GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.09.09 Nr211

Wielkiego )J(

Z N A N S K I E G O.

TA

Xię stwa

0- '#»Sl n 'H11'll..l.I n 1111,'LI III I i m II ni

· i. - -. - - ·

Nakładem Drukarni Nadwornej W JDekera i Spółki. - Redaktor: JI. Wanncwsltn

JM211.- W Piątek dnia 9. Września 1836.

Wiado lllości k rajowe.

z Berlina, dnia 5. Września. Wyjechał stąd* JW. Generał- Porucznik i komriienderujący IO:Q dywizyą, H o fm a n n, do Poznanie.

Wiadolllości za g ranICZne.

Królestwo Polskie.

Z Warszawy, dnia 5 Września.

Dziesiąta szczęśliwą rocznicę Koronacyi Najjaśniejszego Cesarza Wszech Rossyi Mikołaja igo i Cesarzowej Jmci Alexandry Feodorowny, onegdaj uroczyście obchodzono w tutejszej stolicy. Na solennych Nabożeństwach J3iskupim obrzędem odbyiych w Archikatedra!nym kościele i zamkowej kaplicy, znajdowały się wszelkie władze krajowe, wojskowe i cywilne. Obywatele i mieszkańcy wszelkich stanów. W czasie Te JDtum 101 kroć z dział strzelono. Na pokojach zamkowych JO. Feldmarszałek, Xiąźę Warszawski, Namiestnik Królewski, od nader licznie zebranych znakomitych osób przyjmował powinszowania. Około godziny 6tej przed wieczorem, mieszkańcy Warszawy obojej pici wszelkich stanów zaczęli udawać się do Królewskich Łazienek, i otaczać tameczny pałac. Muzyki wokalne i in

strumentalne brzmiały aż do rozpoczęcia danego bezpłatnie w Amfiteatrze widowiska, ktore rozpoczęła kantata przed Cyframi Najjaśniejszy eh Państw», na ten widok powstała publiczność łącząc wynurzenia uczuć i życzeń. Z zapadnięciem słońca, całe to miejsce tysiącami zajaśniało świateł: pałac, wszystkie do niego przystępy, przyległe budowy, jakby jeden ognisty gmach tworzyły, a światła gorejące nad wszystkie mi brzegami kanałów, podwójnie iv czystej odbijały wodzie. Nad mostem Jana I I I ., wznosiły się 4 kolumny dźwigające cyfry NN. Cesarstwa Jchmość uwieńczone koroną. Po godzinie gtej, nad kaskadą i koło kanału spalono ognie sztuczne w rozmaitych przemianach, mnóstwo rac tworzących bukiety poprzedzało ukazanie się świątyni z godłami Monarchy, a w tejże chwili chury ponowiły Hymn; Boże Zachowaj Cesarza. *' Nastąpił świetny bal w pałacu; rozpoczął go tańcem Xiążę Namiesmik z Hrabiną Sobolewską, a Xiążę Mazymilian Jabłonowski * Xieina Jej mośfią Warszawską. Po wieczerzy wznowiono tańce. Również i w mieście wszystkie domy rzęsistem jaśniały światłem, a ciepły i pogodny wieczór dodał przyjemności temu uroczystemu obchodowi. F T a n c y a.

Z P ary ż a, dnia 39. Sierpnia.

W Journl de Paris czytamy: "Ga2etj ryża wezwany został i źe w bardzo słabowitym zdrowia sianie tu przybył. Wiadomość ta zupełnie bezzasadna. J. K. M, nie opuścił oboeu pod Compiegne a stan zdrowia jego jak najpoźądańszy. " M o n i t o r dzisiejszy donosząc o wypadkach Madryckich z dnia 2i, m. b. (Patrz Nr. wczorajszy gaz. naszej sir. 1142) między in nem i wyraża: "Wałka ta między 3 batalionem z St, lldefohso a 4tyrn, łcousystującym w stolicy nastąpiła w bhskosci hotelu poselstwa francuzkiego; kule utkwiły w murach onego, a zaczepnej stronie przyszło nawet raz na myśl w hotelu samym się usadowić; wszakże gdy P. Bois le- Cornt do prawa nietykalności poselstwa się odwoływał, żołnierze zamiaru swego odstąpili, a ci, którzy w pobliskiej kancellaryi francuskiej się oszańcowałi, kazali wychodząc dać sobie zaświadczenie piśmienne, ie niczego tam nie tknęli. N azajutrz zdarzył się nowy akt mekamości w pośród innej części siły zbrojnej. W chwili rozdawali a-chleba, oświadczyło mnóstwo żołnierzy, iż żądają chleba pytlowanego. Przedstawiano im niemożność czynienia zadosyć ich życzeniu; wszakże trwali w swoich roszczeniach i powiedzieli nareszcie, że jeśli im nie dadzą, czego żądają, eami ze stołu Królowej dostać go' poiralią. Trzeba więc było z tiiini się układać; olizyraali pieniądze, aby sobie chleba żądanego łupić mogli. Dnia zogo o godzin.e piątej po południu wtargnęło 1 u żołnierzy aż do pokojów dam dworskich Królowej, chcąc tam wszystko przetrząsnąć. Wezwano ich do odejścia, ale na próżno; nareszcie sami hałasując i śmiejąc się opuścili te pokoje. Już dniem przedtem wkradło się kilku emissaryuszow do pałacu i odważyło się napadać na szyldwachy, które im wnijścia zabraniały. Celem łych od. wiedzin było badanie pokojów pałacowych, czyby się w nich Isturiz i uini, których głów powstańcy żądają, nie znaleźli, W chwili odejścia gońca Madryt znowu był spokojniej. ezy; wszyscy z natężoną wyglądali ciekawością, jak Francya obecnie sobie postąpi. Kro Jowa dnia $0 przejeżdżając się w fiado została nawet z zapałem przyjętą. Z Bajonny piszą z d. 25. m. b,: "D o n Carlos znajdował się dn. 23. w Aspejtii. Dowiedziano się tam źe stojące dotyth. zas w Wittoryi wojsko portugalskie nagle od rządu swego odebraJ o rozkaz powrócenia przyspieszonym pochodem do Portugalii; udało się przeto już do Zamora. Równocześnie dowiedziano się, źe Komendant korpusu inienierów w Winoryi na stronę Karolisiów przeszedł. Dnia 19. płaiiewrowai Generał jUurałde z jednym bata

III 6lionem, kompanią Junty i rT3 szwadronami między Sesmą i Lodosą w celu zasłonienia transportu żywności i trzody bydła do Estelli, gdy Inbarren z mocnym oddziałem nagle na niego uderzył. Zaczepka ta tak była niespodzianą, że piechota Karolistów , nim jeszcze do boju jsrzysjiosobić się mogła, już była otoczoną, tak iż bez dobycia miecza około 400 Karolistów dostało się w niewolą Krystynow, ale transport wspomniony mimo to szczęśliwie przybył do Estehi. - Właśnie w tej chwili przybywają tu ułani polscy, którzy Generała Cordowę aż do granicy francuzkiej eskortowali," Zawiklania w sprawie hiszpańskiej przyspieszą powrót Posła angielskiego, Lorda Granville, do Paryża, Ch.ial on przepędzić niejaki czas za urlopem w Szkocyi; lecz otrzymał rozkaz wrócenia do miejsca urzędowania swego. Słychać, iź kilka pułków wyjdzie niezwłocznie! z Paryża, i źe według postanowienia Ministra wojny, wojsko dotąd me dłużej, jak rok jeden, w jednem miejscu stać będzie. Tak zwany koś c i ó ł fr a n c u z ki, sekta, ojuerająca się na zasadach rozumowych, zawsze jeszcze nie jest cierpiany od rządu. Xiądz kościoła tego, PilIot, któremu w Pecq koło ,St, Germain, dom służby bożej zapieczętowano, oderwał nie dawno pieczęci i chciał w niedzielę rozpocząć nabożeństwo, pdy komisarz pohcyi z St. Gtrmain z »8 żandarmami przybył, kazał wyjść ludziom, okna zamkiT"'1 i zabrał znalezione obwieszczenia. JX, Pillot był sądownie badany, ale nic więcej nie powiedział, jak tylko imię i wiek swój i oświadczył, źe powołanie swpje czerjiał z sumienia, Lud okazywał nieu-kotitentowanie z tego postępowania władz rządowych. Rząd »emu, któryby zniszczył napis na bratnie świątyni, ofiarował 100 fr., lecz nikt się tego nie jiodjął, Z powodu prześladowania tego jiowetał rozruch i tak w St. Germain jako 1 w Peccj podpisują oświadczenia na korzyść "francuzkiego kośt ioJa," W tymże samym d uch u, jak owo viyźwzmiankowane właśnie postępowanie rządu, wysila nic dawno uchwała rady królewskiej dla publicznego oświecenia, mocą które) x ędzu kościoła francuzkiego zabroiMcnem zostaje, być bakałarzem szkolnym: "ponieuaź reiigija katolicka, używająca do liturgii swoiej języka francuzkiego, od rządu uznaną być r.te może," Xiążęta Aumaie 1 Montpensier wyjechali onpgooj o godz.nie 5 zraria do zamku Eu w N ormandyi, Słychać, ii Król Jmć w j> erwszych dmach przyszłego miesiąca uda się tamże na dni kilka. sacrów francuzkich, wyjechał do Gorycyi, gdzie Xięźna Berry spodziewa się rozwiązania ewego w końcu Października. Z dnia 30. Sierpnia.

Kryaye ministeryalna (rwa ciągle. Zdaniem D z i e n n i k a s p o rów p o trwa t o lak jesz c z e przez dni kilka. Pa ix pisze: "Wczoraj o stanie spraw Ma.

dryckich smutne obiegały pogłoski, za prawdziwość których ręczyć wszelako nie możemy. Mówiono, źe Minisieryum Calatrawy burza powtórnego wojskowego powstania obal Ja i źe ludzie prości i podoficerowie na czele reądów stanęli. 1 tę rewolucyą wykonano w imieniu Królowej, którą wszelako wkrótce zupełnie usuną. Wyznaczono oraz nagrodę za głowy Toreny i leturiza. Zdarzenia te, jeśli się potwierdzą, zadziwiają nas sz> bkością swoją; czegośmy się bowiem za kilka tygodni spodziewali, dzieje się w przeciągu dni kilku. Można o tern czynić uwagi swoje, jak o rzeczywistych Łktach, bo co dzisiaj nie jest prawdą, stanie się tern zapewne jutro. Zdaje się więc, że rewolucyą hiszpańska przeszedłszy kolejno wszystkie parlamentarne władze, już do najpodlejszych i najniższych klass towarzystwa się zniża, aby tam szukać przywodzcow. Kząd trwogi i (eroryzm wkrótce czoło podniosą. Jeśli Isturiza i Toreny szukają, aby ich stracić, zachwieje się też wkrótce korona na głowie Królowej. Jedynie tylko Mendizabal ostamie może czynić usiłowania, aby kraj od klęski ostatecznej ochronić a tak okropne błędy swoje poniekąd poprawić." Głoszą o własnoręcznem piśmie Królowej Krstyny do Królów Francyi i Anglii, w ktorem przeciw wyrządzonemu sobie gwałtowi i przeciw wymuszonemu przyjęciu konsijtucyi protestuj e. Z dnia 31. Sierpnia.

W giełdzie dzisiejszej potwierdzono wiadomość o odwołaniu wojska posiłkowtgo Portugalski* go z Hiszpanii do Portugalii, ponieważ dnia 24. Sierpnia w dniu dorocznym konstytucji r roku 1820 w Porto F Lizbonie rozruchy »ybuihły. Twierdzono oraz, źe rząd drogą telegraficzną bardzo niepomyślne z JVladrylu z dnia 25 odebrał wiadomości. Wojsko załogi Madryckiej wypędziwszy wszystkich swoich oficerów z miasta z pośród sif bie naczelników sobie o brało i w towarzystwie gwardyi narodowej do Valladolid wyruszyło. Pogłoski te potizebujaj wszelako potwierdzenia, A n g l i a.

Z L o n d y n u, d. 27. Sierpnia.

W Lizbonie krążyła dn, JO. m, b. pogłoska, ii Ministerium tameczne rządu angielskiegoo nadesłanie 400030 korpusu II3 obronę Por« tugalii prosić postanowiło. Królestwo J chmość przeniosą dn. 1. Września mieszkanie swoje z Windsor do Brighton. Oficerowie 7 go pułku fizylierów, z którymi Kroi J mć obiadował roku 1780. w Plymouth, otrzymali od Monarchy w podarunku kosztowny serwis srebrny, z napisem uwieczniającym kampanie i czyny tego pułku. Lord Fryderyk Fitz- Clarence dał irn dnia 15. b. m.

imieniem Króla Jmci wspomniony serwis podczas uczty. Na wczorajszych pokojach w pałacu St. J ames, Poseł grecki, P. Trikupi, miał u Króla J mci posłuchanie, na ktorern podał list Mo.

narchy swego. Sekretarz poselstwa brazylijskiego, Pan Macedo, został przedstawiony Królowi J mci.

C o u r i e r pisze, iż Margrabia Londonderry z małżonką swoją zabawi kilka tygodni w Spa, a potem wyjedzie do Rzymu, Na linii kolei żelaznej między Liverpool i Manchester otworzono w zeszłym miesiącu nową drogę podziemną, wykutą w skale, i ma« jącą długości 1 * mili angielskiej. Ro bota jej kosziouala 130,000 funt. szterlmgów. Według rapportu Sekretarza Skarbu Zjednoczonych Stanów Północnej Ameryki, podanego kongresowi, wydatki w r. 1836, które ten kongres ucbwabł, wynoszą 34,577,018 doU lar- w, a z dawnej uchwalonym wynoszą 47,137,678 dolIarów. Dochody zaś czynią.

61,933,641 dolIarów. Tak więc pozostanie w Skarbie 14,495,863. Według listów z Malty pod d. 4. b. m. Kapitan Basza, wylądowawszy na brzegi Mesorata, znajdował się w wielkim kłopocie i posiał statki przewozowe do Tripolis , celem sprowadzenia posiłków. Bawiący tu Xźę Brunświckt Karol przedsięwziął jednak onegdaj żeglugę napowietrzna z Panną Graham, 1 rozeszła się pogłoska, iź niedaleko Brentwood obadwaj spadli z łódki na ziemię. Późniejsza wiadomość wyraża, \i gdy spuszczali się na ziemię, łódka przewróciła eię, Parma Graham spadła na głowę z wysokości 30 stóp, i tak jest skaleczoną, iż wątpią o jej życiu. Xiąźę zaś, który już wrócił do Łon. dynu, upadł tuż przy ziemi, i tylko stłukł się. Pozostałość po zmarłym Panu Natanie Rothschild podano sądownie i zaprzysięźono w ilości i,ooo,coo funt. szterl. Rocznicę urodzin Króla Jmci obchodiono onegdaj uroczyście w zamku Windsor i w tu. tejszej stolicy. Wieczorem dał Monarcha w sali Sw. Jerzego wielki obiad, na którym siej Xięźoa Kent, Xiezniczla Wiiiiorya, Xiezni Elhal znajdowali.

Ti me 8 twierdzi, iź mowa z tronu była z początku inaczej ułożona; lecz wstręt Króla Jmci ot! wie'u umieszczonych w niej oświadc z e ń, uczyniła ją jedną z najkrótszych, które kiedy były. Szczególniej wymazał Monarcha ustęp, w którym postępowanie Izby Wyższej na ukończonem teraz posiedzeniu Parlamentu wystawiono jako bezprzykładne i przeciwne ustawie. C o u r i e r zaprzecza jednak ostatniemu twierdzeniu, oświadczając, iź jest do tego upoważnionym. Słychać, iż Mówca (Prezes) Izby Niższej chce złożyć swój urząd. Tego samego dnia, kiedy Król Jmć mową 2 tronu odroczył Parlament, Pan Hurae uczynił w Izbie Niższej wniosek, aby podano rapport o liczbie dni i godzin, które taż Izba poświęciła obradom. Miał przy tern diugą mowę, . w której członków Izby Wyższej nie bardzo ochraniał; lecz jej nie skończył, bo uwiadomIano mówcę, iż Monarcha oczekuje członków Izby Niższej i aby się znajdowali przy odroczeniu Parlamentu. Tak więc wniosek Pana HI1IIIe nie wziął żadnego skutku.

List prywatny z Paryża pod dn, 18. b. m.

obejmuje niejakie objaśnienia o tamecznej kIytyczności ministeryalnćj. Wyrażono w nim: "Jeszcze za Ministeryum doktrynerskiego panowała różność zdań między Królem Ludwikiem Filipem i Ministrami jego względem inierwencyi. Za interw"'ncyą byli: Xiążę Broglie, oraz Panowie Guizot i Thiers; lecz Król obawiał się skutków. Tak przeciągnęły się rzeczy, dopóki za teraźniejszego Ministeryum nie wzięły postaci, która słabej władzy Królowy bliskim upadkiem zagraiała. Wtedy dopiero Pan Thiers potrafił skłonić Króla J mci do quasi inlerwencyi, przez wysłanie 10,000 ludzi wybornego wojska. Rząd angielski i Generał Evans oświadczyli, iź gotowi są korpus posiłkowy angielski, i lakiż korpus portugalski oddać pod dowództwo znakomitego Generała, którego mianowanie zostawiono Rządowi iraticuzkiemu. " Xią£ę i Xiężna Cumberland mają wrócić prry końcu rokuj do tutejszej stolicy. Aięźna Kent i Xięźniczka Wiktorya mieszkać będą przez zimę wCIaremont, domu wiejskim Króla Belgijskiego Leopolda. T i m e s pisze, iź Król J mć, będąc d. 20. b.

m. w Izbie Wyższej, rozmawiał po przyjacielsku zXieciem Wellington, i uprzejmie powi tał Lorda Lyndhurst. Pan C. Hodgeon, pełnomocny'" Minister Zjednoczonych Stanów północnej Ameryki w Stambule, przybył do tutejszej etojicyi 148

Doniesienia o zdrowiu Pani Graham nie eą pomyślne. Przez upadniecie wstrząsła mózg, poroniła i leży bez nadziei życia. Xiąźę Bruuświcki Karol kazał jej dać tymczasowIe 50 funt. szterl" chce oraz ponosić wszelkie wydatki zrządzone przez chorobę Pani Graham. Różnie donoszą o przyczynie tego nieszczęścia. Xiąźę Brunświcki ogłosił długi opis napowietrznej podróży swojej; twierdzi w nim, iź z rozporządzenia Pani Graham stał prosto w łódce balonowej i trzymał się sznurów, a gdy balon zbliżał się do ziemi, Xiąźę wypadł nagle z wysokości 18 stóp, poczem balon wzniósł się znowu, i X.ąźę widział towarzyszkę swoją upadającą z daleko znaczniejszej wysokości. Mąż Pani Graham oświadcza z swojej strony, iź Xiąźę Brunświcki wypadł z łódki balonowej, skoro ta znajdowała się blizko ziemi; ii przez to balon, po zmniejszonym ciężarze, wzniósł się znowu w górę, a Pani Graham, z obawy o Xiecia, zaniechawszy przezorności trzymania się sznurów, wypadła z łódki. Według innego opowiadania, Pani Graham miała upaść z wysokości najmniej 100 stóp. Balon, który po tern nieszczęściu wzniósł się znowu w górę, został znaleziony w odległości blizko 20 mil angielskich, i miał tylko matą rysę.

W łódce znaleziono jeszcze płaszcz Xiecia, teleskop jego i t. d, Listy z Stambułu pod dn. 3, b. m. donoszą O przybyciu tam Pana TJrquhart.

Xiąźę Sussex przybył do Southwick - Park, majętności Pana Thisiletwaile. Wzrok jego polepsza się bardziej, niż się spodziewano. W Warwick obrano wczoraj Pana Canning, konserwatystę, członkiem Parlamentu. Miał 464 kresek, a Pan Hobhouse przeciwnik jego, 43'łZ dnia 30. Sierpnia, T i m e s dzisiejsza zawiera następujący uiv3gi godny artykuł: "Wczoraj obiegała powszechnie pogłoska, iź Lordowi Palmerston życzenie Króla Francuzów odłączenia się od poczwórnego przymierza urzędownie notyfikowanym zostało. Wskutek tego wszczęła się żywa korrespondeneya między rządami Angin i Francyi." Gazfty wieczorne ministeryalne nie zawierają tej nowiny i nie zważają wcale na powyższy artykuł gazety T i m e s . Hiszpan i a.

Gazeta powszechn a taki umieściła wstęp przed wiadomościami z Hiszpanii: Otrzymaliśmy od naszego korrespondeuta niemieckiego w Madrycie znaczną liczbę listów, zawierających dokładne opisanie wypadków od dnia 13. do 17. i to z takiemi szczegółami, jakie się ani w francuzkich ani też angielskich nieznaidują dziennikach. Z tern większą saś chęcią gdy to pochodzi od naocznego świadka, za« tnajomionego od dość dawnego c«asu z w\iGjemi równie jak niższemi osobami w Madiycie, (My zaś z naszej strony ograniczamy się ria wyjątkach, pomijając znane juz rzeczy.) Aczkolwiek w kraju tym ciągle przygotowanym być trztba na rzeczy najmniej spodziewane, przecież wypadki wydarzone pod nasztmi oczami tak dziwnej są natury, ii ich dostatecznie opisać, a lem mniej ostatecznego icli lozwiązania przewidzieć nie można. Potem zaczyna korrespondent pd poniesienia o wypadkach w San Ildefonso. Żołnierze domagali cię, żeby Królowa n a t y c h m i a s t konstytucyą z ] S i 3. r. zaprzysięgła i im czteromiesięczny żołd wypłaciła. Jeżeli tego W. K.M. natychmiast nie uczynisz, wszystkich pozabijam y, co s'ę w pałacu znajdują (degollaremos a euantos caton en palacio). Wśród tak przykrego położenia kazała Królowa przvwolac Ministra sprawiedliwości i temuż na piśmie oświadczyć, że konstytucyą z 18' 3. roku aż do zwołania Kortezów ma moc obowięzującą. Po podpisaniu takowego oświadczenia prrer Królową Regenikę, wyszło wojsko wśród ok zykow radosnych z pałacu, otoczyło go jednakże z wBzystkich stron i tak z swoich karabinów wystrzeliło, że wielka część kul wpadła <fo pokoi pałacu, a nawet do tych, w których Królowa b) li. Z Segowii przybyło wiele tu* dzi, a żołnierzy hojnie winem i pokarmem uraczono. Nikomu nie dozwolili przystępu do pałacu, a nawtt Posła angielskiego i Pana Bois- le- Com te, pragnących widzieć się r Królową, oddalono. N aproźno oświadczyli ci dwaj dyplomaci (Hrabia Rayneval, niebezp eczną złożony chorobą, z łóżka wstać nie tnógł) że zaległy żołd żołnierzom w ciągu 24c!) godzin wypłacony zostanie; nie wpuszczono ich, a żołnierze oddani winu i wybuchom swego zapału pozostali przez całą noc na ulicach i w domach, kmre otworzyć potrafili. Wiadomość o tych wypadkach, których sę tern mniej można b )ło spodziewać, gdy w Madrycie najgłębsza panowała spokojność, nadeszła tu dopiero d. 13. po południu i wznieciła niejikieś wzburzenie umysłów, które jednakże Generał Quesada swojem epręźystem postępowaniem pizy tłumić potrafił. (Doniesienie tego korrespondenta o wypadkach d. iĄ, zgadza się prawie zupełnie z poprzedzającemu doniesieniami) Dnia 15. o godzinie 4tej po południu udał się nowy Generał - Kapitan Seaone w galowym mundurze i w towarzystwie kilku Adjulantów do domu pocztowego, j od ludu przy Pueita dei Sol licznie zgromadzonego z oznakami radości przyjęty został;sądzono bowiem, że konstytucyą ogłosi. R6. wnocześnie domagano się od niego głów Quesady, Isturiza i Galiany. Minister wojny oświadczył na wschodach, że te trzy osoby są jeszcze,w Madrycie i że Pan Calatrava stawi ich przed Sądem. N astępnie żądali ci Judzie, żeby się Seaone na balkonie ukazał. Gdy to nareszcie nastąpiło, spostrzeżono obok niego jednego oficera odgwardyi, nazwiskiem Men. chaca, który dniem pierw miał z pałaszem w ręku na lud nacierać. Natychmiast wzniósł eię z wszystkich stron okrzyk: Muera Menchaca! To skłoniło General-Kapitana do oddalenia się, a wspomniany oficer znikł, lecz zdaje się, że wkrótce koniec swój znajdzie, Teraz żądano powtórnie głowy Quesedy, chociaż wszyscy wiedzieli, że Quesada upłynionej nocy z pewną liczbą wojska do Valladolidu wyruszył. Seoane wystąpił na balkon i po uciszeniu się ludu rzekł: Cjuesada zemknął. Gdy potem wszyscy zakrzyknęli: Niech żyje konstytucyą! rzekł: Wydam rozkaz, ażeby gwardyą narodową uzbrojono, a jeden z stojących obok niego oficerów sztabowych zawoł ał: Niech żyje konstytucyą, jutro będzie zaprzysięźona. Niedługo potem zeszedł Generai-Kapitan, wsiadł na koń i odjechał. - T e g o wieczora m u s i a n o cały Madryt oświecić. - Dnia 16. po południu przybył Alkaide z Hortalezy, wsi lezącej ó milę od Madrytu, i doniósł nowemu GenerałKapitanowi Seoane, że ujął Generała Quesade. Quesida bowiem w towarzystwie jednego tylko sługi oddalił się był z Madrytu zrana, lec* go już Alkaide w Honalezie poznał i przytrzymał. Po rozgłoszeniu tej wiadomości rozsypali się patryoci pieszo, powozami i konno do Hortalezy, aby się nie spóźnić i sprawiedliwość ludowi wymierzyć. Spotkałem ten orszak i mogę zaświadczyć, że większą część stanowili źoł« nierze zgwardyi narodowej i dobrze ubrani ludzie! W godzinę wróciła ta czereda z tryumfem i każdy się chełpił, że albo strzti.ł do Quesady, albo go przynajmniej przebił, Także i sługę jego zastrzelono; żony jego i dzieci szukają. O tejże samej godzinie, (6. wieczorem) pojechali mężowie tworzący Ayuniamiento madryckie, wielu pojazdami : w towarzystwie konnej gwardyi narodowej do domu pocztowego dla ogłoszenia konstytucyi. Corregidor z wielu Alkaidami wystąp;! na balkon i przeczytał kilka słów z papieru, których na dole rozumieć niebyło można. Tym sposobem konstytucyą nabrała mocy obowiązującej. Domy dnia 16. wieczorem rzęsistem jaśniały światłem, a gdzie niedostatecznie oświecono, kule okna potrzaskały. N owy rząd sądził, jak się zdaje, że bank złu w Madrybie bawię, spostrzegłem tu mocną straż. - Dzień 16. spokojnie przeminął, i E c o d e! Co m e r c i o uskarżał się nawet dziś z lego p o w o d u, że po dniu tak świetnej zmiany grobowa cisza i tak wielkie ostygnięcie zapału na siąpiły. Przyszłe pokolenie zdaje się bardziej oddychać duchem konstytucyjnym niż teraźniejsze; a przynajmniej dostrzegłem; ze osoby, n e mające jeszcze o ś m i u lat najgłośniej krzyczały : Niech żyje konstytucya! Wszystkie bah> kony ustrojono znowu kobiercami, i wieczorem oświecono na rozkaz ludu. Pomiędzy artylerzystow od gwafdyi rozdzielano wino i pieniądze, którzy nad wieczorem w towarzystwie milicyi narodowej (tak teraz nazywają, dawniejszą gwardyą narodową) zwiedzili ulice miasta wydając radosne okrzyki. L udzie, ktprzy Cjuesadę zamordowali, domagali się poprzednio, żeby wykrzyknął: Niech żyje konsiytucya! lecz wyraz ten z ust jego nie wyszedł. Po rozsiekaniu ciała jego odcięto kilka cjęści, a za powrotem do Madrytu pokazywano ciekawym między inne mi jego uszy. Syn Quesady, młody oficer» śledzony był także przez milicyą narodową, lecz towarzysze jego zamknęli ga w kwaterze grenadyerów od gwardyi i oświadczyli, że go aż do ostatnie; kropli krwi bronić będą. Co się z Isturizern ł innymi Exministrami stało, nie wiadomo. Wszystkie dzienniki (L e y wyjąwszy) tryumfują z śmierci Ouesady, a rząd milczeniem 8 wojem tryumf ten p o c h wal a!! Slepi opowiadają po ulicach o jego śmierci, a dzieciaki śpiewają: vamos ii Hortaleza, d curler a Qiiesadala cabeza! (Pójdźmy do Hortalezy, skiócić Quesade o głowę!!) - Prezes Ministrów Calatrava pojechał d. 15. do la (iranji dla uorganizowania, jak głoszą, nowego Ministerium, lecz zdaje się, że już sobie sprzykrzono tych nowych Ministrów, z których się tu tylko dwóch (Calatrava i Gil de la Cuadra) znajduje, i ie pragną widzieć u steru rządu osoby znanego dobrze sposobu myślenia, jakiemi eą P P. Gaminde, Olozaga, bandero, Caballero. Pan Ferrer pisze z Bagneres, że chory, i że lekarze zalecili mu przez trzy miesiące używać kąpieli; sądzę przeto, że z tego powodu świetnego urzędu Ministra skarbu nie obejmie. Patryoci w ogóle mocno na to nalegają, aby bezpieczeństwo Madrytu powierzono na nowo uzbrojonej milicyi narodowej i wszystko wojsko przeciwko Karolistorn wysłano. Zasoby pieniężne, potrzebne do dalszego popierania wojny, niezawodnie przez bogatych patryotów będą musiały by</ dostarczane. Korpusy armii w Aragonii i Walencyi także aię; za jkouetytucyą ogłoBiły i spodziewać

9ię należy, źe armia północna to same uczyni. Pięknato zaiste rzecz ta konsiytucya, ile ie między inne mi jedyny tylko artykuł (10.) uznaje Mexico, Peru, Nową Granadę i t. d. częściami monarchii hiszpańskiej, i dla tego uwalnia Hiszpanów od wszelkich trudów podbijania na nowo tych prowincyi. Przypuścić także należy, źe mające być poczynione w konstytucyi zmiany rozszerzą jeszcze bardziej ducha liberalnego; bo cóźby się w razie przeciwnym z eystematem postępu stało? Ciekawi także jesteśmy, kto na mocy art. 189. konstytucyi przydany będzie Królowej matce za współrządzcę. Królowa Krystyna bowiem w skutek 192. art. tylko do zebrania się Kortezów Regentką być może, - Po południu (16.) Wczoraj wieczorem umarł Hrabia Rayneval w SanJLldefonso. Ostatnie wypadki w Hiszpanii dobiły go, a Francya równie jak Hiszpania żałować go będą, padł bowiem dla nich ofiarą. - Poseł angielski wyprawił wczoraj z La Granji gońca z depeszami do Londynu; stojący tamże grenadyerowie , którzy konsiytucya obwołali, odebrali gońcowi te depesze i rozpieczętowali je. Sekretarza poselstwa, Lorda Herveja i przydanego mu Pana Sou» therna, którzy z polecenia Pana Villiersa domagali się zwrotu tych depeszy, żołnierze kilkakrotnie znieważyli. Dnia 17,40 o godzinie 7, wieczoiem odprawiła Królowa wjazd swój wśród odgłosu dzwonów i huku dział. Siedziała z swemi dwoma córkami i Xiężną Santa Cruz w otwartym pojeździe, lecz tak prędko jechała, jak gdyby ją strach popędzał. Za nią postępowały dwa pojazdy podróżne, a wojsko liniowe ij milicya narodowa utworzyły szpaler, Z M a dry t u, dnia 16. Sierpnia.

Gazeta Dworska obejmuje następujące postanowienie Królowej: "J ako Królowa Regentką Hiszpańska rozkazuję niniejszem, aby ustawa z r, X812, została ogłoszoną, dopóki reprezentowany przez Kories (Siany) naród nieda wyraźnie poznać swego potwierdzenia, lub nieprzyjmie innej ustawy, odpowiadającej potrzebom jego. W San Ildefonso dnia 13. Sierpnia 1836. r. (podpis.) Ja Królowa Regentką" G az e t t e de F r a n c e zawiera następujący opis nowego hiszpańskiego Prezesa Rady M · nistrów: »Don Jose jMaria Calatrava, ExMinister Najwyższego Trybunału Hiszpanii, Ex Prezes Jun ty, która nowe prawo o wybo» rach ułożyć miała, jest goletnim starcem, małego wzrosiu i bardzo śniadej cery. U rodzony w Estremadurze, posiada zupełnie charakter mieszkańców tej prowincyi: fałszywość, mściwość i upór w przedsięwzięciach, są mu wła 1823. był zawsze na czele oppozycyi; jako Minister, przyłożył się niemało do pobytu Ferdynanda VIT. w Kadyxie, Szczęście, kto re miał na mównicy, winien raczej swej dyaltkcyi i zręczności, aniżeli wymowie. Podczas drogiego zgromadź* nia Stanów (Korte1,0») w roku 1821, zdał sprawę o rozwiązaniu Mimsteryum Areuelesa w korzystny dla tegoż eposob. Później proponował najsurowsze środki dla zatamowania postępów rojalistów; występował poniekąd jako terrorysta, i we wszystkich sprawozdaniach, które mu Stany poruczały, zawsze dawał poznać swe zagorzałe zamiary. Podobnież czynił podczas trzeciego zgromadzenia w r. 1823. Po przybyciu Króla i Stanów w r. 1823. do Sewilli, Calatrava został mianowany Ministrem spraw wewnętrznych, a w kilka dni później Ministrem spraw edliwuści. Podczas bytności Ferdynanda VI I, w Kadyxie, starał się wszelkiemi sposobami przeszkodzić umowie z armią fiancuzką, a gdy mimo t(go Kadyx poddał się Xięciu Aogouleme, Calatrava schronił się do Anglii, zkąd po śmierci Króla zosiał przez Kró10wą Krystynę przywołany, i dostojeństwy obsypany, T u r c y « .

Z Konstantynopola, d. 7. Sierpnia.

Z Solonichi nadeszło tu doniesienie, ie Kapitanowie tureccy (strażnicy wąwozów) w Tess.lii i Amancie, pozbawieni, jak wiadomo, przez Sułtana urzędów swoich, lecz opierający się aż dotąd temu postanowieniu, formalny rokosz podnieśli. Wysłany przeciw mm Basza Laryssy stoczył krwawą lecz niekorzystną bitwę, po której się obydwie strony cofnęły. Codz ennie nowej spodziewają się walki. - Co się rozsianych niedawno temu pogłosek o straceniu wielu osób w stolicy dotyczy, nic jeszcze pewnego dowiedzieć się nie można; cala ta sprawa dotąd jest tajemnicą. Pewną jest 12< czą że gatunek spisku był uknowany przez wojsko, lecz ten jeszcze przed wybucham odkryto i przytłumiono. Wielu jednak, zwyczajnie dobrze zawiadomianych mężów sądzi, że rozgłoszone o tej sprawie podania są f;i!szywe. O, owiadają oni bowiem albo przypuszczają przynajmniej, że istotnie znaleziono w morzu ciała znakomitych oficerów, lecz ci mieli przypadkowo kąpiąc się utonąć, a ponieważ wypadek ten wydarzył się szczególniejszem zdarzeniem równocześnie z zaburzeniami w koszarach stolicy, wiadomemi intrygami Seraskiera przeciwko Serkedilowi i naglem przeniesieniem się Sul'aiid z seraju Beilerbej do pałacu swego zięcia Halila Baszy, utworzono przeto z tego owę niedorzeczną,bajkę. - Obrcnie zajmują się ważnem mdet dJa stolicy przedsięwzięciem. Między Konstantynopolem bowiem a Galatą wysławiony będzie most na łyżwach, na czem handel bardzo skorzysta. - Cesarsko rossyjski Radzca stanu, Baron Ruckmann, którego się tu r Jaw spodziewają, ma tymczasosowo zastępować miejsce Pana Butetiiewa, który niezadługo za urlopem miasto tutejsze opuści. Z dnia ro. Sierpnia.

Słychać, ii Lord Ponsonby oświadczył chęS oddalenia się z tutejszej stolicy; mniemają, ii Rząd angielski uczyni zadosyć temu życzeniu. Ambassador angielski przy Dworze perskim udał się ztąd do miejsca urzędowania swego. Sultan wprowadza ciągle reformy w wojsku swojem: szkoły żołnierskie, urządzone w ka» źdym pułku, podniosły ducha armii, i wkrótce wojsko tureckie zdoła wyrównać europejskiemu. Niedawno, w czasie pożaru, który tu znaczną liczbę domów w perzynę obrócił, samo prawie wojsko ugasiło ogień.

ROZlllaite wiadolllości.

Ze Lwowa, - Literackie wiadomoś c i: Przyjaciel chrztściańskiej prawdy; czasopismo teologiczne naprzód dla oświecenia i zbudowania kapłanów, a po!em katolickich chrześtian; wydawane wdyecezji Przemyskiej; pracy i piorą wezwanych do tego przez ortJynaryat kapłanów. Rocznik IV., zeszyt I, w Przemyślu w drukarni Biskupiej ob. gr. kat., 18.56.; zawiera w sobie: 1) Wykład nauki O Opatrzności Boskiej. Ważność tejże. Co jest Opatrzność? Jak wiele poganie już o tej pisali. N a czem zawisb Opatrzność Boga, 1 jak się widzieć dawa. 2) Rozprawa o postach u katolików, o powstaniu tychże, o zamiarach, jakie ma przy nich religia, o różnych rodzajach postów, o zmianach rozmaitych zaszłych w ustawach co do poetów. 3) Jakim sposobem mogą i powinni dusz pasterze przyczynić się do zaradzenia teraźniejszemu brakowi (niedostatkowi) pracowników w winnicy Pańskiej, 4) Żywot Jakoba Benigna Bossueta, biskupa Meldeńskiego. 5) Kościelne starożytności: O organach; o szanowaniu kościołów; o dawaniu schronienia uciekającym się tamże. O drogich naczyniach kościelnych; o starożytności tychże; o kiel.chach; o durchszlaczkach (cedzidełkach) i innych naczyniach do krwie Pańskiej. Patyny, wieżyczki, puszki, na ciało Pańskie. - Ampułki, kadzielnice, łyżki, solniczki i t, d. 6) Literatura: Henr. Klee, Dogmatyka. Binterim: Starożytności kościoła katolickiego (z któregoto dzieła obiecuje wyda-ś ezczać pożyteczne Wyciągi). Psałterz Królowej Małgorzaty, wydany staraniem Stan. Hr, na Syrzynnie Dunina Borkowskiego. 7) Rozmaitości: Wiadomości dotyczące się stanu religii, duchowieństwa, instytutów dobroczynnych w Anglii, przez Ear. d'Haussez. 8) Wiadomość o plebanii i kościele parafialnym w Rzeszowie. 9) Tertulliana Apologietyka, ciąg dalszy. 10) Odezwa pasterska JO. Najpr. Xiecia Arcybiskupa Praskiego do duchowieństwa swego po objęciu rządów archidyecezyi (po łacinie i niedokończona. Pomyłki w tym zeszycie znaczniejsze), - "Królodworeki rękopis. Zbiór staroczeskich bohaterskich, liry« Cznych śpiewów, nalezionych i wydanych przez Wacława Hankę, bibliotekarza Król. naród, czes. Muzeum, a z czeskiego na polskie przez Lucyana Siemieńskiego przełożonych, Kraków, w tłoczni D. E Friedlema, 1836. (Dawno to zupełne i dokładne tłumaczenie Krolodwor6kiego rękopismu oczekiwane było, i ubogacona nim została literatura polska.) Zarłoctwo Mikołaja Reja. "Ow polski poeta z czasów Zygmuntowskich, Bej stary, sam rad dobrze pił i jadał; tigom ja dobrze znal (mówi Wereszczyński, opat Sieciechowski), bo często u podsędka chełmskieg o, ojca moj ego, dla używania myśliwetwa bywał. Albowiem zawzdy, kiedy przyjechał, pudło śliw, jak koizec krakowski, miodu pralnego pdł rączli, ogurków surowych wielkie niecdłki, grochu w strzączltach cztery magierŁi, na każdy dzień na czczo zawzdy to zjadał.

A polem z chlebem garniec mleka zjadłszy, jabłek z kopę, a pół tryfusa gniłek (ulęgałek) zjadłszy, do tego sztukę mięsa, kilku półmiskom zmiótłszy czuprynę, kapuście kwaśnej potem dorobił, mało już o żabki włoskie dbając. Potem .'dy do ugaszania pragnienia przy. Szło, gdybym o )em pisał szeroko, byłoby nit.

jedno dziwo. Bo jako rad jadał potrawy trefne, takie też rzadko pijał piwo dobre, jedno gorzkie, kwaśne, na ostatek i mętne, a gdy »rafii do kogo na łotrowskie piwo, to pił, aż mu w karku trzeszczało, a jeszcze sobie ust nie utarł, a przedsię wołał, aby mu pełną inną nalano, i inszych napominał, aby też Spełnili, pana gospodarza nieprzepomniano ; to ono piwsko znowu przed gośćmi i przed gospodarzem wychwalał, i aż do nieba Wyno<<ii, i nie wyjechał z tego dom u, aż wypił M gośćmi i gospodarzem wszystko, acz to było gościom, a najwięcej panu gospodarzowi brzydko. Acz tego niewiem, jtźli gdzie indziej w pomiernem życiu się kochał, ale w ziemi Chełmskiej wiele jadał i pijał."

Nad pozostałością zmarłej na dn. 26, Lipca 1835. r. w Pleszewie wdowy Antoniny z Andrzejewiczów Bielewskiej Imo voto J ankowskiej otworzono dziś proces spadkowo likwidacyjny. Termin do podania wszystkich pretensyi wyznaczony, przypada na dzień 10. Października r. b. o godzinie lotej przedpołudniem w Izbie stron tutejszego Sądu przed Ur. Sędz ą Ziemskomiejskim Kiihnemann. Kto się w terminie tym nie zgłosi, zostanie za uiracającego prawo pierwszeństwa jakieby miał uznany, i z pretensyą swoją li do tego odesłany, coby się po zaspokojeniu zgłoszonych wierzycieli pozostało. Pleszew , dnia 10. Maja 1836.

K ról. P r u s k i Sąd Z i e III s K o · m i e j s fc f.

OBIEWSZCZENIE.

W sprawie zniesienia wspólności łąk w U ś ckim i N oweńskim łęgu Noteci, jakoteż w należącym do pierwszego, Pilskim łęgu Noteci, położonych w okolicy rzeki Głdy po prawej stronie grobli wiodącej z Uścia do Piły, powiatu Chodzieżskiego, departamentu Bydgoskiego, wyznaczyliśmy termin na dzień 15. Listopada 1836. zrana o godzinie 9. w Uściu w lokalu, o którym dowiedzieć się można w tamecznym magistracie, do zgłoszenia się wszystkich dotychczas jeszcze nieprzywolanych interessentow. Zapozywamy przeto nań wszystkich tych, którzy w sprawie rzeczonej rozumieją mieć jakowy interes, o którym jeszcze niebyło wzrnfanki, i którzy do postępowania w niej jeszcze niebyli przywołani. Interessenci, którzyby się aż do terminu, a najdalej w tymże niezgłosili, będą musieli uznać separacją za prawną, nawet w razie pokrzywdzenia jakowego, i nitbędą mogły ich zarzuty być słuchane. Chodzież, dnia 7. Sierpnia 1836.

Król. Kommissya specyalna.

Dnia 6,

Papiera- JGotowimi 1 zną

Września 1836.

popo , i O lf

Obligi długu państwa . * Obligi bankowe aź do włącznie

Zachodnio-Prmkie listy zastawu* Luty zastawne W, Xiestwa bl 1031i02f 1IIl,

Wschodmo-Pruskie Szlaki« « l