GAZ

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.09.22 Nr222

Wielkieio

Zł N A N

ETA

Xię stwao.

KlE

. . . . .............. '.... .».. . AamUmBUJllI*"»''''-'...........'

Nakładem Drukarni Nadwornej W Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannr.wsu.

«JI#222. - W Czwartek

Wiadolllości zagraniczne.

R o s s y a, Z P e t e r s b u r g a, d. 27. S ie rp. ( 8 . W rz e ś ) N. Cesarz Jrcć, dnia 16. b, m. oglądał rozmaite roboty w Niżnym - Nowgorodzie doItonywające się, jakoto pobrzeźe, Zieleński zjazd, plac na koszary, gmachy budujące się w Kremlu, dóm Wojennego Gubernatora i koszary 4 uczebnego pułku Karabinjerów, roboty Wołgskiego zawrotu i zjazd Pochwaliński i tak z postępów tych robot jak i z samego ich prowadzenia był wielce zadowolnio. nytn. Dnia 17, bież. m. o godzinie ro. rano mieli szczęście być przedstawionemi J. C. Mości Astrachańscy , Tyfliscy i Kiziarscy Ormianie, Kazańscy i Kasimowcy tatarzy, mieszkańcy Derbentu i S Ayrwanu, Bucharcy, Mordowie, Czeremisy i Czuwaszy, a potem przyszli złożyć swój hołd N. Panu wszyscy dymieyonowani żołnierze i podoficerowie, enajdujący się w Niźnyrn Nowgorodzie. O południu Cesarz Jmć odbył przegląd urlopowanych bez zakresu, w liczbie których było 592 podoficerów i 3,167 żołnierzy i był zupełnie ,r,adowolnionymj potem oglądał batalion 4 uezebnego pułku Karabinjerów i jego koszary. Następnie, Cesarz J mć objeżdżał cały jarmark, badając wszystkie jego szczegóły. Dnia 18dnia 22. Września 1836.

b. m« N, Pan, po podbytym przeglądzie Niżegorodzkiego wewnętrznego garnizonowego batalionu, zwiedził: Martinowski lazaret, szpital, szkołę dzieci posługaczów kancelaryjnych, szpital męzki, rotę aresztantów, lazaret cywilny, dotn pracy, wiezienie i gimnazyurn gubernijalne i był zadowoinionytn ze znalezionego w tych wszystkich «akładach porządku i ochędostwa. Z Niźnego-Nowgoradu N. Ceearz Jmć odjechał o 3. godzinie po południu wodą, rzeką Wołgą, ua prywatnym statku i dnia 20. rn. b. szczęśliwie stanął w Kazaniu. Wraz z N. Panem przybyli też PP. Głównozarządzający Wydziałem Dróg kommunikacyi i Towarzysz Ministra Spraw Wewnętrznych. F 2 a n c y. a.

Z Paryźa, dnia 10. Września.

Porażony już (wedle gazet francuzkich) i ty« lekroć zupełnie pobity przywódzca Abdel-Kader przyszedł, jak się zdaje, i tą rażą, po ostatniej klęsce prędko do sił i gotów znowu do boju. Moniteur algerien donosi w tej mierze: »Mimo wypadków potyczki nad Sikakiem Abdel«Kader, lubo zwyciężony, ale nie zatrwożony, dosyć jednak ma wpływu, aby prowjncyą podburzać i znaczną liczbę stronników około siebie zgromadzać. Mógłby łatwo poniesione straty powetować, gdybyśmy mu przez nieczynność tyle dali czasu, żeby ustalić. General Letang, poznawszy się dobrze na politycznem położeniu prowincyi, wyszedł d. 16. Sierpnia z Oranu na czele korpus u, mającego kraj w wszystkich kierunkach przeciągać, i z pokoleniami stosownie do chęci lub niechęci ich ku nam postępować." W Dzienniku sporów czytamy: "Przybyły do Paryża Sekretarz poselstwa w Szwaj» caryi, P. Belleval, udzieli zapewne nowemu Ministeryum dokładnych wiadomości o sposobie, w jaki Związek szwajcarski z wychodźcami postąpi i czy postanowienia Miasta Sejmu <Jo skutku przyjdą. Wiemy wszelako, że wiadomości te gabinetu nie zaspokoją. Poseł fcancuzki w Bernie już od dawna przedmiotem nie przyzwoitych napastowań, którym rząd nas* koniec położyć powinien, jeżeli powagi twojej na szwank narazić nie chce." W dziennikarstwie paryzkiem posadę Armanda CarreI, jako głównego Redaktora dziennika NaiionaT, objęli tymczasowo PP, Thibaudeau i Anzelm Petetin (były Redaktor jednego z pism lugdunskich). Wkrótce Pan J oly, były Prokurator królewski i Deputowany, obejmie naczelnictwo redakcyi tego pisma. Przy dzienniku Consti t u t ionnel jest teraz Rejbund głównym Redaktorem; przy T e m p s NestorUrbain; pismem Courrier Francaie -arządza Łapelouze; Mauguin pismem Journal du C o m m e r c e; bracia Bertin pismem Journal des Debata; dziennikBon Sens redaguje Pan n. Blanc. Cauchois Lemaire i Guillemot (niedgyś przy Journal du Comm e r c e) założyli pismo le S i e c I e, robiące większe szczęście, jak założone przez Pana Girardin pismo la P r e s s e, również 4 O fr.

kosztujące. - Młody emigrant niemiecki, P. Pi stor , opuścił dziennik T e m p s, od czasu przejścia tego pisma do Ministeryum. W 0gole wszystkie dzienniki polityczne mało teraz robią interesów, Z korrespondencyj prywatnych, angielskie dziennika T e m p s dobrze są zawiadomione; Armanda Marrast w dzienniku N a t i o n a I zawierają bystry pogląd na rzeczy.

A ng li a, Z Londynu, d. 10. Września.

W rękodzielni PP. Stephenson i spółki w Newcastle buduje się obecnie machina parowa dla kolei żelaznej 6 stóp szerokości i dla szybkości 40 mil angielskich w jednej godzinie. Zamówił ją Cesarz rossyjski i użyją jej do podróży Cesarza z Petersburga do pewnego pałacu w głębi Roseyi, Podobnie spuszczono tir w zeszły poniedziałek r. warsztatu wspaniale urządzony okręt parowy, zbudowany tu za rozkazem tutejszego rossyjskiego generalnego Konsula, Kawalera Benkhausen, i przeznaczony dla Cesarza rossyjskiego do podróży do odległych portów. Przy tej sposobności dali przebywający tu Rossyatne wielki bankiet na 60 osób. Król Jrnć mianował Generała Majora Alexandra Woodford, Vice-Gubernatora Gibraltaru, Gubernatorem i naczelnym Dowódcj wojska załogi w lameczntm mieść e. Na dzień dzisiejszy b. m. spodziewamy 1 ę powrotu Xiqzny Gloucester 2 Niemiec do tu« tejszej stolicy. Bawiła u dworu niderlandy.-' ki e g o. D u b I i n E v e n i n g P o s t obejmuje nestqpujący artykuł o stanu irlandyi: "Czytając gazety ministeryalne" uleżałoby mniemać, ii żyjemy w utopii. »Sprawiedliwy i łagodny rząd - przywrócona spokojność i porządek - zabezpieczenie życia 1 własności, - tryumf swobód i wolność sumienia, fi takie są piękne wyrazy, któremi gazety ministeryalne winszują krajowi obecnej i przyszłej szczęśliwości, a towszystko winniśmy (jak nam mówią) mądrość, stałości i rozsądnej polityce Lorda Namiestnika Irlandyi. Zwracając atoli wzrok nasz od gazet na pola, folwarki, wsie i miasta, ujrzymy tam wszystko przeciwne (emu imaginacyjnemu stanowi rajskiej spokojności. Widzimy w Killesliandra nabożeństwo protestantów zabronio ne z rozkazu Rządu; w kilku więzieniach widzimy wyroki sprawiedliwości pogardzone, i zbrodniarzy uwolnionych, aby nowe zbrodnie popełniali. W Tipperary widzimy zabójców chodzących wolno, we dnie i w nocy, Nigdzie zaś nie widzimy spofcojności, porządku, bezpieczeństwa i jedności, które są zwy. czajnemi i niezbędnemi d->wodami sprawiedliwego i ojcowskiego zarządu władzy wykona« wczej kraju."

List z Dublina pod dn. 31. z. m. donosi: "Hrabia Hilborough, naj starszy syn Margra» biego Downshire, konserwatysta, został wczoraj obrany w Downpatrick członkiem Izby Niższej, w miejsce Lorda Arthur HU, który otrzymał dostojność Para. Lord Mulgrave wrócił z podróży swojej do północnych prowincyj; słychać, iż zwiedzi prowineye południowe Irlandyi. Z wczorajszego sądowego badania okazuje się istnienie tajnych towarzystw W Dublinie." Dnia 31. Sierpnia obchodzono w Howick pierwszą rocznicę stowarzyszenia konserwatystów. Zgromadzenie, liczące blizko 300 członkowi poprzedzone muzyką, udało się z roz sa swego, a wydawszy tam okrzyk: "Niech żyj<<!'* wróciło do Howick. Z pomiędzy tycb, którzy przy tej sposobności mieli mowy, Pan Roshwjtll wyrzucał Whigom, iż przez prawo względem ubogich stali się powodem do popełnienia w krótkim czasie więcej zbrodni dzieciobójstwa, niż dawniej się zdarzyło. Glos «woj zakończył remi słowy: "Otóż to są mężowie reformy, od których wybaw nas Panie!" Mówił potem M'Konzie, duchowny szkocki i rzekł: "Względem teraźniejszego targnienia eię na prawa kościoła, chcę tylko przypomnieć odpowiedź Lorda Chesteifield, daną pewnej katolickiej damie na zapytanie, dla czego Izba Niższa, złożona z światłych mężów, daje opiekę religii protestanckiej. Odpowiedź ta jest następująca: "Izba Niższa nie uznała dotąd żadnej religii, ktoraby lepszą była, jak protestancka, i dla tego ją wspiera." - Przyrówny . wał potem religią protestancką i konserwatystów do Izraelitów ściganych przez wojsko Faraona. "Radykaliści (rzekł dalej) chcą lud przymusić do walki o opinią, i tym celem O'Conntll zaczął już znowu ewoje podburzania w Irlandyi. Wznieca on ogień niezgody, w czem wspierają go Ministrowie, aby wulkan i całą mocą swoją wybuchnął." Towarzystwo oranżyetów zawiązało sie znowu w Shgo, pod nazwiskiem bractwa protestanckiego. W Glasgowie spaliła się wielka fabryka przędzy bawełny Panów D xon i wspólników. Szkoda wynosi 20,000 funt. szterl.

T i m e s udziela korrespondencyą podaną Parlamentowi względem trzeciej ser} i pożyczki greckiej. W Jamajce r02eszla się pogłoska o odwoła* niu Margrabiego Sligo, a mianowaniu Lorda Combermare następca jego. Murzyni dobrze się sprawąią,.

JIustcyn.

Z Pragi, dnia 6. Września.

Podczas wjazdu NN. Cesarstwa Ichmość do tutejszej stolicy czeskiej, zdarzył się jeden tylko nieszczęśliwy przypadek. Oficer i Adjutant, Baron Sługa, upadł z koniem i złamał -nogę. Przed pojazdem cesarskim jechało konno 80 Xiążąt i Hrabiów. Czapraki ich i munsztuki szacowano po 300 dukatów. Xiąźęta Trautmannsdoń, Lobkowicz, Klary, Schwarzenberg i Hrabia Harrach, zwracali szczegół- niej uwagę na siebie. Dnia 3. b. m. po południu nastąpiła przejażdżka do Bubent. Znakomita szlachta przybyła tam wpierwej najiwietniejszemi pojazdami. Muzyki 4dl pułków grały w Bubent. Około godziny Stej przybył N. Cesarz Jrnć z Arcy Xieciem Franciszkiem Karolem, a N. Cesarzowa z Arcy* Xiężną Zofią, w sześcio konnych pojazdach, za ktoremi szły także sześcio-konne pojazdy z Arcy-Xiąźętami i Arcy Xiężnami, oraz innerni urzędnikami dworskie mi. Zabawiwszy NN. Cesarstwo Ichmość do godziny wpół do 7dmej, wrócili do miasta. Dnia 4. b. m. o godzinie gtej zrana odprawiła się za miastem przy Holleschowitz wielka porada kościelna z o batalionów piechoty, ach batalionów strzelców, a pułków kiryssyerów, 1 pułku artylleryi 16 bateryj. Dwór Cesarski majdował się na nabożeństwie, poczerń wojsko paradnym mat« szem defilowało. Wieczorem był bal u Dworu. Wczoraj był dzień odpoczynku. Wieczorem udał się Dwór na teatr czeski. Sławny kompozytor muz-ki tańców został umyślnie wezwany do Pragi z towarzystwem ewojem, i w zachwycającym sposobie grał na wspomnionym balu dworskim. Xiążę Arcybiskup pragski otrzymał od Papieża pozwolenie, aby w ubiorze kardynalskim odbył koronacyą Cesarza Jmci. Xiąźę Arcybiekup Ołomuniecki, Hrabia Cbotek, umarł tu dnia wczorajszego.

Z Wiednia, dnia 6. Września.

Najnowsze listy z Bucharestu donoszą, że poczynione przez rossyjską załogę w Syl-stiyi przygotowania w celu ustąpienia z tej twierdzy, znowu zostały zasuspenduwane. Termin ostatecznego ustąpienia odłożony na dłuższy czas; dnia 13. Września Roesyanie jeszcze będą w Sylistryi. Z dnia lo. Września.

CDonhś.pryw') - Dnia 18. m. b. przybędą, tu N. Państwo z powrotem z Pragi a obywatelstwo całe przygotowuje się już do wspaniałego przyjęcia N. Cesarstwa. - Nastąpiony d. 5. m. b. w Pradze zgon ś. p. Xiecia Arcybiskupa Ołomunieckiego, Hr. Chotek, brata Nadburgrabiego Pragi, wzniecił tu powszechny udział. Przez śmierć jego zawakowało Arcybiskupstwo, przynoszące około milion złotych rocznego dochodu. W dniu śmierci ś. p. Arcybiskupa spaliło się w jego rezydencyi letniej Kremsier 30 domostw i wszystkie wspaniałe stajnie. - Wedle wiadomości z Lwowa z d. 5. m. b. cholera, przeskoczywszy Morawią, Szląsk i część Polski, ukazała się niespodzianie w Lwowie. Z Pesztu, d. 4. Września.

Jannark sierpniowy, cotylko tu odbyty, na leżał do najzręczniejszych jakie tu kiedykolwiek miejsce miały. Obrachowano, że pa jannark ten przeszło 20,000 wozów zjechało, do których około 60,000 koni było założonych. -o Przyaresztowjnia w Węgrzech przedsięwzięte, o których w gazetach zagranicznych tyle rozprawiano, ograniczają się na -jch osobach. N ależą te do rzędu młodej szlachty; % papierów u nich znalezionych wynika istotnie, że karygodne knowali zamachy. Proces ich rozpocznie się wkrótce przed tutejszym stołem królewskim (Konigliche Taje!). W ciągu bieżącego tygodnia mieliśmy tu niespokojną scenę. Deputowanemu Balogh, znauemu z swoich liberalnych zasad, młodzież nasza przyniosła muzykę uroczystą. Kilku wystąpiło z mowami politycznemi, na które jednak P. Balogh w wyrazach bardzo umiarkowanych odpowiedział, - O cholerze mało tu już ludzie mówią, lubo ciągle jeszcze (u owdzie pomór ten ofiary swoje porywa a po wsiach okropnie dotychczas się sroży. - N a zapalczywem nieco posiedzeniu (Kongregacji) zgromadzenia komitatów postanowiono, ażeby pieczęć komnatową zamiast łacińskiego napisu, napie w języku węgierskim otaczał.

Szwajcarya.

Z Z u r i c h u, dnia t. Września.

Zapewniają, ii Xiążę Montebello jest bardzo rozgniewany na Rząd berneński za dozwolenie śledztwa względem niejakiego Conseil; miał nawet kantonowi temu zagrozić gn et e m Francyi, bo honor jej obraził w osobę jej reprezentanta. Xią£q Montebello podał pad dnia 29. Lipca Rządowi szwajcarskiemu n tę względem owego Conseil; było więc c' 'wiązkiem kantonu berneńskiego donieść lispółstanom swoim o aresztowaniu jego, i o tt'jn Co w skutku tego aresztowania odkryto, a po tern rzecz ciłą odesłać do Sejmu. Zeznania Consfiila, stwierdzone papierami, które posiadał, stanowią główny dowód przeciw niemu. Wychodźców włoskich Bertola i Migliari wyprowadzono wczoraj za granicę. Z Bernu, dnia 5. Września, (Gaz. Poivsz.) My tu w takim zYJemy etanie, o którym w państwach dobrze organizowanych zapewne ani pojęcia nie mają - w najsmutniejszym, jaki tylko być może, w nieueiannćm niebezpieczeństwie i niepewności. Zarządy znajdują się w ręku mężów, z których większa część ani wyobrażenia nie miała o trudnościach stanowiska, które zajęła, a którym, skoro znowu powrócą do cepów, nigd«' zapewne cześć Cyncynata wyrządzoną nie zostanie. Zawiązało się tu towarzystwo dla zabezpieczenia' własności, którego członkowie posiadając majątek naturalnie, nie chcą, żeby tenże wpłynął do kass pewnych głów rządzą,

cych; jest (o więc towarzystwem zabezpieczęma przeciw własnemu rządowi, którego głó* wnyrn jednak obowiązkiem, bronić własności obywateli. - Przyareeztowania wydarzają się teraz bez liku. Wszystko, co się tylko oawinie, pakują do więzienia - winnych, niewinnych, bez różnicy wszystkich i nasz Namiestnikrządowy osadza często przeciwnych sdań ludzi w jednem i ternie samem więzieniu. O porządnym toku czynności sądowych ani myśleć; do tego też czasu nie ma, kiedy nasi Prezesowie rozmaitych Izb sądowych po wsiach walne odbywają zgromadzenia narodo. we, aby ludowi 1 tak już dosyć ułudzonemu oczy zupełnie zamydlić. Wszakże Sejm ogol. ny usunął postanowienia tych zgromadzeń na bok (ad acta) a tak nie wydały innego skutku, prócz że oberżystom dały sposobność do zarobku, rolnika od pracy oderwały, który jednak tern nie nauczony i spodziewając się, -że choć raz co lepszego usłyszy, zgromadzenia te ciągle zwiedza, lubo czasem wcale nie wie, o czem tam rozprawiają. Jest to faktura, którem u wprawdzie z góry zacięcie się sprzeciwiają, które wszelako jest niezaprzeczonym. Zaprzeczać będą wszelako temu dopóty, dopóki się nie ujrzą w konieczności przttrząśnienia dotkliwym bardzo sposobem kieeek ludzi; a chwila ta nie daleka. Kassy nasze publiczne w wielkim są kłopocie pieniężnym; oszczędzone przez rząd dawniejszy summy prawie już wydane, a skądże polem opłacać będziemy nasz przez 160 studentów uczęszczany uniwersytet i owych 300 do 400 polieyantów konnych, broniących nasze) źle assekurowanej wolności? Zdaje się wszelako, ie nasz nowy Minister policyi Kohler na sposób zaradczy się zdobędzie - ten sam, który już zręcznie napastować zaczął własność zamożnego Bernu, oświadczając, iż miastu temu majątek; odebrać należy, kiedyby go łatwo w celu obalenia nowego rządu użyć mogło. Dosyć - dzieją się tu takie bezprawia, iż bym urządzonym państwom niemieckim radził, ażeby jeśli się u nieb jaki zagorzalec liberalny pojawi, tego na mieniąc jeden do Bernu wysiali; jeżeli go pobyt tamże nie przyprowadzi do rozum u, to zupełnie z rozumu obrany.

Grecja.

, Z A t e n, dnia 6. Sierpnia.

Rząd uwolnił Radcę mirńsferyalnego Skarlałoś od obowiązków w Ministerstwie wyznań religijnych. Osuszenie bagna w Pydi'ue jest prawie akończonern, przez co znacznie polepszył się stan zdrowia w tamecznych okolicach. nie względi m opłaty patentów. Zaczyna się w wyrazach następujących: "Z4vaźając połrzebę prjywrocenia równowagi między dochodami a niczbędnemi wydatkami krajowemi, i chcąc ile możności uczynić rozkład podatków w stosunku dochodów każdej klassy poddanych, po wysłuchaniu zdania naszej Rady Sianu postanowiliśmy i t. d. Według tego postanowienia, każdy może trudnić się podług woli swojej rzemiosłem, handlem, kunsztami lob przemysłem we wszystkich miastach i gminach Królestwa; jest tylko obowiątany mieć na piśmie pozwolenie w tej mierze, czyli patent. Wszystkie sposoby zarobkowania podlegają corocznej opłacie patentowego 5 procentu od zysku po odtrąceniu najmu mieszkania. Wolne mi od te) opłaty są: a) rolnicy i wszyscy trudniący się gospodars!wem wiejskiem; b) pasterze; e) wszyscy urzędnicy publiczni, zajmujący się obowiązkami swemi; d) akuszerki,- e) pisarze dzieł, nauczyciele języków i umiejętności; f) malarze, rzeźbiarze i sztycharze; g) wydawcy dzienników. Kas"'y gminne zajmą się poborem tej opłaty. Z całej ilości poboru przeznacza się 2Q procentu na potrzeby gmin, a 10 procentu wyłącznie ua szkoły miejscowex u r c i y a. Z Konstant y nopola, d. i8- Sierpnia, Sułtan układa się o kupno pięknego marsyl· kiego statku parowego" le Pboceen;" właścieiele jego żądają 3 miliony piastrów. Rząd turecki ma tylko dwa statki parowe, które są · «tarę i potrzebują naprawy. Nieszczęścia, jakich niedawno w żegludze doznały, uczyniły je na niejaki czas niezdatnemi do utycia, Pożar w Dehera Kalessi (zamku i mieście w DardanelIach) zrządził znaczną ezkodę. Spaliło się także mieszkanie tamecznego Kontula austryackiego. Internuncyusz dał dnia 14. b. m. świetny bal. a w kilka dni potem wielki koncert, na «czczenie obecnego w Siambule austryackiego Kontr-Admirała Dandolo, dowodzącego oddziałem okrętów w Lewancie, i oficerów jego. Donoszą z Syryi, iż morowe powietrze rozpościera się w Beirut. W pkolicy Aleppo spadło w Czerwcu niezmierne mnóstwo sza. rańczy, Ibrahim Basza wysłał 3 pułki piechoty, aby pomagały mieszkańcom do wytępienia tego szkodliwego owadu. Austryacki, Major Herbert, który znajduje aię w Syryi, i z polecenia Rządu swego kupuje konie arabskie, kupił już 8 'pięknych @gierów i tyleż klaczy»

Ameryka.

W Filadelfii powstał rozruch, z powodu nie» rozmyślnego wystąpienia Angielki, Fanny Wright, przeciw nowemu bankowi Pensylwanii. Z trudnością tylko udało się władzom uspokoić i skłonić do rozejścia się 5 do 6009 ludzi, lctórzy zgromadziwszy się, niechęć swoje przeciw temu demagogowi w spódnicy w groźnych wyrażali słowach. Na dowód nadzwyczajnego wzrostu ludności w Zjednoczonych Stanach, jedna z tamtejszych gazet przytacza miasto Rochester , które przed 20 laty miało' 3 31 mieszkańców; ludność ta w 1830 roku dochodziła już do 15CQ, w 1&23 r. do 4270 dusz, a teraz jest Ich przeszło 17,000!

ROZlllaite wiadolllości.

Z P o z n a n i a. - Dziennik urzędowy KróF.

Regencyi w Poznaniu z dnia 20. Września zamyka między inne mi obwieszczenie Król. Regencyi dotyczące się kupowania koni pod jazdę na rok 183°-; spis dzieł w języku niemieckim za obwodem państw Związku niemieckiego wyszlych, przedaży których Król. N aj. wyższe Kollegium cenzuralne dozwoliło; -. doniesienie o chorobie bydlęcej: Zarządzone z powodu wybuchnienia parchu między owcami w Lubinie, Po w. Kościańskiego, zakordonowanie zostało po uśmierzeniu tej choroby, zniesionem; - o jarmarku: Podaje się do wiadomości publicznej, iż wyznaczony w mielcie Kostrzynie, Powiatu Srtdzkiego, na das. i8- Października r. b. jarmark, w skutek wniosku Magistratu tamecznego z d. 5. m. b., odbędzie się d. 31. Października r. b.; - o dobroczynności: Do publicznej podaje się wiadomości, iż N. Kroi Najwyższym rozkazem gabinetowym z dnia 20 Sierpnia 1836. faczyt zatwierdzaćdarunek kapitału w summie 5000 tal" które P. Baron Kottwuz na założenie instytutu sjerot dla ubogich dzieci żydowskich w Poznaniu przeznaczył. - Wdowa Pani Elżbieta z Siurmerow Jahne-w Radzewskich nóllendrach, ustąpifa -sposobem darowizny kościołowi ewanielickiemu w Bninie 3 wierzytelriości na 10, 35 i Q ogółem '54 T al., które wraz z prowizją Kollegium kościelne tarni u powiększaj części już zciągnęło, po części ściągnienie ułatwiło, tak iż za odebrane pieniądze oblig długu pań. stwa na 50 Tal. mógł być zakupionym, a reszta reap. w ręku dłużników jeszcze zostająca, przyda się bardzo użytecznie pizy przedsic pujące kroniki osobiste: Król. Minisierstwo · praw duchownych, naukowych i lekarskich konferowało pod dniem 29 z. m. posadę chirurga Powiatu Międzyrzeckiego, chirurgowi I. Klassy i akuszerowi Ludwikowi Alexandrowi La Roche z Berlina, któremu mia· to Zbąszyń na zamieszkanie wskazano. - Przez Król. Ministerstwo spraw duchownych, naukowych i lekarskich pod dn. 11. Czerwca i 22. Lipca r. b, approbowany lekarz praktyczny, operator i akuszer Dr. Hantke uposadnił się za nasze m przyzwoleniem w mieście Wrześni.

W Lipsku w księgarni Breitkopfa i Harda Wyjdzie trzeci oddział bilijoteki kieszonkowej ,,'Klassyków polskich," staraniem wydawcy J. N. Bobrowicza. Oddział ten zawiera pisma wierszem i prozą Józefa Szymanowskiego, poezyje Kajetana Węgierskiego, sielanki i inne pisma Jana Gawińskiego, Szymona Szymonowicza i Szymona Zimorowicza, poezyje · Elżbiety Druźbackiej, dziś bardzo rzadkie, * po większej części mało znane dzieła Pr.

D. Kniaźnina, Do te%o dołączają się portrety autorów i ich biografije.

Panna H a n n a I, która jako gość na Król.

miejsko teatrze w Berlinie występowała, i z niezaprzeczonym, ogólnem zadowoleniem przyjętą była; zakontraktowaną została, jako pierwsza śpiewaczka do Celowca i do Lubiany, Juito druga śpiewaczka rodem z Galicyi, którą za granicą z oklaskami przyjmują, aktora swój zawód na scenie polskiej we Lwowie zaczyna» JJl; bo równie i Panna Ge bel (teraźniejsza Zimmermann) zaszczytnie za granicą śpiewem się zaleca; co wszystko zdaje się potwierdzać tę prawdę, iź trudno być W swej ojczyźnie prorokiem! (Et, L.) Pan Papirsch w Wiedniu zrobił model parowego wozu, który ma 15 cali długości, a 5 azerofcości, i od wszystkich jako dzieło mistrzowskie jest uznany. Jest on w stanie ciężar Óofuntowy ciągnąć za sobą, i wszelkie ruchy podług woli kierującego, na równi sprawować. Widzieć można ten wózek w Wiedniu.

J ak upowszechnione jest używanie pijawek Stąd poznać można, ie Prancyja sprowadzać je musi z Multan i z Wołoszczyzny. Jeszcze roku 1825 wywieziono ich ztamtąd do Prancyi · a 1 miluon franków.

Górkę nadwornego radzcy w Regensburgu tzeroki rAkaw życia pozbawił. Był on muślinowy, i w czasie, kiedy ta piętna panienka list pieczętowała zajął się od świecy. W oka mgnieniu suknie na tej nieszczęśliwej zupełnie ogniem spłonęły. Po siedmiodniowych okropnych mękach ta piękna, 33 lat mająra panienka życie zakończyła. Oby ta przestroga i dl» naszych pań posłużyła.' Pewien mechanik w Rennes wynalazł konia sztucznego, którym już kilka publicznych prób z najpomyślniejszym skutkiem odbył. Świeżo wyeźłe w Londynie dzieło P. Burke Honan (The Court and camp of Don Carlos etc.) zawiera interesujące wiadomości o głównej kwaterze i siłach Don Carlosa. Umie» szczamy tu wyjątki z tego, co autor mówi o wojskowych i administracyjnych urządzeniach Karolistów. "Onate z powodu łatwej komunikacyi z prowincyami w fctórych środku się znajduje, zaraz po przybyciu Don Carlosa do Hiszpanii, obranem przezeń zostało za miejsce pobytu. Dla wyparowania go z tego punktu i opanowania wyniosłości górujących nad drogą z Irun do Bilbao, przezcoby stosunki N awarry z Biskają zostały przecięte, Generał Cordova, dnia 27. i 2$. Października zeszłego roku, uczynił ze wszystkie mi siłami swojemi wycieczkę z Vittoria, lecz został przt z Generała Eguia odparty i znowu się przekonał ii pomiędzy górami, gdzie jazda jego wcile działać nie mogła, nie lest wstanie mierzyć się r Karolistami, Anglicy, w zamiarze połączenia się z Generałem Cordova, przedsięwzięli lei byli jednocześnie wycieczkę z Bilbao; lecz podwakroć zostali na dawne stano« wieko swoje odparci i nakoniec przymuszeni do cofnięcia się ku Santander i nałożenia wiele drogi dla zajęcia na przeciwnej stronie Ebru Burgos i Briviesca; tak iź ciż sami »hombree comprados" (podli najemnicy) którzy w pierwszych swoich jodezwachjszumnie zapowiadali iż przebiegać będą prowincye Baskijskie jak się im podoba, mieli się za szczęśliwych mogąc użyć statków parowych rządowych aż do Santander , prowincye wspomnione całkiem opuścić i zająć bezpieczne stanowisko na równinach za rzeką, gdzie wojsko niemające ja. zdy wkroczyć się nie poważy. Droga cło Onate jest wąska i błotnista; lecz równina przez które się ciągnie otoczoną jest górami niemniej malowneini od tych, któreśmy opuścili; ziemia podobnież dobrze jest uprawną. Spotkaliśmy dwóch lub trzech gońców, spieszących z depeszami i kilku wojskowych, lecz nic nie zapowiadało iź droga ta prowadzi do rezydeacyi Xiąźęcia, dobijającego się tronu. W połowie drogi spotkaliśmy dwódzieeru jezdnych,

na których ciele posnąłem Infanta Don Sebastian, który dnia poprzedzającego potajemnie przebrał się przez granicę francuzką i teraz, według zwyczaju madryckiego dworu, eskortowanym był przez straf przyboczną, skiadającą się w Madrycie 2 młodych grandów, tu zaś złożoną ze znakomitych obywateli prowincyi, uzbrojonych i służących o własnym koszcie. N akoniec postrzegliśmy wieżę koIcielną na górze i zbliżyliśmy 8iq do miasta, służącego za pobyt Xiążęciu, zarówno wszczę ściu jak w przeciwnościach kochania godnemu, Bespieczeństwo z jakiem on tu mieszka tein bardziej jest zadziwiające, ii niema żadnych okopów i że nawet najdalsze forpoczty etoją dopiero u początku wielkiej drogi. Tu znaleźliśmy > tuzin żołnierzy, w szarych surdutach i czerwonych spodniach, na wzór piechoty francuzkiej; nikt nas atoli nie wstrzymywał ani o paszporta nie pytał i bez żadnej prze szkody stanęliśmy w środku miasta. Tu zwro ciliśrny na eiebie ciekawość ludu i żołnierze cisnący się do koło nas gubili się w domysłach, nad pobutkami zjawienia się trzech anglików, z których jeden musiał być wyższym oficerem, sądząc po szarfie przepasującej mundur wojskowy, która w ich oczach zdawała się fagą brygadyera. Zbliżyło się do nas kilku oficerów; jedni mieli mundur gwardyi, drudzy samarę, wszyscy atoli nosili piękne okrągłe czapki, prowincyom tym właściwe. Większa część żołnierzy odzianą była w szare surduty i czerwone spodnie; niektórzy wszakże mieli krajowe kurtki, ze spodniami różnobarwnemu Podjechaliśmy ku wielkiemu, zamieszkałemu przez Don Carlosa, domowi, znaj» dującemu się na małym placu, i jeden z nas udał się do Ministra Spraw Zagranicznych, P. Cruz, któremu był znajomym. Powrócił on z adjulantem ministra, który nas w jego imieniu powitał i miał zlecenie wyszukać nam kwatery. Miasto dobrze i ozdobnie jest zabudowane i kilka domów, do których wchodzi łem, były nietylko obszerne, ale i piękne. Mają tam nawet publiczny spacer i piękną szkolę, co zaś dziwniejsza, d. 5. Grudnia zna» leźliśmy tam słońce jasne i gorące. Wkrótce* po naszem przybyciu, Don Sebastien z przejażdżki swojej wrócił; straż pałacowa, ukimże samym sposobem jak w Madrycie, wystąpiła pod bronią; trąby zabrzmiały i bębny wybijać poczęły ów nieznośny capstrych, który, wyjąwszy wojsko angielskie, wszędzie jest we «wyczaju. Wszakże, wojskowa muzyka Don Carlosa wynagrodziła uszy nasze zato, cośmy od tej piekielnej harmonii ucierpieli; podczas gdy z Infantem Don Sebastianem zasiadł doobiadu, Jeden chór muzyki postawiony został na placu, gdzie przegrywał wyjąiki z najulubieńszych oper i pieśni patryotyczne, daleko lepiej od wielu orkiestr angielskich. Słyszeliśmy nieraz iż Don Carlos dobrze zaopatrzonym jest we wszystkie wygody życia; ni» gdy wszakże niemogliśmy się spodziewać widzieć go otoczonym tern wszysikiem, czego mały dwór potrzebować może: licznym orszakiem znakomitej szlachty a nawet zbytkowyra chorem muzyki. Na wieczerzę udaliśmy się do kawiarni, gdzie nas bardzo gościnnie przyjęto. Generał Pmheiro, Portugalczyk rodem, przylał nam dwie butelki starego wina, któreśmy wypili za zdrowie Starej Anglii, tudzież tych których kochamy i którzy nas kochają. Gdyśmy przystąpić chcieli do porachunku, odpowiedziano iż nic się nie należy i że, jako cudzoziemcy i przyjaciele Don Carlosa, zawsze również dobrze będziemy przyjęci i mieć na nasze usługi wszystko, czego dóm dostarczyć może. Niechcieliśmy wszakże żyć ani kosztem Infanta, ani gościnnej Donny Magdaleny i przymusiliśmy ją do przyjęcia zapłaty. Dzień przybycia naszego był Niedzielą i przeto w Onate okazywał się ruch większy niż zazwyczaj i wojskowi równie jak i damy, strojne były w najpiękniejsze swoje ubiory. N ie chcę twierdzić iżby pierwsi wytrzymać mogli ogląd na placu Hyde Park, lecz ręczę honorem za piękne twarzyczki i nóżki ostatnich. Suknie ich wszystkich były czarne, z- mant llą i diademami, które hiszpanki z takim wdziękiem nosić umieją i radowałem się mocno, widząc iż nowou prowadzone francuzkie kapelusze, które w Madrycie tak wielki Sprawiły przewrót i tameczne piękne andaluzyanki w smętne zamieniły brunetki, jeszcze, narodowego stroju prowincyi tych nie naruszyły- Namifjętnośc kobiet ku swym odwiecznym wachlarzom i trójkątnym zasłonom również jest chwalebną, jak przywiązanie mę« szczyzn do swych "fueros. " Don Carlos słuchał mszy w kościele i wszystkie nasze piękności obecne były jego nabożeństwu. Wszystkie klęczały na zimnej posadzce i każda mia< ia przed sobą zapaloną woskową świecę, co pod długiemi, ciemnerm sklepieniami kościoła, dawało szczególny widok. Nie mogłem się dowiedzieć coby ten obrzęd znaczył: jednakże dzień ten był dniem jedynego z ulubionych świętych, i świece ku jego to czci palić musiano. Muszę tu uczynić uwagę, iż w Anglii, przywiązanie Don Carlosa do Kościoła zupełnie fałszywie jest sądzonem, i że on bynajmniej uważać się niemoże za namiętnego przyjaciela mnichów, lecz raczej prze się bezużytecznym. Jest on sumienny i religijny, lecz nie fanatyk i wielką czyni różnicę pomiędzy duchownemi świeckimi a zakonnymi. W tern przekonaniu jeszcze go bardziej utwierdził mały udział z jakim mnisi jego nieszczęścia podzielali; przedsięwzięte przez rząd Królowy środki, dla obrueenia na potrzeby kraju zbytecznych bogactw klasztorów, widzi on z ukontentowaniem, chociaż go w obecnem położeniu swojem jawnie odkrywać nie może i spodziewa się iż przybędzie do Madrytu jeszcze dość wcześnie, ażeby zebrać to co drudzy mu zasieli. Dawniej już uczyniłem uwagę iż mnisi wtedy dopiero oświadczyli się zą Don Carlosem, kiedy okrucieństwa Generała Rodil i mordy w stolicy dostatecznie ich przekonały, iż sprawa ich, za utrzymaniem się eystematu liberalntgo, uważać się może za zginioną. Teraz nawet, chociaż istnienie kh zawieszonem jest na szali, wsparcia które dają Don Carlosowi nader są nieznaczące. Pewna także ii w orszaku jego nirmasz żadnego zakonnika, i na całej drodze z Irun do Onate, spotkałfm jednego tylko mnicha, drugiego zaś widziałem tu, w mieście. Rzecz dziwna jak w Anglii o wszystkiem fałszywe krążą Wyobrażenia* Podczas gdy każdy tam mniema iż Karoiiśti są całkiem zniesieni, chowają się tylko poza skałami i zaledwie ważą ukazywać na szczytach gór, oni, od Czerwca zeszłego roku mają bezspornie w swojem posiadaniu wszystkie te prowineye; przeciwnie zaś, wojsko Królowej, 2aledwie śmie wychodzić na równiny i to w wielkiej massie i z liczną jazdą; i podczas gdy wszyscy zapewniają iż Don Carlos otoczony jest mnichami i cały dzień śpiewa psalmy, w całym jego dworze znajduje się jeden tylko duchowny, jego spowiednik - człowiek otyły i wesoły, który nie gardzi żartami i winem, lecz z całego serca nienawidzi zakonnicze sutany i cele."

Doświadczony olejek roślinny, ełuiący do upiększenia, utrzymania i rośnienia włosów, robiony przez Karola Meyera, w Freibergu, w Królestwie Saskiem. Robiony przezemnie z najskuteczniejszych pierwiasików roślinnych olejek pozyskał w wszystkich częściach świata wziętość powszechną, pomimo wszelkich napaści z zazdrości pochodzących, na które nie widzę potrzeby odpowiadać, i pomimo zalecenia ezarlatańakiego innych tego rodzaju olejków.

Skutkiem rozbioru olejku tego przez wysokie władze lekarskie w Wiedniu, Beri,nie, Monachium, Hamburgu i J. d. było, ii dozwolono przedawać go wszędzie bez najmniejszej przeszkody za pośrednictwem Kom-' missyantów. Zbyteczna, przeto rzeczą, byłoby przytaczać tu jeszcze listy i świadectwa, które prawie codziennie o skuteczności mego olejku odbieram. Wstrzymuję się też od wszelkich dalszych pochwał, odwołując się tylko na zalecenia Panów W. A, Lampadiusza, królewskiego Radzcy górniczego i Professora chemii w Freibergu; Doktora Hill, fizyka miejskiego tamże; Doktora Fischer, Radzcy regencyjnego i lekarskiego etc. w Erfurcie; Doktora Kastner, Tajnego Radzcę królewsko bawarskiego i Professora chem.i w Erlangen; Doktora Solbrigj królewsko - bawarskiego lekarza powiatowego i miejskiego w N orymberdze i t. d.; jakoiei na umieszczone JUZ w Gazecie Poznańskiej wiarogodnych osób zaświadczenia, które w urzędzie powiatowym w Freibergu widyrnowan e, zawarte są w karteczkach przy każdym flakoniku przyłączonych, uczących, jak olejek ten ma być używany. Dla zapobieżenia wszelkim fałszowaniem i pomyłkom w względzie innych kursujących tego rodzaju olejków, kazałem flakoniki robić a napisem: "Olejek roślinny Karola Meyera w Freibergu." N adto flakoniki te opatrzone są pieczątką z lit.

C. M. i tak nazwane mi etykieiami drukiem kongrewskim, na co zważać upraszam. Karol Meyer.

Olejku tego dostać można u Pana Aseeesora lekarskiego Web e r w Poznaniu, na ulicy Wrocła wskiei, flakonik po 8 Złotych. i-a-!! i i i

Ceny zboża w Berlinie.

Dnia 15. Września 1836. .

Lądem: Tał. śgr. fen. Tal. <Br. f.n.

Pszenica 1 10 3 1 I 13 2 Zyto 1 2 88 9 ."Jęczmień wielki -*- 26 3 4 9 Jęczmień , ma ły 23 9 -.

Owies . 22 b m 17 b Groch I 8 Woda Tal. śgr. fen. Tal. śgr- len.

Pszenica (biała) 1 25 3 1 I 18 9 Zyto 1 «8 9 Jęczmień wielki' 27 b Owies 22 6 1 I Groch l 7 6 I «u 1 II.

Kcpa słomy 5 '4 Cetnar siana . 1 5 20