GAZ

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.10.15 Nr242

Wielkiego NAN

ETAstwao.

K I E

Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dehera i Spółki. - Redaktor: A. Wanmmhi.

JW242. - 'W Sobotę dnia 15. Października 1836.

Wiadolllości za g ranIczne.

F2ancya.

Z P a ryż a, dnia 3. Października.

Wszystkie dzienniki dzisiejsze umieściły notę Xiecia Montebello do Związku ezwajcarekiego, zastrzegając sobie czynienie uwag nad tym aktem urzędowym. Tylko P a i x już dziś wyraża: Ponieważ nowe Ministeryum sądzi, że Xiecia Montebello odwołać nie [>0trzebuje, przeto musi w spuściznie przyjąć eprawę szwajcarską tak jak ją Pan Thiera zostawił. Pan Mole musiał się starać o pokrycie błędów swego poprzednika, mianowicie gdy Radykaliści szwajcarscy starali się w bezwsiydny sposób na rządzie francuzkim zemścić. Sama trtść noty dowodzi oczywiście błędów Pana Tbiersa; wynika bowiem z niej, że pogróżki jego wyjednały zwycięstwo stronnictwu radykalnemu w Szwajcaryi i właśnie przeciwny wydały skutek od tego, jaki sobie jego lekkomyślność polityczna zamierzyła, Portugalia.

T i m e s zawiera wiadomości z Lizbony, się gające aż do d. 24. Września, a zatem dniem późniejsze od ostatnich nadeszłych do Londynu. Dnia tego odbyło się żałobne nabożeństwo jako w rocznicę śmierci Don Pedri;. W klasztorze Sw, Wincentego de Fora, gdzie «włoki jego spoczywają, odprawiono mszą, na"

której znajdowała się Królowa z swoirn małżonkiem, Ministrami i znaczną liczbą znakomitych osób. W rozkazie dziennym, wydanym do armi i ogłoszonym tego samego dnia przez D i a r i o do G o v e m o oświadczono, że Xiąźę Ferdynand, na mocy Karty konstytucyjnej z roku 1820. od d. to. Września złożył urząd N aczelnego wodza armii, W skutek tego rozkazuje Królowa rozwiązać sztab główny przydany mu dnia 3, Maja bież. r. List, w którym Xiążę ten wynurza swojej małżonce powody, dla których składa naczelne do. wodztwo armii i urząd Szefa 5go regimentu strzelców jest (podług podania korrespondenta gazeiy T i m e s, nie dodającego jednak daty) następujący: Sceny d. 9. Wiześnia w przytomności W. K. M" jakich byłem świadkiem; niekarność wojska, które zgromadziwszy się bez mego rozkazu na rynku publicznym obrady odbywało, BtanowiYna swe opuściło i tłumne się przed pałac W. K.M. udało; gwałty, czyny nieposłuszeństwa i samowolności, jakich się żołnierze dopuścili oddalając swych oficerów, wkładają na mnie obowiązek oświadczenia W. K, Mości, że wśród obecnych okoliczności nie spełniłbym obowiązków moich względem W. K. M., gdybym jeszcze i nadal miał pozostać N aczelnym wodzem armii i Pułkownikiem 5go regimentu strzelców, i dla (ego składam prośbę, o dymissyą mojęw ręce W, K. M. - Don Fernando. dziej nie sawiklafa, Szwa.carya przychyliła Chociaż władze municypalne wszystkich nie« się do środków przeznaczonych do uspokojemai miast, gdzie konstytucyą z 1820. roku za- nia Europy. Francya ręczyła w pewnym przysiqzorio-, nadesłały adressa z powinszowa- względzie za nie. Zależało jej bowiem w istoniem Królowej, w których swoje przywiąza- cie nie tylko na tern, aby niezawisłość Szwajnie do nowego systematu i swoje wierność dla caryi co do istoty rzeczy poważano, lecz aby Królowej wynurzają, władze Lizbońskie prze- jej i w najdrobniejszych nawet szczegółach cież nie poszły jeszcze za ich przykładem. oszczędzano. Ale przyrzeczeń nie dotrzyGłoszą także, że część jedna urzędników mu- mano w zupełności, celu nie osiągnięto; skarnicypalnych rniajta Porto nie chciała przysięgi gi państw ościennych wznowiły się. Wiadomo wykonać, podczas gdy <Jruga tylko z zastrze- światUj jak sejm ogólny przyjął notę, w której żeniem protestacyi homagium złożyła, Gdy Gabinet francuzfci swoje zdanie i środki, przea Patryarcba Lizboński odebrał rozkaz, aby du- samo Miasto Sejmu rozpoczętej objawiał.

chowieństwo jego przysięgę wykonało, prze- Podpisanemu wręczono w odpowiedzi na jego słał go Biskupowi lacedemońskiemu, znanemu doniesienie notę z dnia 29. Sierpnia. PostaXiedzu Marcosowi, który B swej strony od- nowienia Sejmu ogólnego były w niej zapopowiedział, że, ponieważ sam przysięgi tej wiedziane; te odpowiedziały w części środkom, wykonać nie chce, od żadnego także Xiedza które podpisany podać czuł się być obowiązac pod swojej jurysdykcyi takowej żądać nie nym; i chociaż nie były tak zupełne i sprębędzie. -. . Oficerowie Ago pułku jazdy, żyste, jakby sobie tego rząd królewski życzył, którzy niechcąc mieć udziału w buncie źoł« nie uczyniono przecież żadnego ważnego zanierzy tego regimentu dn. g. Wr2eśnia, miej. rzutu przeciw uchwale z dnia 23. Sierpnia, *,ca swe utracili, odzyskali znowu takowe. obejmującej przynajmniej wyraźne uznanie Żołnierze wynurzyli, jak słychać, żal z po- objawionej przez Francyą zasady. Lecz obokwodu ostatnich wypadków i tern się uniewi- doniesienia o tych odpowiednich uchwałach niali, ii, nie wiedząc o tern, że instytucye zawiera nota zadziwiającą odpowiedź na uwate podane im były przez nieśmiertelnego Sze- gi, jakie podpisany z polecenia Miastu Sejmu (a, Don Pedra, przeciw takowym powstawali. przełoży). W nocie tej wytłumaczono rady - Szef guerylaeów stronnictwa Migutlistow- dawane przez Francyą w równie bezintereesoskiego , U emeschido, który się na nowo w AI- wny jak uprzejmy sposób z pewną cierpkościa garbii ukazał, został w górach St. Barnabę i odrzucono je z oburzeniem; poprzekręcano przez lcoo ludzi z wojska Królowej napadnię- jej zamiary i stówa, a w lem widzi zaiste ty i odparł ich z znaczną stratą. Używa on Francya rnocną obelgę. Francya obrażona tej korzyści na to, aby z bandą swoją, liczącą w swoich sprawiedliwych uczuciach wszystko tylko około 200 ludzi, wszędzie posirach sze- poświęciła życzeniu aby nowych zatargów unirzyć i Don Miguela Królem ogłaszać. Dnia knąć, czerń ją tylko obudzona drażliwość na2jgo wkroczył po niejakim oporze do wsi tchnąć mogła. Przypisywała ona słowa, które Odimeira i zajął ją w imieniu swegp pana. śmiało bezprzykfadnemi nazwać mogę, nie Miano niezwłocznie wyprawić przeciw niemu Szwajcaryi, tylko stronnictwu chcącemu ją 0wojsko stojące w prowincyi Alerntejo. Woj- panować. Rząd królewski był przekonany, ie sko portugalskie odebrało żołd aż do ostatnie- od dnia tego niepodległość Szwajcaryi była go miesiąca i Ministrowie spodziewali się nader bliska tego punktu, gdzie pod ciosami wkrótce uskutecznić pożyczkę, i chodziło im domowej tyranii uledz miała i że spokojne już tylko o 10, aby krajowych kapiialistow wpływy ustały, którym Szwajcarya dotąd swoje skłonić do przyjęcia mniejszych procentów spokojność i swoje szczęście zawdzięczała. 1 mniej uciążliwych warunków. Fakcya, złożona z najróźnorodniejszych'żyS z waj c a r y a . wiołów , przywłaszczyła sobie równie na łonie Z B e r n u, dnia 30. Września, władz, jak w opinii publicznej przewagę ni(Journal de. Franci) Z n o t y P o s ł a szczącą wolność Szwajcaryi. Wypadek nief r a n c u z k i e g o d o S o ł t Y s a i R a d y słychany zawikłał jeszcze bardziej tę całą sprar z ą d z ą c ej r z e c z y p o s p o l i t e j b e r n - wę. Spisek, którego sprawcą albo narzędziem . 8 ki ej przytaczamy następujące miejsce: N ie był człowiek j e den, nazwiskiem Coneeil, dał dziś dopiero obecność zagranicznych wy- nowy dowód niepodobnego do uwierzrnu chodźców na ziemi szwajcarskiej zakłóciła jej podstępu stronnictw, i niemniej (rudnej do pokój i nadwerężyła jej niezawisłość. Frań. uwierzenia słabości kilku władz prawodacya doradzała zawsze umiarkowanie i pragnęła wczych. Jawnie niemalokartowano zasadzkę tego dokazać, aDY ani oburzenie, ant też fgućt-a.pens) na poselstwo francuzkie, i co" prsemoc tak delikatnego pytania jeszcze bar- /jeszcze bardziej zadziwia, znalazły się wła einikami intryg uknowanych przez nieprzyjaciół wszelkiej władzy. Zdaje się, źe niektórzy wychodźcy przedsięwzięli związtk szwajcarski do tego doprowadzić stopnia, aby w uchwale z dnia 23. Sierpnia wyrzeczone zasady i środki odwołał. Oczekiwanie ich i wszelkie nadzieje przewyższył wypadek. Czyn podłej »emsty przeciw reprezentantowi wielkiego państwa, wymyślony albo uskuteczniony przez kilka rewolucyonistów został przez władzę prawodawczą użyty za odwet jednego, źe tak rzekę, rządu względem drugiego. Awanturnikowi jednemu wydarto za przyłożeniem sztyletu do piersi domniemane zeznania, albo przynajmniej udano, źe je wydarto. Ci sami ludzie, którzy go za swe użyli narzędzie, odnawiają ga(unek dawnych sądów tajemnych; ta tajna sprawiedliwość wydaje go publicznej, która ten przypadek jakby na prawnej drodze przyjmuje, i cały ten szereg tajnych zbrodni ra rozpoczęcie śledztwa poprzedniego poczytuje. U chwalono śledztwo, nie przeciw uczestnikom niebezpiecznego związku, lecz przeciw czynom przez nich utworzonym i rózgałęionym. Miasto Sejmu odseła to bezprzykładne śledztwo do Stjmu ogólnego. Miano wano Kommissyą, i Sejm ogólny pochwalił głosem swym wnioski zdania, w ktorem zasady prawa narodów w ohydnem wystawiono świetle. Cudzoziemcy przeto stanowią policyą, a sprzyeięźeni wywołują wyrok i stają się pacami Avladzy, Francya może słusznie powiedzieć, źe w tym dniu, w którym czyn.takowy spełniono, mniej zniweczono uszanowanie imienia francuzkiego , aniżeli uczucie niepodległości szwajcarskiej w tych kantonach, które bez wzdrygtiienia się udział w tych zabiegach miały. Jeżeli postępowanie takowe spieszno o d w o ł a n e nie zostanie, wtedy Frań cya zapyta się, czy prawo narodów istnieje jeszcze między dworna aarodarni ppgraniczne»ni, między dwoma mocarstwami sprzymielzonerni, między dwoma krajami wolnemi, mającimi tyle wspomnień i tyle powodów do wzajemnej przychylności., Francya .zostawia wprawdzie czas Szwajcaryi do uniknienia tego szkodliwego i zbrodniczego wpływu, i powrócenia do owego systeniatu umiarkowania i sprawiedliwości, od któregoby rządy nigdy odstępować nie powinny; ale też winna to samej «obie, aby stanowczo wyrzekła: czuję wyrzą<<lżoną roi obelgę i żądam rychłego zadop y ć u c z y n i e n i a . Dopóki to zadosycuczy* rienie nie nastąpi, ma podpisany, w skutek swego polecenia, unikać wszelkiej styczności 3 Szwajcaryą, i tak oczekiwać chwili, w krórej loztropniejsza polityka praw swoich nancwonie odzyeka. Francya odwołuje się od źle prowadzonej i ujarzmionej Szwajcaryi do oświeconej i wolnej Szwajcaryi; od tej to ostatniej oczekuje rychłego zadosyćuczynienia. Jest ona mocno przekonana, źe Szwajcaryą wynajdzie niezwłocznie w swoich przypomnieniach, w swoim dobrze zrozumianym interessie, w swoim istotnym aposobie myślenia, po« stanowienia, które ją zachowają od niebezpieczeństw, na jakimi ją garstka obcych wichrzycieli naraziła. Jeżeliby na nieszczęście nie tak się stało, wtedy Francya, silna w uczuciu swej sprawiedliwej sprawy, już tylko na swój obrażony honor zważać będzie, i sama wtedy zawyrokuje środki, jakich się ma chwycić do osiągnięcia sprawiedliwego zadosyćuczynienia; nareszcie, nie naruszając powszechnego pokoju, pokaże, źe nigdy obelgi sobie wyrządzonej milczeniem nie pominie i bezkarnie nie puści. Podpisany i t. d, - Bern, dnia 27. Września 1836, - Xiążę M o n te be H o , E g i p t , Rząd oddawna nie ogłasza już buletynów o wojnie w Arabii, i szerzy się pogłoska jakoby Basza zamierzał zrzec się dalszych usiłowań w celu zawojowania Hedźah, chociaż nieprzestaje wysyłać tam wojsk, szczególniej zaś pułki syryjskie, których nie śmie długo zostawiać w samej Syryi. Takim sposobem wyludnia on Kgypt dla załóg w Syryi, Syryą zaś dla wojny w Hedźah, która kosztowała już mu niezmierne summy i przeszło 50,000 ludzi, niedoprowadziwszy dotąd do żadnego skutku« J eśl by chciał tylko, jak to czynili czasu swej potęgi turcy, mieć zadość na posiadaniu miast świętych i portów morza Czerwonego, mógłby je zatrzymać bez wielkich ofiar; ale wojna w pustyni pożera beskorzyatni.e jego wojsko: gdyż, jeślioy udało mu się nawet zawojować okrąg Senna i okręgi w których się rodzi kawa, zawsze utrzymanie kornunikacyi przez pustynię i ciągle napaści Beduinów narażałyby go na niezmierne straty, daleko przewyższające otrzymywane z kraju tego korzyści. N owe urządzenie stopy mennicznej, skutkiem którego Basza wybijać zaczął lepszą monetę od sułtanskiej i nieprzyjmować do kassy tureckich piastrów; pociągnęło za 60bą liczne zażalenia z Konstantynopola, na co wszakże Basza mało zwraca uwagi, mając w lej mierze za sobą europejską ludność Egyptu i cały stan kupiecki, dla którego nieustanne pogorszanie eię monety tureckiej wielce było uciąźliwero. Ostatnia część należnego Porcie haraczu opłaconą została rJrzsz wyprzedaż zgóry przyszłorocznego zbioru bawełny. Basza sprzedał na ten koniec na 650,000 hiszpańskich piaetrów przyszłorocznej bawełny greckiemu domowi Tosizza, bezpiecza już dom ten od wszelkiej straty, lemael Baeza, były intendent policyjny w KabIra, mianowany zostaj dowodzcą wojsk w Arabii, których niepowodzen;a przypisywano dotychczasowemu dowódzcy Chorsut Baszy.

OBWIESZCZENIE.

Podaje eię niniejsze m do publicznej wiadomości, iź w Bkrodzonym postępowaniu konkuraowem nad pozostałością, zmarłego w Brudni proboszcza Celestyna Schwarz, znajdująca się massa, do znanych tegoż wierzycieli najdali w 4, tygodniach podzieloną bydź ma, Inowrocław, dnia 9. Września X836.

Kroi, 'Pruski Sąd Ziemsko-miejski.

Szanownej Publiczności donoszę najunifeniej, źe w nowo założonej cukierni, w domu zwanym Ludwiki, na Wodnej ulicy, Pan Karol Kahle wszelkie zamówienia przyjmuje i najlepszemi artykułami cukierniczemi i trunkami usłużyć może. Zarazem polecam cukiernią moje, na Włocławskie; ulicy poci Nr. 37.

F r e 11 n ii t .

Odmiana l u J( a l u.

Znaną w publiczności co do dokładności furmanka i spedycya n;e utrudniam eię juź na Wodnej ulicy od NQ. r 7 6. tylko w nowym moim lokalu na Sap źyńskiem pod Nr. 2. w **mienicy J mćPana Kleemann, ; o nęź powiększyłem w ten sposób, ie zlecenia wszelkiego gatunku tak S p e d y c y i jak transzporta dóbr kupieckich cię doty w kraju i zagranica i w najodleglejsze okolice świata jak najtaniej i najakkuratniej 8pełuiać będę mógł.

O dalsze łaskawe zlecenia upraszam.

Poznań, dnia 5. Października 1836, Spedytor dóbr kupieckich Falk Fabian.

Ceny zboża w Berlinie.

Unia 10, Października 1836.

Ładem: Tal. śgr. fen. Taj. egr. far».

Pszenica I 20 1 I 18 Zyto l 4 l 2 Jęczmień wielki Jęczmień mały Owies 22 6 18 9 Groch 1 12 6 I 7 6 Woda: Tal. śgr. fen. Tal. śgr. fen.

Pszenica (biała) l 27 O l 1 25 Żyro 1 2 6 l I 3 Jęczmień wielki -Jęczmień mały Owies Groch 1 6 3 Kcpa słomy 5 4 15 Cetnar siana l A """ 25

W niedzielę dnia 16". Październ. 1836. r.

będą mieli kazanie

N azwy kościołów.

przedpołudniem.

W kościele katedralnym X. Laferski W kościele farnym JI. Maryi Magdaleny S. Wojciecha Bernardynów (Parafia S go M arc ina. ) Franciszkanów (Parafia Sgo Rocha.) Dominikanów ... W tlaszt. sióstr miłosierdzia Subd, Maniorka W ewangelickim SjKizyża Superint Fischer W ewangelickim S. Piotra Kand. Winkler , W kościele garnizonowym Past. dyw. Ahner

W ciągu tyg odnia od d. 7. aź do 13. llldziernika 1836.

popołudniuurodziło się chło- dziepców. wczatślub Wzięło parumarło płci płci mesk. zeńsk. 2 l 2 3 '2 l 3

- Mans. Grandke - Mans. Doliński - Pro b. Kamieński X. Alumn, Chrząszcz

- Gward. Akoliński 2

Pastor Friedrich l 5 2

Ogółem

11 1 7 1 14 I 10 I 15