GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.11.27 Nr278

Wielkiego

Xiestwa

POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej )I( Dehtra i Spółki. - Redaktor: A. Wannomhi.

JW 278.- W Srodę dnia 27. Listopada 1833.

Wiadolllości zagraniczne.

U7 l o c h y .

Z N e a p o l u, dnia 5, Listopada.

(Gaz. Pomz.} - Od kilku tygodni widzimy tu prawie co dzień przybywających z Portugalii Jezuitów, którzy przez rząd obecny z tamtąd wygnani zostali. Zakon ten znowu wielką jt dna sobie wziętość w Neapolu, kiedy większa część młodzieży z naj znakomitszych rodzin w klasztorze ustąpionym przez rząd tutejszy za, konowi Jezuitów wychowanie swoje odbiera.

- Głoszą o dekrecie królewskim, mającym wyjść dnia 12. Stycznia r. 1834-» na mocy którego kilku osobom, dotąd jeszcze nie ułaskawionym, które w rewolucyi z roku 1820. rolę grały, ma być udzielona amnestya bezwarunkowa»

A u s t 2 Y a.

Z W i e d n i a, dnia9. Listopada.

Spodziewamy się tu powrotu Posła angielskiego, Pana Lamii, mającego należeć do ważnych układów, nad któremi wielkie gabinety pracują. Zdaje się, ii rządowi francuzkiemu i angielskiemu wiele zależy na tern, aby się rząd Królowej Izabelli ustalił, i był uznany przez wszystkie Mocarstwa. Dnia 4, b. m. wybuchnął pożar w byłym klasztorze Merean niedaleko Bregenz w Tyrolu zamienionym teraz na .koszary; przy czem utraciło życie 4 żołnierzy, a blisko 40 tak zostało popalonych, iż trudno, aby wrócili do zdrowia; spaliło się także 16 koni wojskowych. Kobieta jedna ratując się wyskoczeniem z okna trzeciego piętra, ocalona została, upadłszy między gałęzie drzewa. Jest wielkie podobieństwo, iż ogień był podłożony

Z dnia 10. Listopada.

Pod napisem: "Święto obywateli Wiedeńskich" zawiera Dziennik Wand.erer-z d, 30. Października co następuj e: - « "Kiedy Najjaśniejszy Pan, nasz Najukochańszy Cesarz J mć, w długiej podroży swojej, przedsięwziętej dla dobra i błogosławieństwa uszczęśliwionych ludów, odbierał za ka żdym krokiem naj okazalsze i najwyraźniejsze dowody, że piersi Cj.echa, Morawianina i Austryaka ożywia tylko jedno uczucie miłości, wierności, wdzięczności i poszanowania; obywatele wiedeńscy, znani we wszystkich epokach i stosunkach czasu z przychylności do poświęconej osoby serdecznie ukochanego Monarchy i Jego Najjaśniejszego Domu, korzystali z tej sposobności, aby powrót Najjaśniej szego Pana do stolicy obchodzić świętem obywatelskićm, któreby światu i nawet potomkom dnia swojego Cesarza i jak ściśle i nierozdzielnie połączony jest w Austryi Panujący z ludem. Właściwe władze przychyliły się jednomyśln e du objawionego życzenia, a tak nastąpi! dzień wtsela, w którym powrócił ojciec do swoich oczekujących nań ukochanych dzieci, wśród największej ich radości."

Niemcy.

Z Aut>sburga? dnia 12. Listopada.

Nie"p»dl' :o;a Radnej wątpliwości, ze w krają' h tiii< d*5 ludyą a Rossyą położonych znajduje się vi 'u hj wysłanników, którzy zbierają dokładne wiadomości o tamecznym stanie rzeczy. Równe są w tej mierze starania angielskiego Wielkorządztwa w Kalkucie. Niedawno wysłało tamie Kapitana Burnes i Doktora Gerard Raporta, które nadesłali, nie byty najpomyślpiej"'znni, jak to okazuje następujący wyjątek z pewnego dziennika angielskiego : "Mniemano dotąd, że przecbodowi armii przez łańcuch gór śnieżystych, pod nazwiskiem Hindu- Kusz znanych, stawały były na przeszkodzie nieprzezwyciężone trudności. Atoli podróż Kapitana Burnes mszy stan rzeczy wykryła. Kapitan ten należący do rzędu najlepszych dostrzegaciy, objechał Lahore, Kaszmir, Kabul, Bałrh i Sarnarkand, i przekonał się, że przf chody przez góry ciągnące się od łańcucha Himalaja ku wyższej Indyi, łatwiej nierównie przebyć się dadzą, niż dotąd powszechnie mniemano. Wysokość ich nad powierzchnią morza nie wynosi więcej jak 1 t,OOO stóp, gdy tymczasem wąwozy w górach nad granicą chińskiej Tartaryi stojących, mają przynajmniej 15,000 stop wysokości. Drogi, które prowadzą przez Hindu Kusz, są tak dobre, że je wojsko, a mianowicie artylerya Z działami ?ofuntowemi nader łatwo przebyć nioże. Zwyczajna ich szerokość wynosi ro stóp." Gdyby Anglicy byli zajrzeli w księgi historyi, nie byłby ich teraz tak mocno zadziwiał raport Kapitana Burnes. Już Alexander W. przebył r. 323. przed Chrystusem z całem wojskiem swem góry Paropamisus (dzisiejszy Hindu-Kusz), udając się z perskiej Hyrkanii do Indyi. N ie wyliczając wypraw, które władzcy wschodniej Persyi przedsięwzięli przeciw Indyom, zdobył DżingH-Chan, po zajęciu Bor.hary, Samarkandu.rlalch i całego Chorasanu, twierdzę Lbmian, w samym środku HinduKusz położoną; a przebywszy góry ter. 1221., wkroczył do G hasnah i ścigał Sułtana Dżelaleddin aż do brzegów rzeki I n d u s, od której t, j. od granic indyjskich do Kalkuty pochodowi wprawnego wojska nic nie T o r e stać na pmszkodzie. Tamerlan wyruszył w 350,000 żołnierza z nad brzf gów Oxus, przeszedł prze* Hindu-Kusz, podbił niewiernych Siab-pusz w najwyższych górach śnieżystych zamieszkałych, i udał się w dalszym pochodzie przez Penjab do Indyi, gdzie zajął Dehly i skąd przedsięwziął wyprawy aż do brzegów Gangesu. - W poźniejsz\ eh czasach daje nam nowy przykład, jak łatwo góry te przebyć można, wyprana Nadira Szacha, którą r. 1738« przedsięwziął z Dehly (w Indyi) ku Bocharze i Tiirke stanie. U dał on się naprzód do Herat, a potem przezCborasan do Bochary. Przebył góry Hindu Kusz z nader znacznem wojskiem, a to nawet na początku Grudnia. Zdobywca ten dał był już w Dthly rozporządzenie wysiania znacznej liczby cieśli okrętowych do Balch dla zbudowania tam tysiąc płytkich statków. Za przybyciem swem do Balch znalazł je już gotowe; jakoż posłużyły mu do żeglugi na rzece Oxus. - Rzeka ta, która żeglowną jest aż ku Chiwa, może w czasie wyprawy do Indyi stać się znakomitym środkiem komunikacyjnym; zwłaszcza, gdyby na niej wybudowano statki parowe, któreby na linie ciągnęły przeciw wodzie inne statki transportowe. Najlepszego drzewa do budowy statków, jak niemniej drzewa do opału dostarczałyby w obfitości górne okolice rzeki Oxus, chociaż dalszy bieg tej rzeki nie ma, zacząwszy od Zamm, żadnego lasu. Warsztaty okrętowe mogłyby być założone w Chiwa, dokądby z Syberyi sprowadzać można nader łatwo żelazo j.miedź, a to Wołgą i morzem Kaspijskiem. Jeszcze prostszą byłaby komunikacya Rossyi z wschodnią Persyą na Astrachan, temże samem morzem, do Aftrabad. Ze w Chorasan wyprawy wojenne nawet najliczniejszego wojska, z wielką łatwością przedsięwzięte być mogą, na to marny w dziejach tego kraju kilkaset przykładów. - Co do epoki, w którejby wyprawa z Rossyi do Indyi przedsięwziętą być mogła, potrzeba jeszcze, aby wprzódy zawiązano ściślejsze stosunki z Rundżet Singh i innymi Xią. kętami, na pograniczu Indyi panującymi, oraz aby armie ich zupełnie na stopę europejską urządzonemj zostały, do czego właśnie Rundżer Singh położył już fundament przez przy. jęcie francuzkich i włoskich oficerów z armii Napoleona, Nieszczęsne ustawy względem Indyi, które Parlament angielski ustępując chciwości stanu kupieckiego niedawno przyjął i jeszcze przyjmie, przyniosą wkrótce nader gorzkie owoce w tychże angielskich posiadłościach. Handel z Chinami, który odjęto kompanii wschodtiio-indyjskiej i wolnym uczynio żności płacenia w Indyi regularnie procentu od długu swego, będzie pierwszym powodem nieukontentowania Indyan. - Niechęć ta może łatwo dojść do najwyższego stopnia przez kolonizacyą angielską w ich ojczyźnie zaprowadzającą się. Nie chcemy grać roli proroków; niech nam atoli wolno będzie mieć to przekonanie, źe najbliższy dziesiątek lat sprowadzi w Azyi niespodziewane wypadki,

F 2 a II c y a.

Z P a ryż a, dnia 16. Listopada; Gazety stolicy podają dzisiaj proklamacyąDon Catlosa, o której już wspomnieliśmy. Jest ona osnowy następującej: "Hiszpanie! Król wasz teraz pierwszy raz do was się odzywa. Ofiaruje on wam sprawiedliwość, opiekę, zapomnienie i amnestyą za każdy uczynek polityczny i za każde zdanie polityczne od dnia 29. Września 1833- rq J a1co od dnia świetnego jego wstąpienia na tron. Stany prawnie zgromadzone mają natychmiast złożyć przysięgę wierności i uznać prawa syna mego. Też stany mają starodawne prawo następstwa tronu na nowo potwierdzić, którego cofnięcie największe utrapienia i uszczerbki sprowadziłoby na Hiszpanią. Ala być niebawem mianowany Minister spraw duchownych, aby te u rządu bezpośredniego miały zastępcę. Względem długów zagranicznych rna być mianowana Kommissja z grona rady państwa i równocześnie mają być wszystkie opłaty zawieszone, wyjąwszy pożyczkę Paryzką z roku 1823., zaciągniętą przez Regencyą ustanowioną podczas uwięzienia brata mego. Aby przynieść ulgę ludowi memu, zaprowadzę we wszystkich odnogach służby publicznej największą oszczędność. Lista cywilna królewskiego domu Mego ma być oznaczona na 36 milionów (czy realow?). Wszystkie władze i oficerowie wyżsi mają posady swoje zatrzymać, przypuściwszy, źe w miesiąc po ustaleniu rządów Moich w jakiemkolwiek bądź miejscu kraju uroczyście Mi się poddadzą. Mego ukochanego syna, Xiecia Asturyi, mianuję naczelnym wodzem siły lądowej. Wkrótce udzielę Radzie kastylijskiej wiadomości o zaślubieniu jego, tusząc sobie, źe związek ten małżeński nową sławą i nowćm szczęściem Hiszpanią całą obdarzy. Mój młodszy syn, Infant Don Juan Carlos, ma być mianowany Wielkim Admirałem marynarki Mojej, mającej służyć za pomocą Opatrzności do zwalczenia i uspokojenia naszych buntowniczych i nieszczęśliwych osad. Starać się będziemy o utrzymanie ścisłej przyjaźni z sprzymierzeńcami naszymi. Dość, rząd mój do tego zmierzać będzie, aby srogie

środki, które poruszenia rewolucyjne nieodbIcie czynią potrzebnemi, z swobodami ludu Mego zbawiennie połączyć. - Valencya de Alcantara, dnia 6. Października 1833. toku.

Ja Król!" - Uważamy, że o autentyczności aktu tego także powątpiewają. Memorial boruelais pisze pod dniem 17. m. b.: Castagnos i El Pastor gdy mieli uderzyćna Aspeitią, uwieść się dali przez fałszywe raporta, rozumiejąc, źe tylko 400 powstańców naprzeciw nich się stawi; ale było tych tam przeszło 4000, nie rachując w to nawet mnóstwa mieszkańców, którzy z klasztoru ś. Dominika i z okien domów do nich strzelali. Dowodzi 10, że Krystinos (stronnicy Królowej) mało mają przyjaciół w tamtych stronach. W Velorado został ustanowiony trybunał świętej Inkwizycyi, złożony z 3 kanoników z Burgos wraz z sekretarzem. W nocy po dniu ś. Karola wyszydzono Xiecia San Fernando w Wittoryi i skrzywdzono też wielu Liberalistów ." - Dodatek do ttjże gazetr wyraża: "Generał Castagnos rozkazał w St. Sebastian, aby wszystkie baty i statki pobliskich punktów nadbrzeżnych do miasta sprowadzono- N ie wydane po upłynieniu 24 godzin zostaną spalone. Chwycono się środka tego, aby powstańcy tych maiyth sutków użyć nie mogli, końcem niepokojenia żeglugi między St. Sebastian i Stpoa. Dnia 10. pisał Generał Castagnos list, w którym donosi, źe odebrał depesze od Wice. Króla Nawarry, wedle których Generał Lorenzo z Logrono raportował, iź się połącz)! z Generałem Sarsńeld i dnia 8> albo g. razem z nim operacye swe rozpocznie. Z resztą wyjąwszy Pampelonę cała Nawarra w ręku Karolistów.

Konstytucyonista wyraża: "Wiele mówiono o posłannictwie Pana Poulett-Tbompson, którego celem było wybadanie zdania Ministrów naszych, względem liberalniejszego urządzenia stosunków handlowych njiędzy obydwoma krajami. N ie wiedziano atoli, iź Wice-Prezes wydziału handlowego pozyska! nareszcie to, czego Pan Villiers i Doktor Bowring otrzymać nie mogli. Nagły wyjazd Pana Thompson w chwili, kiedy pisma publiczne zaczęły się zajmować celem i nadziejami podróży jego, wzbudzał obawę, iź Pan Thiers nie dobrze przyjął takowe oświadczenia gabinetu angielskiego. Szczegóły umieszczone w gazecie Londyńskiej Sun, które (według jej twierdzenia) pochodzą z autentycznego źródła, wskazują nam czeg> się obawiać, a czego spodziewać można. Według tej gazety rząd francuzki dał poznać zamiar podania Izbom ezych praw prohibicyjnych dla handlu w ogólności, a szczególniej dla Anglii. L tc z nie zezwolił w sposobie zadowalniającym na ustanowienie cła od żelsza, co było głównym przedmiotem reklama"cyi. Nawzajem Anglia chce znacznie zmniejszyć cło od win z naszych departamentów południowych. Atoli P. Thier« (jak słychać) obawia się oppozycyiposiadaczów kuźni żelaza, którzy mają znaczenie w Izbie Deputowanych, chociaż w kraju nie mają wpływu, a Ministrowie nasi nigdy nie zdołali oprzeć się oppozycyi, gdy szło o uwolnienie powszechnego interesu od uciążliwości prywatnych widoków. Naganiając tę słabość, musimy przecież wyznać, ii za6ada traktatu handlowego między Francyą i Wielką Brytanią nie zawisła na kwestyach szczegółowych, aczkolwiek one obydwom stronom ważnemi zdawać się mogą. Traktat handlowy z Anglią nie może wszystkich przypadków przewidz eć lub objąć. Im więcej zawiera pojedynczych przepisów, tym bardzie) staje się powodem do sporów dyplomatycznych. Na teraz tego jedynie żądamy, aby obiedwie sirony obowiązały się postępować z sobą nawzajem jako narody najprzyjażniejsze, a natychmiast wszystkie trudności szcztgołowe znikną. Nie potrzeba nam będzie wtedy nalegać o zmniejszenie cła od win, bo od nich nie więcej płacić sie będzie, jak od win z Oporto, Anglia zaś nie będzie potrzebować większej łatwości do wprowadzania swego żelaza, bo wchodzić będzie za opłatą takiego cła jak szwedzkie. Obstaj emy przy tern prostern wyobrażeniu, które (jak nam się zdaje) wskazuje nową epokę w «wiecie handlowym. Dotychczas wymagano w traktatach handlowych przywilejów i wyjątków. Każdy kraj siara! się swój odbyt monopolizować; stąd pochodziło to ry walstwo przemysłowe, dla którego już poto>'< krwi przelano. Teraz handel, równie jak familie i ciała polityczne, dąży do zniesienia przywilej ów." Gazette de France pisze: "Według listów z Rzymu i Medyolanu, akt związku włoskiego ina być już podpisanym i Kardynał Xiążę Odeschalćbi miał już wyjechać z pełnomocnictwem stolicy apostolskiej do Modeny, dla ułoienia tam pojedynczych opisów wspólnie 7 pełnomocnikiem austryackim. Cesarz a usiryacki ma być Dyrektorem związku, (y tu} Prolektora miano uchylić z względów dla stolicy apostolskiej. Papież ma utrzymywać 5000 wojska regularnego i 20,000 milicyi; rząd neapolitański 17,000 wojska, sardyński 2C,oco wojska i 3 do 4000 milicyi. Kontyngensa Xiąiąt rodziny ausjryackiej ma dać Austrya, a Wielki

Xiążę toskański, Xiąfę Modeny i Xiężna Parmy, mają tylko te kontyngensa utrzymywać. Posiedzenia kongresu mają się odbywać w Modenie, " Pan Salvandy został na zgromadzeniu wyborczćm w Evreux obrany Deputowanym. Pewny Adwokat w Kolmarze zapisał 200.CX)Q franków dla tamecznego domu waryatów. Wy. raził w testamencie, iż pieniądze te zebrał od ludzi, którzy całe swoje życie przepędzili na procesach, a zatem darowizna ta jest tylko restytucyą. W Anglii sprawiło to wielkie zadziwienie, ie Generał Mina nie jest objęty najnowszą amnestyą ogłoszoną przez Królową. Przy poborze niestałych opłat w St, Amand, zebrało się blisko 500 posiadaczów winnic i robotników, nie dozwalając wejścia urzędnikom do piwnic, i nie chcąc dać opłaty. Uwiadomiony o tern Generał- Porucznik Petit wysłał z Bourges liczny oddział 3go pułku hu. żarów, celem położenia tamy tym zdróżnościom.

Gazeta Nadworna Madrycka pod d. 5. nadeszła tu drogą nadzwyczajną: "Używamy (powiada o n a) równi e t u, jak w inn yc h częściach królestwa, wyjąwszy prowincye północne, nieprzerwanej spokojności, i nawet północne prowincye wkróice wrócą do posłuszeństwa, kiedy rząd Generałowi Sarsfield dał rozkaz, aby nie doczekawszy się wzmocnienia, niebawem z swoim dy wizyonem w tamte strony wyruszył. - W gazecie nadwornej pod dniem 3. m. b. czytamy następujące pismo z Granady pod d. 16. m, z.: " D u c h, którym tchną mieszkańcy miasta naszego, nader pocieszający. Zdledwo wyobrazić sobie można, w jak wysokim stopniu Granada do rządu Królowej przy. wiązana i z jakiem uniesieniem radości ona nowiny o pierwszych zwycięstwach rządu nad powstańcami przyjmowała. Załoga Granady zazdroszcząc losowi walecznego to pułku, żałuj e, że nie należy do dywizyonów, które naprzeciw Wittoryi wyruszyły. Karoliści ilość wojska swego w Alawie i Biskai bezczelnie przesadzają. Osoby wiarogodne z tamtych stron przybywające donoszą nam, ie wojsko Karoljstów nie t) !ko daleko szczuplejsze, niż hersztowie jego głoszą, lecz że też dwie trzecie z upragnieniem nadejścia wojsk Królowej czekają, aby albo się z niemi połączyć, albo do siedzib swoich powrócić, kiedy tylko przy* muszeni do oręża się garnęli. Władze Karolistów nie żądały od istniejących, aby urzędy swoj e nadal dla D o m Carlosa piastować miałyi nie zniewalały nikogo do złożenia przysięgi wic-r dali się pod rozkaz jęcia się oręża, wydany przez powstańców, nawet pod zagrożeniem śmierci. Oświadczyli oni, że się nie uzbroją, a jeśli umrzeć mają, woleliby dać się zamordować w własnych domach. W Alrnago też same osoby, co w ciągu roku zeszłego w Ciudad Real powstanie wzniecić usiłowały, szerzyły obawę, rozprzestrzeniając pogłoskę, że z Val deperas 200 ludzi spieszy na ich pomoc, Już gotowali ci buntownicy swój oręż i konie, aby kassy publiczne opanować- Mieszkańcy niechcąc popierać takowe bezprawia, oszańcowali się w domach swoich, aby się bronić do ostatniego. Wszakże po przybyciu wojska i użyciu innych mądrych środków ocalono epokojność publiczną i zamiary powstańców w niwecz obrócone zostały."

Portuga lia.

Z L i z b o n y, dnia 29. Października.

Klasztor Wniebowzięcia P. M. i drugi S.

Benedykta, zostały zniesione wyrokiem tiądu reformującego duchowieństwo, złożonego z sa mych tylko duchownych. Don Pedro rozporządził, aby kościelne sprzęty tychże srebrne rozdano między ubogie parafie, sprzęiy domowe między szpitale; biblioteki aby zajęto na skarb, a resztę własności ruchomych i nieruchornych uiJio na pobożne funtlacye. Zakonnicy, z których kilku dla kary po nazwisku wymienionych zostało, pobierają dzienne ahmet.la, dopóki nie będą w stanie innym sposobem się wyżywić.

Z O P o r t o, dnie rJI. Października, (Z Koresp. Hamb.) - Ponieważ okręt "Iris" jutro wprost do Hamburga pod żagle wychodzi, nie omieszkuję Pana Dóbr. o stanie i położeniu miasta naszego zawiadomić. Oporto od trzech miesięcy nie doznało żadnej napaści ze strony nieprzyjaciela, lubo 10,000 Miguelistów na obu stronach rzeki Duero zostało, którzy zagrażając miastu z daleka, jednak na odległość wystrzału doń zbliżyć się nie ważą. Generał Hr. Almer (Francuz, znajomy pod nazwiskiem flenetierre) ma swoje główną kwaterę w San Thirsso, półtorej mili stąd ku północ-wschodowi, gdzie magazyny i depota zakłada, co zaiste nie jest przepowiednią bliskiego odejścia- Drugi korpus z 3000 ludzi stoi w Oliveira d'Azimeis, na połowie drogi stąd do Koimbry, dzierżąc miasto Ovar, które «tę za Królową oświadczyć chciało i zasłaniając linią po nad rzeką Vouga, aby port Figueirę, jedyiiy, który pozostał Don Miguelowi, zasrz)mać wolnym. Ponieważ zaś główna armia

Królewicza do warownych stanowisk Santaremu się cofnęła, obawiamy się nie bez przy. czyny, że podczas słot i deszczów jesiennych i zimowych, kiedy przystań portu nieprzebyta, kilka dywizyonow wyruszy ku rzece Duero, aby napaśdź na Villa N owe i zniszczyć tameczne składy wina portowego, kiedy w takim razie wzmocnienia stąd nie mogłyby być tam wyprawione. - Armia Don Migueia po śmierci Ferdynanda V I I. nowego nabrała męstwa i bije się z zaciętą uporczywością.

Anglia.

Z L o n d y n u, dnia 16. Listopada.

L i v e r p o o l M e r c u r y d o n o s i: "W ni edzielę zawinął tu statek" Ellen J enkins" z Li» zbony, na pokładzie którego Major Kelly z 3 innymi oficerami się znajdował, którzy niedawno temu z 300 ochotnikami do Portugalii się byli udali. N arzekają oni gorzko na obejście się, którego tam doznali i które ich nareszcie zniewoliło do wystąpienia z służby i powrócenia do Anglii, Większą część ludzi, których do Lizbony przywieźli, umieszczono winnych pułkach, 3 150, Którzy nie chcieli przyjąć służby, jak tylko pod warunkami przyrzeczone mi im w Anglii przed odjazdem, wtrącono do więzienia. Majirr Kelly i owi 3 oficerowie skreślają okropny obraz o położeniu Lizbony i twierdzą, że Don Pedro wcale nie posiada miłości l ud u, sądzącego powszechnie, że sam dąży do osiągnienia najwyższej władzy i że Donna Marya mu tylko za narzędzie służy. Kilka dni przed odjazdem Majora Kelly z Lizbony zamordowano tam wśród dnia czterech Anglików na ulicy. T i m e s umieściła list Hrabiego da Taipa do Don Pedra. Jako Par portugalski udaje się bezpośrednio do Regenta, i uskarża się, lZ źli doradziy usiłowali skazić sławę jego a zapał i wdzięczność, z jakiem! Portugalia przyjęła swego oswobodziciela, we łzy zamienić» Powodem do lego pisma, było samowolne postępowanie Ministeryum względem zadzie» rzawienia tabaki i tytoniu. Pan Cordeiro otrzymał bowiem to monopolium za summę 1200 Contos de Reis (blisko 250,000 funtów szter); gdy jednak Migueliści posiadają prowineye, nie mógł więc dopełnić warunków kontraktu. Ministeryum przyznało to rezolucyą swoją z dn. 10- Września i lecz nagle wyszło inne postanowienie, aby wszelką własność kontrahenta za należność 500 Centoe de Reis wzięto w sekwestr. W końcu Hrabia wzywa Don Pedra, aby przełożył w Radzie Stanu, iżby nie mówiono, że rząd jego niewiele się różni od rządu Don Migueia. Hiszpanii. Wkrótce więc zapewne i sam przybędzie na ziemię hiszpańska.

S 2 w t c y a, Z S z t o k h o l m u, dnia 10. Listopada.

Towarzystwo umiejętności i literatury w'Rothenburgu obrało Kapitana Ross członkiem swoim. Kapitan będąc u Króla angielskiego na o biedzie, miał szwedzki order miecza, który dostał po bitwie przy Rat an, w której się znajdował w stopniu Kapitana. Sąd przysięgłych uzna! wydawcę gazety A f t o n tid ni ng za winnego, z powodu umieszczenia projektu petycyi. Inny sąd przysięgłych ma w tejże samej sprawie wyrokować względem wydawcy Gazety A f t o n b l a d , która wspomniony projekt z Gazety Af to n t id n i n g przedrukowała. Mniemają, iż wydawca ten zostanie uwolnionym. Pan Boman, skazany na ociomiesięczne więzienie za umieszczone artykuły o polityce roesyjekiej, odwołał się od tego wyroku do «ądu nadwornego w Swea, który wzmiankowaną karę zmniejszył do 3 miesięcy.

Rozmaite wiadomości.

Z Leszna. - Dnia 5. Listopada r. b. odbyło się w lokalu gimnazyalnym uroczyste uwolnienie od obowiązków Dyrektora Gimnazyum leszczyńskiego, W, S t e fazyus z a, Radzcy konsystorskiego i szkolnego, który tenże, zasłużywszy się poprzednio krajowi w innych zawodach, przez dziesięć lat z niezmordowaną gorliwością i znaną powszechnie przezornością jak naj troskliwiej sprawował. Po długiej i dla kraju pożytecznej pracy, Mąż ten, z powodu nadwerężonego zdrowia, zapragnął nakoniec dawno już pożądanego spoczynku, Z tą uroczystością pożegnania dotychczasowego N aczelnika szkoły, połączono oraz insrallacyą nowego Dyrektora W go S c h 61 e r a, byłego Professora przy Gimnazyum w Gdańsku: a tak dzień ten dla instytutu naszego z dwóch względów ważny, umysły słuchaczów śprzecznemi napełniał uczuciami, wynikającemi z smutnego pożegnania pierwszego, a radosnego powitania drugiego. Uroczystość ta zaczęła się o godzinie 9 w obecności J O. X i e c i a Kur a t o r a, O r d y n a - ta Sułkowskiego, pod przewodnictwem Król. Kommiśsarza, Radzcy konsystorskie."/) i szkolnego, Kawalera różnych orderów W go Jak o b a, w przytomności Eforatu, Kollegium nauczycielskiego ij wszystkich uczniów. N aprzód zagaił uroczystość Król. Kommisearz, przemawiając w tkliwych wyrazach do wysłużonego Dyrektora, i przeczytał reskrypt wyeokiej Władzy szkolnej, uznającej bezwarunkowo wielkie około naszej szkoły Męża tego zasługi: poczerń instalował nowego Dyrektora Wgo S c h 61 e r a, zkąd piękne w przyr szłości dla Gimnazyum rokował nadzieje. Na tę mowę odpowiedział z widocznem rozczuleniem dotychczasowy Dyrektor i Radzca konsystorski Wny Dr. S tefa z y usz.-Poczerń w imieniu Eforatu Superintendent Wny JX. F e c b n er, Kawaler orderu Orła Czerwonego wynurzył swoje uczucia, które tym zywszemi i rzetelniejszerni się okazały, im ściślejsze z doświadczonym przyjacielem, do którego przemawia!, łączyły go związki; w końcu powita! nowego Dyrektora. Z kolei Jmć Pan Professor C a e s i u s w imieniu Kollegium nauczycielskiego wynurzył najczulsze dzięki W. S t e fazy u s z o wi, życząc mu i nadal wszelkich pomyślności; na końcu zaś zwrócił swą mowę do jego Następcy, którego w serdecznych powitał wyrazach. Tu nastąpiły mowy trzech uczniów klassy pierwszej (najwyższe;), w łacińskim, polskim i niemieckim języku. U roczystość tę zakończył W n y Dyrektor S c b o l er. Po krótkiej do zgromadzenia odezwie, rozwinął tenże w gruntownej i starannio wypracowanej mowie myśli swoje o szkole uczonej, oznaczył cel, dążność i granice harmonijnego wykształcenia człowieka, i dowiódł, że religią, nauki i sztuki zarówno rozwijać i pielęgnować należy. J. O. Xiąźę Ordynat Sułkowski Kura.

tor nietylko obecnością swoją raczył zaszczycić ten uroczysty obchód, ale nadto dla uświetnienia tak ważnego dla szkoły wypadku, wspania« ły dał obiad, na który wszyscy nauczyciele i członkowie Eforatu zaproszeni zostali. - Wieczorem zgromadziło się Casino "tutejsze dla zakończenia wesoło dnia tego. Życzenie ucznlOW złożenia Dyrektorowi S t e f a z y u s z o wi dowo d u niewygasłej wdzięczności i przywiązania, później dopiero ziścić się mogło, gdy nadszedł z Wrocławia zakupiony przez nich pięknej roboty srebrny kandalabr, który Mu w kilka dni potem przed zgromadzoną młodzież szkolną, przy głośnych okrzykach wdzięczności ofiarowany został.

Marcin Stryjkowski pisze w kronice swojej, ze w bitwie z Tatarami pod Sokalem, stoczonej r. T5ig.: "Fredro, mąż wielkiego serca, mogąc ubieźeć, skoczył między Tatary z kopią, zabiwszy ich kilku, bił się tak długo, póki mu sił starczyło, a nie dał się pojmać, aż go w sztuki rozsiekano." (W wydaniu warszaw. Bohomolca, str. 738.) - Sokal, równie jak Częstochowa na Jasnej-Górze,był takie sławny z drukowania »łych książek, szczególnie wierszy nabożnych; siad, jak K. W. Wójcicki pisze, poszło przysłowie: "Wiersze i kadencye Częstochowskie, lub ze skrzyni Jasno Górskiej." Trembecki wolał na tłych poetów: Co was dziś do pisania złych wierszY zapala.

Godni wieszczkowie Jasnej Góry iSokala! Ustala prassa w Sokalu, zamilkła w Częstochowie, ale źli poeci dotąd niestety nie milczą!! (Rozm, Lwówek.)

Poeta niemiecki Mikołaj Lenau w poezyach swoich, roku zeszłego u Cotty wydanych, umieścił takie trafny przekład pięknego poematu ziomka naszego Mikołaja Boloźa Antoniewicza, pod nazwą: "Pożegnanie. " Alexander Bronikowski, o którego pracach literackich dawno już słychać nie było, wydał w Lipsku nowy romans w 4ch tomach, pod tytułem: Das Verlobungsfest zu Murany (Uroczystość zaślubin w Muranach), pierwszy oddział dzieła, mającego mieć główny tytuł: "Die Magiareru" Z brzegów Wisły przeniósł się teraz nad brzegi Dunaju, i ze" znanym talentem opisuje prywatne jak i publiczne życie tak romantycznych w dziejach swoich Węgrzynów, Odessa z przedmieściami ma 50,000 dusz, nie licząc 10,000 takich osób, które nie mieszkają tam regularnie. Domów murowanych jest 3000, dworków 10G4, a sklepów 880. . Dzienniki zagraniczne donoszą o następujących wyszłych temi czasy dziełach rossyjskich: Poeta N. Jasyków zebrał poezye, w noworoczuikarh i pismach czasowych umieszczone, i wydał razem pod tytułem: Sticho tworenya, A. Weltmann, ceniony z przekładu staro-ru* skiego bohaterskiego poematu: Wyprawa Igora na Połowców, czyli narzecze nowo-rossyjskie, napisał romans historyczny, czyli bajeczny raczej, w trzech częściach, pod tytułem: Kaszczej bezsrhertny (Nieśmiertelny Kasztszej.) Konstanty MasaIski, znany zaszczytnie jako autor romansu StrelzczY, wydał teraz nowe dzieło tego rodzaju, pod tytułem: Czernoj jaszczYk (Czarny jaszczyk), opisując Petersburg z r. 1723., a zatem we 20 lat po jego wybudowaniu. Wilhelm Karlhof ogłosił drukiem dwa tomy powieści, pod nazwą: Po westi iraskazY, a Konstanty Bachturin mały opisowy poemat,pod tytułem: Wstuplenye i t. d. (Wstąpienie na tron Alexandra X. Twerekiego ); pisemka tego nie chwalą krytycy; wyszło 0110 w Moskwie, a wszystkie poprzednie w Petersburgu. (Rozm. Lw.) Pewien bramin z Kalkuty wytłómaczył na język bengalski jedne część poematu Lorda Byrona: Don Juan.

Sir Robert ker Porter, Konsul angielski w Caraccas, przysłał do Anglii próbkę pszenicy z Victoryi, tak bardzo zachwalonej przez Pana Humboldta, a to z powodu ii jest namłotna, i w krotkiem cza-.i> dojrzewa. Pszenicą tą, w ojczyźnie jej, L.i Victoria, w eryce południowej, zasiane pole, wydaje jak Humboldt twierdzi, na przestrzeni 14,520 stóp kwadr.: 2,160 do 2,5t>0 funt- zboża, gdy tymczasem we Francyi z pola takiejźe wielkości zaledwo 900 funtów pszenicy zebrać mo* ina. Jeżeli pszenica ta w innym klimacie równie tak prędko dojrzewać będzie, więc nią d. 15. Marca zasiane pole mogłoby już być żęte dnia 1. Czerwca, a zasiane drugi raz dnia 15. Czerwca wydałoby plon powtórny ku końcu Sierpnia, (Rozm. Lw.) Birmingham jest miastem angielskiem trzeciego rzędu, Trzech tamtejszych mieszkańców posiada majątku po milionie funt. szterl., 10 po dwa milion., so po trzy, j,o Po cz eo/»A a 100 po pięć mil. fnnt. szterl. lleżto mIlljOnów zgromadzonych jest w jednem mieście! Do summ tych należą zapewne i fałszywe pieniądze, które niekiedy w okolicy Birminghamu fabrykują, (Rozm- Lw.) Z Filadelfii donoszą, że kapitan U nderwood okrętu amerykańskiego "Bolivar" , w d. 9. Lutego bież. roku, w podroży do wysp Sandwich, odkrył niewielką wyspę, dotąd nieznaną, na Oceanie Spokojnym, pod l( i6' szerokości pótn" lG9° la' dług. wschodniej. Wyspa ta rozciąga się wzdłuż na mil sześć ku północnozachodowi i z zachodniej strony ma pasmo skał, które ciągną się na mil 10. Wynalazca na»«* l ją wyspą Farnhaba. (Farnham's island)

OBWIESZCZENIE.

P P. Interesenci, którzy półroczne prowizye w terminie Bożego Narodź. 1833. f« *łO Kassy prowincyalnćj Ziemstwa płacić mają, zastaną P P. Kuratorów kessy od godziny gtąj przed południem do godziny 1. po południu w Izbie kassowej, wyjąwszy dni niedzielne i świąteczne. Termin płacenia zaczyna sic z dniem J2tym i kończy się z dniem 24. Grudnia r. b; Gdyby wtemzasod takowych półroczne prowizye za przewłokę zapłacone być muszą. Posiadaczom kuponów wypłacane będą prowizye od r. aż do 16. Stycznia r. 1834q i« «z tyljto w godzinach wzwyż wymienionych; wzywają się zaś ci, którzy na więcej jak jeden kuponów i rożnych dóbr wypłaty żądają, aby dla ułatwienia czynności takowe podali Rendantowi z podpisanym przez nich wykazem, któryby numer, ilość i nazwisko dóbr, oraz z każdych dóbr osobno zebrane kupony obejmował. Przypominamy także obwieszczenie nasze z dnia 16. Stycznia r. b, względem wydania nowych kuponów, Poznań, dnia 22. Listopada i833Dyrekcya Prowincyalna Z i e m e t w a.

PATEN r SUbHASTACYJNY.

Grunt w miejscu na przedmieściu Si. Marcinie pod Nro. 19 położony, braciom Wnym Skórzewekim należący, a sądownie na tal. 2343 Bgr. 18 otaxowany, na wniosek wierzyciela, realnie publicznie ma być sprzedany. Tym końcem termina licytacyjne na dzień 29. Sierpnia r. b., na dzień 2 I{. Października r. b., 1 ostatni na dzień 28. Grudnia r. b. zrana o godzinie 10. w Izbie stron Sądu Zie- Ł miańskiego, pr.red Wnym Konsyliarzem Sądu Ziemiańskiego Helmuth, są wyznaczone.

Ochotę kupienia mający wzywają się, aby się na tych terminach stawili, z dodan en:, ż przybicie dla najwięcej dającego nastąpI, JeżelI prawne przeszkody nie zajdą. T3x3 i warunki kupna w Registraturze naszej przejrzane być mogą. Poznań, dnia 10 Czerwca 1833.

Król. Pruski Sąd Ziemiański.

ARAKI, białei inne od 8sgr. do iTal. 15sgr.

kwarta, Cygara Caba fama sto po 3 Tal. i inne tańsze, tytonie holenderskie i inne przedniejeze, Holenderka prawdziwa, Robillard jako i aromatyczne tabaki na oczy, ruskie mydło i świece, oraz wszelkich innych towarów transport cotyłko odebrał, z które mi się poleca Poznań, GarbaryNo 424.

J. N. Łeifgeher.

KF Z moich powiększaj części już otrzymanych artykułów jesiennych mogę mianowicie: świeży kawiar astrachański. świeże włoskie marony czyli duże kasztany, piękne soczyste cytryny, jako też przedni rum Jamaika i Arak de Goa, i lóine gatunki sera w nader umiarkowanych ce

na ch dostawiać i upraszam o łaskawe zaszczycanie mnie zleceniami. J. H. Peiser, *v narożniku J ezuickiei i Wodnej ulicy.

Prawdziwy francuzki normalny szuwaks świecqcy się fabryki P. J. Duchesne w Bordeaux» T e n szuwaks odznaczający się przez swą szczególniejszą wartość, ponieważ z takich tylko składa się ingredyency i, które rzemień razemjak naj dłużej konserwują i mu miękkość, gibkość, a przytem najpiękniejszy i najczarniejszy glanc nadają, nie zaś jak się u najwięcej fabrykantów zdarza, z ostrych, rzemień prędko niszczących kwasów składające się, znajduje się w Poznaniu na składzie i sprzedają się tylko u JP. K ajróła S e n f t l e b e n w puszkach Jfuntowych po 5sgr., \funtowych po 2 \egr. wrazzkar« teczką wskazującą sposób używania tego szuwaksu. A że szuwaks ten roztwarza się i tym sposobem prawie cztemastokrotną. ilość wydaje, przeto sobie ztąd wnosić można, jak nader niska tego fabrykatu jest cena. A' E. Miihlchen, w Reichenbach, Główny Komrnissarz J P. P. J, Duhesne w Bordeaux.

M łyny końskie )K do maszyn rznących sieczkę, także C # lllłyny do lllelenia śrotu, 9 « w rozmaitej wielkości, ma w zapasie i % A w et nach umiarkowanych \ )K M. J, Ephraim, % )K w Poznaniu, w Starym Rynku Nr. 79. j» C naprzeciw głównegoodwachu. %

Ceny zboża na Prusk mIarę l wag w Poznaniu. Dnia 25» Listopaa a 1833' Tal. igr. t*n. do 'lal. ign ten.

Pszenica, 1 10 1 n 6 5fyto » - 25 z Jęczmień 12 15 Owies . 12 6 15 Tatarka 12 15 Groch . X I 2 Ziemiaki 6 8 Siana cetnar a 1 ro fI. 15 18 Słomy kopa a 1200 ff . 4 4 5 Masła g arniec l 15 1 15