GAZET

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.07.28 Nr174

Wielkiego

Xi ę stwa ZNANS

KIEGO

Nakładem Drukami Nadwornej W. Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannomhi,

JMilŁ - W Czwartek dnia 28. Lipca 1836.

es

Wiadolllości «zagraniczne.

1 '." i' * , Królestwo Polskie. ]l Z nad granicy polskiej, z d. 7. Lipca.

Po powrocie Xiecia Namiestnika Królestwa z ostatniej podroży jego do Petersburga, spostrzegamy nową ożywioną czynność we wszystkich odnogach wewnętrznej adminisiracyi Pol- P R A W O ski. Rząd postanowił znaczne ponosić ońary, o szlachectwie w Królestwie Polaby dobry byt kraju, nadwerężony przez re- ski e m. wolucyą, znowu podzwignąć. W tym celu (Dabiy ciąg.) popiera nadewszyetko sprowadzanie i przywę- O d d z i a ł I I. O nabywaniu szlachectwa drowanie dobrych osadników, mianowicie ze osób stego. Art. 9. Szlachectwo osobiste na * etanu przemysłowego, nadając im nietylko bywa się: i) prz<rz otrzymanie officerskie» tymczasową wolność od opłacania podatków, go stopnia przy uwolnieniu ze służby wojlecz też wspierając ich przy zakładaniu nowych skowej; 2) przez służbę nie szlachcica w urękodzielni bezpłatnem ,dostarczaniem matę- rzędowaniu cywilnem, poczynając od Xtej ryałów do budowania. Srodki takowe już za- klassy podług ogólnej klassyfikacyi urzędników czynają dobre przynosić owoce, kiedy nie- cywilnych królestwa Polskiego; 3) w skutek które od lat 5 prawie zupełnie spustoszone otrzymania orderu Rossyjskiego, przez osobę okolice stopniowo pracowitemi Niemcami, mia nie zostającą w służbie, ani teź będącą szlacowicie z Niemiec południowych, zaludniać checkiego sianu; 4) przez szczególną laskfj eię zaczynają, którzy tam fabryki wełny i lnu Monarchy. Art. io. Szlachta osobista Roesyjcakładają. - Ws akże duch niespo ojnośc ska używa także i w Królestwie Polskiem praw i zagorza stwo, ktore tyle klęsk na kraj polskl _ onej służących. sprowadzIły, dobroczynnych rządu za mI " d d z i a ł I I I . O przechodzeniu i udzieczęściowo cenić nie umieją. W. L u b 1- Hę szlachectwa. Art. I I. Szlachectwo przyaresztowano ostatnierni c asy kIlku iczne przechodzi i udziela się: 1) prze» wateii, utrzymujących zabronIoną korre lnie; 2) przez małżeństwo. Szlachectwo

deticyą z sagranicą*. - Słychać, że Xiąźę Narr.iestnik w Sierpniu znowu z Warszawy wyjedzie i do Kijowa się uda" dokąd też N. Cesarz i Król przybędzie, któremu Xiążę "w podróży przez południową * Rossyą towarzyszyć ma. A. Przez urodzenie: Art. 12. Przez urodzenie, szlachectwo dziedziczne przechodzi na wszystkie dzieci prawe i potomstwo ich obojej płci: i) Od osób, które przed ogłoszeniem nmieiszego prawa były stanu szlacheckiego; a) oiloeob) które nabyły szlachectwa po ogłoezeniu ninejszego prawa. Art. 13, Szlachectwo dziedziczne nabyte przez służbę wojskową i cywilną, jakoteż w skutek otrzymania orderu Rossyjskiego Ctsarsko - Królewskiego, przechodzi od tego, który je pierwszy nabył, na wszystkie jego dzieci i ich potomstwo, nit wyłączając dzieci poprzednio urodzonych. Szła chectwo nadane przez szczególną laskę Monar chy przechodzi tylko na potomstwo urodzone po dniu nadania onego uszlachconemu, jeżeli przy nadaniu nie zostało rozciągnięte do dzieci przed uszlachetnieniem »rodzonych, B. Przez małżeństwo. Art. 14. Każdy szlachcic udziela ewej ionie szlachectwo bez względu na jej pochodzenie lub poprzednie, małżeństwo. Art. 15, Córka szlachcica dziedzicznego, wstępująca w związek małżeński z nieszlachcicem, zachowuje etan ewój, lecz go nie udziela ani mężowi ani dzieciom, JToż sarno rozumie się o wdowie szlachcica wstępującej w związek małżeński z nieszlachcicem, jakiegokolwiekby ona była pochodzenia. O d d z i a ł IV, O dowodach szlacheckiego etanu, l. O dowodach szlachectwa nabytego po ogłoszeniu niniejszego prawa. Art. 16. Dowodami nabytego szlachectwa po ogłoszeniu niniejszego prawa qa: i) Wydane na szlachectwo akta i dyplomata. 2) Patenty na stopnie officerskie i stany służby wojskowej w formie przepisanej sporządzone. 3) Noiuiuacye na urzędy cywilne i stany służby cywilnej na leżycie poświadczone. 4) Reskrypta N ajwyższe, tudzież patenta Kapituły Rossyjskich Cesarsko-Królewskich orderów na otrzymane ordery, a w braku łych dowodów, poświadczęnia Kapituły. 5) Postanowienia Najwyższe nadające szlachectwo bądź dziedziczne, bądź osobiste, 2. O dowodach szlachectwa nabytego przed ogłoszeniem niniejszego prawa. Art. 17. Dowodami szlacheciwa nabytego przed ogłoszeniem niniejszego prawa są: 1) Dyplomata panujących lub konsiytucye sejmów szlachectwo albo herb nadające: a) że osoba, która dowodzi szlachectwa, albo jej przodkowie posiadali tytuł Xiecia, Hrabiego lub Barona; b) ie oso ba, która dowodzi szlachectwa, jej ojciec, dziad lub pradziad, byli przed rokiem 1795. Dygnitarzami koronnymi, Członkami Senatu, albo Izby Poselskiej; ie sprawowali poselstwo przy zagranicznych dworach; c) że osoba, która dowodzi szlachectwa, jej ojciec, dziad lub pradziad, byli ozdobieni orderem Orla Białego lub Sgo Stanisława 1. klassy od dnia 2. (14). Września 1829 r; d) ie sam dowodzący, jego ojciec, dziad lub pradziad przed r. 1775. posiadali całe wsie z zupełnem prawem własności; e) że osoby, dowodzące szlachectwa otrzymały stopień officera polskiego, poczynając od kapitana, i że w r. i8 ' 5» lub później weszły w skład b. wojsk łCróbstwa Polskiego, a następnie nie miały udziału w ostatnim rokoszu. Art. 18< Dypl«mata panujących i konetytucye sejmów mogą być przedstawiane: o) W oryginale lub kopiach wyjętych z aktów znajdujących się w dawnych Metrykach Koronnej i Litewskiej. Kopie powyższe powinny być stwierdzone i poświadczone; Co do aktów wyjętych z dawnej Metryki Koronnej, w Kommissyi Rządowej Sprawiedliwości, a co do aktów z dawnej Metryki Litewskiej w iszym Wydziale 300 Des parlamentu Rządzącego Senatu. W tym ostatnim przypadku świadectwo okazanem będzie W Sekretaryacie Stanu Królestwa Polskiego, b) W kopiach lub wypisach z aktów umieszczonych w zbiorze praw zwanym "V ol umina Legum," tudzież w Dzienniku Praw Xięztwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Art. 19. Ty(:o;ly honorowe Xiążęcia. Hrabiego lub Barona, będą przyjęte za dowód szlachectwa wtedy, jeżeli prawo do posiadania onych rozpoznane zostało w swoim czasie przez były SAnat Królestwa Polskiego, a następnie osoby, którym tei prawa służą, zamieszczone były w roku i824- na liście Najwyżej zatwitrdzonej; iub jeżeli tytuły powyższe nadane są postanowieniami Cesarzy Rossyjskich, Królów Polskich.

(Dokończenienastąpi") .

F 2 a n c y a.

Z Paryża, dnia 17. Lipca.

Kilka gazet tutejszych twierdzi, że na mocy wyraźnego dekretu Ministra oświecenia publicznego, któiego wszelako tylko drogą poufałą władzom respekt, udzielono, "hisnuy* rewo lucyi francuzkiej przez P. T hi e rs" jako dzieło dla młodzieży szkodliwe w szkołach publicznych zakazane m zostało. P. Sauzet udał się przed kilku dniami do Arcybiskupa paryskiego, Pana de Quelen, celem użalenia się na znajomy, przezeń wyda ny okólnik do duchowieństwa. Arcybiskup podobneaii odpowiedział rnu użaltniamN Oświadczył, że od lat 40h duchowieństwu w niczem słowa nie dotrzymano. Kościół SL Gerreain i'Auxerrois nie byłby jeszcze lipcowej pałac arcybiskupi jeszcze nie odbudowany, chociaż ręczono za to już w r. 1834" Nareszcie uważał Arcybiskup, że w pałacu samym ducha prawdziwej pobożności nie widać, wiele krasomówczej filozofii a wiary mało. Pan de Quelen oświadczył oraz, źe się osobiście uda do Króla i zażalenia swoje mu przedstawi. Stało się to też istotnie dnia następneg o, i słychać, że Król Prałatowi odpowiedział, ii rząd żądaniom jego zad06yć uczyni, skoreto tylko będzie w mocy jego. - Onegdaj zostały tu w obecności licznie zgromadzonego ludu krewna Arcybiskupa Pana de Quelen i młoda nawrócona protestantka wyświęcone na zakonnice i wstąpiły do klasztoru. · A n g l i a.

Z Londynu, dnia 16, Lipca.

Korrespondent gazety T i m e s donosi z Dublina z dnia 13 : "Znarzną liczbę polieyantów, podinspektorów i nadkonstabelerow wraz z znamieniu m wojska oddziałem), wyprawiano do prowincyi północnych, w celu zapobieżenia wszelkim rozruchom przy sposobności zamierzonej w dniu wczorajszym processyi Oranźystów. Poczyniono rozciągłe środki ostrożności i poustawiono we wszystkich miasteczkach i wsiach prowincyi Ulster jazdę, piechotę i oddziały policyi» Cieszy mię t o, że doroczna uroczystość bitwy nad Boyne zupełnie spokój» Die się skończyła. W Belfast i po wsiach sąeiednich nie było żadnych obchodów a nadchodzące z pobliskich dystryktów wiadomości brzmią także pomyślnie. Jedyna nowina o przeciwnych wypadkach znajduje się w dzisiejszym numerze gazety radykalnej "N ewry Examiner", gdzie czytamy: "" Processya Oranźystów. Donoszą nam właśnie, źe czterech na processyi będących Oranżysiów pizyareeztowano i wczoraj wieczorem pod eskortą polieyantów i wojska tutaj sprowadzono i w Ballybot Bidę will osadzono. * III - Dzisiaj zajmowała się polieya śledztwem dotyczącem się powtórnego kuszenia o splugawienie posągu Króla Wilhelma. N ocy zeszłej albowiem rzucono kamień i flaszkę z czarnym inkaustem na posąg, ale obydwa przedmioty chybiły i spadły na podstawę. W nocy równie jak we dnie stoją polieyanci przy tym posągu na straży. Ci co nocy zeszłej straż odbywali, twierdzą, źe kamień ów i flaszkę z dachu domu pewnego rzucono. Słychać, źe polieya już ma ekazówki posłużyć mogące do wyśledzenia sprawcy." N i e m c y » M e r kur y S z wab s k i pisze A a waryi z d.

13. Lipca: »Już przed kilku laty 'dy N. obecnie panujący Król czyniąc zadoeyć przyjętym przez Króla Maxymiliana w konkordacie warunkom klasztory przywracać zaczynał, uczynili Jezuici celem wskrzeszenia swego w Bawaryi, korzystne propozycye, które jednak wówczas odrzucono. Teraz zaś po oddaniu zakładów naukowych pod dozór Benedyktynów, wznowili Jezuici ofiarowania swoje, oświadczając, źe dozór wszystkich naukowych zakładów bez wynagrodzenia przyjąć gotowi, co zważywszy na wielkie bogactwa, b ę. dące jeszcze w ręku towarzystwa Jezusowego, ra zbytnią chełpliwość poczytać nie można. Zdaje się, źe najwyższy wyrok w sprawie tej jeszcze nie nastąpił. Zdanie pewnej dostojnej osoby o tym zakonie miało się wprawdzie oetatniemi czasy na korzyść onego odmienić, do czego ta okoliczność, źe wiele rodzin ba« warskich z wyższej szlachty synów swoich do naukowych zakładów Jezuitów W Preiburgu oddaje i rekomendacye onychźe przez znamienitych urzędników zawdzięczających im swoje wykształienie, wielce się przyczynia. Prócz tego usiłowali pobożni i. uczeni mężowie duchownego i świeckiego stanu a miano« wicie pewien z badań swoich historycznych słynący professor, w gazetach i broszurach sprostować upowszechnioną dotychczas o Jezuitach opinią, oczyścić ich z zarzutów, które były przyczyną zniesienia ich w Bawaryi i powtórne zaprowadzenie ich wystawiać jako jedyny warunek religijnego i politycznego u« szczęśliwienia czasów naszych. Wszakże skłoni się zapewne rząd do spełnienia tych życzeń o tyle tylko, źe może w Monachium kollegium Jezuitów przywróci i im gmachy przez uniwersytet zamieszkałe i wspaniały kościół, dawniejsze ich własności, zwróci, kiedy uniwersytet i bez tego w roku przyszłym się wyprowadza. Co się tyrzy zdania ludu naszego pod wzglęiiem przy wrócenia Jezuitów i klasztorów w ogólności, wyznać trzeba, źe jest za niemi; ludzie tu przekonani, źe wskrzeszenie przynajmniej kilku zajsonów jest aktem pojednania i sprawiedliwości za nieprawne zagrabienie wszystkich dóbr kościelnych i skasowanie klasztorów. Są też i tacy, co w tych klasztornych zakładach zbawienne upatrują środki przeciw złemu wieku naszego, mianowicie przeciw wzmagającej się obojętności na wszystko to, co się ściąga do religii i wiary rzymsko- katolickiej. N areszcie uważamy, źe ofiara Jezuitów podjęcia się dozoru nad szkołami bezpłatnie, nawet i pod względem finansów dla obarczonego budżetu spraw duchownych l oświecenia korzystną być się zdaje. " Z Wiednia, dnia ir. Lipca.

N. Cesarz J mć uwolnił Wielkiego Kanclerza, Hrabiego Mittrowskiego, od osobistego znajdowania się na koronacyi w Czechach, B to z powodu częstego cierpienia podagry; zastępcą zaś jego mianował na tę uroczystość Prezesa Izby nadwornej, mennicy i kopalni, Xiecia Augusta Lobkowitz.

Hr, Senitt Pdsacb, Poseł nasz przy dworze toskańskim, został mianowany Posłem w Hadze, a dotychczasowy węgierski Kanclerz nadworny Reviczky, Posłem przy dworze toskańskim. Kompozytor walców Strauss, zaledwo nie umarł na cholerę; lecz już wyzdrowiał. Choroba ta zmniejsza się w tutejszej stolicy, a zwłaszcza na przedmieściach, gdzie była najgwaltowtiiijszą. Mocno jednak grassuje na innych przedmieściach, jakoto Leopoldstad1. W Laybach, stołec?nern mieście llliryi, < awiła sie cholera d. 25. Czerwca. Rzeczone miasto liczy 20,000 mieszkańców, z których w 4ch dniach blisko 400 umarło. Dnia sg« Czerwca dało się tam uczuć trzęsienie ziemi, i odtąd cholera nieco ustaje.

Rozmaite wiadomości.

z P o z n a n i a. - Dnia 28- Czerwca powiła iona oberżysty w Krzepszynie pod Kcynią okropny potwór, kióry jeszcze w % tygodnie przed rozwiązaniem kobiety żyć miał. Potwór ten miał po 6 palcy u każdej ręki i po 6 pałcy u każdej nogi; jedno zaś tylko oko na czole a zamiast nosa coś do trąby podobnego z grubym końcem. Zresztą stworzenie to miało postać zupełnie ludzką.

Wyjątek: z wykazu istniejących fa.

bryk w Królestwie Polskiem. - Województwo Piockie posiada zakłady fabryczne i rękodzielnicze następujące: Miasto Pułtusk roa fabrykę sukna, tkanin bawełnianych i lnianych; Ostrołęka ma fdbrykę eukna i tkanin bawełnianych, M/awa ma fabrykę sukna, Sierpc takie, Bieżuń takie, Krasnosiele takie; Wieś Kuchary ma fabrykę sukna cienkiego, nateraz nieczynną, z powodu, że w znacznej części zgorzała. Województwo Kaliskie w ogólności celuje fabrykami sukna cienkiego, rozmaitych tkanin lnianych i bawełnianych, gładkich i wzorowych, tudzież szkła kryształowego i żelaza. W szczególe: Miasto Kalisz ma fabryki: sukna cienkiego, grempli, wyprawy skór na eańan, zamsz, podeszwy, juchti t. p., BrpHer, wielki zakład do wyrabiania tasiemek i rozmaitych tkanin lnianych i bawełnianych, narzędzi ostrych i pojazdów; miasto Błaszki ma fabrykę sukna, Chocz takie, Do» bra (akie, Koźminek takie, Opatówek, fabry« ka wielka sukna w najlepszych gatunkach, fabryka porteru, kopalnia wapna, gliny ogniotrwałej i wszelkich materyaiów na porcelanę; miasto Turek, fabryka tkanin lnianych i bawełnianych i apretury; Konin, fabryka suknr; 'foło, fabryka sukna i przezroczystych tkanin bawełnianych; Kazimierz, fabryka sukna; Pyzdry, takie; Władysławów, takie; Sieradz, takie'; (spłonęła); Pabijanice, fabryka tkanin lnianych i bawełnianych, bielizny ciągnionej, cienkiego przędzenia lnu i bawełny; drukarnia perkalów z kompletną apreturą; miasto Łask, fabryka sukna; Bełchatów, takie; Koniecpol, fabryka tkanin bawełnianych, gisernia mosiądzu, kucia i walcowania miedzi, fabryka żelaza na sposób Pudlingu; miasto Zduńska Wola, fabryka sukna i rozmaitych tkanin lnianych i bawełnianych i przetaczkow; Częstochowa, fabryka rozmaitych tkanin lnianych, bawełnianych, gładkich, wzorowych i fabryka igieł; Działoszyn, fabryka tkanin bawełnianych, tabaki i tytoniu; Krzepice, fabryka tkanin bawełnianych; Mstów, fabryka eukna; Przyrów, fabryka tkanin bawełnianych drukowanych i fabryka sukna; Praszka, fabryka tkanin bawełnianych drukowanych i fabryka tasiemek; Wieluń, fabryka sukna cienkiego; Wieruszów, fabryka tkanin bawełnianych; Złoczew, fabryka tkanin bawełnianych i pojazdów. Wieś Czarnożyły, fabryka sukna i tkanin bawełnianych; Iwanowice, także; Sta* ra huta, takie; Kamienica Polska, fabryka tkanin bawełnianych; Poczesna, takie, '; Rędziny, takie; Tłokmia, także; Piętno, takie; Kobiele małe, fabryka szkła kryształ; Kobiele Wielkie, takiej Parzniewice, także, i żelaza; Punki, fabryka wielka lania i kucia żelaza; Brzyzno, kopalnia kamienia ciosowego; Czaj.

ków, fabryka żelaza; Ostrów, także; Kuszewice, także.

W księgarni Teodora Szerka na starym rynku pod Nr. 91. wyszło: KAZANIE podczas konsekracyi nowo wzniesionego kościoła w Trzciance, przez X. Kozłowskiego byłego Kaznodzieję Metropolitalnego Poznań«kiego, Proboszcza Kolegiaty Czarnkowskie/» powiedziane.

Cena Złp, J,