GAZEielklego I

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.10.06 Nr234

P.

ZNANS

TA

I fXi estwa

GO

Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dehera i Spółki, - Redaktor: A. Wanncwshi.

JI#234.

W Czwartek dnia 6. Października 1836.

Wiadomości zagranICZne.

Królestwo Polskie.

Z Warszawy, dnia 30 Września.

W tych dniach robioną była w obecność JI W. Hrabi Stanisława Grabowskiego, Kontrollera Generalnego Królestwa i wielu dosioj11 y eh Gości, próba świeżo wykończonej w Ubryce machin Panów Perks na Solen nowego rodzaju młockarni parokonnej, całkiem 2 źelaza zrobionej, na której z nadzwyczajną szyb"kością dokładnie wymłacano żyto nie rujnując bynajmniej słomy. Zwiedzał następnie JW. Kontroller cały zakład, który w swoim rodzaju do najlepszych w Europie policzyć można. Założony funduszami górniczemi w roku 1832.

doznał chwilowej przerwy, nakoniec przed trzema laty za przyłożeniem się Banku Polskiego przez Panów Perks ojca i syna pod firmą Perks Withmore Perks et Comp, na nowo utworzony, znacznie powiększony i opatrzony we wszystkie najdoskonalsze machiny, jakie w Anglii porozrzucane po różnych fabrykach się znajdują, stawia przedsiębierców w możności wykonania najtrudniejszych obstalunków; jakoż w tej chwili zaledwie wykończono machinę parową o Wysokiem ciśnieniu siły 8miu koni, a już są w robocie: Statek parowy do Petersburga 2 machiną wynalazku Smirnowa, kilka innych machin parowych,

K.nnrrnalMD<nobstalowanych na prowincyą, przędzalnie lnu i bawełny do Rossyi, aparaty do fabryki cukru z burakc.c, prassy hidraubczne, olearnie, papiernie, młyny txcentryczne z pytlami żelaznem! zamiast kamieni, miechy cylindryczne. Wszystko to robione popędem niewidzialnej siły dwóch machin parowych, które dają zatrudnienie dziennie 560 rzemieślnikom, oprócz ludzi, po za obrębem fabryki dla niej pracują» cycb. Zakład ten celuje szczególniej wyrobami kotłów miedzianych i żelaznych i nalpięknieja-zemi odlewami wszelkiego rodzaju. Kształci on majstrów doskonałych w każdej gałęzi, i chociażby pod tym tylko względem, jest jednym z najpożyteczniejszych, jakie pod opieką Rządu naszego od lat kilku w różnych częściach kraju naszego się wznoszą,

F 2 a n c y a.

Z P a ryż a, dnia 34. Września.

Minister spraw wewnętrznych wydał wczoraj okólnik do wszystkich Prefektów, w którym ich do gorliwości w ułatwianiu mu czynności administracyjnych wzywa. "Roszczę sobie prawo (wyraża) do wszystkich sił J W Pana, * moje siły byłyby bez wsparcia Pańskiego niedostatecznemi, bo w ręku Pana spoczywa nareszcie i skutek i honor administracyi. Jest rzeczą ważną, ażeby przy nadejściu zagajenia Izb, wszystkie sprawy pośrednictwa onychwy Upraszam więc Pana, abyś mi przede wszystkie,!M tych udzielił projektów do prawa, które się dotyczą miejscowości i na przyszłej Asessyi mają być rozbierane. Już wiele działo i stało się dla uszczęśliwienia kraju, ale dosyć jeszcze pozostaje do zdziałania, przyczem naturalnie stosowne powinny być poczynione środki, aby żadnych niepotrzebnych wydatków nie robiono. Staranność, z jaką kraj materyalne ko« rzyści swoje popiera, wskazuje rządowi drogę, której się trzymać powinien. Wszakże, nie sądź Pan bynajmniej, że Minisieryum obowiązki i myśli swoje na tym obrębie powszechnej korzyści ogranicza; wie ono do brze, źe kraj sam innego w (ej mierze zdania, Zaiste byłoby to bardzo poziomą i płytką polityką, gdyby rząd uwagę Francyi od owych wielkich moralnych interessów chciał oderwać - od interessów, które nad wszystko przekłada j któremu każdy inny wzgląd w ofurze przynieść gotowa. Kraj chce wprawdzie byi bogatym i szczęśliwym, ale godność i honor eą mu też drogiemi, a lubo teoryi zamarzonych się wyrzekł, zatrzymał wszelako owe wzniosłe zdania i zasady, na których sława narodowa się opiera. Rządowi wiadomo, że stronnictwa dotychczas pokonane nie są; bacznie na nie uważać będzie i z chlubną stałością należącą się prawu i władzom powagę ocalić potrafi. Polegając na mądrości Króla i narodu, pokłada zaufanie w przyszłości i pilnie starać się będzie tych około siebie gromadzić, którzy pokój i panowanie prawa szanują. Wynurzam Panu w ten sposób zasady gabinetu, którego członkiem być mam zaszczyt; zasady te tworzyć będą podstawę mojej administracji a dla Pana powinny one podobnie być prawidłem. Wyznawaj je Pan jawnie; spuszczam się na współdziałanie Pańskie, spuszczaj się Pan na moje wsparcie; na tern Panu nigdy zbywać nie będzie a ja poczytywać się będę za szczęśliwego, jeżeli sprawiedliwości i łasce Króla te nowe będę mógł polecić usługi, które Pan do łożonych już dla dobra kraju dołączysz, "

Z dnia a 5. W.rześnia.

Generał Alava, jako i wszyscy członkowie Poselstwa jego, kiórzy się wzbraniali zaprzy.

siądź ustawę z r. I8*i.» zostali przez rząd madrycfci nietylko swoich urzędów, lecz oraz dostojeństwa swego i orderów pozbawieni. Wedle Bajońskiego P h a r e poczyniono w Madrycie wszelkie przygotowania, aby obie Królowe do Badajoz schronić, W przypadku gdyby General Kodi! miał doznać porażki od Gomeza

A n g l i a.

Z Londynu, d, 23. Września.

Między O'Connellem i gazetą Times powstała wojna piśmienna, która wszystkie płody bezczelnej wolności prassy przewyższa i zgrozą każdego uczuciem obdarzonego człowieka przejmować musi. Przyczynę podał O'Co nell, oświadczając przed niejakim cza.

sem, źe kilka "hauiebnych szczegółów" z życia prywatnego Lorda Lyndhurst do publicznej poda wiadomości. T i m e s powstając z powodu tej pogroiki na O'Connella, nazwala go między innemi »hultajem najniegodziwszym" i odgrażała m u, iż jeżeli się targnie na Lorda Lyndhurst, ona jego (O'Connella) własne mieszkanie w Darrynane i Dublinie zaczepi i całe to gniazdo owych starych i młodych O'ConnelJów na pręgęrzu wystawi. Na to odpowiedział O'Connell pod dniem 15.

rn. b. w Dublińskun P il o t, nadając Redaktorom gazety T i m e s przydomki nie bardzo zaszczytne, np. Jadących hultajów, zbójców literackich i t. p. Oświadcza, iż żadnego kłamsiwa względem swojej osoby zbijać nie będzie i wzywa ich, aby jakiekolwiek przyto czyli faktum, któreby prywatnemu honorowi krewnych jego ubliżać mogło. Nareszcie oświadcza, źe podłość i niegodziwość redakcji gazety Times już się s:ały przysłowiem w całej Anglii. - Istotnie okrywa to hańbą naród angielski, że na tak przewrotne postępowanie 2 ciekawością spogląda. T i m e s sowicie się wywdzięczyła. Oświadcza, iź się bynajmniej tego nie lęka, jeżeli O'Connell biografią redaktorów jej do wiadomości publicznej poda; porwie się może ta rozhukana best)a i na to, przynajmniej wynika to z bredni tego szaleńca, ktoregoby już dawno w szpitalu- waryatów zamknąć wypadało. Wiadomo całemu światu, a osobliwie przyjaciołom Daniela, że z niego najbezczelniejszy kłamca w całej Europie; wyświadcza więc dobrodziejstwo redaktorom, źe ich gani, bo gdyby ich przydomkiem "Gentlemtri" zaszczycił, cały świat sądziłby słusznie, źe do rzędu łajdaków należą. Nareszcie powtarza swoje pogróżkę, źe jeżeli O'Connell Lorda Lyndhurst zaczepi, ona nieprzebłaganą wojnę tym O'Connelskim żmijom wyda. - Równie ujmuje się Standard za swoim Torry - kollegą; żałuje wprawdzie, ie polemikę tę w tak nieprzyzwoitych prowadzą wyrazach, oświadcza jednak, iż w całym języku angielskim nie ma wyrazów tyle złości i podłości oznaczających, jak wyrazy: Daniel O'Connell.

Na próbę i w dowód ustalonej przez konstytucyą hiszpańską z [%/2. r. wolności sumienia i prassy, przytacza T i m e s następujący go, któryby w Hiszpania inną religią jakrzym» etko w sprzeczności z wolnością (ej prowincyi, sko-katolicką chciał wprowadzać, karę śmier- JIIOCa, których deputacya la mianowana być poci. Trzeci artykuł opiewa, źe kaidy Hiszpan <<inna wyraźnie przez 24 obwody, na jakie ta jakiejkolwiek bądź rangi, któryby, ustnie lub prowincya jest podzielona. J eden z tych paw' piśmie dowodzić usiłował, iź konstytucyi nów, mianowanych przez Generała (Don Fe7. r. i8' 2. w Hiszpanii w całym jej obrębie derico Victoria) ni« chciał eluźyć oświadczając Ic śle doirzymywać nie można, na wyspie ja- słusznie, źe jego mianowanie przez Generała kićj pod dozorem władz cywilnych więziony jest nieprawne, i ie nigdy nie będzie narzębyć ma przez lat 8 i wszystkich swoich urzę - dziem w ręku tych, co wolność jego ojczyzny do», pensyi i dostojeństw, a jeśli jest ducho- chcą ograniczać lub zniweczyć. Ponieważ wnym, i wszystkich -doczesnych dochodów ciągle przy swym obstawał oporze, rozkazał pozbawiony." mu San Miguel w ciągu 24. godzin miasto oM o r n i n g - P o s t donosi, źe Cordova puścić i udać sie do Valladolidu, dokąd także z wielu inne mi z kraju obecnie wywołanemi dziś rano wyjechał. Pozostali Panowie, Don wojskowerni z Don Carlosens połączyć się po- Manuel Murga, Don Manuel Jane, Don Jore stanowił. Maria Lama i dwóch innych, przyjęli urząd Syn Marszałka N ey wyjechał z Angli, gdzie z niechęcią, aby tylko nie dać urzędnikom długo bawił, W Londynie kupił bardzo pię- Królowej pozoru, pod którymby dochody kne konie. \ własność prowincyi zagrabić mogli, z czego, Słychać, iź Józef Bonaparte miał sprzedać mimo spustoszeń wojennych od biedy utrzy.

wszystkie swoje posiadłości w kraju Zjedno- mać się mogą. Przypomnisz sobie WP an, czonych Stanów północnej Ameryki, źe na mocy dekretu Cordovy z upłynionego H i s z p a n i a . Grudnia wseelkie związki z Karolistami są zaT i m e s zawiera następującą korreeponden - kazane, t. j. źe nikt nie powinien inaczej 0rvą prywatną z Bilbao z dnia 14. Września: puszczać miejsca dzierżonego przez wojsko W ostatniem piśmie mojem zawiadomiłem Królowej, tylko za paszportem formalnym do WPana, o ogłoszeniu tutaj konstytucyi z 1"'12 innego miejsca, gdzie także wojsko to przeroku; od tego czasu odbyła się uroczystość bywa, i źe nawet przy tern ograniczeniu żadne na cześć tejże, fu n c i o n zwana; program 0- towary wysełane być nie mogą, jeżeli wysełagłoszony w tej mierze przez Generała podobny jacy je rękojmi nie złoży, że na oznaczonem niemal do afisza. N a przód odśpiewano o go. miejscu złożone będą. Było to cząstką śmie» dżinie 4. z południa w kościele kolegiaty Te sznego i przewrotnego systematu blokowania, JDeum laudamus, następnie odbyła S'q walka zaprowadionego przez Cordove, w skutek bydów, dale,'" ognie sztuczne i dobrowolne którego miasta miały kraj blokować i ogłodzić, (ua rozkaz) oświecenie miasta, a bal maskowy przeciw wszelkiemu zdrowemu rozsądkowi zakończył całe widowisko. Konstytucyą przy- i naturalnemu porządkowi rzeczy. Przy takim jęto tu, jak już dawniej doniopłem, z rnałemi eysteraacie handel miasta Bilbao w niwecz eię oznakami radości, a i te nawet zamieniły się obrócił, a wewóz r Anglii zmniejszył się o -* obecnie w nieukontentowanie, albo się przy- części. Z niedorzecznego zaś i szalonego planajmniej nie zadługim czasem zamienią, i te- nu tego jedynie Generałowie hiszpańscy komu się bynajmniej dziwić nie należy. Stron- rzystali, którzy sobie ra ceduły przewozowe nictwo krystynowskie w Bilbao i w ogóle w ca- sowicie płacić kazali. Gdy zakaz ten był prałej prowincvi równie gorliwie obstaje przy womocny a Karol.stom bardzo na tabace zbyswoich przywilejach jak najzagorzalszy Karo- wało, ile źe nikt ani pół uncyi wynieść za lista. Aż do ogłoszenia konstytucyi, żaden miasto nie śmiał, przyszedł człowiek jeden Minister nie zaproponował Królowej środka z rozkazem Cordovy do dowodzącego tu G euszczuplającego te przywileje, a postępowanie nerała, aby temuż 10,000 funtów "tabaki do takowe równie polityczne jak sprawiedliwe Wntoryi pizewieźć dozwolił. Stało eię tak, pozyskało potężne stronnictwo, które się za wozy z ładunkiem wyszły bramą Durangskąt sprawą Królowej ogłosiło i przyćmiło bardzo a w kwadrans później już były w ręku Karoli - postępowanie Karolistów; widoczną albowiem stów. Skutkiem tego głupiego dekretu było, było rzeczą, źe ci tylko wojnę rozpoczęli dla fe cała potrzeba dostarczana dawniej z Bilbao, osadzenia Don Carlosa na tronie, nie zaś koń- teraz z Francyi dostawianą bywa, na wielką cem bronienia prerogatyw, przez nikogo nie radość Ba J ończyków, którzy z wojny nadzwy. naruszonych. Lecz po ogłoszeniu konstytucyi czajnie są kontenci. Ludność tego miasta, dał zaraz Brygardyer SanI Miguel dowód, jak sprzykrzywszy sobie nareszcie swoje crerpiemalo go fueros (przywileje) obchodzą, zno- nia, przesłała rządowi przedstawienie w tej gielskich zaniosła podobne zażalenie do Posła angielskiego w Madrycie. Aź dotąd cały wewoz z Anglii z tego roku ledwo 20,000 funtów ezter. wynosi, podczas gdy w latach 1832 i 1833 w przecięciu 150,000 funtów szierl, wynosił. Gdyby Cordova nie był się chwycił tego dziwacznego systematu, nie byłaby nas wojna tak okropnie dotknęła, ale tak wszystko się mitręży. W Sobotę dnia 16. b, m. dowiedział się Castor, stojący z jednym batalionem w Zalli, ie 300 ludzi z załogi małego miasteczka Casturdialesa jest w wsi Semano, leżącej na zachód od tego miasta; wyruszył więc w nocy, napadł na nich niespodzianie i zabrał 44 w niewolą, a między tymi i kornendanta Castro, którego straty bardzo żałują, ponieważ uchodzi za bardzo dobrego wojownika. Trudno pojąć, ie oficerowie hiszpańscy po tylokrotnem srarzeniu się jednak nie dosyć są ostrożni. Osmy regiment legionu angielskiego wyruszył wczoraj z Santanderu do San Sebastianu. Może to jest znakiem, że Generał Evans coś przedsięweźmie. W ostatnich trzech lub czterech dpiach krążyły tu pogłoski, że Karoliści na nasze miasto uderzyć zamyślają, i zapewniają nas, ie w tetu strony liczną artyleryą sprowadzają; wątpią jednakże, czyliby to istotnie miało być ich zamiarem, Cytadelle za miastem, jedne wyjąwszy, są dobrze zaopatrzone, a mianowicie Morro, San JVlames i Desierto, a ponieważ załoga liczy 50CO łudzi, nie tak łatwo przeto zdobyć miasto Bilbao. Mimo to jednak dobrzeby było, gdyby tu siłę morską angielską na rzece wcześnie wzmocniono, bo gdyby Karoliści istotnie uderzyć i brzegi rzeki opanować mieli, bezpieczeństwo angielskich okrętów wojennych mogłoby b) ć zagroione, zważywszy szczególniej, ie przesmyku pod Portugaiettą częstokroć przez dwa tygodnie przebywać nie można, ie nawet w »ajpomyślniejszym czasie okręty J2 stóp pod wodą idące tylko w czasie wezbrania morza tamże przeprawiać się mogą, Z Madrytu, d. 17, Września.

(Komtytucyon.) Liberaliści w Madrycie e obecnego Ministeryum nie kontenci., ponieważ P, Olzaga do niego nie należy. Domagał się albowiem przyjęcia sysiematu, do którego reszta Ministrów skłonić się nie chciała, dla tego więc zupełnie od nich stroni. Rewoiucya francuzka jest zresztą wzorem, do którego się tutaj wszystko zastosowywało; tajne towarzystwa przybrały zupełnie postać klubów Jakobińskich i miały już ułożyć protestacyą pizeciw teraźniejszemu Ministeryum, ponieważ członkouie onego nie są wybrani z eona towarzystwa praw Judu, które od dnialii/2

do dnia Iiczniejszem się staje. Z poludniowych prowincyi Francyi ostatniemi czasy przeszło 50 młodych zapaleńców jako deputowani Sekretnych towarzystw do Madrytu przybyło; jest też między nimi kilku Polaków i Włochów, mieniących się być reprezentantami odmłodzonej Europy, Dwuch z pomiędzy nich zostało dnia 13. ro. b. przyaresztowanyeh, ponieważ po ulicach rzeczpospolitą proklamowali. T u 2 C Y a.

Z Konstantynopola, d. 30, Sierpnia.

W tej chwili panuje tu niezwykła cisza w dyplomacyi, z czego jednak nie można wnosić, aby stosunki polityczne były j ui dostatecznie uregulowane. Rozmaite są domysły ocelach floty północno-amerykańskiej, która przy Korfu zarzuciła kotwicę, a po otrzymaniu żądanych posiłków chce zwiedzić ujście Dardaneiłów i brzegi S y y' - . , Ogłoszono postanowienie Sułtana, ii odtąd uroczystość urodzin i wstąpienia na tron Wielkiego Sułtana ma być obchodzona według kalendarza arabskiego. Tym sposobem pierwsza przypadać będzie dnia 16. Sierpnia, a druga 22. Grudnia.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

GlównySądZiemiański w Bydgoszczy.

Szlachecka majętność W i t k o w o i włość ziemska Koł a c z k o w o, mają być na wniosek pewnego na obydwóch dobrach zaintabulowanego wierzyciela realnego, pojedynczo lub razem według życzenia chęć kupienia mają. cych w jednym dniu na sprzedaż wystawione, zaczern znoszą się niniejszćm ogłoszone dawniej w tej gazecie termina, które względem Witkowa na d z i e ń 8 g o , względem Kołaczkowa na d z i e ń 25? P a ź d z i e rnika lS36. r. przypadały. Rzeczona majętność Witkowo i włość ziemska Kołaczkowo w Powiecie Gnieźnieńskim sytuowane, z których według taxy wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w I I I. wydziale nasiej Regislratury przejrzeć się mogąc e; , pierwsze na 4, 796 tal. 15 sgr. 10 fen" ostatnie na 23,823 lal. 29 sgr. 7 fen, przez Landszaftę oceniono, mają być na d n i u 8 - M a r c a 183 7 - i*przed południem o godzinie litej pojedynczo lub razem w właściwem miejscu sadowem eubhastowane. N a terrmn ten zapozywają się nlnleJszćm publicznie wierzyciele z pobytu niewiadomi, sukceseorowie Wacława Wilperta, dzierżawca Fryderyk Lieske i sukcessorowie Dyrektora kryminalnego Suempla,