GAZ

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.11.19 Nr271

Wielkiego

. , l -

TAięst\ va

POZNAŃSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi.

JYć271.- We Wtorek dnia 19. Listopada 1833.

Wiadoll1ości krajowe.

Z Berlina, dnia 16. Listopada.

J. K. Mość Xiążę Wilhelm Adalbert przybył tu z zamku Fiecbbach z SzląekamnAuwwwn

Wiadoll1ości zagranICZne.

R o s s y a, Z Petersburga, d. 23. Paźdz. (4. Listop.) Ukaz Cesarski do Rządzącego Senatu, ago b. m.: "Prerogatywy nadane przez ukaz nasz z d. 3. Września 1829. r. Inspektorowi i Nauczycielom, przy wymienionych w nim zakładach naukowych, które zostawały r>od opieką Cesarzowej Maryi, we względzie rang, rozkazujemy na tychże samych zasadach rozciągnąć na urzędujących w podobnych stopniach w Odeskim Instytucie panien szlachetnego rodu." * Reskrypt Cesarski do P. Admirała Greigh: Alexy, synu Samuela! "Zwracając uwagę na osłabiony wieloletnią służbą i niezmordowanemi pracami stan zdrowia waszego, i pragnąc obok tego, iżby głębokie wasze wiadomości w marynarce i doświadczenie, przy ulżeniu wam iv elaiow, O ile można, przyniosły tćipożądane dla państwa korzyści, Ukazem w dniu dzisiejszym do Rządzącego Senatu danym, rozkazałem wam zasiadać w Radzie państwa; główny zaś zarząd flotą Czarnomorską i portami, polecić, do nowego rozkazu, Naczelnikowi sztabu floty Czarnomorskiej i portów, (ienerał-Aifjutantowi, Wice-Admirałowi Ła«arew , - Teraz, poruczając warn zdać urząd Wojennego Gubernatora Nikołajewskiego, przed odjazdem waszym do stolicy, WiceAdmirałowi Łazarew, a podobny urząd w Se» wastopolu zlecić Wice - Admirałowi Patanioti, zostaję warn na zawsze przychylnym.W Petersburgu, dnia 2. Sierpnia i833Mikołaj. «4 , N. Cesarz J mć, na najpowinniejsze przeło.

zenie P. Ober-profeurora Rządzącego Synodu, raczył w dniu 17. Września b. r. zatwierdzić postanowienie tegoż Najświętszego Rządzącego Synodu, o nadaniu zostającemu na posadzie Proboszcza przy Soborze Witebskim, Protojerejowi Suianowiezowi mycki aksamitnej fiulelowej , za skuteczne wypełnienie danych mu poleceń, przy nawróceniu znacznej liczby unitów w Witebskiej gubernii na wiarę grtkoros6yjską, N. Pan, na zdanie Komiietu PP. Ministrów , zapadłe w skutek przedstawień P. Zarządzającego Ministerstwem oświecenia, w dniu 5» b, m. raczył zezwolić na uwolnienie Cenzora go od tego urzędu, na własną jego prośbę, . i na mianowanie na tę posadę Prohssora byłego Uniwersytetu Wileńskiego Deneuve. Ukazy Rządzącego Senatu: so. Września.

(z S. odd. 6. Uepart.) O naganie uczynionej byłemu Orłów ski emu Gubernatorowi Soncew, tudzież Członkom i Sekretarzowi tamecznej Izby Cywilnej, za niesłuszne zesłanie na Syberyą jednodworca Kriuczkow, pomówionego, lecz oieprzekonanego o kradzież; obok tego Gubernator i Członkowie mają ponieść koszt na zwrócenie go z Syberyi, i za odniesione 30 razów pletni zapłacić mu 300 rubli, Dnia 13. b', ra. (z 1. Depart.): Z ogłoszeniem postanowienia. Komitetu P P. Ministrów, z d. 12- Września b. r., iż w guberniach Cher· ońskiej, Ekaterynosbwskiej, Tauryckiej, Połławskiej, C*ernibowskiej, Woroneźskiej, Słobodzko Ukraińskiej, i obwodach Bessarabskim i Kaukacakim, w których, z powodu nieurodzaju, pozwolono było wydawać bezpłatnie W ciągu sześciu miesięcy, bez wszelkie) opłaty i na prostym papierze, paezporta ludziom wszelkiego etanu, wychodzącym na zarobotki, termin takowej ulgi przedłużonym zostaje na ośm jeszcze miesięcy, od l. Września b. r., tu jest po 1. Maja »834- roku. Z Moskwy, dnia it. Października.

W dniu wczorajszym odbył się obrzęd otwarcia Sądu Handlowego tutejszej stolicy, tej nowej insiytucyi, która niechybnie wywrze najzbawienniejsze skutki na życie handlu w ogolą ności. P. Generał-Gubernator Moskwy, Xiąię Golicyn i wielu znakomitych urzędników, duchownych i kupców, przytomni byli tej uroczystości. Przed nabożeństwem i poświęceniem sal, Najprzew. Mikołaj, Wikaryusz Moskiewski, powiedział krótką, lecz pełną mocy i czucia naukę; potem Prezes Sądu Handlowego, Va Izca Stanu Lubirnow, miał stosowną mowę i uroczystość zakończyła się ucztą, d3ną przez Sędziów, na której spełniano zdrowie N. Pana, Najjaśniejszej rodziny, i inne liczne toasty.

W lochy, Z B i y u i u, dnia ig. Października.

VV pierwszych dniach z. mca kongregacya ogłosiła spis 13 dzitł w włoskim, niemieckim, francuzkirn i angielakim języku wys.łych, ,a które Ojciec Święty potępia i ich czytanie całemu katolickiemu światu zakazuje, W tym celu o b»ies»c«ono tylko proste rozporządzeni« kongrrgacyi w sposobie zwyczajnym, Ale d. 16. b. rn. ogłoszono list apostolski Papieźa, w którym na wstępie mówi o kacereiwie i heretykach, których kościół miał we

wszystkich czasach. Po krótkiem wystawieniu błędnej nauki i nauczycieli kacerslwa, Ojciec Ś, wynurza przedmiot swej boleści i trosków. W obszernych bowiem krainach N iemiec te kacerskie nauki rozszerzyły się nad miarę, nauczyciele kacerstwa nie tylko są rozrzuceni tu i owdzie, ale owszem są z nich całe towarzystwa utworzone. Ci kacerze są tern sikodliwszymi, gdyż powiadają, że pracują jedynie dla dobra kościoła, który z nadużyć oczyścić i odradzić chcą. Z niesłychaną zuchwałością wykładają oni nauki, które już (yiekruć przez wielu Papieży i konsylia potępione były; co większa, że te nauki nie tajemnie i na krętych drogach, ale jawnie, ustnie i prze * pisma ogłaszane bywają. Ponieważ te kacerstwa zasadzają się na dawno* znanych błędach, tak, że każdy dobry katolik niemi się brzydzić powinien, Ojciec S. dotąd zaniechał należycie je zganić, Ale skoro ci fałszywi refurmatorowie coraz bardziej rozszerzają swe nauki w pismach, i wszystkich sztuk zwodzenia użyli dla napojenia niedoświadczonych swemi naukami, J ego Świątobliwość nie może dłużej spokojnie spoglądać na\ takie kroki, i dla tego wiele pism roztrząsać kazał. Między zakazanemi tym listera dziełami znajduje się tylko jedno z r. JS33»» a to jest: "Stanowisko rzymskiej stolicy naprzeciw duchowi jogo wieku; czyli uwagi nad najnowszemi listami pasterskiemu Dum ca* put aegrotat, caetera membra dolent. W Z lirich u jsze i agie, również wychodzące trzecie wydanie," Ojciec Ś., zasięgnąwszy zda« nia kilku Magistrów teologicznego wydziału i rady Kardynałów, również sam gruntownie rozważywszy, ogłasza te dzieła i wszystko co zawierają, z własnej apostolskiej doskonałości za fałszywe, zuchwałe, mylne, szkaradne, lżące świętą stolicę i prowadzące do tego kacerstwa, za jakie Luter, Bajus, Richerius i inni potępieni zostali. Te książki mają więc z woli Ojca Świętego na witki być i zostać ( · otępione. Ojciec Święty rozkazuje, aby żaden z prawowiernych, w jakim bądź stanie, stopniu, lub w jakiej bądź godności zostaje, nie ważył się te książki, ani drukowane ani pisane, ani w niemieckim oryginale, ani w prztUidzie czytać, prsiadać, sam drukować, ani inn tm u drukowanie polecać, pod karą zamieszenia urzędu, jeżeli jest duchownym, a pod Jurą wielkiej exkomunikacyi, jeżeli jest świeckim. Ta kara zostaje zagrożoną wszystkim Księgarzom i Druk». rzom, którzy te dzieła duchownej władzy nie oddadzą. Również to potępienie i ten zakaz pod wymienioną karą stosuje się nietylko do wzmiankowanych dzieł, ale do wszy N astępują zwyczajne formuły przy takich listach.

JI u s t 2 Y a.

Z Wiednia, dnia 3, Listopada.

(Z Gaz.Powsz.

)- Większa część młodych Karolistów , którzy tu dotychczas przebywali, udała się przed kilku dniami do Pragi, aby tam Karolowi X. złożyć powinszowania swoje; zaś wszyscy Polacy, mający teraz zamiar przesiedlenia eię do Ameryki, puścili się stąd <y> Tryestu, gdzie się rją i o przewóz ich postara i podupadłym pieniędzy na drogę dostarczy.

F 2 a n c y a.

Z P a ryż a, dnia 7. Listopada.

M e s s a g e r sądzi, źe przy zachodzących obecnie w gronie rady niesnaskach, Marszalek Soult ulegnie, kiedy większość Ministrów się ra Panem Humatin oświadczyła; a Renovat e u r donosi nawet dzisiaj, ze Marszałek Soult dymissyą swoje juz przyjął. Messager dzisiejszy wyraża: Twierdzą powszechnie, iż rząd dał rozkaz aby dwa nowe dywizyony dla armii obserwacyjnej utworzono. Przyczyną tego rozrządzenia jest to, źe w H i.

szpanu rzeczy tak krytycznie stoją, iź nie będzie można uniknąć zbrojnej interwencyi, skoro zechcą, aby Królowa Izabella się na tronie utrzymała. Tenże M e s s ag e r podaje pismo z Bajonny pod d. 3. rn. b. treści następuj ącej: "N i e <na tu żadnych pewnych wiadomości o armii Generała Sarsfield, Podróżny przybywający z Buitrago spotkał w okolicach Lermy mocny korpus jaidy, udający sie do Burgos, Tam znajdowały się rozmaite liczne oddziały wojsk, ale ani jeden pułk nie przekroczył dotychczas obrębu miasta Arianzon. Okręt z Galicyi przywiózł tu nową proklamacyą Don Carlosa."'*) --. Z Grenady donoszą pod dn. 16 Października, źe tam wybuchło powstanie ochotników królewskich, które jednak szczęśliwie u tl umione zostało, Przywódzcy i inne podejrzane osoby z miasta jużto uciekły, juźto wygnane zostały. Kapitan ochotników królewskich, niejakiś Łukasz Arreas, Sędzia sprawiedliwości (!) j gro madzil bandę w Alpukares; druga, której sam dobór stanowi 14 byłych gwardzistów przybocznych-, krząta się we wsi Beriamocarra. Wszakże niczego tam nie dokażą, bo okolice tameczne tak-są liberalne, ii nawet zakonnicy

(*) Idąc za przykładem G a z e t y Rz ąd., aktu tego, nacechowanego widocznie piętnem fałszu i zmyślenia, nie udzielamy, sądząc, źe się czytelnikom naezym przez zamieszczanie niedorzecznych i sprzecznycn wiadomości nie przysłużymy. (Przyp. Red.)

niektórzy w klasztorach tchną duchem liberalizmu. Z Malagą wszelkie związki ztrwane, kiedy tam cholera wybuchła. 30,000 ludzi z miasta tego udało się z obawy przed pomorem na wieś," Koalicye i duch buntowniczy między rzemieślnikami wzmaga się coraz bardziej. Między piekarczykami panuje rozdwojenie, ale krawczyki jednozgodnie działają. Wczoraj całe ich grono zgromadziwszy się w kawiarni na ulicy St. H o n o re, zaczęło śpiewać wiersze republikańskie. Policyant dzielnicy wzywając ich napróżno do rozejścia się, widział się nareszcie zniewolonym do przywołania siły zbrój, nej, która wielu czeladników krawieckich przyaresztowała. - Szewczyki najwięcej pokazują umiarkowania; jeden czeladnik z ich grona zachęcał w długiej rozprawie kollegów swoich, żeby się z majstrami pojednali; zaś drukarze w wielu drukarniach spiknęli się przeciw właścicielom zakładów i porzucili swoje pracę. Przywódzców zaburzenia ujęto.

Z dnia 9. Listopada.

Wczorajszy buletyn wieczorny dziennika Journal de Paris nie zamyka o sprawach hiszpańskich nic więcej jaktelakoniczne słowa: "Listy nasze z Bajonny nie donoszą żadnych nowości z Hiszpanii." Ale dzisiaj zrana donosi tenże dziennik: "Dochodzi nas z Bajonny ta wiadomość, źe El Pastor pod Aspeitią niepomyślną dla siebie stoczył utarczkę, w skutek czego zniewolony był cofnąć się do St. Sebastian." - M o n i t o r i inne gazety ministeryalne zachowują zup ełne milczenie, zaś N a t i c u nal zawiera następujący artykuł: "Kurs papierów zniżył się w giełdzie wczorajszej nadzwyczajnie, a to z przyczyny następującej. Twierdzono albowiem z pewnością, źe powstanie w Hiszpanii się upowszechnia, jakkolwiek rząd wszystko przez ciągłe milczenie ukrywać usiłuje. Pogłoska jakoby Generał Sarsfield z wojskiem swojem przeszedł na stronę rokoszan, powtórnie się szerzy. Stanęło trzech gońców w Paryżu, ale wszyscy bez depeszów, ponieważ Karoliści im je odebrali," Wedle T e m p s El Pastor i Castanoś tak mieli bye pobici, źe się musieli schroniona ziemię francuzką. Wszakże to zdaje się tylko być powtórzeniem wiadomości podanej przez J o u rnal de Paris. W G a z e t t e dzisiejszej czytamy: W giełdzie krążą niepomyślne pogłoski o stanie spraw hiszpańskich. N ie mówią wprawdzie teraz więcej o tern, żeby Generał Sarsfield całki eon miał przejść na stronę Infanta, ale 2 tein większą pewnością głoszą, źe aooo wojska jeg'o krok ten uczyniło. Przez to naturalnie siły Królowej chwilowo przynajmniej zostałyby wszelkie środki z jel strony przedsięwzięte nieinylnieby tamowała. Wspomnione 2000 miaJy się połączyć z bandą plebana Merino. Słychać oraz, że Pan Calomarde przybywszy do Bilbao, tam w imieniu D O H Carlosa tytuł Generalnego N amiestnika Królestwa przyjął. I n d i c a t e u r d e B o r d e a u x p o d d. 6. Li - stopada zauiera pismo prywatne z Madrytu pod d. 26. Paźdz" w którem nadsełacz wyrazu: "J ccuici francuzcy, którzy przebywali w Madrycie, wrócili do Francyi. Stan prowincyi hiszpańskiej wcale nie zaspakajający, wszędzie daje się spostrzegać ukryty duch powstania, czekający tylko korzystnej pory, aby wybuchnąć. Segowia, Cuenca i inne miasta, W których duchowieństwo liczne, żądały od rządu wojska, aby uśmierzyć powstanie, gotowe rojpocząć się co chwila. Mówią dużo, ie w Valeras, Malaga i na rozmaitych miejscach Granady przez przywodj.cow Karoli. Btowskicb niespokojności wzniecone zostały.

W Murcyi poprzybijano wszqdzie odezwy buntownicze, a w Toledo obawiano się słusznie groźnych zaburzeń. Z dnia 10. Listopada.

(Najnowsze wiadomości. ') - Dzisiaj nareszcie podaje M o n i t o r świeższe wiadomości z Madrytu, t. j. pod dn. 31, Października, które są osnowy następującej: "Rozbrojenie ochotników królewskich dato się bez trudności wykonać; większa część tych co uszli byli na wieś Została schwytana przez ścigającą jazdę. Dnia 88.129. przeciągały nie zbyt liczne tłumy ulice Stolicy wśród okrzyków: "Niechżyje wolność!" przyczem groźby miotały na Pana Zea, ale Lilka patrulów wystarczyło, aby je rozpędzić." - - Dnia 6. m, b. było wszystko spokojne w Barcelonie, a dnia 7. w Geronie. Królestwo Walencya i Katalonia używają błogiego pokoju. Donoszą z Bajonny, że wedle wiadomości z Madrytu, sięgających aź do dn, 31. m. z" tani nieprzerwana panowała spokojność. El Pastor poniósł klęskę pod Aspejtią; cofnął on eię wraz z Generałem Castanos do San Sebastian. Z Tolosy wojsko Królowej ustąpiło, a w południe dn. 7. m. b, weszli do tego miasta powstańcy. " W giełdzie dzisiejszej obiegała pogłoska, że Don Carlos przybył do JBiskai 1 le przy tej sposobności w Bilbao wielkie dawano uroczystości i rozrywki dla j u d u; oraz, źe w B UFgos czyniono doświadczenie zbuntowania miasta, w skutek czego GenerałSareSeld część wojska swego rozbroić kazał, ponieważ ona słuszne wzbudzała podejrzenie, że zostajew porozumieniu z Karolistami. Rozbrojeni mieli następnie opuścić miasto i połączyć się z rokoszanami.

OBWIESZCZENIE.

Zwracając uwagę publiczności ekonomiczne! na Instytut zabezpieczenia bydła w tej chwili w Lipsku utworzony, upraszam JJWWch i W Wch dziedziców dóbr, dzierżawców i wła> ścicieli bydła, którzy z tego dobroczynnego Instytutu korzystać i swe bydło przeciw chorobom i zarazom zabezpieczyć chcą, aby swe za. meldowania wcześnie do mnie uczynili. Wyciąg ze statutów, których u mnie za 5Sgr.

dostać można, przesłany został Szanownym Kassom powiatowym tutejszego Departamentu, z wnioskiem, aby takowy na żądanie każdemu udzieliły. * Poznań, dnia l. Września 1833, Radzca ekonomiczny.

Krueger.

Wyciąg Z Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy.

. . . . . . . .ii

1 1 li

,H -r

Dnia 16. Listopada 1833. I p * A M , I o , 1 * ? r * ' 1

Ofoligi długu państwa .

Obligi bankowe ai do włączni lit. H. .,. Zachodnio- Pruskie listy zasta A wne Listy zastawne W. Xicstwa Poznańskiego.

Wschodmo- Pruskie.

Szlaskiepo 97{po 961

9Mi 106

Cenyzboża na Pruski ffilarg 1 w Poznaniu. Dnia 18. Listopada 1833 .

Tal, śgr. ten. do Tal« l 10 1 25 l 16 - I" 13 u .25

Igr. ftn.

12wag

Pszenica.

Zyto Jęczmień Owies Tatarka Groch Ziemiaki Siana cetnar a 110 ff.. Słomy kopa a i200 fi' e Masła garniec 15 28 7 8e"ee_ 18 1 o