GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.09.19 Nr219

Wielkiego

TAstwa

ZNAŃSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W. JDekera i Spółki. - Redaktor: A. Wanmmlu

)](219.- W Poniedziałek dnia 19. Września 1836.

Wiadomości krajowe.

Z Berlina, dn. 16. Września.

Przybył tu: Elektoralno Heski Rzeczywiety Tajny Radzca legacyi, nadzwyczajny Poseł i pełnomocny Minister przy dworze tutejszym, Baron Wilkens Hohenau, z Gastein,

Mnvmvmmi

Wiadomości zagranIczne.

R o s s y a, Z P e t e r s b u r g a, d. 24. S i e rp. ( 5, W r z e ś ) Moskwa, dnia 14. Sierpnia - N. Cesarz J mć, u. 11. b. m. po odbyciu przeglądu zebra» nych wojsk raczył zwiedzić o godz. s>. po południu Moskiewski Dom Wychowania Podrzutków i oglądać wszystkie jego zakłady. Po obiedzie o godzinie 6., J. C. Mość był na spacerze w Pietrowskim parku, dokąd skupiła eię większa część mieszkańców Moskwy. Dn. J 3. N. Pan raczył odbyć mustrę linij owę 6go korpusu piechoty, 6ej lekkiej dy wizy i jazdy, Igo batalionu Moskiewskiego i 3go batalionu Butyrskiego pułków pieszych i strzeleckich pułków Borodińskiego i Tarutyńskiego z 6tą i i7tą polnemi brygadami artyUeryi, Do obia

du J. C. Mości wezwani byli: Głównodowodzący w Moskwie Hrabia Tołstoj i znakomiisze, w stolicy obecne osoby, tudzież Dowodzca 6, korpusu piechoty, szefowie dywizyi i dowodzcy brygad, O 7. godzinie po obiedzie N. Pan oglądał wszystkie.zaklady Alexandrowskiego pałacu, a o istej w nocy wyjechał szczęśliwie w podróż do Niżnego-Nowgorods Trakt swej podróży N. Pan naznaczył przez miasta: Władimir, Kowrow, Wiazniki i Gorbatow, ażeby obejrzeć przygotowawcze roboty zamierzanego od Władimira do Niżnego Nowgorodu szosse, a między stacyami Niestierkową i Wiedeńską odbyła przegląd odwodowej dywizyi 6go korpusu piechoty. Dnia 15., o 8. godzinie po południu, N* Cesarz J mć, w pożądanera zdrowiu, przybył do Niżnego - N owgorodu, dokąd dopiero w nocy J. C Mość był spodziewany. Przejechawszy miasto i część nfostu na O c e, głęboka cichość świadczyła o niewiadomosci w jakiej byli mieszkańcy - lecz tu właśnie słowo: "Cesarz" przebiegające nakształt błyskawicy od jednego do drugiego, sprawiły powszechny okrzyk uniesienia. Tłumy narodu ze wszystkich stron zbiegały się do domu, przygotowanego dla N. Pana na samem targowisku. Tatarzy, Bucharcy i innych narodów zebrani na jarmark ludzie, zapomniawszy przepisów swej wiary, zdejmowali czapki i pod N. l'au, dla niektórych rozporządzeń, racsył roskazać znajdować się w Niżnym-Nowgorodzie: Ministrowi Skarbu, Głównozarządzającemu Drogami Komunikacyi i Towarzyszowi Ministra Spraw wewnętrznych. Dnia 16., o 10. godzinie zrana, Cesarz J mć słuchał inszy św. w Soborze, wystawionym w środku targowiska, gdzie cthhrowa! Niźegorodzki Biskup Jan. Po powrocie z Cerkwi mieli szczęście przedstawiać się N. Panu Generałowie, szlachta i kupcy. Do stołuj. C Mości były wezwane znakomiisze, w mieście znaj dujące się, osoby i Naczelnicy Stanu kupieckiego Niicgorodu i Moskwy.

F 2 a n c y a.

Z P ary ż a, dnia 6. Września.

Donoszą 2 Bajonny pod dn, 1. Września; Don Basilio Garcia powrócił dnia 26. do N awarry. Korpus jego zwiększy} się przeszło o 6000 ludzi i przywozi z sobą dość znaczną summę pieniędzy. Generałowie Królowej etarali się przeszkodzić j' go pochodowi, lecz nadaremno; wszędzie ich uprzedził. - N acz elny Wódz Rarolfstowski Villareal, pozornie nieczynny , nie spuścił ani na chwilę z oka Don Basilio Garcyi w czasie przedsięwziętej przez niego wyprawy, aby mu w razie po:rzeby pospieszyć w pomoc z 8 batalionami. - N iedawno ternu uatawih> K»«>i+eei pritotł Son Sebastyanem bateryę, 1 z strony załogi tego miasta najmniejszej nie doznali przeszkody. Głoszą (akie o wkrótce nastąpić mającej nowej wyprawie Karolistów po za Ebro, Dawniejszy Minister wojny Don Carlosa, Generał Villemur, umarł dnia 23. Sierpnia w Estelli, przeżywszy 86 lat. '-» W innych listach z nad granicy hiszpańskiej' wyrażono' nawet, ie Don Basilio Garcia przyprowadził z sobą z tej wyprawy 35 00 uzbrojonych rekrutów, qm koni i 5CO jeńców. W głównej kwaterze D o n Carlosa twierdzono także, źe miasta ViiJena, A-lmansa i Candete w prowincyi Murcyi, liczące 12,000, 5,000 i 3,000 dusz, ogłosiły się za Don Carlosem. M o n i t o r zaprzecza doniesieniu niektórych dzienników, jakoby różnym oficerom sztabowym odmówiono pozwolenia, aby mogli na kilka dni udać się do obozu pod Compiegne, celem zwiedzenia jego. Dziennik Pa ix wyraża, iż Pan Mendizabal jest na pozór nieczynnym. Pan Rufino Carrasco, wielki przyjaciel jego, towarzyszył Królowej przy wjeździe jej dr/Madrytu. * Fabrykant broni Devismee, od którego! Ali» baud kupił strzelbę w lasce, a poteni użył jej do zamach u na życie Króla J rnci, stanął w aą

1[.0

dzie policy! poprawrzej, jako oskarżony o rota enie zakazanej broni. S$d skazał go z powodu łagodzących okoliczności na zapłacęnie 1 franka kary pieniężnej, i postanowił, aby broń wziętą u niego w sekwestr, skonfiskowano. Xiąźę Grammonr, były dowódzca gwardyi przyboezne) Karola X., umarł tu d. 28. z. m. w 81 roku życia swego. Generał Alava wysłał d. 28. z. m. gońca do Madrytu, z oświadczeniem, iż nie chce uczy.

nić zadosyć"'otrzymanemu przed kilku dniami rozkazowi Panu Calatrava, aby zaprzysiągł ustawę z roku 1812. i odebrał takąż przysitgg od poddanych hiszpańskich, mieszkających w Paryżu, Sekretarz i wszyscy urzędnicy poselstwa, tudzież Konsul hiszpański, przesłali każdy oddzielnie, podobne oświadczenie. Pan Calomarde ma się znajdować w głównej kwaterze Don Carlosa. (Korr. pryw.) - Ministeryum Pana Thiers nie istnieje więcej. Ludwik Filip oddalił więc znowu jednego z celniejszych mężów teraźniejszej Francyi. N ie wiele już jest głów zdolniejszych, ktńrycbby Król ten niebył powołał do rady swojej. Myślano, iź do Pana Thiers jest osobiście przywiązanym. Atoli omylono się. Król niekładzie bezwarunkowego zaufania w nikim, jak tylko w Panu Montalivet, bo ten myśli, mówi, działa i postępuje zupełnie w j*t;o duchu. Jest on najwierniejszym p<i. ufnikiem Ludwika Filipa. Innych [Jowołuje Król do gabinetu według potrzeby okoliczności czasu. Dopóki potrzebował przewagi wojskowej, dawał pierwszeństwo Marszałkom Soult i Gerard. Kiedy potrzebował wsparcia doktryny, opierał się na Panach Broglie i Gub zot. Roku 1830- był przez czas niejaki P. Laffitte Ministrem; roku 1835«> chcąc dać polityce swej nowy kierunek, mianował Prezesem Rady Pana Thiers. W tej ostatniej nominacyi nie miał Król nigdy na myśli zrzec się swego własnego systematu; przeciwnie P. Thiers winien mianowanie swoje tej właśnie okolicznościj iż za nim nie przemawiało ani urodzenie, ani wiek, ani doświadczenie, ani majątek. Kiedy teraz P. Thiers chciał sobie dać ton rozstrzygający,. kiedy, zrobiwszy znaczny majątek i pobratawszy się- z róźnymj wysokimi mężami, ośmielił się dać poznać inne zdanie, od woli Króla; nic dziwnego, ie Król i chętnie przyjął jego podanie się do dymissyi. Ministeryum Pana Thiers trwało od 22. Lutego r. b. do 25. Sierpnia, a zatem 6'miesięcy i 3 dni. Cóż wielkiego zrobiło? Nic,- oprócz, ie przymierze z Anglią zastało podkopane, Stosunki przyjacielskie ze Szwajćaryą zerwane, a Hiszpania samej sobie zostawiona. Prawda, teras zamiar cofnąć wszelką pomoc Hiszpanii, odwołać bataliony posiłkowe, a może nawet wspierać D o n Carlosa i źe właśnie dla tego Ministeryum Pana Thiers podało się do dyrnissyi. Ale i tak zasługa Pana Thiers byłaby, nader maja; i na nowo się pokazało, źe co innego jest mieć mowy, a co innego jest działać, co innego krytykować, a co innego tworzyć. Zresztą P. Thiers nietylko ściągnął na siebie niechęć Króla,- ale zbytkowe życie, które ostatniemi czasy prowadził, i rozrzutne szafowanie groszem publicznym, które mu r. b. Izba zarzucała, zmniejszyły nadzwyczajnie liczbę stronników jego. N ie masz co wątpić, źe P. Thiers zajmie teraz główne miejsce na ławkach oppozycyi. Ta ostatnia jest teraz tak podzieloną, iż jej się Ludwik Filip nie ma co obawiać. Po śmierci Pana Lafayette, po bankructwie Pana Laffiue, po uspokojeniu się Panów Audry de Puyraveau i Voy er d? Argenson; po ucieczce Pana Cabet, po ułaskawieniu się Pana Guizot, pozostał tylko jeden P. Berryer (legitymista). Jeźii jeszcze Pan Dupin, P. Mauguio i Pan Odilon Barrot' zostaną Ministrami i po niejakim czasie otrzymają dyrnissyą, będziemy na czele oppozycyi widzieli samych tylko Ex- Ministrów, to jest głowy, które Ludwik Filip z grurnu poznał, ra słabe uznał, i których sie, z tego powodu bynajmniej nie obawia. Z dnia 7, Września.

W dzisiejszym numerze Monitora czytamy naprzód ośm królewskich postanowień względem zmiany rninisteryalnej (zaszłej zupełn e w ten sposób, jakeśmy to już podług depeszy telegraficznej, do Berlina nadeszłej oznajmili. \ Postanowienia te datowane są wszystkie dnia 6. o, Ta. Pierwsze, mianujące Hrabiego tylole Prezesem Iłady gabinetowej i Ministrem Spraw zagranicznych, kontrasygnował Hrabia Montalivet; siedem pozostałych już Nowy Prezes kontrasygnował. Postanowieniem dziewiątem mianowanym zostaje Hrabia Monialivet na nowo Generalnym Inten/ienteni lietv cywilnej, a dziesiątem Baron F ain, piastujący ostatniemi czasy ten u rząd, honorowym Intendentem tejże listy; jedenaste postanowienie powierza mu nadto internistyczny zarząd listy cywilnej w czasie nieobecności Hrabi Montaliveta (który, jak słychać, chce się udać na czas niejaki do dóbr swoich w departamencie Cher et Indre), Tenże przyjmuje takie nanowo miejsce pierwszego Sekretarza gabinetowego przy Królu i nadto wyniesiony zostaje na Wielkiego-Oficera legii honorowej, Tc trzy królewskie postanowienia eą także z do. 6, Września i kontrasy

gnowane przez N owego Wielkiego Zachowawcę pieczęci, Pana Persila. Prócz tego obejmuje jeszcze M o n i t o r trzy dawniejsze postanowienia z dnia 4. i y. Września. Pierwsze 51 nich mianuje dotychczasowego Ministra skarbu, Hrabię Argout, w mitjsce wy. chodzącego Barona Davilliera Gubernatorem banku, a drugie Barona Davilliera Gubernatorem honorowym; trzecie postanowienie nareszcie mianuje dotychczasowego Generalnego Sekretarza w Ministeryum oświecenia publicznego, Pana Maynadiera" Prefektem departamentu Puy-de-Dorne, w mitjsce Pana Dejeana, który za urząd ten podziękował.

Sześciu nowych Ministrów złożyło wczoraj w Tuilleryach zwykłą przysięgę na ręce Królewskie. N. Pan przybył tu około godziny 3, z N euiily i powrócił taroże dopiero około godziny jo;ej wieczorem. O wyborze Ministra Wojny i Handlu nic jesze nie ma pewnego, W skutek najnowszej zmiany niin.steryalnęj zmieniły także i niektóre tutejsze polityczne dzienniki swej ton znacznie. K o n s t y - t u c yo n i s t a i T e r a p s, na teraz przynajmniej przeszły stanowczo na stronę opozycyi; dziennik Pa ix przeciwnie, nie mogący się naturalnie mierzyć z żadnym z nich pod względem liczby czytelników, przez rząd pozyskany został. Do ministeryalnych dzitników przeto można obecnie policzyć: J o u r n a l de P ar i s, Pa ix i Dziennik sporów. Wszystkie inne są na stronie opozycyi różnego gatunku, Pan Thiers obrał sobie szczególniej K o n s t y t uc yo n i s tę, jak się zdaje, za swej organ, podczas gdy Teraps tiersparti i Pana Dupina reprezentuje, Kury er fr a n c u z k i reprezentuje stronnnictwo Odilona-Barrota, czyli tak nazwaną opozycyą dynastyczną. D z i e nn i k h a n d l o w y i M e s s a g e r przyłączają się jeszcze z trudnością do. owej parlamentarnej opozycyi, lecz niekiedy zapuszczają się w sferę N a t i o n a l a, zastępującego interes republikań - ski, który przecież od śmierci Armanda Carrela całą swoje literacką wziętość utracił. Codziennik, Gazeta francuzka i France są niezmiennie główne mi organami stronnictwa' legitymistów, M o n i t o r ciągle jeszcze milczy o najnowszych zamachach spiskowych. P a i x prze-' ciwnie zawiera, co następuje: Od kilku dni głoszą o zbrodniczych planach, które uskutecznić chciano. Zasięgaliśmy wiadomości w tej mierze. Wszystko ogranicza się na środkach ostrożności, uchwalonych w skutek niepokojących doniesień policyjnych. Doniesienia same są dość nie pewne; lecz zuchwałe zbrodnicze zamiary do tego w ostatnich czasach doszły stopnia, źe często wszelkie prze teraz i na takie doniesienia, któreby dawniej ani na wzmiankę li niej nie były zasługiwały. Możemy zapewnić, ze ruch w wojsku i gwardyi narodowej nie miał innego nad ten zamiaru. N adto ruch ten nie jest tak wielkiej wagi jak powszechnie sądzono. Z dnia 8* Września.

Słychać, źe pierwsze czyny P P, Gasparin i Rosamei na tern się zasadzać będą, źe zwiną zgromadzony w Pau i Tarbes korpus posiłkowy, dawniej do Hiszpanii przeznaczony. (JZ Journ. de prankf.) - Ogłoszone względem składu nowego Ministeryum postanowienie w giełdzie żadnego nie uczyniło wrażenia, kiedy wypadku takowego powszechnie się spodziewano. Ale szczególną wzbudził obawę ostatni ukaz Cesarza Rossyjskiego względem nowych naborów do wojska; upatrywano w tern zamiar Cesarza zwiększenia rzeczywistej ilości wojska swego. Gazety dzisiejsze obejmują obszerne rozumowania o nowem Ministeryum. Jedne rokują mu długie istnienie i zbawienną działalność, drugie, jak np. J o u rn al du Comm e r c e, twierdzą, że Ministeryum (o przed Izbami się nie utrzyma.

Z dnia 9. Września« Dziennik sporo w donosi, źe Prefekt policyi, Pan Gisquet, do dymissyi się podał, i że w miejsce jego podług wszelkiego do prawdy podobieństwa P, Gabriel Delessert nastąpi. Wedle innych wiadomości P. Delessert nie przyjął ofiarowanej mu posady, którą następnie Panu Plougouhn powierzono. D ro i t powiada, źe podwójne pobudki Pana Gisquet do wzięcia dymissyi skłoniły. Nie zgadzał się bowiem już dawniej z Panem Gasparin, Podsekretarzem państwa dla spraw wewnętrznych, po wyniesieniu więc tegoż na godność Ministra spraw wewnętrznych, niechciał być nadal od niego zawisłym. Prócz tego uczyniono jeszcze Panu Gisquet bardzo gorzkie wyrzuty, źe d. J. Września przez środki swoje całą stolicę takiej nabawił obawy, nieumiejąc jednak dotychczas ani najmniejszego podać szczegółu i pewności względem domniemanego spisku; Pan Gisquei zniechęcony temi wyrzutami, podziękował za urząd.

Anglia, Z Londynu, d. 7. Września.

Devonport Telegraph donosi o powrocie fregaty " Bar ham, " której dowódzca, jak wiadomo, niedawno temu przy wpłynieniu do Dardanellów poróżnił się na nowo Z tureckiemi urzędnikami względem potrzebnego do wpłynienia pozwolenia. OtrzYmał

on był rozkaz przewiezienia do Konstantynopola Pułkownika Considinego, przeznaczonego do służby tureckiej i stanął d. 5. Czerwca przed Dardanellami. Zwykłe układy z władzami tureckiemi odbyły się przez tamecznego konsula angielskiego, lecz te na tem się tylko oświadczeniu skończyły, źe okrętowi nie mogą dozwolić z powodu (jeszcze podów czas nie załatwionej) sprawy Churchillowskiej zarzucić kotwicę na zwyczajnem miejscu wylądowania, na kilka mii powyżej Dardanellów. Dowódzca "Barhama" oświadczył na to z swej strony Baszy przełożonemu nad cytadellaml, źe surowo ukarze każdą obelgę, jakąby banderze angielskiej w czasie przebywania Dardanellów wyrządzono. Skoro więc wiatr dość silny powstał tak, iź okręt mógł sobie pod wodę drogę utorować, wszyscy się przygotowali do boju i fregata płynęła przy pomyślnym wietrze w takiem tylko oddaleniu, jakie się długości jej równało, od zamków leżących na brzegu europejskim, Turcy mocno tem byli zdziwieni, lecz ani raz nie wystrzelili.! W Portsmoucie twierdzono za powrotem, "Barhama," źe eskadra francuzka na morzu Srodziemnćm (która podług naj nowszych doniesień pod Kontr-Admirałem Hugor>em przed Atenami stała) stawi się pod rozkazy angielskiego Naczelnego Wodza na morzu Srodziemnem, Vice-Admirała Sir Josiasa RowIeja, i że tenże ma wzmocnienie otrzymać; w którymto zarazem celu ma się z nim połączyć okręt liniowy "Rodnej," krążący aż dotąd nad wschodnie m wybrzeżem hiszpańskiem. Jedynym przecież zamiarem takowego połączenia się obydwóch flot to tylko być, ma, aby pokazać, źe siła zbrojna angielska z francuzka bardzo łatwo połączyć się może, gdyby tego potrzeba wymagała. Lizboński korespondent gazety MorningP o s t opisuje położenie Portugalii w nader smutnych kolorach. Nie można się o trzy godziny od Lizbony oddalać bez straży; wyżsi urzędnicy nie dostali pensyi za 9 miesięcy., niżsi za 2, a wojsko za 2 tygodnie; podatki nigdzie regularnie nie wpływają; ceduły celne za kilka miesięcy antycypowane i za 17 - so pCent. Diskonto ustąpione. Także i kilka milionów, zebranych za dobra duchowne, znikło.

Z dnia 9, Września.

Listy z San Sebastyanu z dnia 31. m. z. zamieszczone w T i m e s wspominają o zaszłej tam dniem przedtem utarczce, do której się stało powodem wyjście oddziału furaźyerów krystynowskicb. Karoliści zostali odparci i ponieśli dosyć znaczną stratę. Krystynowie mieli jednego zabitego i trzech ranionych. Ze General brygady Shaw, jeden z najznamienitszych oficerów, do dymissyi się podał. Między oficerami legionu wydarzało się mnóstwo pojedynków i w całym leg;onie nie było żadnej zgody i jedności. Pięć domów handiowych w San Sebastyanie oświadczyło gotowość swoje zaforszusowania potrzebnej summy dla zapłacenia żołdu żołnierzom legionu angielskiego. Listy z Lizbony z d. 29. m. ź. zbijają wszystkie wieści o zaburzeniach w Portugalii i proklamowaniu tamże konstytucyi hiszpańskiej, czego się mianowicie dnia «4. Sierpnia, jako w dniu dorocznym ustawy z r. 1824., obawian o . Równie jak stolica, tak i kraj cały cieszą eię nieprzerwaną epokojnością. Były Minister hiszpański, Isturiz, uszedłszy szczęśliwie z Madrytu, przybył do Lizbony, skąd się do Anglii udać zamyśla. Był on opatrzony w paszporta Posła francuzkiego w Madrycie i przy. jął też obce nazwisko. Królowa Donna Maryi wydała stosowne rozkazy i rozporządzenia w celu przechowywania skarbów naukowych i zabytków kunsztu skasowanych klasztorów. Listy z Konstantynopola z d. 17. m. b. do: noszą, że zawarta między Prancyą i Bejem Tunizu ugoda, na mocy której Prancya pozwolenie przeprowadzania wojsk swoich przez regencyą sobie wyjednała. Sułtana mocno obraziła, tak dalece, że w tej mierze do Anglii z protestacyą udać się postanowił. Prawie wszystkie cła wywozowe W Turcyi podwyższono, aby opędzić summy dla spłacenia ostatniej Rządowi rossyjskiemu należącej się kwoty na dn. 25. Sierpnia, poczem Rossyanie d. I. Września z Sylistryi całkiem ustąpią. Stosownie do doniesień z Nowego-Orleanu z dnia 30, Lipca, wyjętych z »Attakapea Gazette" z d. 35. Lipca, przyszło do krwawej bitwy między Mexykanami i Texyanami, w której około goo Mexykanow poledz miało. Na którą stronę zwycięstwo się przechyliło, tego nie wiemy. Zresztą miało się Mexykanom udać pozyskać sprzymierzę kilku pokoleń indyańekich, mianowicie Tchirokihów. W piśmie z Tampico z dnia 13. Lipca wyrażono: "Armia mexykanska, licząca jeezcze około 4000 żołnierzy i będąca obecnie pod rozkazami Generała Jose Urrea, któremu Generała Andrada, jako drugiego w kommendzie, przydan o, skoncentrowała się w Matamoras, jest wszelako w tak nędznym stanie, że przed3ma lub 4ma miesiącami nowej wyprawy przeciw Texyanom przedeięwziąść nie może" Papiery hiszpańskie w gic!d-;s dzisiejszej podniosły się, ponieważ stosownie do ostatnich wiadomości z Madrytu nowe Minieteryum przymusową pożyczkę 200 mil. real ów w Hiszpanii zaciągnąć postanowiło,

Niemcy.

Z D r e z n a, dnia 4. Września.

Między wielu przybyłymi cudzoziemcami znajduje się bogaty Urabia Demidow, urzędnik poselstwa Ceearsko · rossyjskiego przy dworze francuzkira. Zamyśla on się udać ztąd przez Monachium do Włoch, i tam zimę przepędzić.

Z Monachium, dnia 8, Września.

Dawniejszy cudotwórca, Xiążę Hohenlohe, wyznał w ewojem najnowezem dziele: JErgabnisfe aus der Welt und dem Pristerkben, otwarcie, że należy do zakonu Jezuitów, Rewolucyą we Prancyi przypisuje jedynie wypędzeniu Jezuitów za Ludwika XIV.

Szwajcaria.

Z B e r n u, dnia 30. Sierpnia.

(Gaz. powsz.) - Oto jest odpowiedź na notę Posła Króla francuzów, przyjęta d. 29. Sierpnia przez Sejm ogólny, wyjąwszy kantony Uri, Schwyz i Unterwaiden: Szwajcarya, skompromitowana przez wychodźców, którzy jej gościnności nadużyli, przyjęła obowiązek zadosyć uczynienia żądaniom prawa narodów. Wierna swoim stosunkom z innemi państwami czuła się być spowodowaną wziąść sobie za prawidło swe zobowiązania. Równie Miasto Sejmu jak i inne kantony śledziły z wielb ką czynnością i pomyślnym skutkiem obcych wichrzycieli. Postępowanie sądownictwa i urzędników policyjnych odbywało się uporządkowanym torem, i już znaczną liczbę zagranicznych wichrzycieli za granicę wyprawiono. Aby nareszcie postępowaniu takowemu nadać więcej mocy przez współdziałanie Związku szwajcarskiego, przełożyło Miasto Sejmu przedmiot ten Sejmowi ogólnemu. Ten tedy, podług form zachowywanych w czasie obrad i stosownie do ważności przełożonego mu przedmiotu, uchwalił w tej chwili ustawę, na mocy której przez wspólne działanie Związku szwajcarskiego i władz kantonowych Szwajcarya niezadługim czasem oczyszczona będzie z przychodniów, których obecność mogłaby do pewnego stopnia jej wewnętrzną spokojność i jej stosunki z inne mi państwami naruszyć. Środek ten przyjęto na mocy prawa narodów, krórego zasady Szwajcarya uznaje i szacunek tymże wyjednać pragnie. Wierne wypełnienie zobowiązań stanowi główną część honoru szwajcarskiego, a związek szwajcarski tenże wszelkim sposobem zatrzymać pragnie. Lecz nie mniej chodzi jej także o ocalenie

. \ 110m i łito prawa gościnności. Ziemia szwajcar» bKa i.il.iawna jur ciągle była ogniskiem gościnności; każdy nieszczęśliwy znajdował tu przytułek, każda znikła wielkość, każda zawlitdzioi>3 nadzieja znajdywała ta bezpieczny dach, a często nawet spokojność. Nikogo to bardziej nie obchodzi, jak sarnę Szwajcaryą, aby ten zadatek honoru wolnym od wszelkiej pozostał plarny. Wypada także tylko zwrócić uwagę na jej własny interes, a każdy się przekona, że czynność jej żadnego nie zaniecha środka 1)0 wstrzymania cudzoziemców od nadużycia luj gościnności. Dowiodła ona tego niwecząc suHa przez wychodźców pozastawiane. Miasta Srjmu, jako organ sposobu myślenia, łączącego Związek szwajcarski z państwami, 7, ktoremi chętnie w dobrem porozumieniu sąeitdzkiem zostawać pragnie, nieomieszkał zawiadomić czetn piędzej Franryą pismem swojem z d. 22. (Jzerwca o uczynionym odkryciu i rozp«częiem badaniu, Zdziwić to-zaićm musiało całą Szwajcaryą, 'gdy Miasto Sejmu w odpowiedzi rta swoje przyjazne doniesienie otrzymało notę, w której ton wyrzutu ledwo złagodzony został przez uprzejmą przyjaźń, jaką jeszcze Francya w tejże wynurza ku Szwajcaryi, i której szczere wyrażenie się jedyną jest mową, do któiśj Związek szwajcarski z strony fc-wego potężnego sąsiada był-j>rzyzwyczajony, W miejsce odpowiedzi na doniesienie o środkach użytych względem wychodźców, któiych ptany Szwajcaryą co tylko zniweczyła, w miejsce odpowiedzi na prośbę o przyłożenie się do usunięcia współwinowaj cow, przypuszcza nota Pana Posła, że rękojmie, jakich Europa oii Szwajcaryi oczekuje, tylko się na. samych oświadczeniach ograniczają* . Związek szwajcarski nie mógł się także przed wszystkie m; spo' dziewać, żeby Francya miała szukać powodu do zażalenia przeciw niemu w spiskach uknutych w kilku kantonach. Wszelkie albowiem przedsięwzięte śledztwa tak na drodze administracyjnej jak i sądowej dowiodły z zupełną niemal pewnością, źe żaden z rzeczy wist) eh spisków nie był przeciw Francyi wymierzony, ł«?cą źe owszem tamże uknowane zostały, że oeniefco spisku jest w samym Paryżu, i źe rozkazy do tajemnych najemników spiskowych z Paryża dochodzą. Francya obwinia przez organ X ęcia Montebeilo policyą szwajcarską o słabość, a natomiast wynosi pod niebiosa swoje 'potężną administracyjną organizacyą, ewoję siłę zbrojną i środki policyjne, jakich w każdym razie użyć może. Lecz ekądieto pochodzi, źe Kantony i Miasto Sejmu same z siebie odkryły projekta wyszczególnione przez Francy i z taka, skrupulatnością, ie wielką liczbę winnych oddaliły a innych pod sąd oddały, podczas gdy Francya nie zdołała jeszcze ująć naczelników, ani też odkiyć głównego źródła tej zarazy, ukrytigo w jej wnę. trzu, \ Si4 d "'eto pochodzi, ze Francya już da. wniej nie mogła zapobiedz ani wstrzymać wkroczenia zbrojnego do Szwajcaryi, uskutecznionego przez kilkuset Polaków, i że nadto na własnej ziemi nie potrafiła wstrzymać garstki wychodźców, która pod dowo/i/twem Ramoriniego do Sabaudyi wtargnęła? Jeżeli Szwajcaryą oddala cudzoziemców, których zbrodnicze zamiary waźnemi dowodami piśmiennemi uzasad.b memisię b>ć okazały, me mogła sobie w potKbnyi- sposób postąpić z i>mi, na których tylko podejrzenie epadą, ie plany ich zostają w związku, przynajmniej pod względem nadziei, z zbrodniczemi zamiarami, które we Francyi urzeczywistnić pragniono. Szwajcaryą, w moc uchwały sejmowej z d. 22. Sierpnia, używa środków ostrożności względem cudzoziemców, którzy widocznie o zbrodnią są przekonani; lecz polieya jej nigdy się nie zniży do badania myśli i śledząnia zamiarów, sądy zaś jej nigdy samej nadziei karać nie będą. Xiąźę Montebeilo zanad« to sobie lekceważy słuszną drażliwość Szwajcaryi, jnzypuszczając, źe wbrew prawom narodów postępować będzie. Związek szwajcarski dowiódł czynami, źe zna swe zobowiązania się, nie potrzebując, aby mu je przypominano, i źe je pełni, niepotrzebując, aby go w tej mierze napominano. Ale także równie dobrze zna swoje prawa, których jej geograficzne położenie bynajmniej nie osłabia. Nigdyby także dozwolić nie mogła, aby sobie kto inny prócz niej miał przywłaszczać prawo wyrokowania w sprawie wychodźców spiski w Szwajcaryi knujących, lub ograniczania wob ności cierpienia tych, których ocalić pragnie. Sejm ogólny, polegając na prawie samoistnego i niezawisłego państwa i na pomocy całego narodu odparłby nieodzownie każde nadwerężenie władzy najwyższej, służącej Związkowi szwajcarskiemu. Szwajcaryą poczytywała sobie przez kilka wieków za honor, zadłużyć na przyjaźń Francyi i takową posiadać; starała się ona usilnie o utrzymanie dobrego porozumienia między temi dwoma krajami; jej wojownicy przelewali krew swoje pod chorągwiami francuzkiemi; bronili oni Króla francuzkifgo w Meaux, walczyli w pałacu Tuileryjskim i nad brzegami Berezyny. I dziś jeszcze pragnie Związek szwajcarski, aby tenże sam węzeł zobopolnej przyjaźni ciągle te dwa łączył narody, i tern bardziej pochlebia sobie, źe ma prawo do przychylności Francyi, gdy postanowi, nie okupywać niczyje; przyjaźni u go państwa,

Rozmaite wiadomości.

Z Poznarvia, - Wciąga przeszłego mie« siąea wydarzyło »ię w obwodzie Regencyi Poznanskiej- wiele nieszczęśliwych przypadków: b. osób uionęło; cliłopit c jeden zasirzelił z nieostrożności lolf t.nią dziewczynę; 2 dzieci znalazło śmierć w płomieniach; jeden człowiek umarł piorunem uderzony a dziecko jedno 20 stało przejechane; osoba jedna wpadła upiwszy >ię do wrzącego kotła w piwowarze a chłopiec jeden zleciał z wozu, wpadł na widły od siana i przebił się na miejscu. Liczba eamobójstw była także nadzwyczaj wielka,; 3ch ludzi powiesiło się, 3dl utopiło sTę, jeden przerżnął sobie gardło a jedna osoba; czekająca kary za popełnione zabójstwo, w wiezie', niu źytie Bobie odebrała. W borach nadgranicznych j Powiatu Szamotuiskiego krzątają 814 c ągie bandy złodziejów. Na przytrzymanie kilku osławionych łotrów wyznaczono nagrody.

Gazety francuzkie donoszą, że Xiążę Namiąsinik 'Królestwa Polskiego, Hr. Paszkiewicz, od obowiązków dotychczasowego urzędowania swego uwolniony został. Obejmie on obecnie naczelne dowództwo nad wielką armią, która w prowineyach południowych Rossyi nad granicą turecką się koncentruje.

(Wiadomości prywatne, dzisiaj tu nadeszle, potjwierdzają to doniesienie o odwołaniu Xięcia Namiestnika.) · · -- - 1_, ,. "

Kiedy*płomień gazu kwasorodnego i wodorodnego padnie na kamień wapienny i takowy rozżarzy, natenczas powstaje tak zwane Dru, mand'skie światło, używane dotąd tylko w mikroskopach, a w blasku swojem przewyższające-słońce. Pan Gaudin zrobił propozycyję, aby użyto tego sposobu do oświecania Ulic; a podług jego-zdania i u> .szklarniach mogłoby to światło* zastępywać słońce. Napoleon (powiada Caulamoourt)- nie znał i nie lubił kobiet, i miał za rzecz niego dną siebie zgłębiać ich przymioty. Nie chciał oh, aby kobiety były uczone, tem irmiej sławne, a najwięcej oburzał go ich wpływ na męzią wolę. Niczem innęrn-nae były ene dla niego, tylko powabnym utworem, piękrtą, igraszką do przepędzfcriia czasu. "Miłość" ,« mawiał on, "jest'głu-pim przesądem i niczem więcej!"

I$T5

Pewnego razu odmówił awansu pewnemu uczędnikowi p tego powodu, iż się dowiedział, że nad nim żona ma władzę. O kilka wiorst od miasta Moskwy ,zyje pewien włościanin, który obdarsony jest tak wieljsą · nijeczułobcią« n: e, jakby kto. mniem?!, na ciosy losu, ale na razy kija, źe ra rubl.i pozwala sobie wyliczyć 50 -kijów »ajsiln'c jsją ręką, nie okazując w rysach swoich najupiifjezego śladu bólu; owszem zachowując największą nieczułość. Ze zaś nie braknie na ludziach, którzy jedyną uciechę mają w udzielaniu chłosty, orzeto ów osobliwy człowiek zebrał niej)ośl;edni majątek. Jako rówitnnik do tego włościanina ;znajduje s,ię tam takie pewien żebrak, który do utrzymania życia otworzył sobie w tero sposób, że daje się policzkować za kilka grosze, ile razy kto zechce. W Londynie zajęto się budowaniem balonu powietrznego, który ma nieść 16 osób. W obwodzip będzie miał s(qj> 60, a cały aparat, bez gazu, bez bahistu i podróżnych, wyniesiejoo funt" sam gaz zaważy aopo funt. Pewien szkocki Kapitan bawidsou będąc zadłużwnym nadzwyczajnie, zaasekurowai życie swoje fila bezpieczeństwa wierzycieli za i8>000 funt. szterl. i jaR wieść* głosi, utopił się w dwa lata potem, kąpiąc się w rzece. Suknie jego analeziono pa .brzegu, złożono inne jeszcze świadectwa, tak, źe summa wyliczona ZOSISjJ. Ter*z' itiś ów mniemany lop ejec zjawił sią ,w okolicy. Edymburga; śledzą ąo wszędzie, i jak się spodziewać-, rozpoczną z nim proces, .zapewne jedyny w swoim rodzaju.

Tyrania zdobywców. - Po opanowaniu Anglii przez Duńczyków, każdy Anglik, .który spotkał Duńczyka, powinien był.zairzy-maćsi.ę, uklęknąć i w tem położeniu tak długo -zostawać, pokąd tyrana Z,oczu nie stracił.

(Rojżnj. Lwów) M o c na r o d o w oś ci. - Kroi bIarp)J;JIpH Karol I I L wkrótce po awojem pa tron wsiąpieniu, surowym rozkazem zabro-jił poddanym noszenia kapeluszy z szerokieroi brzegaitaj i pbszernych długich płaszczy. Zakaz ten, sprawił powstanie w Madrycie, co zmusił.> Króla do ucieczki, gdy prawie 100 żttliiit-rzy jet-o wallońskiej gwardyi przez lud wyrżniętych zostało... spieszne odwołanie tego rozkazu, wstrzymało niechybną rewolucyę. (Kozin. Lwów.) Ogrody w głębiach morza. - Płynąc pomiędzy mnóstwem drobnych wysp w Indyach zachodnich, zdaje się, jakoby to była ogromna łąka, poprżerzynana najpiękniejs.zemi strumykami i uwieńczona krzewy. Ale nie dosyć" ie nad wodą najcudowniejsze rosrą ogrody, oko płynącego, gdy się zwróci w głąb dy. "W bliskości brzegów tego Archipelagu (powiada pewien naoczny świadek), znajdują się, podwodne sady. Woda tam jest przy głębokości stóp 60, aż do dna najczystszą i przezroczystą. Łódź płynie po kryształowej równia nie, na której zdaje się być jak w powietrzu zawieszoną. Kto nie nawykły do tego widoku, ten zrazu doświadcza zawrotu głowy. Na najczystszym piasku widać tysiączne rodzaje pijawek morskich, ślimaków, raków i rybi, tak przecudownych kolorów, ze w Europie nie mają nawet wyobrażenia o nich. Najświet» niejsze purpury, najczystszy błękit, zieloność szmaragdowa, blask złota, sprawują dziwną grę kolorów. Płynący buja nad szczytami lasów z morskich roślin; są tam georginie, karole, aleyony i tysiączne gąbkowe krzewy, które nie mniej oko swoją rozmaitością czarują, a kołysane falami taki przedstawiają widok, jak najpiękniejszy ogród na ziemi, gdy po nim lekki chłodek przeciąga, Oko doznaje złudzę* nia w ocenieniu głębokości; zdaje się, iżby ręką można uszczknąć gałązkę którego z tych krzewów, które zaledwie tostopniowe wiosło dosięgnąć jest w etanie."

OBWIESZCZENIE.

W księdze bypotecznej dóbr szlacheckich P a r c z e w a w Departamencie Poznańskim Powiecie Ostrzeszowskim położonych, jest dla kościoła w Czerniejewie pod Rubr. I I, Nr. 3. kapitał w ilości 666 T al. 16 dgr. z prowizyą po 3! od eta z mocy przyznania przeszłego dziedzica dóbr Parczewskich Pawła Skorzewskiego w protokole z dnia 30. Wrze śnią 1796. zapisany. Wygotowany na to attes hypoteczny z dnia is. Stycznia 1826. przez Król. Sąd Ziemiański w Poznaniu, jako też i protokół agnicyjny kollegium kościelnego w Czerniejewie miał zaginąć. Wszystkich przeto, którzy do wspomnionej wierzytelności lub do wystawionego na takową dokumentu, jako właściciele, cessyonaryusze, zastawnicy lub posiadacze pretensye do roszczenia mają, wzywamy, aby swe mniemane prawa najpó". źniej w terminie na dzień 39. Października 1836. o godzinie iotej przed Referendaryuszem Lemon wyznaczonym podali i resp. udowodnili, w razie przeciwnym z pretensyami swemi prekludowani i im wieczne milczenie względem tychże nakazane m będzie, Poznań, dnia 15. Czerwca 1836.

Król, Główny Sąd Ziemiański, Wydział pierwszy.

SPRZEDA2 KONIEC2NA* Główny Sąd Ziemiański w Bydgo A s Z C Z y. Dobra szlacheckie Bonkowo i Głoykowo wraz z przyległościami w Powiecie Inowrocławskim położone, przez DyrekcyąZiemetwa na 3 A ,74° Tal. 5 sgr. 10 fen. oszacowane, wedle taxy mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypoiecznym i warunkami w Regiatraturze Ulgo Wydziału, mają być dnia 4. Lutego i837« r« przedpołudniem o godzinie litej w mIeJSCU zwykłem posiedzeń sądowych sprzedane. Niewiadomy z pobytu wierzyciel realny J ozef Zagorski dawniej w Głoykowie mieszkający, zapozywa SIę na tenże termin niniejszóm publicznie.

X. Doniesienie o nauce tańców.

Ze Z dniem 1. Października nauka tańców u mnie się znowu zaczyna, donoszę najuni* żeniej. S i m o n ,

Wyciąg z Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy.

Pa p iera- GotowiDnia iSo Wr eśnia l 836 ",. . , mi zną

PO po Obligi długu państwa i . iOlf Obligi bankowe ai do włącznie

Zacho dnio-Pruskie listy zasta

LiMy zastawne W, Xicstwa Poznańskiego, , ,. 104 Wschodnio-Piuskie , , . 1021 1061

Ceny zboża na Pruską mi arg 1 wag w Poznaniu., Dnia 14. Września 1836.

Tal. Igr. fen. do Tab ieti (»ni Pszenica . r 5 6 I 6 6 . Zyto .21 6 33 6 Jęczmień -. 17 18 Owies . 11 6 12 Tatarka 3a 33 Groch . 4 6 35 6 Ziemiafci , 8 6 10 Siana cetnar a 110 ff., 31 33 Słomy kopa a 1 2 O O ff . * 3 3 5 Masła garniec 1 10 1 II 6