GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.08.31 Nr203

Wielkiego

ZNANSKI

EGO

TA

Xiestwai i.. mi-i./KIIEH6B--_ee i

Nakładem Drukami Nadwornej W. Dehera i Spółki. - Redaktor: JI. Wannwshi.

JW 203. - W S ro dę dnia 31. Sierpnia 1836.

Wiadolllości zagranIczne.

F2ancva.

Z P a ryż a, dnia 20. Sierpnia, Moniteur a l gerien z d. 13. b. m. donosi o nader smutnym wypadku. Kommendant Bugii, Pan Salomon Mussis, zaproszony byl przez Szcika poki.t-rń Messaoud na konferencyą, na której miano się naradzić względem warunków pokoju z Francuzami. Stawił on się w towarzystwie swego tłumacza Tabonifgo i kilku innych oficerów. Konferencya rozpoczęła się w nader uprzejmy sposób, ale wkrótce przybyło wielu arabskich jeźdźców, i gdy z 6trony francuzkiej zamyślano przeciw temu protestować, Arabowie dali ognia z ręcssnei broni, i Pan Mussis padł trupem wraz e swym tłumaczem. Reszta Francuzów ocalała 'tylko z powodu spiesznie nadesłanej pomocy, bo Arabowie zaraz się rozsypali. Generał · Porucznik Rapatel, dowiedziawszy się o tern smutnćm zdarzeniu, wyprawił okrętem parowym "Ful ton" 400 ludzi d'b Bugii, aby Arabów za tak niecne morderstwo ukarać.

Oprócz korpusu armii Generała Soryi ogłosiło się jeszcze podług M e m o r i a l b or dęła i s kilka innych regimentów za konatytucyą Z 18 U. roku.

D ziś nadeszły tu z Barcelony gazety aź do dnia g. Aż do tej chwili uznawano tam ciągle powagę Królowej. Po nadejściu wiado. mości z Malagi wydał Generał Mina nasie.pującą proklamacyą: "Katalończykowie! dowiaduję się z doniesień prywatnych, że spoko;« ność publiczną, na niektórych miejscach Królestwa naruszono . Wśród tych okoliczności odwołuję się do waszego prawnego Bposobu myślenia. Kilka dni jeszcze, a świątynia praw otwartą będzie; tam Reprezentanci narodu ca. łego iv zupełności użyją prawa swego dla utwierdzenia szczęścia i pomyślności narodu. Ber spokojności i porządku wolność prawna i obywatelska istnieć nie może. Pokładam w was zaufanie, źe się wszyscy około mnie zgromadzicie, aby w razie nawet potwierdzenia się powyższych wiadomości porządkowi powagę wyjednać, a tym sposobem oczywisty dacie dowód wytrwałości, tak właściwej Katalończykom. Wszystkie moje usiłowania do tego są zwrócone, aby Karolistów znieść, pokój przywrócić i w duchu prawdziwych patryotów hiszpańskich przyłożyć się do utwierdzenia wolności naszej. Spuśćcie się na czujność waszego Generał-Kapitana. - (podp.) Minaj* Do Bajonny przybyło d. 16. b. m. po południu 144 zbiegów z legionu angielskiego, którzy się u Don Carlosa stawili, lecz od tego oddaleni zostali. Karoliści odprowadzili ich aż do samej granicy; tu ich przyjęło wojsko fraucuzkie i tymczasowo w więzieniu umie pewno na to liczyć mogli, źe jeść i pić dostaną. Ludzie ci znajdują się w opłakanym i politowania godnym stanie. Od niejakiego czasu postrzegano, iż z jednego wiatraka w okolicy Blay» dawano znaki podobne do znaków telegrafu. Dla przekonania eię, czyli tym sposobem karolisci w południowych prowincyach nie odbierają wiadomości od karo listów w Pyreneach, Kommissarz poJicyi udał się w nocy do owego wiatraka, i młynarz wyznał, i£ wiatrak ewoj wynajął miesięcznie za 40 franków; atoli po dokładniejszem badaniu okazało się, iż te znaki tyczyły się tylko ceny papierów skarbowych hiszpańskich, aby spekulanci giełdowi wiedzieli prędzej o znaczrbćiszych jej zmianach. Z dnia 21. Sierpnia.

J eden tutejszy dziennik zawiera co następuj e : Nazwiska nowych Ministrów hiszpańskich dosyć są małoznaczne i Pan Aguirre Solarte rzekł z tego powodu wcioraj wieczotetn na j ednćm posiedzeniu, że Mitiisteryum to nie potrafi się nawet przez dwa tygodnie utraymać, i ie po niem rzeczpospolita nastąpi. Pan Calatiava był, jak wiadomo, Ministrem KorteE6W r 1823. i onto towarzyszy! Ferdynandowi V I I, do Sewilli. Ta okoliczność zdaje się być etą wróżbą dla Królowej Krystyny. P. Ferrer był członkiem Ministeryum Mendizabala; Pan Ja Quadra, Steine i Rodil słyną z swojej liberalności; domagają się oni zrewidowanej konstytucyi r. 1812. Dziwi nas, żeśmy ani Mendizabala, ani Arguełlasa na liście Ministrów nie znaleźli. Mendizabal nie chciał zapewne mieć udziału w lej kombinacyi, którą tylko za chwilową poczytuje a Arguellee nie osądził być rzeczą stosowną należeć do gabinetu, którego pierwszćm zadaniem, zrewidować kon«tytucyą, której on był twórcą.

A n g l i a, Z L o n d y n u, d. 19. Sierpnia.

W ciągu ostatnich dni poczyniono przygo« towania do ustanowionego na jutro zamknięcia tegorocznych posiedzeń parlamentowych, i przygotowania te rozciągają się nawet do próby odbytej z przejeżdżaniem pojazdem Królewskim. Obiedwie Izby parlamentowe zajmowały się w ciągu tego czasu li (ylko najgwaitowniejszemi sprawami i ukończą je na dzisiejseem ostgtniem posiedzeniu; tymczasem oprócz ważniejszych bilów, stanowiących teraz niezałatwione przedmioty sporu między Izbą Wyższą a Niższą, pozostanie jeszcze dość znaczna liczba projektów do prawa, które nie mogły być wzięte pod ścisły rozbiór. Winy takowego stanu rzeczy żadne naturalnie stronnictwo na siebie przyjąć nie chce, ale

owszem ełara się zwalić ją na swoich przeciwników. Dzienniki tutejsze zawierają już nadeszła onegdaj po południu do Paryża telegraficzną depeszę o przyjęciu z strony Królowe) Krystyny konstytucyi z 1812 roku; umieściły one nawet dodatki do wiadomości zwiastowanej drogą telegraficzną, które przecież zapewne na samych domysłach polegają chyba żebyśmy przypuścić chcieli, źe jeszcje i inne telegraficzne doniesienia tu nadeszły, które wprawdzie rozgłoszono ale ich n.a drodze urtędowej nie oznajmiono. Tak n. p. powiada Kur yer, ii wie z dobrego źródła, iż Don Augustin Arguellee ma eobic od Królowej poruczonem utworzenie nowego Ministeryum i źe się interesau tego podjął, a tak zapewne następujący mężowie Ministeryum tworzyć będą: Pan Gil de la Quadra Minister spraw wewnętrznych; P. Calairava Mmisterłaski isprawiedl., P. Mendiiabai Ministerskarbu ; Generał Mina GeneraAKapitan wszystkich wojsk hiszpańskich. K itryer sądzi, źe ministrowie w takim składzie wezmą konstytucyą z 1812 roku, która królewski statut o wiele w liberalizmie przewyższy, i spodziewają sią, źe skoncentrowanie sity zbrojnej w ręku jednego, t. j, Gerurała Miny, nie zadługo Karnlizm przytłumi. Pymne tymczasem, co wśród takowych okoliczności uczynią Generałowie Cordova i A)uesada, którym znacznego dość wpływu u wojska odmawiać nie można. Dawniejsze, w gazetach angielskich umieszczone listy z Madrytu z dn. 8. b. m. donoszą, źo Generał Quesada doznaje znacznego oporu przeciwko uehwale z d. 5. b. m. stanowiącej zwinięcie gwardyi narodowej, i źe wątpią, czyli broń gwardyi narodowej wydaną mu będzie. Ujrzał się już w konieczności do przedłużenia terminu wydania tejże broni aż do dnia 9. b. m, a to pod pozorem przypadającego właśnie święta, i źe aż do tego dnia odłożono także karę śmierci przeznaczoną dla tych, którzyby rozkazu tego me wypełnili. Tymczasem większa część członków rady municypalnej, którym to odbieranie broni poruczono podała się do dymiseyi z obawy, aby lud zemsty swojej na nich nie" wywarł. Wieczorem d, 7. wszystkie kawiarnie i winiarnie na rozkaz rządu pozamykano, i liczne patrole wojskowe przebiegały wszystkie dzielnice stolicy.

Stan opłakany legionu angielskiego codziennie się zwiększa. Korpus ten jest bez żołdu, odzieży i obuwia. Regimenta szkockie ciągle się jeszcze jawnie buntują, angielskie grożą, źe podobnież uczynią, i tyljso Irlandczycy i regiment szkocki wiernie wśród niedoli pilnują chorągwi, ale tym na zdatoych zbywa oft hiszpańskich kommissarzy rządowych w Londynie, nie chcących przyjąć traity 6000 funt. szter. nie tylko dla braku funduszu zaniechać «nają w Anglii rekrutowania dla legionu, ale nadto już zebranych 200 nowozacięźnych z zakładów rozpuścić zamyślają. ( G lob e przecież sądzi, że uchwała takowa wykonaną nie będzie). T i m e s umieściła najnowsze listy z San Sebastyanu; są one % dnia 11. b. m. W tym dn u przybył goniec z depeszami od Cordovy do Generała Evansa (dala ich nie wy.

rażona), donoszącemi temuż, ie jest w drodze do Wittoryi, gdzie odda naczelne dowództwo swemu następcy, którego nazwiska nie wymienia. E x a m i n e r pisze: "Irlandczykowie mają potrawę, którą potatoes and point (kartoflową i punktową) nazywają, W dobrych czaeacn zawieszano solonego śledzia nad półmiskiem kartofli, a każdy jedzący mógł kartofel gwój nieco ocierać o tego śledzia, nit n wziął w usia; lecz w tych czasach kudy brakuje śledzia, jest jednak oznaczone miejsce jego, do którego kartofel przytykać można, chociaż nie ma śledzia. Stasuje się to do tak nazwanego aitykułu przywłaszczenia w bilu o duchoweństwie irlandzkiem. Zasadą jego jest śledź solony, kiory stanowi okrasę obiadu wą; kiedy zaś go brakuje, widać jednak z pociechą miejace, gdzie miał być." Klub Królewskiego Towarzystwa Umiejętności dał pożegnalną ucztę dla Pana j. Franklin, zaszczytnie znanego uczonemu światu przez swoje podróże, a teraz udającemu się w urzędzie N amiestnika Królewskiego do kraju Vandiemen. Na uczcie tej przewo dniczył Pan Robert Inglis, 3 Pan J, Franklin, Poseł północno-amerykański Pan Stevenson, Baron Karol Dupin, Professor Raumer, Doktor Hare z Filadelfii i Baron Moel z Hollandyi, mieli mowy.

U łożono prospekt założenia wielkiego banku dla Indyi angielskich, i podano go do zatwierdzenia Kontrolli i kompanii wschodnio indyjskiej. Podpisało go jui blizko 100 na;« enakomitszych domów handlowych w Londynie i innych miastach portowych angielskich. J eden atoli z kupców w Glasgowie czyni w pismach publicznych uwagę, iż taki bank jeźliby zostawał pod opieką Rządu, może się zamienić w uciążliwy monopol, kiedy zaledwo pozbyliśmy się handlowego monopolu kompauii. Kapitał banku ma, podług wydanego prospektu, wynosić z początku 5 milionów dcllarów.

Gazety z Nowego-Yorku pod d, 17. Lipca donoszą, iż obadwaj oficerowie texyanscy, wysłani celem wymiany jeńców do Tempico, zostali tam aresztowani, i byli w niebezpieczeństwie utraty życia. W Texas zaś coraz bardziej żądają ukarania Generała Santana za dawniejsze jego okrucieństwa. Z Ameryki północnej ma wypłynąć w celu naukowym wyprawa na morze Południowe i Ocean, składająca się z fregaty "M a c e d o n i a " , 2 brygów i kilku mniejszych statków. Gazety amerykańskie pompatycznie opisują okręt liniowy »Pensylwan'a", podziałowy, mający 225 stóp dłu« gości, a 58 szerokości, mogący wziąć 2,000 ludzi, i zanurzający się w wodzie na 28 stóp. Wydawca tutejszego pisma "N aval and Military Gazette*', czyni w tej mierze uwagę, ii takie doniesienie umieszcza się corok parę razy, właśnie dla żartowania z małych okrętów wojennych europejskich, lecz ten n a j o g r o mni ej e z y ok r ę t nigdy nie pływał i pływać nie będzie na Oceanie, bo przeszło od 20 lat znajduje s.ę jeszcze na warsztacie, i jest budowany z niezdrowego drzewa, Jtiore zapewne zgniło. Izba W)ź-za przyjęła dnia 15. b. m, nowy bil względem stempla gazetowego, i odesłała go nannwrot do Izby Niższej. (Bil ten wra * II kilku inne mi otijymał dn. 16. b. m. zatwierdź nie »rob wskw). W-dalszym ciągu obrad, na wniosek Xiecia Richmond, odrzuciła Izba bil, stanowiący kollegium w miejsce dotychczasowego Generalnego Pocztmistrza, a to większością 51 kresek przeciw 22. Na odprawionej naradzie z członkami Izby Niższej, odstąpili lordowie od popraw swoich, uczynionych w bilu względem sądów cywilnych w Irlandyi. Na sessyi Izby Niższej dnia 15. b. m. Pan Stenart z«rocił uwagę na postępowanie Rządu niderlandzkiego w Ja va, i twierdził, iż nadwerężono traktat, według którego towary angielskie mają być wpuszczane do wspomnionej osady. Lord Palmerston oświadczył, i£ Rząd niderlandzki poznał swój błąd, i przyrzekł inaczej postępować. Lord John Russe! namienił, iż z rozpraw o bilu względem duchowieństwa przekonał się, źe nie można tego bilu załatwić na teraźniejszem posiedzeniu Parlamentu, z względu nasian publicznych interesów, chce więc go odłożyć do następnego. Lord Saudon ubolewał, iż tak zbawienna reforma duchowieństwa nie przyszła do skutku. Lord Russell zapewnił, iż jej nie zaniechał, lecz tylko odkłada do późniejszego czasu. Zamieniła się potem Izba w wydział, i przyjęła bil względem nadania swobód Izraelitom, odrzuciwszy przeciwny wniosek Pana Trevor większością 4« kresek przeciw 2. Z Sztokholmu, dnia 12. Sierpnia.

Statstidning donosi, iż między Monarchą naszym i Królem Francuzów, zawarty został w tutejszej stolicy dnia 31. Maja r. b. traktat, tyczący się zniesienia handlu niewolnikami. Zatwierdzenie tego traktatu nastąpiło dnia 30. Czerwca w Paryżu, a d. 9. Lipca W Sztokolmie.

Sekretarz poselstwa francuzkiego , Pan Ij'illeco q, który przez niejaki czas sprawował interesa w tutejszej stolicy, wyjechał d.20. b, m. do Francyi, i wątpią, aby powrócił.

G a 1 i c y a.

Ze Lwowa, dnia ro. Sierpnia.

Miasteczko Lubaczów (w cyrkule Żółkiewakim), położone na granicy Królestwa Polskiego, spłonęło w dniach pierwszych bieżącego miesiąca. Zgorzało 75 większych i mniejszych domów, zanim szerzący się pożar ugasić potracono. Podług doniesień z Węgier, w dolnych Węgrach, osobliwie w piaszczystych gruntach i koło rzeki Cisy, zupełnie wszystko wypalon e, gdyż nawet miejscami łąk nie koszono, a kartofli do tych czas nie okopano. Mówią tedy, że nietylko po zboże z Węgier do Galicyi przybywać będą, ale i po wódkę, ponieważ o paleniu wódki nikt w tym roku w W ę - grzech nie myśli, chyba w komitatach, grani czących z Galicyą. '/ u 2 C Y a, Z K o n s t a n t y n o p o l a, dnia 29. Li p c a.

Już nieco dawnej mówiono o zamiarze zwalenia piramid egipskich, ażeby rozebrany materyał użyć do wyłożenia brzegów Nilu i na zbudowanie grobli, służących do udoekonalebIa spławu tąi rzeki. Teraz dowiadujemy się r listu, pisanego z Alexandryi przez pewnego officera od marynarki francuzkiej, że Mehmed Ali odrzucił ten projekt, co szczególniej ueilnemu staraniu Generalnego Konsula francuzkiego. Pana Mimaut, winni jesteśmy. W przedłożeniu swojem, które w tej mierne podał Mehmedowi Alemu, powiedział on między inne mi : "E uropa uważa piramidy za naj. ezacowniejszy pomnik dawnego rodu ludzkiego; były one w starożytności jednym z siedmiu cudów świata, i z tych cudów dawnego czasu, one tylko ostały się same jedne. W hi. storyi i obrazach są piramidy jedynym przedmiotem, zdolnym zająć naj silniej wzrok i wyobraźnią, obudzić wzniosłe wspomnienia; te pomniki cą osobliwością dla wszystkich ludów, a szczególnej dla Francuzów, od chwili owych nieśmiertelnych słów Napoleona: "Pamiętajcie, że czterdzieści wieków z wierzchołka tych piramid na was spoglądał" Następnie przypomina mu Pan Mimaut kalifó*w Abdelę Mai mun i Meltk ci Aziz Othmana, którzy, w nadziei znalezienia skarbów, chcieli zniszczyć piramidy , ale w niedołężnych usiłowaniach swoich zawiedzeni zostali. "Wielkie piramidy (rzekł dalej) są puścizną dawnego świata, na ziemi Egipiu pozostawioną; obowiązkiem jest rządców kraju zostawić ten spadek nietykalnym dla potomności, po krótkim pobycie swoim na tym świecie. Jeszcze przez drugie 40 wieków powinny urągać się z ludzi i czasu, one, co to widziały u stóp swoich, od Faraonów aż do Kalifów, od Króla Mórisa aż do Murada-beja, wiatr« m pustyń unoszone prochy rodu trzydziestu Królów, dwudziestu państw i tysiąca pokoleń. Nie! pełen twórczego ducha i postępu Mehmed Ali, nie ścią gnie ręki swojej do pomników, które jakkolwiek mniej są użyteczne od kanałów, kolei żelaznych i grobli Nilu, które wznieść zamyśla, zawsze jednak w pamięci ludzkiej są już uświetnione. Do ciebie więc P anie, do ciebie samego odwołuję się w imieniu Francyi i Europy, zaklinając cię, abyś odrzucił projekta tych, których słusznie ludźmi nierozsądnymi nazwał Abdul Aiif, Pisarz arabski." To jędrne przedłożenie nie zostało bez skutku; zostawiono nie tknięte piramidy, a kamienie do grobli nilowych z najbliższych łomów dostarczane będą. Staraniu także P. Mimaut i P. Champolh o n, winni jesteśmy zachowanie szcząików świątyni w Djndtrach, ktoryih już na różne budowle używać zaczęto. Pan Mfmaut posiada zbio-r egipskich i greckich starożytności, którego przybycie do Paryża, ważną epokę stanowić będzie, a między któremi znajduje się także odkryty szczęśliwym trafem wazon Lisippa, przedstawiający Alexandra z godłami Bachusa.

HaHBHa e >e 'e»e ene» Beaaaaa BaeEHaHHH,II;-3 SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Główny Sąd Ziemiański w Bydgoszczy, Dobra szlacheckie Koł a c z k o w o w powiecie Gnieźnieńskim, przez Dyrekcyą Ziemstwa oszacowane na 23.823 Tal. 29 sgr. 7 fen., wedle taxy mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznyrn i warunkami w Repistraturze, mają być j dnia 8. Października l 836. przedpołudniem o godzinie 11 tej w miejscu zwykłem posiedzeń sądowych sprzedane. Niewiadomy z pobytu dzierżawca Fryderyk Lieske jako leż sukcessorowie Dyrektora kryminalnego Strempel jako z pobytu niewiadomi wierzyciele zapozywają się niniejszetn publicznie. Bydgoszcz, dnia 28. Lutego 1836.