GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.11.04 Nr258

Wielkiego

4,

NANlestwa

.. JJ

SKI EGO

Nakładem Drukami Nadwornej W. Dekera i Spółki. - Redaktor: A, IVannowski.

JW 258. - W Poniedziałek dnia Ł Listopada 1833.

Wiadolllości krajowe.

Z B e r l i n a, dnia 31. Października.

Przybył lu: Królewsko - Angielski nadzwyczajny Poseł i pełnomocny Minister pr*y Dworze tulejszcstronnym, Hrab. M i n t o , z Cieplic.

9"oJIJIJIj*JIJIJIj*JIJIJIl \JIJIJIj

Wiadolllości zagraniczne.

T u 2 C Y a.

Z K o n s t a n t y n o p o l a, dnia 26. Września» (Gcz,Powsz.) - Obecnie panuje tu zupełna spokojność, a Sułtan zatrudnia się organizacyą wojska. W wydziale spraw zewnętrznych widać nadzwyczajna, czynuość , wywołaną przez układy zangitlskiem i franeuzkiem poselstwem. Traktat z Rossyą niepokoi oba te mocarstwa morskie w najwyższym stopniu; radeby widniały go unieważnionym, albo ten przynajmniej warunek skasowanym: w którym mowa o nowej interwencyi rossyjskiej w razie niespokojności zewnętrznych. Obawiają się te mocarstwa, że prędzej czy później nowe zawichrzenie nastąpićby mogło, przy którejto sposobności Rossyi udałoby się osiąść formalnie w Konstantynopolu. Dotychczas usiłowano ze strony Francy! i Anglii skłonić W. Porte, ażeby sama z własnej woli zawarte z Rosnyą przymierze unieważniła i stosowne do tego poczyniła kroki. Ale wszelkie podszepty były nadaremne, kiedy Sułtan od chwili ostatniej wojny z Egiptem naród rossyjski iv najwyższym stopniu sobie polubił i wszelkich unika styczności, któreby go w Petersburgu na nieprzyjemności jakie narazić mogły. Przeto też Posłowie Francyi i Anglii ujrzeli się nareszcie w konieczności, donitść dworom swoim, iż próżną byłoby pracą, chcieć tym sposobem działać na Porte, że przeto dogodniejszej chwili doczekać się trzeba. Wszakże w Londynie i Paryżu na to podobno przystać nie chciano, lecz z naleganiem obstawano, aby Posłowie wszelkiego dołożyli starania, by skłonić Sułtana do przyrzeczenia, że się niezwłocznie od protektoratu Rossyi uchyli, albo przynajmniej ten warunek unieważni, w którym Rossyą w razie powstania wewnątrz Turcyi do.

udzielenia pomocy upoważnia. Przeto też podali Posłowie Francyi i Anglii-przed kilku dniami Reis-Efendemu noty, w których z naleganiem prosili, ażeby Porta na uwagi dworów ich względem wspomnionego traktatu oko swe zwrócić raczyła i stosowne w tej mierze uczyniła kroki, oraz oświadczyli, że jeśliby Porta do żądania mocarstw morskich przychylić się nie chciała, sami są umocowani przeciw »si, «o lei Hiiiufbjein z tern czynią nadmieiritoie*', iź l' ria .»tutki wszelkie stąd wynikłe Bobie jiijyp iywai powinna, jeśliby kiedyś u? przyez-Mci njńsala się z wszelkiej pomocy 2&*trrT04Ł NJ n ty te odpowiedział ReisEiendi w Uu, i,,, umiarkowanych, wyrazach; wynurzał zaź.ilinie swoje, ze Sułtan, Pan jego, nie rnozV obecnie życzeniom Panów Pełnomocników w ten sposób zadość uczynić, jakby to wśród innych okoliczności uczynić był gotów; Porta nie zaniecha żadnej sposobności, aby się okazać przychylną obu mocarstwom i rzeczy, wiście udowodnić przyjacielskie chęci, któretni ku rzeczonym dworom zawsze była ożywioną. - Więc dała Porta odmowną odpowiedź, a tern samem jasny dowód, że się gorliwie stara wejść z Rossyą w najściślejsze stosunki. Takie przynajmniej tu krążą wieści o toku układów. Zo baczymy, jakie wrażenie postępowanie Sułtana uczyni w Londynie i Paryżu. Zresztą nikt nie sądzi, żeby ono kroki nieprzyjacielskie za sobą pociągnąć mogło, lubo ciągły pobyt znamienitej liczby okrętów wojennych angielskich i francuzkich na przystani w Smyrnie i na Archipelagu nas uderza.

W lochy.

Z N e a p o l u, dnia 12. Października.

(Gaz, Powsz) - Od niejakiego czasu krają tu znowu pogłoski o zmianie ministeryalnej. Mówią dużo, że Generałowi Floreetan Pepe (bratu znajomego od czasów rewolucyi 1820» r. Wilhelma Pe p e), zasłużonemu wojskowemu, ofiarowano ministerstwo wojny, a Hrabiemu Caraahloli-Ricciardi wydział sprawiedliwości. Mienią także Pana FiJ angieri, albo Xiecia Satriauo, albo Xiecia Noja Posła* mi przysslyrni w Paryżu. W Londynie ma być Ambaseadorem Xiąźę ISutera; a w Petersburgu X:o;r'e Serra - Capriola. Powiadają, ie gdy pewien stary Generał młodemu Królowi odradzał, żeby Generałowi Rocca - Romana nie powierzał ważnej służby, młody Monarcha wykrzyknął: "Czyż Pan nigdy nie chcesz zapominać!?" - Między znakomitymi cudzoziemcami, których piękność kiimatu naszego zwabia, na szczególną zasługuje uwagę Baron d'Haussez, były Minister marynarki za czasów Karola X., który w zaciszu życia prywatnego podróże swoje przez Anglią, Holandyą, Niemcy i Austryą z takim dowcipem i głębokością rozumu opisuje. - - Sjyllera "Marya Stuart" z największerni oklaskami na teatrze naszym była przedstawianą. Powtarzano reprezentacyą (wybornego przekładu Pana Mafiei) przez 4 wieczory.- Wychodzą tu obecnie co miesiąc dwa dziennikiw języku francuzkim, h tour du monde dans unfauteuil, annahs de Voyages, i Omnibus a omnium, Revue littiraiie; odznaczają się oba zaszczytnie przez wjbor z najlepszych francuzkich, angielskich i niemieckich dzienników. Liczba pism peryodycznych, wychodzących tu w ogóle miesięcznie i co tydzień, wynosi 13. Osnowa wszystkich, wyjąwszy t y lk o D z i e n n i k o b o j g a S y c y l i i , ściąga się jedynie do nowin teatralnych, bajeczek, prj.ypowitści i t. p. Polityka zupełnie wykluczona. Niemcy.

Z H a m b u r g a, dnia 26. Października.

W liście prywatnym z Mexyku pod dn. 9, Sierpnia powątpiewa nadsełacz o wybuchnieniu cholery w tej stolicy. O wypadkach wojennych tamże donosi, co następuje: "Od rzatu, kiedym ostatnie pismo Panu przetłał, korpus Ariety i Durena w pobliżu miastaPuebli pobił zupełnie wojska rządowe i oblegał polem Pueblę; ale milicya walecznie się przez dni kilka broniła i po kiikakroć odparła oblegających. Tymczasem wyruszył stąd Sta-Ana na czele dywizyonu 3000 ludzi, po więkerej części milicyi, na pomoc mieszkańcom Pue. bli i dokazał tą drogą tego, ie powstańcy się cofnęli. U dali się oni do państw północnych i wkroczyli do G'ianaxu3to, ekąd wezyetltie władze ustąpiły. Sta-Ana ścigał ich ciągle, W państwie Mexyku, gdzie także zaszły niespokojności, powstańcy przez wojsko rządo* we po kiikakroć zostali porażeni, a teraz w 1i* czbie 800 w matem miasteczku są oblegani, Z tej strony można więc całą sprawę poczytywać za skończoną. Wszakże w wojsku takoazan równie, jak warmii Sta-Any cholera okropne zrządza spustoszenia i sprawia na o bu stronach wielkie zbiegostwo, tak dalece, ie ani j e dna ani druga partya bitwy wydać nie jest w etanie. Upowszechniło się więc tu to mniemanie, że ta okropna zaraza przynajmniej do tego eię przyczyni, że cała rewolu« cya i rozlew krwi ustanie." B e 19 i a.

Z B r u x e II i, dnia 23. Października.

Do najważniejszych wypadków czasów na» Bzych należy wystąpienie Opata Helsen, reformatora religii katolickiej, w chwili, w Łiórej Uak wiadomo) duchowieństwo katolickie znowu górę bierze w Belgii i lud do zwyczajów i ducha wieków średnich nawraca. Już przed rewolucją doświadczał ksiądz Helaen, ciemność obrządków i nadużycia komentato» rów na jaw wydobyć i objaśnić; ale prześladowany ustąpić musiał przemocy. Tą ra« zą wystąpił wprzód z arcydziełem i aby mód* źtnie nowego kościoła i miał d. 13. m. b. kazanie »v flandryjakim (Flamandiach) języku. Naciek był niezmierny; nietyJko kościół, lecz też cały ogród, dziedziniec, nawet ulica, pełne były zwolenników nowej wiary. Wymowa Opata w języku fhndryjskim, prawda (?) przez niego zwiastowana zachwycała słuchaczów, w zgromadzeniu przekonanera i zbu* dowaneui jeden spoglądał na drugiego, nareszcie porwali zadziwieni słuchacze księdza i pouieśli go na barkach do mieszkania ogrodnika, gdzie się inaczej ubrał. Przeszło 7000 osób było na tym obrządku obecnych, Kownie wielki natłok był przeszłej niedzieli, kiedy Opat ogłosił, że mszą odprawi w języku fhndryjskim. Wszakże miał on tylko kazanie, w któretn ostro powstawał na Papieża, i obiecał w przyszłą niedzielę odprawić mszą, gdzie też wszystkich, którzyby sobie tego życzyli, ochrzci. M o n i t o r dzisiejszy udziela treści pisma winszującego Papieża Grzegorza XVI., skierowanego do Króla Leopolda przy sposobności rozwiązania Królowej. U radowany został Papież szczególnie przeć to postanowienie, że nowo narodzony Xiążę ma być wychowany w religii katolickiej. - N adeszło tu też pismo z powinszowaniem ze strony Jej Cesarskiej Mości Maryi L udowiki, Xiężnej Parmy, F 2 a n c y a.

Z P a ryż a, dnia 54. Października.

W giełdzie dzisiejszej niepomyślny wywierała wpływ pogłoska o niby to zaszłej pod Cjuintanapalla utarczce między wej .kiern Królowej i stronnikami D o n Carlosa, w której ci ostatni zwycięstwo odnieść mieli. Z Pampelony donoszą pod d. 16.: "Ostatni z Bajonny odeszły goniec, udający 6ię do Madrytu przez Paaipelonę, został w Tafalla przytrzymany, gdzie Karola V. proklamowano. Codzień oddala się młodzież z Pampelony, końcem połączenia się z Karolistaroi. Ci rozbroili karabinierów w Bourlada i Burguette W Pampelonie wszystko groźną przybiera postać, obawiają się tam buntu, a załoga ledwo z 2000 się skbtla; wszakże oczekiwano co chwila na wzmocnienie z Madrytu. -- Poczta z Madrytu nie przybyła; stąd słuBzna obawa, źe po powstaniu pobliskich wiosek stolica wkrótce zostanie blokowaną. Wczoraj 150 ochotników Karolietowskich wyruszywszy z Roncevaux udało się w kierunku ku Pampelonie." Papież miał ponowić żądanie, aby wojsko naeze ustąpiło z Aukony, ce roinisteryura

odJawna przyrzekało. Nota gabinetu rzymskiego ma bjć energiczna, i sprawiła wielki spor w Badzie. Słychać, iż ostatecznie postanowiono zwołać Izby na dzień 15 Grudnia. K o ns t y tue y o II i ei a pisze: "Król Ferdy* nand przejeżdżał się jeszcze dnia 26. Września w Prado; lecz był bardzo cbory, i doradzono mu tę przejażdżkę dla niejakiego zaspokojenia mieszkańców Madrytu, Słychać, że Infant Don Carlos odbierał najdokładniejszą wiadomość o etanie zdrowia Króla, co objaśnia pogłoskę, iż Don Carlo» i Bourmont dn. SÓ. lub 27. Września zbliżyli się do granicy hiszpańskiej. " Panu Geraldee, generalnemu Konsulowi naszemu w Belgii, polecono aby mianował agentów we wszystkich tamecznych partach, gdzie uzna potrzebę tego. Z Vesoul piszą, iż winobranie ukończyło się w całym prawie departamencie wyższej Saony, a zbiór przewyższył nadzieję. List z Bourg wyraża, iż zbiór wina był w tym roku dwa razy obfitszym, niż w roku zeszłym; gatunek jtst wybornym. W dniach 29. i 30. Września przybyło do Metz blisko 50 rodzin, liczących 222 osób, wynoszących eię' z Bawarii nadrtńskiej do Ameryki. Miały z sobą przeezło 100,000 franków gotowtmi pieniędzmi. Gdy Margrabia hiszpański Punnonrostro, znajdujący się na wygnaniu w Panil elanie, powziął wiadomość o zgonie Króla Ferdynanda, natychmiast wyjechał stamtąd do Madrytu. Był on jednym z doradzców Królowej w czasie, gdy Król poruczył jej rządy. Brama tryumfalna Etoile została w ciągu kilku miesięcy podwyźszonąz 122 stop do 145, a zatem w tak krótkim czasie budowa jej uczyniła większy postęp, niż w ostatnich sześciu latach. Jeśli, jak głoszą, Bourmont stanie na czele Karlistów hiszpańskich przeciw Królowej Maryi Krystynie, wówczas nie rnoźe być wątpliweui postępowanie Francyi. Wiadomą, jest rzeczą, iż oprócz innych stosunków, Marya Krystyna jest spokrewniona z Królową francuzką. Hrabia Juliusz Larochtfoucauld, Adjutant Królewski odjechał z własnoręcznem pismem Króla do Królowej Maryi KrystynyWedług doniesień z Oranu, wjmaga się handel w porcie tamecznym. W ostatnich 14. dniach Sierpnia zawinęła um 38 otrt,tów kupieckich, to jeet: 24 2 Algieru i Moetaganim, a 14 z Gibraltaru; wypłynęło zaś 32, okrętów do różnych miejsc. Wyprawa połoleniu Smelae przy górze Alias, sprawiła najpoządańezy skutek. Uwolniła Mostaganim od oblężenia Arabów. Zakładnicy, dani ze · trony nieprzyjaciela, postawili Generała Deemichels w możności rozpoczęcia układów z róźneaii pokoleniami, obawiająrerni się takiego loeu, jakiego doznało pokolenie Smelas, Dnia 12. Września panowała epckrijność w Mostaganim, i roboty fortyfikacyjne odbywały się z pospiechem. Dziennik Tern ps donosi, iż rossyjki Poseł podał niedawno Królowi pismo, w ktorem wyraża, że kiedy rząd frantuzki uczynił ty Je ofiar dla utrzymania pokoju, zagraniczne Mocarstwa miały prawo spodziewać się, iż nie nastąpi żadne zboczenie od dotychczasowego postępowania. Krok atoli uwłaczający życzeniu narodu hiszpańskiego, oddaliłby wspomniony rząd od tej drogi, a wejście korpusu francuzkiego do Hiszpanii, mogłoby ntdwyręźyć pokój europejski. Podobnież miał ustnie oświadczyć Baron Hiigel imieniem Austryi i wysłać Xiecia Odeschalchi, Sekretarza poselstwa do Wiednia, celem przyspieszenia instrukcyi.

Słychać, iż jeden z Ministrów naszych zajmuje się pismem do Karola X., wynurzającem życzenie, aby Xiąźę Bordeaux zaniechał swoich pretensyi, a-za to rząd sam ponowiłby teraz, uczyniony dawniej z innych stron projekt, aby Xiążę Bordeaux otrzymał"odległe Xiestwo. Powodem podróży Generała Halen do Paryża nie były wypadki w Hiszpanii, lecz zawarcie układu imieniem kapitalistów bruxelskich z towarzystwem Pana Ferner, względem wystawienia telegrafów w Belgii, przez co Francya, Anglia i Belgia miałyby ułatwioną, kommunikacyą. Generał Halen wróci do Bruxelli, lecz wpierwej obejrzy linią telegraficzną z Paiyźa do Rouen. P. Bois-Ie Comte wysłany z zleceniami rzą, du francuzkiego do Mehmeda Alego, przybył tu jadąc z powrotem dnia ii, m. b.

Hiszpania.

Z M a d r y t u, dnia u. Października.

(Z gazet angielsk.) - Między przy wodzcarni Karolistow w prowincyach Biskajskich rna się też znajdować Eguja. Hrabia Armild.es dn. 7. m. b. wyruszył ku Burgos z dwoma pułkami, a korpus El Pastora otrzymał też rozkaz, udania-się "tamże. Słychać dzisiaj, że Generał Cjuesada, zapomniawszy o ziem obejściu się którego w przeszłym tygodniu doznał, na piśmie upraszał rząd, aby go naprzeciw powstańcom wysłać raczył, przeto tez mianowano go Gmeral-Kapitanem Nawarry i głównym

13'76dowódzcą wojsk do Biskai przeznaczonych, z zatrzymaniem dlań stopnianaczelnego wodza gwardyi królewskiej. Zlecenie przybyłego tu Pana Mignet rna mieć bardzo wielkie znaczenie. Przywiózł on Panu Rayneval nowy list wierzytelny., oraz instrukcye, aby pomoc i wsparcie rządu francuzkiego w każdym razie ouarował. - Hrabia Fioridablanca pisa! przed kdku dniami list do Regentki, w celu przedstawienia jej niebezpieczeństw, na które się naraża, gdyby teraźniejsze Ministeryum nadal zatrzymać chciała. Ale Regentka oddała ten list Panu Zea Bermudez, który kazawszy Hrabiego do siebie zawołać, list jego mu doręczył z tern oświadczeniem, ze Regentka za radę podaną bardzo mu dziękuje, ale z niej korzystać nie może. - Rada regencyjna zupełnie się poróżniła z Panem Zea Bermudez, ponieważ on Kegehtkę do tego skłonił, źe osobiście me bywa więcej przytomną posiedzeniom Rady regencyjnej, lecz jej wyroki na piśmie przyjmuje. Nie podobało się także Panu Zea, źe Maikiz de las Amarillas w Radzie tej zasiadał, i potrafił on tego dokazać, iż mu dano rozkaz, żeby miejsca swego w Andaluzyi nie opuszczał, Ge> nerał Castanos, stryj Markiza, głośno na to narzekał, ale na zgrzybiałego starca tego innyganci dworu więcej nie uważają. - Postano» wiono tu wydawać nową gazetę, Estrella, którą Pan Zea w swoim duchu chce kazać redagować. Wielka liczba Migueiistów przeszedłszy granice przybyła do Estremadury; przyjęto ich wprawdzie, ale rozbrojono ich też na miejscu. - - Głoszą tu powszechnie, że Inlaut Don Carlos zawsze w złym humorze, ciągle chorowity i życie sobie zbrzydził, w skutek zmartwienia domowego. - - Właśnie w tej chwjH rozchodzi się pogłoska, źe Regentka postanowiła, Pana Zea złożyć z urzędu; wyznajemy, ie wieści tej nie dajemy wiary.

A n g l i a.

Z L o n d y n u, dnia 22 Października.

Stracone kosztowności Królowej Maryi i Xięźnej Braganca, które się na pokładzie okrętu" City of Whatesford" zatopiły, hyłv wartości 35,000 funt. szterl. {I, 364000 zifp.) i nie assekurowane. Znajdowała się takie między niemi biblioteka z 4000 łomów, własność Dom Pedra i pugilares jego, w którym od lat dziecinnych sam zapisywał, co IIIII się uwagi godnego wydarzało. Kawaler Miguelowski Francisco Monteiro, który ostatni wyrok śmierci, wydany za rządów Miguela w Lizbonie, > podpisał, zastał skazany na degradacyą i dożywotne wygnani« na brzegi 5Ilry kańskie. Ma on łat 63,

Z dnia 25* Października, Skuner" Pike" dnia 22. m. b. po niebezpieczne) żegludze z Lizbony, skąd dnia 13. III. b. odpłynął, zawinął do Plymouth i przywozi tę wiadomość, źe zranad. 10, Paźd. wojsko Królowej pod osobistern dowództwem Xcia Braganca, na nieprzyjaciela uderzyło i po zaciętej bitwie do odwrotu go zniewoliło. Konstytucyoniści zajęli Lumiar, dotychczasową główną kwaterę Don Miguela, na 4 mile angielskie od Lizbony odległe i przepędzili tamże noc następną. Migueliści o półiorej nvli się zatrzymali, dnia u, jednakie jeszcze dalej się cofnęli i zostali przez wojsko Królowej po dwakroć ze stanowisk na górzystej ziemi zajętych wyparci. Dopiero 8 mil od stolicy zatrzymawszy się, przedsięwzięli Migueliści atak na siły zbrojne Królowej, końcem wyrugowania tychże z zajętego przez nie pagórka. Ale i to było daremnern. Ogień tiwał aż późno w noc i wojsko Królowej odniosło zwycięstwo. Gazeta Lizbońska C h r o n i c a zawiera bardzo obszerny raport o ty l h utarczkach. Wojsko Don Miguela przez cały dzień 12. m.b, ciągle się cofało ku Santarem. Obwarowane to miasto leży na pagórku, około 50 mil angielskich na północ od Lizbony. -Stratę w utarczkach dnia 10. i I I. rozmaicie podają. We.dle doniesień upowszechnionych stracili podobno Migueliści około 3000; ile z wojska Królowej poległo albo ranionych zostało, tego dotychczas nie wymieniają. Wszelako w chwili, kiedy «Pike" 7 Lizbony odpływał, przybyłe do tej stolicy 700 rannych. Wojsko Miguelowskie z nierównie większą-biło s\ę walecznością, niż się tego stosownie do ostatnich wiadomości o stanie jfgo spodziewać należało; Kur y er jednak tego zdania, że mu to wszystko nic nie pomoże, bo zniewolone, jak się zdaje, do cofnięcia się do warownego stanowiska i otoczone przez juzemagające siły Królowej, ujrzy się ono wkrótce w konieczności poddania stę. "Wszy. stkie listy prywatne z L'zbony, powiada Kurver, oddają Don Pedlowi we względzie na j (go waleczność zasłużone pochwały." - Ku końcowi jednego z tych listów mowa jednak o tein, że Migueliści na nowo usiłują wrócić do Cabeza de Monte Ghique. W innem piśmie Jł Lizbony wyrażają, że Don Pedro dla tego jedynie się zdecydował uderzyć na nieprzyjaciela i stanowczą mu wydać bitwę, ponieważ Lizbończyey go do tego zniewalali i powinienby był się obawiać powstania, kiedy zniechęcenie z obecnego stanu rzeczy do najwyższego doszło stopnia, W swoim wczorajszym numerze udziela Kury e r innych jeszcze szczegółów o Portugalii, niby to ze źródeł wiarogodnych; tik n, p. powiada, że Migueliści swoje

Ul,

bagaże i ciężkie działa musieli zostawić I w odwrorie wielkich się dopuszczali okrucieństw, 2e Admirał N apier z kilku okrętami się udał do Villafranca i źe część armii Królowej zajęła Cabeza de Monte Chique, zaś całe wojsko pełne otuchy ściga pierzchających wszędzie Miguełistow. Statek parowy Królewski "Hermes" dn. 22.

III. b, z morza Śródziemnego zawinął do FaJrooutb. Wypłynął on d. 1. Październ. z Petras, a d. 2. zZanie. O wiadomościach przezeń przywiezionych głosi M o r n i n g - H e - ra I d, c o n a s t ę P uj e : " N o w i n y z G re c y i bardzo są ważne. Odkryto tam spisek przeciw rządowi uknuty, na czele którego stanął był KoJ okotroni. T e g o przyaresztowano i osadzono w więzie.niu. Prawa wojenne maja, być w całej Grecyi ogłoszone, a Kojokotroni wedle nich sądzony, U?ąd nie lubiony. Wielu Bawarczykow umierało na rozmaite choro by, a między resztą panowało wielkie «niecbęeenie. Wewnątrz kraju szerzyła się nieepokojność i cała Grecya zasmucający istotnie przedstawia widok. Okręty angielskie i francuzkie stały na Archipelagu, eskadra.rosSTJeka niedaleko od Konstantynopola. - Stalek ten parowy przybił także do Kadyxu; w mieście lem, równie jak w całej Andaluzyt nie sprzyjano Don CarloAowi, O Bunnoncie i jego oficerach w Kadyxiii żadnej nie miano wiadomości»

ROZlllaite wiadolllości.

Wjednym z dzienników paryzkich (w Temps e dn, 6. Sierpnia), przy ogłoszeniu wyszlycil niedawno flwezyi rozmaitych Pana Poiries de SL Aurei, pod tytułem: Cypres et Palmistes, zrobił recenzent tychże uwagę, źe wyspy grały w życiu i losie N apoleona wielką i stanowczą rolę. Wyspa hyła jego kolebką, i wyepa (Martynika) byfa kolebką J ózefiny, pierwszej jego małżonki, będącej główną sprężyną jego wzniesienia się do władzy. Wyspy były miejscem jego dwukrotnego wygnania, a jedna z nich mieści grób jego. Do tej prawdziwej bez wątjńenia i trafnej uwagi, dodajemy jeszcze następujące: Nie koniec tu wzmianki o wyspach w życiu Napoleona; zniszczył on politycznie Wenecyą, o» ę cudowiją wyspę, owe miasto lagunow; Anglia (także wyspa) była mu nieprzyjazną od po· tząuu do ktińea jego panowania i ona mu upadek srgotowała; wyspa Malta straciła przez niego byt swój i na pewnej wyspie Dunaju (na Lob.-u) ora?! )I( całe.5I 'wcjskiem pojmany Alex. Humboldt, a z nim inni badacze natury objawili o znaczeniu i wpływie wysp, odkrywa się nam tu owo nieznane dotąd pole dziejów i biografii, a mianowicie biografii Napoleona.

Obra* Ferona, wystawiający przejście Hanibala przez Alpy, zakupiony przez rząd, jest miastu Marsylii darowany. Gdy został na widok publiczny wystawiony, wielu miało go za wyobrażenia Deja Algierskiego,' przemawiającego po utracie Cassauby do swego wojska. (Rozra. Lw.) Dzienniki francuzkie umieściły opis szczególnego zjawiska patologicznego, zdarzonego w Clermont, na pensyi chłopców, utrzymywanej przez Panów d'Auteroche. Jtden z uczniów, wpadający w stan doskonałego jasnowidzenia, zaraził t>m dziwnym stanem kilkunastu swoich towarzyszy, Po najściślej8*em sprawdzeniu, że żadne oszukaństwo nie miało przy tern miejsca, po rozmaitych Ipróbach, w których uczniowie ci z zamkuiętemi oczami czytali również zamknięte książki, rozwiązywali najtrudniejsze geometryczne zagadnienia, rozprawiali z zadziwiającą biegłością o przedmiotach naukowych i i. p., lekarze kazali ich rozdzielić i odesłać pojedynczo na czas jakiś do rodziców, gdzie spodziewają się, że użycie ruchu i rozrywek, wiekowi ich właściwych, powinno uleczyć tę nadzwyczajną chorobę. Sidi Faruch, ulubieniec teraźniejszego Sułtana, który czas długi nad umysłem tegoż wielką wywierał władzę, miał nieszczęście popaśdź w niełaskę u pana swojego i pewnego poranku odwiedziło go dwóch niemych rze« asaneów, którzy mu sznurek jedwabny przynieśli, zwykły sposób karania śmiercią panów tureckich. Sidi przewidział ten przypadek i poczynił środki ostrożności. Słudzy jego schwytali posłannifców i powiesili na wychodzących do ogrodu oknach, a ulubieniec wsiadł tymczasem na mały w tym celu zbudowany statek, w którym już wszystkie jego skarby były złożone. Wiair posłużył jego żegludze, wkrótce kraj turecki opuścił, przybył do Marsylii i ma zamiar osieść w okolicy tego miasta, skoro odbędzie podróż do Paryża. Czego też już nie szukano w głębi ziemi! Starożytni sądzili, że w ziemi znajduje się kraina duchów, to jest niebo i piekło, my tam raczej piekło nasze mieć chcemy. Professor Steinhauser z Hali tlómaczył tym sposobem zmiany igły magnesowej, że wierzył w pewne ciało, odbywające bieg swój w głę> hI ziemi. Teraz zaś pewien dziwak chce nawet pomysłami swojemi zawstydzić Duńczyka Holberga (który napisał bajeczne: "Podróże pod ziemią"," znane naśladowanie "Podróży Gulliwera"), i proponuje zakładanie osad podziemnych. W zamiarze tym prz\ tacza odezwę Amerykanina Ino ClervesSymmes, umieszczoną przed sześcią laty w Gazecie Louisvilskiej: "Odezwa do świata! Oświadczam, że ziemia jest wydrążona i zamieszkała wewnątrz; zawiera pewną ilość sfer stałych i otwarta jest przy biegunach od 12, do 16 stóp. Stawiam życie w zakład za twierdzenie to i gotów jestem przy pomocy obcej zwiedzić te podziemne kniny. Żądam tylko dziesięciu dzielnych towarzyszów, którzyby z Syberyi puścili się zetnną po lodzie. Obiecuję wy. naleść kraj ciepły, obfity i w tłuste bydło opatrzony, skoro 8-g* stopień przebędę. N4 wiosnę niewątpliwie powrócę." Pewien Francuz poświęcił dzieło swoje jednemu ze znakomitych opiekunów nauk, lecz gdy oszukał się w nadziei znacznej pieniężnej nagrody, kazał w 3cim tomie dzieła swojego umieścić dedykacyą tę pomiędzy omyłki druku.

OBWIESZCZENIE.

U rządzenie Król, Komendantury i Król. Dy« rektoryum policyi z dnia 24. Grudnia 1833» względem robić się mających mełdowań przyjezdnych lub odjeżdżających albo takich osób, którzy z innych miejsc tu na mieszkanie przybywają, l ub się tu stąd oddalają, tudzież względem uczynić się mających doniesień odmian stancyi mieszkańców tutejszych, odmian Czeladzi i zdarzających się przypadków urodzeń i śmierci, dotychczas tak jak prawo wymaga za« chowanem niezostawa; z tych tedy przyczyn przepisy te z polrzebnemi odmianami powtórnie do publicznej wiadomości i zastosowania onychźe niniejszem się ogłaszają. . 1. Oberżyści niemniej wszyscy mieszkańcy miasta tutejszego obowiązani są, przyje« zdnych i takie osoby, które z innych miejsc tu przybywają, w zamiarze pozostania się tutaj, również wszelkie obce oso by, jako też i te osoby, które dotąd tu mieszkały, i tu stąd sięoddalają, w pierwszych dwóch godzinach po ich przybyciu lub odjeździe, a jeżeli się jedno lub drugie w nocy zdarza, dnia następującego rano o godzinie 8. w biórze policyi paszportu i obcych, jak przepisano, zameldować lub odmeldować. Oprócz tego wszyscy Oficerowie, tak miejscowi, jako też zamiejscowi, którzy dłużej jak 24. godziny tu bawić chcą, w Komendanturze osobiście meldować się powinni.

, v 4 posiadają, przy meldowaniach złożone być powinny, i na w tej mierze robić się mające żądania, każdy podróżny niezwłocznie przed naczelnikiem Policyi tutejszej, osobiście stawić się powinien. Wszelkie osoby stanu niższego, rzemieślniczkowie wędrujący i takie osoby, które się jako czeladź urządzić, albo jako robotnicy przy budowli fortecy tutejszej do roboty wstąpić obmyślają, koniecznie zaraz po ich przybyciu, osobiście w biórze Policyi paszportu obcych meldować się, i o udzielenie im kar, ty pozwalającej im bawienie się tu prosić powinny. Gospodarze winni albo karty pobytu lub zaświadczenia pozwalające przeniesienie się w miasto tutejsze, zażądać i niezawodnie do władzy policyinej donieść, jeżeliby kto dłużej się tu miał bawić, jak mu pozwolono zoetało. . 3. Co się tycze zmiany stancyi mieszkańców tutejszych, niemniej przyjmowania i odprawienia czeladzi, to meldowania w pierwszych trzech dniach po nastąpionej odmianie i w podobnym czasie zdarzyć się mogące przypadki urodzenia i w 24. godzinach przypadki śmierci doniesione być powinny. Szczególne W tej mierze ustanowienia się jeszcze zastrzegają, które w końcu kwartału bieżącego nastąpią. , 4. Oprócz nazwiska meldować się mających osób, jeszcze tychże imiona, stan i proceder, wiek, miejsce urodzenia i religia w meldowaniu wyrażone być muszą. Wszelkie meldowania, które się nie tyczą obcych, odtąd nie na ratuszu w biórze Dyrektoryum Policyi, lecz raczej w biórach Kommisarzy policyi cyrkułów, których pomieszkania pod dniem dzisiejszym publicznie obznajmione zostały, i którzy do godziny to.zrana codzień urzędowe godziny odbywać zobowiązani zostali. (1. 5. Osoby wojskowe obowiązane, przepisane meldowania nietylko względnieosób do ieh familii lub stanu domowego należące, ale nawet i względem przybywających do nich 06Ób obcych, tak do stanu wojskowego, jakoteż cywilnego należących, do władzy policyi miejscowej uczynić, samo przez się atoli się rozumie iż wojsko inkwaterunkcwe lub Oficerów i U rzędników wojskowych, którzy kwaterę naturalną dostawają, do władzy policyjnej meldować nie potrzeba, . 6. Ci mieszkańcy, którzy meldowanie i odmeldowanie obcych w czasie . 1. przepisanym zaniedbają, podpadają w każdym szczególnym przypadku karze 5ciu Talarów , względem obcych którzy się tu pozostać c h c I i pozwolenia do dalszego lub stałego pobytu nie

IC

poszukali, prawne ukaranie nastąpi. - Zaniedbane doniesienie o nastąpionych przemianach stancyi, niemniej względem przyjęte) lub odprawionej czeladzi, oraz nastąpionych przy. padfcach urodzeń i śmierci, poci Aają kar* «A Talarów za sobą. Wzwyż wyrażona kara*2ch Tal, w powtórnych zaniedbania zdarzeniach, jeszcze osobliwie zostrzoną zostanie. 7. Ażeby meldowanie takowe ułatwić i onytnźe prawną zup4łnoś& udzielić, można drukowane w te) mierze wzory kart meldunkowych, nawet i względem urodzeń i śmierci uźywać, które lak w biórze paszportowym, jako też [i w pomieszkaniu Komrnisarza cyrkułowego, sztuk 24. za l sgr. wydawane zostaną. Końcem zapobieżenia tak często używanemu twierdzeniu, iż w prawdzie uczynione meldowanie przyjęte nie zostało, a zatem niewinnie kara następuje, zadysponowane zostało, iż każde meldowanie in duplo zrobione być musi, ażeby drugi exemplarz meldunku przez u» rzędnika, który takowe odbiera, z podpisem i numerem Rejestru, w który meldowanie zaciągnięte zostało, opatrzonym być mógł, który jako dowód przez interesowanego schowanym zostanie. Oberżyści zaś taki dowód do ich ksiąg przyjezdnych przyłączyć mogą. Oczekuje się, iż szanowni mieszkańcy mia; sta tutejszego korzyść tychże przepisów i przez nie im dane ułatwienie w zadosyć uczynieniu swym obowiązkom uznając, nierównie do utrzymywania porządku policyjnego koniecznie potrzebne meldowania nigdy zaniedbać nie będą i przez to władzę od nieprzyjemności uchronią: nagany i kary zadecydować. Poznań, dnia 5. Października 1533.

Królewska Komendantura i Król, Dyrektoryum Policyi obwodu i miasta Poznania.

OBWIESZCZENIE.

Dochód wagi miejskiej tutejszej i należące do niej sprzęty i miejsca mają być wypuszczone W dzierżawę trzyletnią, to jest od Igo Stycznia 1834 r. aż do ostatniego Grudnia 1836. drogą publicznej licytacyi. Termin licytacyi wyznacza się na dzień 18. Listopada r, b. przed południem o godzinie lotej a odbywać się będzie w sali sessyonalrej na ratuszu. Warunki dzierżawy znajdują się w naszej Registraturze, gdzie podczas godzin służbowych przejrzane być mogą. Poznań, dnia 23. Października 1833.

M a g i s t r a t.