podobnie się potwierdziło; zaś doniesienie o porażce Generała Castagnon pod Bilbao było bezzasadnem. Ten albowiem dowiedziawszy się w pochodzie, o etanie rzeczy tamecznych, przekonawszy eię o tern, ie siły jego nie wystarczają, uznał za najstosowniejszą, wstrzymać się w marszu. Ostatnia tu oczekiwana poczta przytrzymaną została pod Salinas, a paseaźyerów odprowadzono do gór, tak dalec e, iż kom unikacyą teraz za przeciętą poczytywać wypada. Liczba przyareeztowanych w Bilbao Liberalistów dochodzi już do 300." Indicateur de Bordeaux donosi pod d. 11. ro. b.: " Nasz korespondent w Vittorii dobrze był zaiuformowany, gdy nam o bliBkiem powstaniu tamie, donosił . Wedle listów albowiem z Bajonny pod dn. 8- proklamowali rzeczywiście Rojaliści w Vittorii Karola V. Królem hiszpańskim. Załogi 2 St. Sebastian i Pampelonie, które przeciw nim wyruszyły, musiały się cofnąć. Z dnia 16. Października.

(Najnowsze wiadomości.)- N a t i o n a l twierdzi, źe 4000 gwardyi narodowej Madryckiej wyrus?ylo przeciw Vittorii. N ie podaje wszelako źródła swego. Równie nie zaręczona pogłoska, źe rokosz z Vittorii już się rozszerzył w Burgoe. Hiszpania Z M a d r y t u, dnia 5. Października.

Gazeta nadworna zamyka następujący manifest Królowej Regentki: "Zdjęta najgłębszą boleścią 2 powodu nagłego zgonu Dostojnego Małżonka Mego i Pana, mogłam tylko przez jeden święty obowiązek, któremu vszystkie uczucia serca ustąpić powinny, dać się skłonić do przerwania milczenia, nakazanego Mi przez wielkość boleści Mojej i piztz grot, który Mnie tak srodze dotknął. Oczekiwania, wzbudzane zawsze przez nowy rząd, bywają jeszcze przez niepewność względem organizacyi państwa podczas małoletności władzcy, zwiększane. Aby tę niepewność uchylić i niespokojność, powstałą w umysłach poddanych hiszpańskich, przytłumić, poczytywałam za powinność publicznie niniejszem wytłómaczyć zasady, których trzymać się będę podczas rządu Mego powierzonego Mi przez ś. p. Najdostojniejszego Małżonka i Pana podczas małoletności Królowej, Mojej drogiej i ukochanej córki Donny Izabelli, Chcę ja religią i monarchią, dla Hiszpa

nii główne podpory bytu, szanować, ich bronić i one w całej ich powadze i czystości ocalać. N aród hiszpański w wrodzonej sobie gorliwości o nabożeństwo i wiarę przodków najlepszą znajduje porękę, iż nikt nie odważy się wymagać od niego posłuszeństwa, jeśli sam świętych przedmiotów jego wiary i czci nie szanuje. Sprawia to sercu Memu zadowolenie, ii do gorliwości narodu tak znamienicie katolickiego przyłączyć się mo gę, jej przewodniczyć a ludowi ręczyć, źe święta, niepokalana religia, którą wyznajemy, jej nauki, jej świątynie i słudzy pierwszem i najdroźszem rządów Moich staraniem będą. - Czuję największą roskosz przy tej myśli, iż jest Moim obowiązkiem, powierzone Mi dobro powagi króle» wskiej zachowywać bez skazy i uszczerbku. Utrzymam sumiennie kształć i zasady monarchii, nie zezwalając na niebezpieczne nowe doświadczenia, jakkolwiekby były w pryncypiach swoich szlachetne; doznaliśmy albowiem skutków tego na nieszczęście już dość często. N ajlepszą dla kraju formą rządu jest ta, do której już raz przywykł, Stała i trwała władza, opierająca się na dawnych prawach, szanowana z powodu przyzwyczajenia się do niej, uświęcona przez wieki, najzbawienniejszym środkiem ku ustaleniu szczęścia narodów, którego dostąpić nie podobna, kiedy powagę osłabiamy, kiedy istniejącym ideom, zwyczajom i ustawom wojnę wypowiadamy, kiedy czasowym interesom uszczerbek przynosimy, aby żywić ambicyą i skłonności czynienia zawsze nowych roszczeń, kiedy namiętności ludu podżegamy, mieszkańców przeciw sobie uzbrajamy i całe społeczeństwo w odmęcie nieładu pogrążamy. Złożę Ja berło królewskie Hiszpanii nietknięte i nienaruszone , stosownie do przepisu prawa, w ręce lirólowej; ale nie zostawię zatem tego kosztownego dobra, które dla niej przeznaczone, bez użytku. Znam ja owo złe, na które lud w skutek utrapień, które nas nawiedzały, obecnie narażony. Usiłować będę ulżyć jego ciężaru. Wiadome Mi są nadużycia, które czas i ludzie w rozmaite odnogi służby publicznej zaprowadzili; z największą gorliwością przyłożę się do ukrócenia i uprzątnienia onych. Reformy w organizacyi, utwierdzające niemyinie pomyślność i dobro narodu i mające dlań jedynie wartość rzetelną, maj% być bez przerwy przedmiotem troskliwości Mojej. Zwrócę przede wszystkiem uwagę Moje na zmniejszenie podatków, na dobre i o ile na to bezpieczeństwo i potrzeby państwa zezwalają, prędkie wykonywanie działań sądowych, nareszcie na zabezpieczenie osób i własności, jako też na zachęcenie wszelkich dla kraju zbawiennych przed »ięWZlęC. Aby wielkiemu (emu zadaniu za.dość uczynić, potrzebujęjednomyślnego współdziałania, zgodnej woli i sprężystości wszystkich Hiszpanów, które zapewne się staną udziałem Moim. Przecież wszyscy synami są ojczyzny ] równym sposobem szczęścia onej wspólnikami. Nie będę prześladowała zasad politycznych, które się dawniej objawiały; nie będę użyczała ucha Mego obmowom i potwarzy; nie będę poczytywała służby chciwej za prawo do nadania takiemu urzędnikowi urzędu wyższeg o, ani poważała wierności, mającej postronne Zamiary na oku, Ani Królowej imię, ani Moje nie mają być godłem dla jakiego Stronnictwa. Imię Królowej, równie jak Moje imię ma być banderą dla całego narodu; Moja .miłość, Moja opieka i Moje staranie są w równym stopniu udziałem dla wszystkich Hiszpanów. Traktatów z zagranicznemi mocarstwy zawartych dochowam ściśle i niezawisłość ich zawsze poważać postanawiam, ale za to też od wszystkich tej żądać będę wierności i uszanowania, do którego Hiszpania słusznie sobie rości prawo. Jeśli połączeni Hiszpanie ku celowi przezemnie zamierzonemu wspólnie dążyć zechcą i jeśli Niebo usiłowaniom naszym pobłogosławi, natenczas w przyszłości tę wielką monarchią, której utrapienia wszelkie znikną, Mojej dostojnej córce w ręce oddam, aby ona dzieła uszczęśliwienia kraju dokończyła i koronę promienistą sławy i miłości, otaczającą · w dziejach Hiszpanii słynne Izabelli imię, rozpostarła i uwieczniła.- Dano w pałacu w Madrycie, dnia 4. Października iS33» r. (podp,) Królowa Regentka."

Portugalia.

Gazeta Nadworna Madrycka pod dn. 5. Października udziela następującego wyjątku z Kulyera Portskiego, wychodzącego obecnie w Koimbrze: "Lumiar, d. 14. Września. Dnia 12. popłynęli powstańcy w wielu statkach Tagiem przeciw wodzie, aby uderzyć na Alvarca i Alhandra i złupić magazyny w okolicach owych założone; zostali wszelako przez chłopstwo 1 uzbrojonych Guerylasów odpędzeni i ujrzeli się w konieczności, cofnąć się czem prędzej. Ducbmieszkańcówtej pro wincyi sprzyja jeszcze »ciagle sprawie naszego prawnego monarchy, DomMiguela I. "

A n g l i a.

Z L o n d y n u, dnia 12. Października.

T i m e s zawiera następujący wyciąg z listu Z Tanger pod dniem 6. Września: "Wiadomo, że Cesarz Marokański mieni się b) ć dziedzicem «tarego Kalifatu Południa, ie łączy w sobie rzą

dzenie wszystkie mI politycznemi i duchownemi sprawami; nie może więc, uchodząc w-O> czach Muzułmanów Afrykańskich za patryarchę, obojętnie na to patrzeć, że część nadbrzeżów Afrykańskich przez niewiernych została opanowaną. Marokko przeto ogniskiem zabiegów, skąd hersztowie haracz płacących pokoleń wewnątrz regencyi Algieru instrukcje swe odbierają i skąd wszystkie owe nieprzyjacielskie środki przeciw wojsku Francuzkiemu i osadnikom pochodzą. Wierz mi Pan, woj. sko nasze dopóty pokoju mieć nie będzie, dopóki Cesarz .Marokański jeszcze ma środki w mocy swoj ej, aby wichrzyć bezpieczeństwo nasze. Zyd z Gibraltaru, imieniem BenOlial, ma zlecenie od rządu Marokańskiego, dostawić broni i zapasów wojennych, które przez głąb kraju do Tremezen a stamtąd do okolic Oranu i Algieru bywają sprowadzane. Dy.

plomatyczne przedstawienia nie skłonią Cesarza do zaniechania zamiarów swoich, bo na tej stronie morza śródziemnego poczytują Europejczyków za zobowiązanych płacić haracz rządowi Marokańskiemu. Dary, uczynione Cesarzowi Marokańskiemu przez Mocarstwa Europejskie, uważają za daninę i ona to pokrywa sama całą listę cywilną. Każdy Muzułman powie WPanu, że wydatki pałacu opędzane bywają przez haracz niewiernych. Dla czegóż więc nie uzbraja rząd Francuzki wyprawy do Tanger, najprzystępniejszej części regencyi, dla czegóż nie usiłuje on taką drogą wszystkim tym zabiegom ostateczny położyć koniec? Ukazanie się siły zbrojnej tamże nadałoby rzeczom Marokańskim wkrótce inną postać. " G l o be wedle twierdzenia swego dowiedział się, żęci patryoci Hiszpańscy, którzy stanowili rząd konstytucyjny 1823 r., prawa Infantki Izabelli wedle zasad działań Kortezów 1789 r., których powagę sami uznają, popierać postanowili. M o r n i n g - H e r a l d wyraża: "W wielu klubach obiegała dzisiaj pogłoska, że Ministrowie parlament jeszcze przed JrJoźem narodzeniem na krótką sessyą zwołać zamyślają; obecne położenie i (być może) bliska zmiana w zewnętrznych stosunkach Anglii ma być 1;>0budką do przedsięwzięcia środka 'ego, ,Nie byliśmy atoli w stanie, dojść źródła autentycznego tej wieści." Z Kork okręt liniowy "Caledonia" o 120 działach wyszedł pod żagle do Malty, a okręt liniowy" Revenge" o 78 działach do Lizbony. Xiążę Jerzy Cumberland utracił wzrok zupełnie; los swój jednak znosi z największa, cierpliwością. targnienia się na życie Xiecia Richmond i Pana Stanley, oświadczył podczas badania, ii chciał tylko Panu Stanley podać pismo względem kilku set funtów szteriingpw, które rząd winien zmarłemu ojcu jego. Ze zaś nie mógł złożyć żądanej rękojmi 500 funt. szter. skazano go więc na jednoroczne więzienie. Jest synem pewnego oficera morskiego, który majątek swój zapisał pewnej kobiecie. Zdaje się iż od tego czasu dosta) pomieszania zmysłów; odznaczał się osobliwszym ubiorem i długą brodą. Wczoraj umarł tu jeden znajznakomitszych księgarzy, nazwiskiem H e b er. Zostawi ł taki zbiór książek, iż licytacya ich przynajmniej rok potrwa. Astronom Sir John Hersehel uda się do przylądka dobrej nadziei, celem uważania tam gwiazd, stałych. Generał Froment, który przed dwoma tygo.

dniami przybył tu z sztabem swoim, wsiadł na okręt "Vintage" i popłynął do Oporto, gdzie obejmie znowu dowództwo nad korpusem wojska Dom Pedra, które dawniej dla słabości zdrowia opuścił. Gazeta T i m e s zawiera długi artykuł o protektoracie, który ma być powierzony Austryi nad sprawami włoskiemi. Dowiadujemy się, iż Xiążę i Xięźna Cumberland bardzo krótko zabawią w iiruxelli, Xiąźę zostawi! tu ekwipai, celem używania go za powrotem do tutejszej stolicy, gdy Parlament rozpocznie znowu swoje [obrady; kilsm także służących Xiecia zostało w Kew. Kilku tylko mniej potrzebnych ludzi oddalono z powodu wyjazdu Xiecia. W przyszłym tygodniu spodziewamy się tu przybycia Xiecia i Xieinej Cambridge s Hannoweru; przysposobiono już dla nich dom w Piccadilly.

Poseł grecki przy rządzie francuzkim, Xiążę Michał Suzzo, przybył wczoraj z Paryża do tutejszej stolicy, w. towarzystwie syna swego.

Z dnia i5. Października.

G lob e donosi wedle listów z Falmouth pod dniem 12. m. b.: " Wczoraj po południu zawinął tu statek parowy" Confience" z Lizbony i Porto. Z pierwszego miasta odpłynął dnia 6., a z drugiego dnia 7. Września. Wiadomości przezeń przywiezione potwierdzają dymiseyą Bourmonu i wielu oficerów E'rancuzkich i dodają, że ci wszyscy do Hiszpanii się udali, niby to w celu popierania zamiarów Don Karlosa i wyniesienia go na tron w razie śmierci Ferdynanda VII« -Nie wiedziano wLizbonie,że to już" nastąpiło, przynajmniej obiegała ta pogłoska tyłko w wyższych towarzystwach. Don Miguel poruczył główne dowództwo nad wojskiem swojem Generałowi O'Donnell, rodem Hiszpanowi', (ubo rodzina jego z friandyf pierwiastkowe pochodzi. (Z resztą brzmią podania o tym wodzu w tymże G lob e w trzech miejscach zawsze inaczej.) Armia Mi» guelistów stojąc na 3 mile angielskie od linii . Lizbońskich, rzuca od chwili do chwili bomby do miasta, które nie wiele szkodzą. O'Donnell usiłuje z tnaj większą gorliwością ćwiczył żołnierzy i zaprowadzić między nich większą karność. Dotychczas jeszcze nie zakrawa'to jakoby chciał uderzyć na miasto; jeili zaś tego nie uczyni wkrótce, tedy oblężeni sami zaczep ne działania rozpoczną, kiedy teraz siły ich większe od nieprzyjacielskich. Liczy albowiem wojsko Królowej do 28000. - Statek parowy "Sono', zawinął tu także z Lizbony, odpłynął on 6 godzin później, jak" Confience" Przy odejściu jego zaczynali podobno Koncty.

tucyjni opuszczać Lizbonę, aby uderzyć na Miguelistów; słychać iż byli pełni otuchy i zdecydowani, bić się do ostatniego; jeśli to prawda, tedy może już teraz cała walka skończona. O Miguelistach powiadają, że są zupełnie zdemoralizowani.

Odebrano tu wiadomości z llIo Janeiro pod dniem 2. Sierpnia. Ustała obawa niezwłocznego wylądowania Don Pedra. Zdaje się, iż zwolennicy jego czynią przysposobienia do przyjęcia go jeśliby [miał wylądować; twierdzą oraz, iż stronnictwo jego znacznie się powiększa. Tymczasem gazeta T i m e s umieściła list z Lizbony pod dniem 24. Września, donoBzący, iż Don Pedro odpowiedział Pana de Andrade , chcącemu go skłonić do powrotu do Brazylii," iż jeszcze dnia 21. Maja kazał oświadczyć rządowi w Rio - Janeiro i przyjaciołom swoim, że nigdy nie przyimie znowu korony brazylijskiej, ani żadnej innej, iż sam na zawsze ją złożył, i że niczego więi cej nie pragnie, jak widzieć utwierdzony tron syna swego Pedro I I , Okazuje się z ogłoszonych przejętych listów, iż były angielski Sekretarz wydziału wojny Pan Hardinge, popierał sprawę Don Miguela. Spodziewają się także ogłoszenia kilku ważnych listów Marszałka Beresford do Pani JururaenbaGazeta E x a m i n e r wyraża: "Twierdzą, iż pewny agent Don Miguela pozyskawszy sposobność mówienia z Lordem Palmerston, oświadczył m u, iż D o n Migueloddaliłby się z Portugalii, a Xiążę Cadaval oraz szlachta i duchowieństwo Portugalii uznaliby Donnę im docdody, i gdyby Anglia za to zaręczyła, Lord Palmereton miał odpowiedzieć, iż Anglia nie przyjmie na siebie takiego zaręczenia, ani się w to wdawać nie będzie. Zdaje się, ii w takim stanie rzeczy Migueliści wolą prze» dłużyć wojnę i czekać pomyślnych okolicznościbfbjVVtjVVVVVVVfcVV

Rozmaite wiadomości.

(Gaz. Rządowa. ') - Zmarły obywatel M i« kołaj Radoszeweki zapisał kościołowi w Opalenicy, w powiecie Bukowskim, obwodzie Regencyjnym Poznańskim, iooo Talar, pr. kapitału.

Dzienniki francuzkie z największero mówią uniesieniem o podróżującej teraz po Francyi kompanii 200tu muzykantów Rossyan, wykonywających różne najtrudniejsze sztuki na rogach; kadży z ludzi składających tę orkiestrę bierze tylko po jednym tonie czyli nocie, ale wszystkie razem składają nader przyjemną harmonią, zbliżoną do odgłosu wielkiego organu. W rzeczy samej dziwić się trzeba wprawie ludzi, którzy w kilkudziesięciu składają się po jednym tonie lub półtonie na utworzenie jednej muzycznej całości, i nigdy nie chybią w ilości i czasie- J ournal de* Debats naiwnie wyznaje, że do takiej muzyki nie-francuzkićj trzeba cierpliwości. Mieszkańcy Petersburga oswojeni eą z tą harmonią, która często, wśród letnich wieczorów; daje się ałyszeć w pięknych okolicach Stolicy.

W szkole lekarskiej Paryzkiej odbył się teraz nader zajmujący obrzęd, Młody człowiek oliwkowej cery, mówiący dobrze po francuzku, lubo z cudzoziemskim akcentem, odbył swój ostatni egzamen i otrzymał stopień Doktora medycyny. Jest to muzułman, todem z Kairu, jeden z tych Egipcyan, których Mehemet Ali posłał był przd kilku laty do Francyi. Jest on pierwszym wyznawcą Mahometa odbierającym stopień lekarski w Europie; przynajmniej od czasu odrodzenia 8ię nauk na Zachodzie.

Dzienniki otrzymane z Bostonu i Filadelfii po 30. Sierpnia donoszą ostraszliwem trzęsieniu ziemi, zdarzonćm w Maryland i Wirginii w dniu 27 t. m. Kopalnia w Dover zapadła się i zagrzebała w ziemi 42 Murzynów. W okolicach Londynu umarł teraz znany tam od niepamiętnych czasów łabędź, mający, podług najpewniejszych podań, dwieście kilkanaście lat wieku. Ptak ten umarł z przypadku i ciało jego otworzone, nie przedstawiało żadnych znaków starości.

OBWIESZCZENIE.

W d n i u 6. L i s t o p a d ar. b. przedawać będzie Sekretarz Regencyi Zochowski drogą publicznej licytacyi w sali posiedzeń naszych 300 sążni drzewa sosnowego szczepowego stojącego na składzie nad rzeką Wartą w rewirzeEichquast Nadleśnictwa Połajewskiego, a to za gotową zaraz zapłatę, którą Kassa kina departamentowa przyjmować będzie. Drzewo to będzie przedanem albo ogółem, albo częściami po 50 i 25 sążni w miarę życzenia licytantów". Poznań, dnia 14. Października 1833Król. Pruska Regencya, Wydział dochodów stałych, dóbr i lasów rządowych.

Wyciąg z Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy.

Dnia 22. Paidziern. i 833.

Papiera- Gotowizną

Obligi długu państwa .

Obligi bankowe aź do włącznh: lit* £1* . . . . . . Zachodnio- Pruskie listy zasta wne ..... Listy zastawne W. Xicstwa Poznańskiego . . .

Wschodnio-Pruskie .

Szlaskie.

po mpo 96'1

. M 106

Ceny zboża na Pruską miarę l wagę w Poznaniu. Dnia 23. Października 1833» lal. igr. len. do Tal. igr. fen. Pszenica . . 1 1 2 6 -- 1 15 Zyto . 29 1 J Jęczmień 16 17 6 Owies . 1% 6 15 Tatarka 23 25 Groch . 28 I ..* Ziemiaki 6 7 *4 Siana cetnar a no tf.. . 14 16 Słomy kopa a i200 ff . 3 ]0 4 -*» Masła garniec I 8 1 8