vx

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.06.28 Nr148

JI.

Lk

Wielkiego

Xu

IX

Xiestwa ZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dehera i Spółki. - Redaktor: A. WannoWthu

JW 148.- We Wtorek dnia 28. Czerwca 1836.

Wiadolllości krajowe.

z Berlina, d. 26. Czerwca. J, K. M. Xiezna Luilowika, wdowa po Xieciii Antonim Radzi wile, wyjechała stąd do Cieplic, JJ. 00 Xiqstwo Wilhelmowie Radziw i ł ł o w i e wyjechali do Cieplic.

A 'v,,' * "VłV*'" 'WM AW"

Wiadolllości zagranIczne.

F 2 a n c y a.

Z Paryża, dnia 17. Czerwca.

Listy 2 Tulonu z dnia 13. b. m. donoszą: Okręt liniowy »Montebello,« i korweta »La Diligente," udały się dziś rano, po odebraniu jnetrykcyi od rządu, pod żagle; przeznaczone one ImQą być do Grecyi dla utwierdzenia rządu Króla Ottona. Mamy juz okręt liniowy, fregatę, 5 brygów i 3 korwety na Wschodzie; stacya ta zatem z nowćm wzmocnieniem skia dać etę będzie z 11 okrętów, między któremi okręt jeden o trzech pokładach, okręt liniowy o 74 i fregata o 60 działach. Okręiy Miasto "Marsylia" i "Nestor" przybyły tu od ujścia Tafny, skąd d. 5. wypłynęły. Wojsko, które tamże przewiozły, w liczbie 3000 ludzi, zostało w obozie z wielką radością przyjęte. Przy ich odejściu przypłynęły tam takie okręty "Sami

Petri** i "Kerminie" z 1500 ludźmi na pokładzie, z Francy i. Po nadejściu tych posiłków armia nad Tafną 8500 ludzi liczyć będzie« Obóz był dobrze zaopatrzony; chorych mało było i tych do Oranu przewieziono. Adbel Kader nie pokazał się od kilku dni. W Iłach« gunie założono wielkie magazyny i składy ainunicyi. Kur y e r fr a H c u z le i twierdzi, że Ministre« wie Cesarza marokańskiego w ićj samej chwili, w której rządowi francuzkiemu wszelkie obietnice czynili i zapewnienia dawali, zosta« wali w naj ściślej szych związkach z nieprzyjaciółmi Francyi w Mryce. Rząd marokański, powiada ten dziennik, udaje że Sułtana za prawnego zwierzchnika Algieru uwaia; ale tonie należy do rzeczy. W Maju wpłynął z Kon« etantynopola przybywający bryg wojenny, który poprzednio otarł się o Bizene i ukazał przed Bugią, do portu Tetuańskiego, gdzie fÓ« wnie jak w Tangerze nie ma Konsula francuzkiego. Okręt ten wysadził zaraz na ląd kilku urzędników sułtańskich, którzy objuczeni podarunkami, udali się do Mequinezu, i przyjmowali odwiedziny nie tylko Kadych kraju tego, ale takie Marabutów, uchodzących w Tetuanie za agentów Adbel- Kadera, Sam Emir otrzymał fłatyszeryf od Sułtana, i związki jego mąją być bardzo obszerne. A przy tern wszystkiern Francya już od pół toku nie ma wny punkt, gdzie Maroko intryguj e i skąd się w broń i amuuicyą opatruje.

Z dnia 18. Czerwca.

N a wczorajszem o s t a t n i e m posiedzeniu Izby Deputowanych postanowiono stosownie do wniosku Hr. Larochefoucauld od d. 1. Stycznia 1838 r> zamknąć wszystkie domy gier. Wszystkie gazety tutejsze obejmują obszerne rozprawy o tej uchwale Izby. D z i e n n i k Sporów uważa, że to jeszcze pytaniem, czy skarb publiczny nie poniesie straty 5! mil. a sama stolica uszczerbku 1,200000 na dochodach swoich, bez korzyści dla moralności i o byczajów. Inna gazeta daje do zrozumienia, fe przedsiębiercy domów gier jednak jeszcze pottora lat czasu mają, aby swoje publiczne zakłady zamienić w tajne. Stosownie do listów z Madrytu z dnia 11.

General Cordova z stolicy tej jeszcze n>e wyjechał; wrzkomo czekał przybycia nowego Ministra wojny, Mtndeza Vigo, dowodzącego dotąd dywizyonem w Nawarze. - Listy z Ba jonne z dn. 14. donoszą, że nakazane przez D o n Carlosa nowe zaciągi do wojska, w N awarze mianowicie, trudności doznają. Za to zagęszcza się zbiegostwo w szeregach AngloKrystynów; ostatniemi czasy stawiło się 30 Angielskich oficerów i podoficerów i wielu prostych do Hernani, chcąc wstąpić w służbę D o n Carlosa. Dywizyon Krystynoweki, liczący 6000 żołnierza, wyruszył skwapliwie z Wittoryi do dolnej Arragonii w celu tamowania postępów Szefa powstańców, Cabrero. Adjutant Xiecia Orleańskiego przybył tu wczoraj w nocy pocztą. Po posłuchaniu u Króla odjechał znowu zrana z powrotem do Xiążąt. O pobutkach tej skwapliwej podróży nie mamy żadnych wiadomości. Z powodu zbliżających się uroczystości Lipcowych przedsiębiorą tu nadzwyczajne policyjne środki. Wszystkim gospodarzom zlecono, aby imiona obcych, do domów ich zajeżdżających, podawali a w sklepach handla» rzy kijmi, zabrano wszystkie laski szpadowe i wszystkie ołowiem napełnione kije. Z dnia 19 Czerwca.

U byłego zegarmistrza N aundorff, przebywającego tu od kilku tygodni, zabrano onegdaj korrespondencyą z wislą kupcami berlińskimi, z powodu czego wczoraj przed Sąd zapozwany został. Obkarzono go, że nieprawnie przywłaszczył sobie imię i przydomki Ludwika XVIT., Delfina Francyi; przeto go też aresztowano. Monitor pisze z Hiszpanii: _" Wedle listów zWiuoryizd. u. mianowany Ministremwojny Generał Mendez Vigo dn. 10. stamtąd do Madrytu odjechał. Generał Cordova chciał tylko przybycia jego się doczekać, aby potem zaraz powrócić do armii. Brygadę jedne wysłano do dolnej Aragonii; potyczki jeszcze nie stoczono. Generał Villareal objął naczelne dowództwo nad armią Karolistów na czas nieobecności Generała Eguja, udającego się do wód. Z Madrytu piszą z dnia 10., że GeneraI Lopez Bannos mianowany Generał-Kapitanem Granady." W piśmie prywatnem z Bajonny z dnia 15.

m. b. wyrażają: "N a nowinach z widowni wojny zbywa tu zupełnie; za to odbieramy pismo z Madrytu, wedle którego rząd pod względem sposobu myślenia Katalończyków w niejakiej obawie; doszła go bowiem sekretna wiadomość, że Anarchiści gorliwie zajęci utworzeniem związku między 3ms prowiucyami, Katalonią, Aragonią i Walencyą, w zamiarze ogłoszenia niezawisłości swojej od rządu w Madrycie. Towarzystwo, planem tym zajęte, miało z Barcellony wysłać Emissary uszów swoich do Saragossy i Walencyi, opatrzonych obficie w pieniądze i proklamacye,"

Hiszpania.

Dzienniki francozkie zawierają list z Madrytu z dn, 6. Czerwca, w którym wyrażono: Ścisk o pieniądze tak tu wielki, że jeżeli nie wynajdą jakiego środka do dostarczenia pienię, dzy, niepodobną będzie rzeczą opędzić nadal potrzeby wojska i służby rządowej. W exle, wystawione przez wodzów armii północnej i Katalonii), tutaj odrzucono i już ich się tu do 18 mdionow realów nagromadziło. Hez pożyczki trudno będzie wybrnąć z tej b' edy. Cta i inne podatki nic prawie nie pizynoszą.

Prócz tego i to nu pokoi Ministrów, że Mina odgraża wzięciem dymissyi; niema bowiem takiego, coby go w Katalonii zastąpił. Ma oń być obrażony mową Isluriza z powodu siraetnia matki Cabrery. Jeżeli się nie udobrucha, będzie go musiał Generał Manso zasiąpić. - Doniesienia z prowiiscvi zaspokajając?, a jeżeli i wybory pomyślnie wypadną, P P. 1st uriz i Galiar.o utrzymają się. - Ministrów,e dawniejsi korzystają z tego czasu powszechnego bezpieczeństwa. Martinez de la Rosa zajął się znowu swerni pracami literackiemi i kończy swój dramat Ąben Humeya. Toreno jeździ po Madrycie w wytwornym pojeździe, a Mendizabal chodzi po kawiarniach i miejscach przechadzek publicznych, opowiadając każdemu, co chciał zrobić z swoim programtnatem i wotum zaufania. Wszystkoto byłoby bardzo pięknie, ale najpiękniejsze są pieniądze; wybory takie jeszcze niepewne. Korrespondent lizboński gazety M o r n i n g - C h r o n i c l e donosi pod d, 10. m. b.: Głoszą, ie Xiąźę Ferdynand odbędzie niezadługo wielką podróż po prowincyach i takie Porto i Coitnbrę odwiedzi. Znajdzie on niezawodnie wszędzie dobre przyjęcie i wycieczka takowa wyda pod względem politycznym nader zbawienne owoce. Osoby, mające wielką powagę, ciągle jeszcze podają za rzecz pewną, źe Królowa jest w odmiennym stanie; ale z innej, równie wiarogodnej strony, zaprzeczają tej pogłosce. Między jednym kupcem angielskim i tutejszym urzędem celnym zachodzi obecnie spór względem wprowadzania piwa; i li z i e bowiem o to, czy- porter należy do napojów gorących lub nie. Zresztą w całej Portugalii jest obecnie tylko jeden browar i to maloznaczny; ponieważ zaś Portugalczykowie piwo bardzo lubią, sądzę przeto, źe założenie angielskiego browaru w tym kraju byłoby bardzo korzystne m przedsięwzięciem. Z powodu niedostatku zboża i wysokiej ceny tegoż w całym kraju dozwolono wyrokiem rządowym wprowadzić do Porto aż do dnia 31. Lipca 100,000 alqueirow (5000 winchesterskich kwarterów) pszenicy.

Pochlebiają sobie, że sprzęt tegoroczny będzie pomyślny.

JI u s t 2 Y a.

Z Wiednia, dnia 13. Czerwca.

W Medyolanie wybuchła cholera 2 wielką zaciętością; podobnie szerzą się i u nas różne rodzaje dyssenteryi, tak dalece iż już powstaje obawa, żeby ten straszliwy pomór i w tej stolicy powtórnie się nie zjawił. T u 2 C Y a.

Z K o n s t a n t y n o p o l a, d. 1. Czerwca.

(Gaz. powsz ) -- Wczoraj znowu goniec ang elski wyjechał do Londynu; wiezie zapewne udzielenia Lorda Ponsonby względem znajomej przykrej sprawy z Porta. Poseł nie ustępuje; lubo Porta urzędników niższych mu chce dostawić i Kadego w Scutari z urzędu złożyć, obstaje on ciągle przy ukaraniu Reis Efendego. Wszystkie usiłowania pojednania czynione przez Reprezentantów dworów wielLich, rozbiły się o skalę nieugiętej woli Posła angielskiego. Porta, b dąc w nadzwyczajnym kłopocie, zleciła była Seraskierowi, Chosrew Basay, aby z Lordem Ponsonby traktować zaczął i wyjąwszy warunek oddalenia Reis Efeudego na wszystko przystał. Wszakże usiłowania te na niczem się skończyły; Lord oświad- - czył, ie jeśli rząd jego do ofiarowanej satvsfakcyi się przychyli, on naturalnie na wszystko się zgodzi; musiałby jednak powątpiewanie swoje w tej mierze wynurzyć, kiedy znieważenie Anglika srogiej kary wymaga. Taki jest

stan rzeczy w obecnej chwili i obawiać się wypada, ieby Lord Ponsonby stolicy tej wkrótce nie opuścił.

*WWWVW*VH

Rozmaite wiadomości.

Od czasu jak potrafiono zastosować siłę pary wodnej do mechaniki, napróźnoszukano sposobu pewnego w każdym razie ustrzeżenia się od przypadków. Doświadczenie pokazało źe klapy bezpieczeństwa, i tafle z metalu topiącego się w wielkim stopniu gorąca, mogą w pewnych razach niebyedostatecznemi, gdyż; postrzeżono że rozsadzanie machin parowych pochodzi metyle od zbytku pary, ile od niedostatku wody w kotłach, jakowej niedogodności zapobiedz dotąd nieumiano. Kotlarz jeden z Neufchatel, nazwiskiem Mikołaj Bohn, znalazł teraz skuteczny na to środek. Robiąc kocioł parowy jednej z okolicznych fabryk: wpadł na myśl wprowadzenia do niego rodzaju pływaka, który się unosi na powierzchni massy wody, jaką kocioł zawierać dla regularnego działania powinien. Jak skoro wody ma zabraknąć, pływak ten zniżając się otwiera ma« łą klapę i wypuszcza parę, która« wypadając przez umyślnie przyrządzoną rurkę, wydaje świst tak mocny iż się daje słyszeć w całym budynku i ostrzega wczas ludzi o potrzebie napełnienia kotła. Ten ostrzegacz wkrótce zapewne upowszechni się i mechanik jaki we Francyi lub Anglii nie omieszka wziąść nań od Rządu wyłączny przywilej. W gazecie angielskiej S u n, czytamy: Dzienniki z Kantonu, pod d. 13. Stycznia, donoszą ie rząd Chiński zakazał wszelkiej komunikacyi między Lintin, Makao i Whempoa za pomocą statków parowych. Jest to wielka przykrość dla anglików bawiących w Kantonie i Whempoa. Wiadomo źe żonom i dzieciom kupców angielskich pozwolono mieszkać tylko w Makao, jednym więc z najprzyjemniejszych użytków machin parowych, była łatwość z jaką ci kupcy mogli często nawiedzać swoje rodziny, Ale rząd Państwa Niebieskiego całkiem odrzuca okręty dymiące, nazywając je nieprzyzwo i t e m u, i baterye nadbrzeżne mają rozkaz strzelania do nich, ze wszystkich dział. Próżne były usiłowania ażeby przekonać władze o użyteczności i niewinności tej żeglugi. Statek parowy Ogród poważył się 1. Stycznia mimo tego zakazu podejść z Lintin pod Whempoa, ale był przywitany wystrzałami bateryj z obustron rzeki Bogue i zmuszony do odwrotu. Jedną z wybornych przyczyn które ludność angielska daje dla corychlejszego dokonania a ztamtąd do Preston, jest ta: drog przechodzić będzie przez Greatna Green. 0) Tym sposobem można będzie uwieźć sobie kochankę z Londynu rano, wziąść z nią ślub w uprzywilejowanej kuźni i wiocić na wieczór do stolicy. Rodzice, ledwo będą mieli czas spoetrzedz nieobecność córki, kiedy ta już mężatką zastanie. Niemałą też jest korzyścią i to, ie na drodze żelaznej pojazdy z tylu jadące nigdy nie mogą dognać tych co je choćby o minutę poprzedziły. Ojcowie i opiekunowie próżnoby rozrzucali złoto: machiny parowe są głuche na podobne pokusy, i kochankowie bezpiecznie będą mogli dążyć do celu swych życzeń. Hrabia Berkeley Craven, dobrze znany w najwyższem Londyńskiem towarzystwie, 21. Mąja zastrzelił się w skutku przegrania 30,000 funtów ezterl. w rozmaitych zakłada,ch, podczas wyścigów konnych w Epson. Smierć tej ofiary zakładów wielkie uczyniła w Londynie wrażenie.

*) U_ do łrania tąjemnych ślubów.

Po przerobieniu dawnego klasztoru Benedyktynek na dom szkolny, pozostały następujące przedmioty na sprzedaż: i) trzy figury z kamienia ciosanego, mianowicie : a) Matki boskiej z dziecięciem Jezusem, 7 stóp wysoka, b) Chrystusa błogosławiącego, 7 stóp wysoka, c) Matki boskiej z dziecięciem Jezus, trzy stopy wysoka; a) ozdoby z kamienia piaskowego nad drzwiami umieszczone, mianowicie: trzy figury z kamienia ciosanego, trzy st9PY wysokie, Matka boska z dzi. cięciem, Sw. Jadwiga, oraz figura innej Święty i dwóch aniołów. Nakoniec: 3) krzyż z dachu kościoła (mirdziany); 4) krzyż z dachu kościoła (żelazny); 5) kamienie piaskowe rozmaitej wielkości, i 6) około 30 źtlaznych krat od okien.

Chcący nabyć te przedmioty oglądać je mogą na miejscu; sprzedane zostaną według cen taxy. Kupiec Bielefeld, nasz współczłonek, trudnić się będzie sprzedażą, Poznań, dnia 25. Czerwca 1836.

Dozrir szkoły Ludw i K i.

Handlu t\. t Guinptecliia nie będziemy nadal utrzymywać, ale takowy zaraz po Sw, Janie odstąpimy Panu Andersenowi, który nim obecnie zawiaduje. Wzywamy przeto wszystkich dłużników wepomnionego handlu, abyna Sw. Jan bieżącego roku należytości tego handlu do rąJ<. Pana Fryderyka Bielefelda, lub też do rąJ<. Pana Anderscha złożyli, w przeciwnym bowiem razie zniewoleni będziemy powierzyć ściągnienie długów wspomnionych jednemu z tutejszych prawników. SuUcessorowie K. F. Gumprechta, OBWIESZCZENIE.

Z przycziny zmiany dzierżawy w wsi Długich pod Wschową drogą prywatnej licytacyi najwięcej dającemu dnia 1. Lipca r. b. przedawane będą przeszło 60 sztuk bydła pięknej s zlaskiej rassy. Handel przedmiotów kunsztu W. K al KO w* skiego przy Wodnej ulicy Nr. 1&5. poleca swój zbiór obrazów olejnych, miedziorytów, odcieków kamiennych, monet, medalów, minerałów, materjałów rysunkowych i malarskich, maskę Napoleona Dra Automarchi i innych tym podobnych rzeczy. X X X Prawdziwe skrzypce krenionezkie Amaiego z r. 1633. i takież skrzypce Antoniego Siraduarego z r. 1693. znajdują się do przedania w bandlu płodów kunsziu W. Ralkowskiego przy Wodnej ulicy Nr. 185(>dy zamyślam handel towarów modnych poprzestać, przeto oświadczam uniżenie, że kapelusze, czepki, prawdziwe blondyny, kwiaty, pióra, chustki, szale, tulę, Jaconett hafty, chustki batystowe, jedwabne i inne, rękawiczki, krepowe i gazowe suknie, nawet pod cenach wkupnych przedawać będę. R H a u ff.. Szeroka ulica Nr. III.

oprowadziwszy wprost z Holandyi prawdziwą holenderską tabakę, jestem w stanie najlepsze gatunki tej tabaki sprzedawać po jak najumiarkowańszyrh renach i zwracam szczególniej uwagę Publiczności na tabakę N e s s i n g zwaną, w najprzedniejszym gatunku. Poznań, dnia 24. Czerwca 1836.

J. M. Friedlaender, przy Szerokiej ulicy Nr. Igą. Wyciąg z tJerimsłŁiego »ursu papierów · d

I pienię zy.

Papiera- GotowiDnia 25. Czerwca 1836. mi zną po po Obligi długu państwa . . 102J iOlf Obligi bankowe ai do włącznie Zachodnio- Pruskie listy zasta1031 102» Łłi ty zastawne W. Xi stwa Poznańskiego. » 104* . .

Wsehodmo- Pruskie 1021 1021 . . . 10Si