.;. 'J.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1833.01.05 Nr4

GAZETA

Wielkiego OZNANS

Xi<;stwa

KIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej" W Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannomki,

JW 4.

W Sobotę dnia 5. Stycznia 1833.

Wiadomości krajowe.

Z Berlina, dnia 2. Stycznia.

p r z yb y ł t u: JW Generał - Porucznik, peneralny Adjutant N. Pana i komenderujący 6tym dywuyonem, Tb i Je, z Torgawy. W y j e c h a ł : Ctsarsko - Rossyjski rzeczywisty Rad/ta Stanu, Baron M e ye n d o r ff, Jońcem do Petersburga.

U'WI'i.IVllWviVK

Wiadomości Z ranlCZne .

Królestwo Polskie.

Z Warszawy, dnia 30. Grudnia.

Dekretem N. Pana na dniu ig. Listopada »Petersburgu wydanym, cło od wołów i kona cały ruk 1833-, podług zniżenia poetalowieniem z do. 3. Kwietnia uchwalonego, rosiało zatwierdzonem. Jestto wielkiem dla ftloittwa dobrodziejstwem, i przyłoży się do [»gojenia b/<;ski przez pomór bydła w całym litmai krnju poniesionej, · Z L u b l i n a, dnia 2f. Grudnia.

Dnia 18 b, m. obchodzono w mieści.e Luses

» 3callIll Mikołajewicza; o godzinie l', zrana odbyło się nabożeństwo solenne w kościele katedralnym, przez JW. JXiedza Biskupa Wojakowekiego celebrowane, gdzie zgromadzeni urzędnicy wojskowi i cywilni, tudzież licznie obecni mieszkańcy,łącznie z duchowieństwem zsseiili modły do Pana zastępów za zdrowie i długie panowanie Najjaśniejszych OBob i całej dostojnej Rodziny. Wszelkie władze wojskowe i cywilne złożyły z powodu tej uroczystości powinszowania przed JW. Generałem - Adjulaniem Riidiger Dowódzrą korpusu. - O godzinie 41 ej danym "był obiad przez tegoż JW. Generała, na którym znajdowało się wiele osób wojskowych, urzędników i obywateli, - Tak w czasie nabożeństwa, jako i w chwili spełniania toastów, przy obied/ie za zdrowie i pomyślność Najjaśniejszych Osób, dały się słyszeć liczne wystrzały działowe, później wieczorem illominowauo domy mieszkańców i gmachy rządowe; na tych ostatnich jaśniały cyfry N ajjaśniejszy« h Sob nnizaiito«. Oprócz tego, danym był koncert przez amatorów muzyki i muzykę wojskową na fundusz i!Ja ubogich. Zakończył się nareszcie dzitń ten świetny spalonemi przez arlyleryą obecnie tu konsystująrą ogniami. eztucznemi, na placu wojskowym, gdzie równie licznie zgromadzona publiczność zabawie tej to,war«)8zybx U 2 C Y a. raia Chasse udzielają gazety nasze następują- I 7 Konstantynopola, d. 26. Listopada. cych szczegółów: "Było to istotnie rozrzewnia-A Z Adrvanooola donosi M o n i t o r O t t o - jącą sceną, widzieć starego Generała w pośmd rnań. ki o nieprzerwanych przechodacn woj- gruzów, jak S.ę troszczył, ze może niedawat «ka ma ono być wybornie urządzone i pełne dość mętnego opO.u. Marszałek usiłując do'ło oraz chęci walczenia z Arabami; ro- hgliwosci położenia jego rozproszyć, oswiad, 1 b o l o "owego mostu na rzece Marizj a czyi żegnając się Gtnertfowi samemu i obe»hliżaia sie do końca. cnym ońctrom holenderskim, źe ich piękna 0Wiadomość o zajęciu miasta Koniah prze» brona uszanowanie Francuzów na zawsze ita «o Uka eeioskie, n.epotwierdza się, i owszem wyjednała, i ie każdy oficer wojska francuzkie1 sza teraz iż to miasto ufortyfikowane go poczytywałby sobie za zaszczyt mieć ich za iOło na rozkaz tymczasowego dowódzcy iowarzyszow broni. "" Szanuję ja męztwo, boiska tureckiego Reuf Baszy. Wielki (powiedział Marszałek), wszędzie gdz.esię po. wiyvr miał stanąć główną kwaterą w lem każe, a te rozwalmy są najpiękniejszym swiądWezyr miai * b q k';fcm waleczności Holendrów."" - Marszałek mieście. N i e m c y . oglądając potem cytadelę i przystąpiwszy does7 Frankfurtu n. M., dn. 27. Grudnia. kad.y basiyonu Toledo, te wyrzekł słowa: l Gazeta tutejsza J o u r n a l de F r a n k f o r t "Bylo też cza«; General Chasse postąpił jat f zamieściła dzisiaj pod napisem "J «ńcy po- T a)J, honorowy, niemogłby się ani o dziendłu-l koiu" następujący artykuł: "Wysełają 60,000 Ul; trzymać. '"' wieka na oblężenie jednego punktu waro- Wydano tu dzisiaj następującą odezwę: ». «-». I ciągnie ono paralele, wystawia ba- "Współobywatele! U wszystk.ch ucywilizolerve s'trzeU do wałów i rzuca ty»iące bomb. wanych narodów jeńcy są nietykalni: ""KozObleżeni odpowiadają na ten ogień, i pod- brojony nieprzyjaciel nit jest więcej nieprzyjaC)l(aB całeso miesiąca padają na okopach j cielem."" - Dzisiaj jednak osoby zaślepione i.rjvledei ziemi zabici i ranieni. Może ro- pozwoliły sobie zelżyć w niewolą zabranych, »"miecie że 10 woj i. aP B»rUzo się mylicie. _ Strzeżmy się, aby nierozumiano , że tata I I Palmerston bowiem oświadoa przy ma sposób myślenia ogół ludności miasta, ktf Aos o bności wyborów, ie ci, którzy to wojną re dotychczas przez ludzkość i łagodność tal ,,' ',.. w wielkieiD się znajdują obłąkaniu, zaszczytnie się odznaczało., - Wspołobywi.

<<11*. *?b>K Gerard niechce na żaden sposób telfe' Chwila oswobodzenia naszego niech s" {\ nMcnTr>siiłł6'kv'we-nru u m «« .. _ 1 _ _ K, , i - i. _.......":,,.,; .,.",..T .tin Mr, zezwolić, aby Holendrów w niewolą sabra też starce chwila A zapomnienia, nawet dla tych nych w podroży do Łrancyi nazywano "jen- 1 < A ry nami, k t własnych interesach pOT orz y w cami wojennymi." Idzie więc tylko o to, z n a c z n e ponosili szkody. Oby między nami aby teraz wydaC nowy słownik, w który roby 'ylko byli przyjaciele p"koju i obyśmy wszy. bomby, granaty, kariacze, proch 1 ładunki s' kie usiłowania nasze jedynie tylko ku utwietoznaczono jako amuoicyą pokoju. Przysta- dzeniu szczęścia ojczyzny naszej skierowali. - jemy na to; jedna tylko rzecz niejak.egos d Burmistrz G e r a r d L e g r e II e . ) nas nabawia kłopotu; jeśli bowiem zabrani Holendrzy niesą jeńcami wojennymi, czemUi oni są? "Sąto mężowie, wyraża jedna gazet» belgijska, którzy w skutek środków zniewalających zostali uj ęci!" Istotnie djiwne przyaresztowanie! Nic więc niepozostaje, jak tylko całą załogę Aiuwerpską stawić przed są<l, ponitwaz się dopuściła zdroiności, dawając opór środkom zniewalajarym, - wykroczenia więc takiego, co powinno być jeszcze umieszczone w księdze praw. Tymczasem proponujemy, ponieważ bomby i kule teraz są znakami pokoju, aby tych walecznych, co ai do ostatniej chwili bronili ewojej warowni, nazwano ..jeńcami pokoju." Tytuł zaszczytny; rzecz tylko sama nieco dziwna." B et g i a.

Z Antwerpii, dnia 26. Grudnia.

O odwiedzinach Marszałka Gerard u Gene

F 2 a n c y a.

Z P a ryż a, dnia 25. Grudnia, Wiadomość o poddaniu się warowni Ant werpskiej nadeszła tu wczoraj do hotelu Miwi stra wojny w południe przed 1. Natychmiast; po odebraniu tej pocieszającej nowiny udali się Ministrowie, którzy się właśnie w lej chwif li zeszli byli na obrady w hotelu Pana Soult, 'J corpore do Króla, aby N. Panu. udzielić tj wiadomości. Miastu oznajmiono już o godz, I przez wystrzały dział domu inwafuiow, a Wl« czorem w teatrach ze sceny. Kapitulacya Generała Chasse stała się dzisiif dla towarzystw jak i dla gazet powodem ch rozmaitych rozumowań; tylko w jednym wzglJ dzie zgadzają się zdania wszystkich; wszyscy!" bowiem chwalą niezmiernie waleczność, trwałości zręczność wojska francuskiego, i ci szą się z pomyślnego wypadku 1 z ukończeiwj zdania o korzyściach i skutkach, które wzięcie warowni na Francyą i załatwienie pytania belgijskiego wywrze. Tymczasem kiedy F r a n c e trou ve Ile, jeden z organów ministtryum, twierdzi, źe zdarzenie to zadość czyni godności Francyi iSkaldę oewobadza, w Kur y e r z e fI. czytamy, co następuje: "Ponieważ sama istność sprawy Holendersko Belgijskiej tego wymaga, aby nowe powstały trudności, skoro dawniejsze są, uchylone, idzie więc teraz o uetąpienie części terrytoryum, które jeden na ziemi drugiego posiada. Jestźe, dopóki Holendrzy pozostaną w dzierżeniu twierdz nad Skaldą , konwencya londyńska uskutecznioną i przyczyna słuszna, aby wydać część Limburga i Luxenburga należącą się Holandyi? Gdy dziełaswego dokazali, dyploinacya znowu czynną będzie, usiłując rozstrzygnąć pytanie względem wolnej żeglugi na Skaldzie; pokaże się wkrótce, czy zdobycie cytadeli sprawę istotnie ułatwiło; Kroi Wilhelm, w nadziei swojej zawiedziony i przezstratę poniesioną otuchy pozbawiony, albo się pokaże skłonniejszym do ustąpienia, albo rozdrażniony nic nitzechce efolgować, aby oczywiście dowieść, że kroki nieprzyjacielskie sprawy całej nieuchyliły , oraz aby sprawiedliwie rządowi francuzkiemu powiedzieć: "Jakież więc plony zebraliście z krwi rozlanej?" Oba rezultaty są w równym stopniu do prawdy podobne. Hiszpania.

Z Madrytu, dnia u. Grudnia.

Mówią o nowym dekrecie amnesty i, który 6 tylko osób, mających być wyraźnie wymienionemi, wyklucza od łaski Monarszej. Królowa Francyi ma podobno wielki udział wtem powtórnem ułaskawieniu. - Słychać, źe rząd nasz przez listy okólne do rozmaitych władz Królestwa tymże zalecił, aby tym wychodźcom Portugalskim, co się przez Hiszpanią do Portugalii % powrotem udawać zamyślają, przejścia zabroniły. Mówią tu powszechnie, źe Infant Don Carlos złoży urząd naczelnego wodza wojsk hiszpańskich; następcą jego mienią Infanta Francesco di Paula. - Codziennie widać tu żarliwe odezwy poprzy bijane na rngach ulic przeciwko Królowej i ułaskawiony m wychodźcom. Karoiiści ruszą sobie-, źe się uda duchowieństwu podczas postów przez kazania swoje podburzyć zaślepione i zabobonne pospólstwo. Przeto też rząd wszelkich chwycił się śroeików ostrożności, aby zapobiedz złemu. - Słychać, źe P. Augustyn Zea Bermudez, naj starszy brat Ministia, uda się do Londynu jako sprawujący intr-resa (Charge d'AlFakrcs), że zaś młodszy jego brat, P. Salvador Zea miejsce podobne 0trzyma w Paryżu. Zdaje się to być środkiem bardzo rozsądnym, kiedy tuszyć sobie wypada, źe polityczne zamiary Ministra nikt z szczerszą chęcią popierać niebędzie, jak bracia jego. Głoszą tu publicznie, źe rząd postanowił uformować 3000crrry pułk Szwajcarów (Wal 0nes); inni nawet opiewają, źe zamierza 5 takich pułków utworzyć, a między ieirii I pułk jazdy, aby takim sposobem otrzymać znaczną siłę zbrojną, na którąby się można było spuszczać w każdym razie. Wszakże powątpiewamy bardzo o prawdzie tych pogłosek, gdyż takie rozciągnienie środka tego łacnoby mogło przybiać charakter zawisny. Po r t u g a t i a, Z O P o rt o, dnia 9. Grudnia.

Onegdaj zawinął tu angielski szoner Pike z depeszami z Anglii; mówiono powszechnie, źe zawierają uznanie Donny Maryi ze strony Anglii i Francvi.

blokada, która tu tyle sprawiła trwogi, i która bez wątpienia bardzo wiele wpływać mu-' siała na kwestyą sprawy portugalskiej w Anglii, przerwaną tu została w bardzo osobliwy sposób. Para pięknych brygów stała przed portem. "Venus" z węglami i sianem, a "Walcome" z 24 końmi, które jeden spekulant z Plimouth tu nadesłał. Gdy za dopięcie celu każdy podsternik 10, a każdy majtek 5 funt. szteI. mieli sobie zapewnione, postanowili niezwaźać na bateryą i doświadczyć, czy rzeczywiście blokada jest przestrzeganą. W przeszły piątek o godzinie rszej w południe, przy pomyślnym wietrze, zbliżyła się naprzód "Venus" z węglami do rogatek portowych i zabierała się do ich przełamania, chociaż baterya w tej chwili dawała ognia z 8 dział 24funtowych. Widowisko było razem zabawne i straszne, widzieć biedną "V e n u s" wystawioną na tak wielki ogień; wyglądaliśmy co chwila jej zatopienia, lecz z największćm naszem podziwieniem nienaruszona, spiesznie posuwała się naprzód, pędzona mocnym wiatrem, tak, iż kule działowe mijały ją lub nie dosięgały. Baterye gęsty ciągle sypały ogień, ale działa źle były wymierzone, lub szybkie poruszenie okrętu niedozwalało i-ii trafiać docelu, i śmiała "Venus" przy licznych okrzykach szczęśliwie wpłynęła do Oporto. Za jej przykładem poszedł "Welcome" i mało uszkodzony, przepłynął szczęśliwie. Widzowie dziwiąc się odwadze majtków, śmiali się z nadaremnych usiłowań bateryi Dom Miguela. Naruszenie jednak blokady pod banderą angielską, może dać powód Dom M guelowi do zażaleń. Widziano ile radości okazywali żołnierze w bateryi, gdy im się udało ustrzelić banderę brygowi "W' alcome".

Dziennik Flora donosi, ie Paganini komponuje operę. Będzieto zapewne dzieło oryginalne, które, jak Mozarta prted lat 40, nową epokę stanowić będzie w muzyce. Były Król Hiszpański, Hr. Survilliers, teraz w Londynie bawiący, ma właśnie lat 65. N osząc koleją korony N eapolu i Hiszpanii, ostatnie lal piętnaście ijł w okolicy Filadelfii I zachowywał we wszystkiera zwyczaje osadoików amerykańskich. Hrabia Stirvilliere jest jeśli nitnajcelniejszym, lo niezawodnie najprzyjemniejszym z braci N apoleona. Jest on jednym z pierwszych tegoczesnych badaczów natury. W f. 1799- wydał niezły roniansik w języku francuzkiro: Mohia. Poddani jego na pól-wyepie dawałi rnu przydomek Króla butelek. Z małżonką swoją, Klarą z domu de Toulon, ma dwie córki, wydane za jego synowców, eynów Lucyana i Ludwika Bonapartego i one odziedziczą' jego m.ijąttk. Hrabia Survilliers opowiadał, ie gdy podczas oetatn ej bytności swojej w Washington odwiedził Prezydenta Jackson, chcąc się z nim pożegnać, następująca między mmi wazczęla się rozmowa: "Familią WPana wysoce zawsze ceniłem, a brai jego, Cesarz, był mi wzorem w wojnach moich." "Czy tak Mości Prezydencie? Zaiste, wiele honoru zrobiłeś W Pan Napoleonowi." Pewna <<lama angieleka wydala szczególniejszą odezwę "do płci żeńskiej wszystkich etanów Anglii", zaibęcająe lakową, by zajęła się umorzeniem narodowego długu angielskiego. Autorka wezwania tego wątjiiąc o lem zupełnie, ażeby mężczyźni byli kiedy w stanie uwolnić naród od tak ogromnego ciężaru, wzywa pleć niewieścią do lego chwalebnego przedsięwzięcia. Lękamy się tylko - mniema dziennik T i m e s - że len dobro- rnyślny zamiar spełznie na niczem. Ileżlo bowiem potrzeba pieniędzy danych damom znakomitym na szpilki, ile oszrzędzo. nego wdów grosza, ile poborznyili dochodów kobiet klass niższych, ażeby zapłacić dług ośmset milionów funt. ezterl. J estto jednak nowy, tudzież parryotvezny pomysł, i niemało zapewne rozczuli Kanclerza Izby skarbowej. Słyszeliśmy już nieraz o towarzystwach dam, zberjjątych pomiędzy sobą składki na różne szlaihetne cele, np. na roz szerzenie ewangelii w krają: h obcych, na wsparcie Greków, na uposażenie rozmaitych zakładów ludzkości i t. p., lecz dotąd niebyło jeszcze towarzystwa płci niewieściej, w za

miarze uwolnienia Anglii od długu, nagromadzonego przez tyle wieków. W Stanach Zjednoczonych Ameryki północnej zawiązała się nowa sekta, zwana M arm o n i t a m i . Członkowie tej sekty udali się do Jackson County, na zachód od Missouri i zakładają tam duże miasto, opasane grubemi murami, które Jeruzalem zowią i twierdzą, że przyobiecany w biblii messyaez roa osobiście znajdować się w ich gronie, i że między innemi cudami już kilku zmarłych wskrzesił. Dziennik Dorfzeitung donosi wreszcie, że słynny fanatyk Proli albo M uller z Offenbach zjawił się właśnie w Economy, w Ameryce północnej. Mieni się być Hrabią Lyon, lubo daje do zrozumienia, ie właściwie jest Xiecie.re, i że niejaką P annę Hausser z Frankfurtu poślubił na lewą rękę. Mówi, źe jest tym samym boskim posłańcem, który w I. 1813. sjirawjł tęgą zimę, co armią francuzfcą zniszczyła, i ie cholerę sprowadził. N aprzód zamyśla zbudować miasto koło Ohio, potem założyć Królestwo, podbić całą Amerykę, w 144,000 wojska przejść suchą nogą przez Ocean, zdobyć Chiny i całą Azyą, a nakoniec oswobodzić Europę od Turków. Dotąd jednakże djiała tyflo w małym obrąbie, -i poprzestaje na iero r że ludziom pojedynczo rozum i pieniądje odbiera.

Zdatny ekonom, gospodyni, ogrodnik i włodarz, mogą być umieszczeni w Golęcinie pod Poznaniem.

Szanownemu Obywatelstwu i prześwietnej Publiczności donoszę niniejszem najuniżeniej , ze tu w mieście Szrodzie, otworzyłem Handel win węgierskich, ilancuz-kich, araków, eic., i przyrzekani przy najlepszym gatunku naJurniarkowańsze c< ny. Szroda, dnia 4. Stycznia 1833.

Hipolit Klerykowski.

<I Machiny do rznięcia sieczki; )I( w najnowszym ulepszonym kształcie, A jako tez pojedyncze szalone i pędne koła «f do machin, znajdują się znowu w zapa« situ M. J. Ephraim, 4? w handlu żelaznym", Af w Poznaniu w starym rynku Nr. 79.

Jf naprzt ciw głównego odwachu.