GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.11.06 Nr260

Wielkiego

Xiestwa

POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dehtra i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi.

JW2bQ.- W Srodę dnia 6. Listopada 1833.

Wiadoll1ości zagranIczne.

T u 2 C Y a.

W gazecie Londyńskiej M o r n I n g - p o s t czytamy: "Wedle autentycznych wprost tu z Konstantynopola nadeszłych wiadomości, jesteśmy w stanie donieść, że odpowiedź, dana przez W, Porte dn. so. Września Posłom Anglii i Francyi na noty tychże, wręczone jej pod d. 27. Sierpn. i ułożone w kształcie protestacyi przeciw zawartemu z Rossyą przymierzu, jest osnowy nasrępującej: i) Wymienione przymierze, zawarte kontem ocalenia pokoju, nie ma źa. dnej cechy nie przyjaznej i ściąga się jedynie do interesu Porty; 2) W.. Porta będąc niepodległą i życząc tętn być, ma prawo zawierania układów polubownie z któremkolwiek mocarstwem jej się podoba i nie potrzebuje z tego zdawać sprawy; 3) Podczas kiedy W. Porta rozumiała, że wszystkie o ocalenie spokojności dbałe mocarstwa z przymierza tego mają być zadowolone, noty obydwóch Posłów wprawiły ją w nieprzyjemne zadziwienie i przejęły ją dolegliwemi uczuciami; 4) Aby więc te mocarstwa wprawić w stan, żeby o celu traktatu tego mogły mieć prawdziwe zdanie i aby obawę onych uchylić, W. Porta poczytuje za obowiązek, jak naj rychlej na drodze przyjacielskiej i poufałej udzielić im kopii tego traktatu, już te formalnejczęści onego, już to artykułów uwagę na erą zwracających, tusząc sobie, że treść teAo aktu z dołączeniem ustnych oświadczeń, danych tłómaczom Anglii i Francyi, każde mylne wyobrażenie i domysły ze strony J W Panów uchyli i ich przekona, iż nie było przyczyny żadnej ćo uczynienia uwag takich, jakie noty do ReisEfendego przez nich skierowane, zawierały."

E g i p t .

Z A l e x a n d r y i , dnia 28. Sierpnia.

Mehemed Ali wysłał jednego z Generałów do Syryi dla zreorganizowania całego wojska i sztabu głównego. Ibrahim Basza znajduje eię także w Syryi.- Floty turecka, egipska, francuzka i angielska zgromadzone są pod Kandyą, a okręt który o 40 mii na południe od tej wyspy płynął, słyszał w nocy z dnia 22. na 13. b. m. ty wą kanonadę, która 2 lamlyrh Stron pochodziła. -- W prowincyi Damaszku zaszły niedawno zaburzenii; wysiano tern i* pułków piechoty dla przywrócenia spokojności; lecz dotąd sluttk nie jest wiadomy. Powstało oraz kilka pokoleń Medyny i Mekki oraz nadbrzeźow morza Czerwonego. Zabrały wszystkie okręty, które Wice - król miał na tern morzu. Trudno jest ruszyć przeciwko nim, ponieważ lądem przez ogromue puszcze wojska przeprowadzić- nie podobna. Do ko« łowania zaś mó>zem Scódzierauem, po pod przynajmniej 8 miesięcy czasu. - W Egipcie przyjęto Saint Symonistów jak najgorzej . Na dwóch którzy przybyli do Bejrut, rzucano kamieniami; musieli ratować się ucieczką i schronili się na okręt, który ich zawiózł napowrót do Alcxindryi. Dwóch drugich tuła się o chlebie żebrackim. Temi dniami zdarzyło się w Alexandryi kilka przykładów zarazy morowej. Wszelako lekarze powątpiewają jeszcze o zjawitniu 6ię tej choroby. Przybyli tu wychodźcy zagraniczni, którzy zaraz udali się do Syryi. t 2 a n c y a. Z P a ryż a, dnia r6. Października.

Aby poznać duch ożywiający stronnictwa w Hiszpanii, poczytujemy za rzecz interesowną przytoczyć tu protbmacyą, wydaną przez walecznego Sanlos-Ladrona, w d. 8- Paźdz. , kiedy się jął oręża: "Matko, siostro Martha, bracia Joachimie i Moniko, i wy wszyscy ukochani krewni, przyjaciele i wieśniacy N awarry, oraz wy waleczni towarzysze broni z dawniejszych czasów! jestem w pośród was; jestem wolny, - zapewne zasłoniony prawicą Boga Zastępów i pod obroną Matki Boskiej, Najświętszej Panny, Sam przybywszy do wsi Tricco podniosłem mój głos, aby wzywać wszystkich do o brony świętej religii Jezusa Chrystusa, i do proklamowania prawnego Pana naszego Don Carlosa Królem Hiszpanii. U nio jest Królem, nadanym nam przez Boga, aby otrzeć łzy nasze i koniec położyć utrapieniom naszym - mdanym nam przez Boga, ażeby wiara ś" której N awaryjczykowie od dawna naj stalszą byli podporą, nad piekłem zwycięstwo odniosła. * Dalej więc, Bracia w Chrystusie! idźcie za popędem bitnych serc waszych i ożywieni niemi rozpocznijcie sprawiedliwą walkę, ażeby nasz uwiel biany Monarcha Don Carlos został Królem, jego dostojna małżonka Królową, a jego naj8tars2y syn Xicciern Asturyi. Bóg, wiara wasza i wasze męstwo, napawają mię lem zaufaniem, że poruszenie to, nakształc ognia elektrycznego po tein całero Królestwie się rozprzestrzenia W tym celu obdarzam należytą pełnomocną władzą wszystkich Szefów i dowódzców ochotników Królewskich, oraz tych z pomiędzy moich dawniejszych towarzyszów broni, którzy wpływ mają na ten kraj gorliwokatolicki i nigdy się przekupić nie dali. Mianuję zatem Don Romo Allo de Viano (inne muićj znajome nazwiska pomijamy) mymi apostołami i przesłańcami dla prawicy mojej ku PampeJonie i t. d. Powinni oni stosować się do przepisów przezemnie danych. Zresztą wiecie, jakeście ilawnjtij postępowali.

Poruczcie więc losy wasze Bogu wszechmocnemu i rozpocznijcie sprawiedliwą walkę, dla popierania której ja z braćmi waszymi z Rioja stanąłem przy boku waszym." I n d i c a t e u r zawiera pismo z Tolosy pod dn, 30. m, b. treści następującej: "Generał Castanos wczoraj pierwszy raz odebrał gazety Madryckie i depesze od rządu; Minister wojny donosi m u, że dywizyon przez Generała Wall komenderowany d. 19. albo 20. doWi'loryi przybędzie, i że Generał Sarsfield do tegoż samego miasta wyruszy; oba te dywizyo» ny liczą do 10,000 żołnierzy. Ka*olisći stoją po części pod Salines; 300 Biskajczyków stoi w Vergara; 400 Guipuzkojczyków pod wodzą niejakiego Ais», w Villa-Real. W Aspeitia i Ascoitia jest przeszło 3000 Kiskajczyków ; wszystkie te tłumy, jak się zdaje, mają ochotę na nas uderzyć; przyjmiemy ich jednak, jak się należy. Generał Castanos gotów do boju; konie założone przed działami. Mimo (o mieszkańcy miasta w największej są obawie," W e dle pogłoski dwa bataliony udadzą się podobno do Ankony, dla wzmocnienia załogi tamecznej, a to dla tej pozornej przyczyny, źe służba dla załogi, nawiedzanej przez ciężkie choroby, zanadto uciążliwa. Rozeszła się tu pogłoska, iż Pan Aguadp zawarł układ z kilku kapitalistami względem pożyczki dla Infanta Don Carlos»; wieść (a jest prawdziwą z tą różnicą, iż pożyczka ma być dla Królowej Regeniki. Okręt" Comet" W Tulonie otrzymał rozkaz, aby wypłynął w tajnem zleceniu« Rozmaite są domysły w (ej mierze.

Dziennik T e m p s daje następujący opia osó b, które teraz w Hiszpanii główne grają role: D o n Carlos naczelnik stronnictwa apo" , stolicznych, jest mężem pełnym rozsądku, nie posiad.jący wprawdzie starannego wychowania, ale pełen przebiegłości (Bnesae). Brak gruntownej nauki starał się wynagrodzić prze» nader pilne czytanie. Oprócz Pana Zea Bermudez jest on może sam jeden w Hiszpanii, któremu wewnętrzne stosunki Dworów europejskich dokładnie są znajomcug, Od dawnego czasu zostaje w bezpośredniej koręspondencyi z północnemu dworami. Jest wzrostu miernego, wygląda ciągle słabowito, 9 blada twarz obok blond włosów, nadaje mu powierzchowność Arcy-xiążąt eustryackieb. Rysy jego nie są bynajmniej podobne do fizyonomii burbońskich. Przeciwnie przypominają one Cesarza Karola V" a lud hiszpański powołuje się często na to podobit-ńslwo, wróżąc stąd wielką pomyślność dla kraju. ia, jest wzrostu wysmukłego i rzadkiej urody. W rysach i w chodzie ma wszelako coś afrykańskiego. Jest ona główną nieprzyjaciółką Królowej Maryi Krystyny, jako Xi%źniczki neapolitańskiej, Obitsdwie w otwartej walce zostaj ą. "Dzieci Don Carlosa są nader podobne do Ojca swego. Starszy zaczyna jeździć na koni u, -i łatwo mógłby się popisywać na czele ochotników Królewskich. -- Don Carlos nie posiada skarbów; ale może rozrządzać bogactwami duchowieństwa, które przewidując wypadki, kassy swe dobrze zaopatrzyło. "Co się tyczy Królowej Maryi Krystyny, wychowanie jej było zaniedbane; umie ona zaledwie pisać i trudno, żeby oobie dała rade] w pośród kabał, któremi ją nieboszczyk mąż jej otoczył. Co do tuszy swojej, jest nadzwyczajnie otyłą, a rysy jej twarzy, będące praifie b<z wyrazu, odbijają nader mocno od ujmujących wdzięków Hiszpanek. W wszelkiej wątpliwości radzi się Królowa zwykle siostry swej, małżonki Infanta Don Francisco de Paula, "Ta ostatnia zupełnie innego jest ducha i powierzchowności. Onato jest właściwie, która sprawami państwa i interesami Królowej dotąd tak rostropnie kierowała. "Francisco de Paula, drugi brat zmarłego Króla, nie posiada wielkich talentów, liojaiUwoić jego przechodzi wszelkie wyobrażenie, a stan akarbu jego jest jak najgorszy. W narodzie posiada on ową popularność, która jest zwykle udziałem dobroduszoości. "Hrabia Olalla (0) jest jednym z Ministrów, Hory ma wielkie ana tzt nie u Królowej. Panu Zea nie może Królowa wybaczać zarzutów, które jej Minister ten przed Królem Ferdynandem był czynił. - Skarb Maryi Krystyny zupełnie jest wyczerpany, "Pan Zea Bermudez jest jednym z owych przezornych polityków ze sjkoły Pana Tallejranda, co się zawqze na tę stronę przechylają, która według wszelkiego prawdopodobieństwa zwycięży. Usunięcie}s go z gabinetu Królowej nie wiełeby mu odjęło stronników. Za-trzyrojoie daje ręfcoymię, iź Królowa pragnie utrzymać rzeczy w tym stanie, w jikim były za czasów Ferdynanda. "P an Oubril, Ambassador Cesarsko-rossyjski w Madrycie, jest nader zręcznym dyplomatern i jak najlepiej obzniiomiony ze stosunkami dworów i gabinetów. Mąż ten w kwiecie wieku.

(*) Wy ma się: O fali a, dla tego też niektórzy tak go lJ1SZą.

"Hrabia Brunetti, Ambassador austryacki, którego przenikliwość stała się przysłowiem; i "P an Lieberman, poseł pruski, wspierają.

W zupełności plany Pana Oubril," S z w e c y a, Z S z t o k h o l m u, dnia 15. Października.

Dnia 12, b. m. przybył tu statek parowy angielski, na którym popłynie odwołany stąd Poseł angielski, Lord Howard de Waiden, mający być (jak słychać) następcą Lorda Riissel w Lizbonie.

Rozll1aite wiadoll1ości.

Z Poznania, d. 3. Listopada.- Wczoraj obchodził jeden z najszacowniejszych obywateli miasta Poznania, Pan Karol Fryderyk G u mp recht, swój jubileusz jako Starszy tutejszego Stanu kupieckiego. Kto tak jak czcigodny solennizant, długoletnie życie w prawdziwie bogobojnym duchu dobru współobywateli swoich poświęcał, nietylko popierając rzeczy gminne przez mądre zawiadywanie służbami grninnemi i kościelnemi, lecz też wspierając cierpiącą ludzkość i łagodząc niedolę ubogich, - ten zaiste na piękną zasługuje nagrodę, na koronę obywatelskiego uznania. Przeto też tą rażą wszyscy obywatele tutejsi, szanownemu starcowi, ozdobie obywatelstwa, spieszyli złożyć swoje hołdy i wynurzyć mu wdzięczność swoje za zasługi i cnoty jego. JW. Prezes naczelny prowincyi naszej, F lot t we II , jako też tutejsza Regencya Kiolewska pisma 5l powinszowaniem doręczyć mu kazały przez N adburmistrza B e h m, który na czele Deputacyi Magistiatu i Ławników także piśmienne powinszowanie tej władzy solennizantowi podał. Depu1.acya kupców tutejszych wręczyła szanownemu Naczelnikowi swemu wraz z stósownem pismem puhar srebrny, dowcipnemi oznakami przyozdobiony, w dowód szacunku i wdzięczności swojej. Słodkiemi uczuciami przejęty przyjmował uwielbiony starzec, otoczony gronem dzieci i wnuków, te dowody przywiązania obywatelskiego i pięknym nader sposobem pierwszy raz użył puharu, spełniając zeń zdrowie N. Króla, szczęśliwie n a m p a n uj ą c e g o . Z uni e s i e ni e m przy ją - wszy ten toast wszyscy obecni drugi doń przyłączyli, nie mniej serdeczny, aby Bóg jeszcze długo błogich lat szanownemu starcowi użyczyć raczył.

Gazeta Królewiecka pod d. 28. m. z. pisze co następuje: "Odkąd prowineya nasza stała się przytułkiem dla znacznej części byłego m o, ciągle jeszcze kilka set tych wychodźców, z ktorycli niektórzy widzą się na zawsze z ojcz)zny swojej" wykluczonymi, kiedy drudzy, lękając się skutków swojej dawniejszej nierozmyśkiości, z ofiarowanego sobie pozwolenia powrotu korzystać nie śmią. Wspaniałomyślny nasz Monarcha nietylko dotychczas zezwalał na to, że ci emigranci w państwie jego przebyviii, mogli, lecz dostarczał im też potrzebnych do utrzymywania ich zasiłków, nakazując tym tylko pod ściślejszym dozorem pewną wyznaczać pracę, którzjby wolnego przebywania łatwo w sposób dla spokojności publicznej niebezpieczny nadużywać mogli. 2e stan takowy wspomnionych osób nie mógł być długotrwałym, musiało być jasną dla każdego rzeczą, a podczas kiedy państwo pruskie indywiduów tych ze względu na swoje i ościennych państw Bpokojność między mieszkańców własnych na zawsze przyjąć nie mogło, trudność wynalezienia dla nich siedziby była tein większą, ile ie sami Wszelkiej się pozbawili nadziei być przyjętymi i umieszczonymi w jakiemkolwiek innem państwie europejskiem. Wśród takich okoliczności wynurzała już dawniej wielka część tych wychodźców życzenie przesiedlenia się do Sianów wolnych zjednoczonej Ameryki, aby tam życiu swemu inny, błogi nadać kierunek; ośmielili się więc użyć prawa, które ma każdy z poddanych piuskich, udać się z prośbą do tronu najlepszego z Monarchów, upraszając N. Pana nietylko o pozwolenie oddalenia się, lecz też , o łaskawe dostarczenie potrzebnych do podróży zasiłków. Wedle pewnych doniesień raczył N. Pan najmiłościwiej przychylić się do tej prośby i postanowić, aby śiodek ten nietylko na podających tę petycyą, lecz też na wszystkich tych wychodźców polskich rozciągnąć, którzy kosztem skarbu państwa utrzymywani pod wojskowym są dozorem, przyczem jednak N. Pan łaskawie oznaczyć raczył, że każdy z nich wprzód ma być zapytany i do wydania piśmiennej deklaracyi wezwany: "" ii bez przymusu, z własnej woli do Ameryki się udaj e."" - Równocześnie raczył N. Pan wymienionym wychodźcom, jeśli im na środkach pomocy zbywa, odpowiednie stosunkom ich wsparcie ( o d 3 O aż do bo talar.) ofiarować, którego zaliczenie tam w miejscu, za zniesieniem się z tutejszym sprawującym interesa przy Stanach zjednoczonych Ameryki północnej, ma nastąpić. Liczba wychodźców polskich, co tę łaskę Monarchy naszego wdzięcznie przyjęli i z własnej woli do wywędrowania do Ameryki gotowymi być się oświadczyli, dochodzi podobno do

630"; pozwolono oraz żonatym zabrać z sobą swoje familie, dla których także stosowne wsparcie wyznaczono.. Wszystkiej przygotowania do wsadzenia na okręty tych wychodźców w ten sposób już zostały poczynione, że ono w pierwszych dniach przyszłego miesiąca w Gdańsku będzie mogło nastąpić. Przeznaczono do tego dwa obszerne oktety, które wedle zasad marynarki angielskiej więcej nawet jak wystarczającą przestrzeń miejsca dla liczby wychodźców obejmują; moc okrętów samych, tak ze względu na żeglugę do Ameryki, jako* też skuteczne onych wewnętrzne urządzenie, zostały poprzednio przez bezstronną Kommissyą znawców zbadane. Prócz tego Nadlekarz pruski z pomocnikiem chirurgii, opatrzony w potrzebne lekarstwa, każdemu z tych okrętów towarzyszyć będzie, na których także łoża dla chorych są urządzone. Wyżywienie wychodźców podczas ich podróży oznaczone z naddatkami wtdle sowitych zasad, przepisanych dla majtków przez role wzorowe (Muster-Rolle) Królewskiego Kollegium Admiralicyi w Gdańsku; prócz tego zostaną inne jeszcze artykuły i napwje, potrzebne dla zaslabłych, oddane pod rozrządzenie lekarzów. U dzielając tych wiadomości czytelnikom naszym, oświadczamy oraz, że skoro wyjście pod żagle do skutku przyjdzie, o lem także doniesiemy."

Otworzywszy handel w domu ojca mojego (na miejscu niegdyś Pana Senftleben a później Pana Gladisch) polecam się prześwietnej publiczności z meini zapasami win, likierów, araków; wszelkiego rodzaju towarów korzennych, tytoni i tabaki, w gatunkach wybornych i cenach umiarkowanych. Poznań, Gaibary Nr. 424.

J N Leitgeber.

Ceny zboza na Pruska mtarg l wagę w Poznaniu. Dnia 4. Listopada l 533.

Ta). śgr. 1*11. do 'lal. sgr. f«n.' Pszenica l 12 6 l »5 Zyto 29 l Jęczmień 16 li 17 6 Owies . ia 6 I, Tatarka 20 4 Groch l I 2 6 Ziemiaki b 8 Siana cetnar a no ff.. 14 16 Słomy kopa a 1200 ff . 3 20 4 Masła garniec l li) l 17 6