14C5

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.11.04 Nr259

rałów brystynoroskicb, mało tylko ma wojska mocarstwu, któremu Anglia wojny nie wyponrzy sobie. Większej części sił swoich uży- wiedziała? Ja z mojej strony o przedmiocie wa na strzeżenie i zwalczenie legionów zagra- tym nie lubię wspominać. Anglia w przyriicznych. Nie wiem dotychczas, co na ra- szłości błąd swój pozna i wstydzić się będzie dzie wojennej Karolistów postanowiono, mam obecnego postępowania swego. Wyprawa wszelako przyczyny mniemać, źe też same je- asturyjska pod Pablo »anrern jios.'-va się naszcze mają zamiary, jak wówczas, gdy Go- przód, me doznając nigdzie przeszkody. Siomez po raz pierwszy do Asturyi wtargnął, sownie do ostatnich wiadomości znajdował Dywizya Sanza, przeszedłszy przez Ebio, się Sanz w pobliżu wybrzeża w Torre de la musi więc trojaki celosięgnąć. Nasamprzód Vega. - Słychać tu, źe mieszkańcy Paropema zatrzeć nieprzyjemne wrażenie, przez to lony na uciemiężenia przez legion francuzfci sprawione, że Górne« przeciw wyraźnym roz- doznawane bardzo narzekają. - W Gnipuzkazom Asturyą opuścił; powtoie ma ona koi wydarzają się częste utarczki z forpocztami mieszkańców tej prowincyi, którzy Gomeza pod San Sebastyanem, ale Ewans z korpusem tak gor! wie wspierali, od zemsty Krystynow swoim spokojnie siedzi w mieście i wzmacnia zasłonić; po trzecie ma rozkazów Gomezowi w jgórza pod Passages. Villareal założył glopoczątkowo danych dopełnić, t. j. w Asturyi wną kwaterę w Salinas; Don Carlos z dwoi Galicyi armią'organizować, przezcoby Go- rem swoim bawi tu w Durango." mez lewemu skrzydłu armii krystynowekiej za- B e l g i a. ąraźając, związki onego z morzem przeciął; ZBruxelli, dn. ao. Października, mógłby był też wówczas działać w porozumie- M oniteur Helge donosi, iż Minister Staniu z Villarealem i Maroto. T e t o były zda- n u, Baron Evain i Wielki Marszalek, Hrabia iiiem mojem zamiary Villareala, gdy Goi * za Arschot, otrzymali od Króla pozwolenie no. do Asturyi wyprawił. Zamiary te tymczasem szenia wielkich krzyżów orderowyih, kloreuii cniweczone, ale przy obecnym stanie rztczy ich Królowa Portugalska zaszczyciła, można się c o chwla jiom.yślnych spodziewać D a n i a . wiadomości od wojsk karolistowskich w Kata- Z K o p e n h a g i, d. 15. Października, lonii, Andaluzyi, Walencyi, Asturyi i t. d.; W ciągu miesięca Września przepłynęło Generałowie albowiem Królowej działają zu- przez Sund 76t okrętów z morza Po nocnejielnie bez planu, nie zgadzają się wcale go, a 837 z Bałtyckiego; ogółem 1,598- Mięw zdaniach swoich, i bez wątpienia mógłby dzy niemi było 83 rossyjskicb. 531 angielskich, geniusz wojenny, jakim był Zumalacarreguy, 264 pruskich, 143 szwedzkich, 100 duńskich jednym zamachem wszystkich tych Generałów i 83 hollenderskich. znieilołężnić i przez równoczesne poruszenie Szwecya i Norwegia. przeciw Madrytowi, Don Cariosa w ciągu Doniesienie prywatne pewnego podróżują kilku tygodni na tron hiszpański wynieść. - cego Niemca, umieszczone w G az e c i e p 0Łoid Ranelagh, który tu przebywał l kilka wszechnej, tak nam op;snje szwedzką sdę miał rozmów z Królem i Panem Erro, udzie- morską i lądową: Na mocy rozkazu WieUieyo Iii mi w tej mierze niektórych wiadomości. Admirała rlotty, Xiecia Nastęjicy tronu UecaW rozmowie Lorda z wspomnionym Mini- ra, mialrm sposobność oglądania flotylli zło-, etrem względem dekretu z Duiango, oświad- żonej z płaskich statków, będącej urządzeniem czyi Pan Erro, że każdy żołnierz, który wziq- wyłącznie t>lko Szwecyi właściwem. Baiy kąty w niewolą ma kokardę angielską, poczyty noni trskie, z ktoryih się składa, służą do giuwany będjie za jfńca wojennego i nie roz- źby i obrony brzegów kraju, zwanych z po strzelany, K tydy Don Carlos bardzo dobrze wodu niezliczonych zagięć, skał i wysp norozrożnia żołnierzy w służbie Króla angel iycarni (Scheeren). Statki te dz elą się na skitgo będących od prostych najemników, mniejsze l większe. Pierws2e, Kanonjoellen l.ord Ranelagh pow;edział mi oraz, źe Don zwane, są statkami płaskierni z wiosłami bee Carlos l orszak jego z najw ększym są szacun- spodniego tramu, stojące tylko na cahnad wokiem dla narodu angielskiego i źe są zupełnie dą l mające na Sońcu 24funtowe działo. Opaprzekonani, iż niesprawiedliwą politykę, kto- trzone one są w zajiasy na sześć tygodni i nie rej Anglia w sprawach hiszpańskich się trzy- , mają pokrycia. Większe, Kanonenslupps ma, opinia publiczna w kraju tym potępia, zwane, są statkami większemi z żaglami i wioOficerowie i żołnierze, którzy teraz przeciw ełaoii; na k3Zdym r nich jest po 5 Ich ludzi, Don Carlosowi walczą, powinni takowy spo z których jaich wiosłami robi, a inni strzelba, eob myślenia z wdzięcznością uznać; jakież się: zajmują. Mają one na przedzie działo, albowiem jirawo do pardonu- służy olicerom w tyle haubicę, żywność na dwa miesiące, i marynarzom, służącym na lądzie przeciw i połowa łudzi ciągle jest na pokładzie, który tunek Cabir.u dla oficera znajduje. Nowsze urządzenie poczynione przez Kapitana Sydoua równie jest stosowne jak piękne; spodni tram szczególniej dobrze jest zrobiony. Wszy etkie te statki, których Szwecya w Gotbenbuc gu, Karlskronie i Sztokolmie 3 do 403 posia da, służą tylko do odpornego działania, i dla tego nie mają żadnego znaczenia, dopóki Szwecya z strony morza zaczepioną nie zosta nie, co z przyczyny własności wybrzeży i niepodobieńsiwa zdobycia przesmyków wiodących do Sztokolmu, których daleko łatwiej niż Dardanellów bronić można, prawie nigdy się nie wydarzy. Taki zaś przypadek, aby odnoga botnicka całkiem zamarznąć miała, jak w ro.'i 1809., gdzie armia rossyjska przez Aland na J odzie przybyła i Kozacy na kilka godzin tylko od Sztokolmu oddaleni byli, nader jtst rzadki i pod żadną rachubę podciągniony być n e może. Organizacya wojskowa w bzwecyi, różniąca się od orgauizacyi wszystkich innych narodow, jakkolwiek na pochwałę zasługuje, pod względem służby morskiej nie jest praktyczną, gdy ma, ttiowie rok tylko jeden w służbie zoeia:ą, co w istocie jest za nadto krótko, Oprócz gwardyi w Sztokolmie i trzech puł ków artyleryi nie ma Szwecya innego ciągłe pod bronią zostającego wojska. Żołnierze ci «ściągani bywają z naręczne«) na lot sześć, lec« zwykle dłużej służą. Postawa żołnierzy z tych pułków gwardyi jest prawdziwie zajmująca; mają one właściwe sobie czapki grenadyerskie z zagięty.'n w poprzek brzegiem z u łosów końskich, granatowe płaszcze, które zawieszone zwolna na ramieniu przypominają nam starą gwardyą. ctsaiską, a wyborna pusta, wa i okazała twarz wojownika szwedzkiego widok ten lem przyjemniejszym jeszcze czynią. Szwed stworzony jest na żołnierza. Cały naród bez wyjątku ulega wojskowości i każdy musi za nadejściem kolei 2 - 3 tygodni broń nosić. O poj'tnosci Szwedów ani nawet wyobrażenia n e mamy. W ciąt;u trzech tygodni każdy pieszy żołnierz doskonale jest wyĆwiczony, Wojsko Stojące tworzy się w następujący sposób. Każdy chłop posiadający łub nabywający włość jaką, musi stawić żoł nierza. Jeżeli zaś jeden nie jest w stanie uczynienia te"'o, kilku ich się zbiera," co się szczcgolniej przy dostawianiu jeźdźca zdarza, Żołnierz otrzymuje od tego, który go dostawił, kawał roli i domek, i to jest jego własnością dopóki zachowanie SIę jego jest zadował» niające. J eetto najlepszą rękojmią moralności, bo żołnierz wypchnięty z szeregu utracą wszelkie prawo osiedlenia, gdy chłop innego żołnierza dostawić musi, a lea naturalnie w pra

wa swego poprzednika wstępuje, N owo dostawiony żołnierz wstępuje do swego pułku, t. j, wyselają go do miejsca pjrzVziiaczont:o;o na ćwiczenie nowozaciężnych ludzi, a po u. kończeniu tegoż wchodzi do urządzanej) corocznie obozu. Jeździec nowozacięźny juf się z koniem stawia, a tego Kommissya rem duje i natychmiast oddala", jeżeli tylko wady jakiej dostrzeże. Chłop wimen jeźdźca i kol ma podług przepisów we wszytko ópimzyćj a oficerowie od jazdy, z ktorytni-rozmawiałem, zapewniali mit-ie, że bardzo rzadko ko nia dostawionego nie przyjmują, albo uehybienia jakiego w umundurowaniu dostrzegą, Jazda wysela swych oficerów» i ujeżdżaczy, na.

leżących do wprawnych jeźdźców szwadronów na miejsce przeznaczone do ćwiczeń wojskuwych, gdzie źołnieiz i koń w Ciągu 90 dni do» kladnie wyćwiczeni bić muszą, ptrczern zsraa do obozu wstępują. Nie raz juz zdarzało się, że takowe nowozacięźne pułki z chlubą dla siebie wyrównały pułkom gwardy, Po zwinięciu obozu wraca każdy, do dtrafi] i pole swoje uprawia. W następnym roku już j; si wysłużonym żołnierzem i tylko na 14 dni udaje się do obozu. Wesołość, karność i zwinność tych pułków krajowych obok żawsze obecnych pułków gwardyi zadziwia każde-go, i ten wypadek już dowodzi wyborności systetnatu lak dobrze zastoaowaru go do potrzeb ubogiego kraju. Sztab pułku pozostaje; w środku obwodu, dostarczającego żołnierzy; oficerowie podzieleni na okręgi. 1 , zwiedzają często z podoficerami mieszkania tych żołn i e r z y r o l n i k ów, a b y się p r z e k o n a ć osianie ich koni, broni i munduru. Wszyscy niemal żołnierze szwedzcy są żonaci, a skaib publiczny nie płaci pensyi wdowom. Pensya oficerów i żywność w czasie pobytu wojska w obozie, oto cały wydatek ciążący slwrbowi; bo i do tego przychyliły się S an y, że żołnierz za matem wynagrodzeniem udać się musi na koezt chłopa na miejsce zebrania się w czasie obozu przeznaczone. Jak zbawienny wpływ wywiera takowa niez; wfjłość ' pojedyńczych żołnierzy na moralny charakter całego wojska, pokazuje się z dobrowolnej karności armii szwedzkiej, gdzie kary są prawie rzeczą nieznaną. N adio łagodność oficerów ułatwia o wiele służbę żołnierzom, a wzorowe postępowanie tychże i ochocza uległość przełożonym usuwa wszelką sposobność do oieukon* tentowania. Gdzie insiytucya takowa tak ściśle jest połączona z zwyczajami i obyczajami narodu, tam przestaje być ciężarem. Karol XI. zaprowadził z awemi planami urządzenie takowe w Szwecyi, i w każdym czasie może rozrządzić 60,000 wojska, nie potrzebując wie"' kosztuje. Galicja, Ze L w o w a , dnia 25. Października, Sejm dla Królestw Galicyt naznaczony pod przewodnictwem J. K. Mości Arcy Xiecia Generała Gubernatora, jpkojeż pod przewodnictwem Prezesa Sejmy i pierwszych sejmo*rych kommissarzy, zcfstal d. 17. Października t. r. ze zwyczajną uroczystością otwarty, a na ein. 22- t. to. zamknięty. Dnia 15. Paździer nika na ten akt, ze stanu magnatów i rycer »kiego najwyźszem postanowieniem miano wani dwaj sejmowi Komrnissarze: w osobie JW. Fetoka Hrab,ego Miera J. K. Mości Rzeczywistego Tajnego Radcy i Szambelana, i w 0gobie W. Adama Strachockiego C. K. Szambelana, prezeritowali się u J. K. Mości dla u»'ierzyteltiienia pomienionej swojej dostojności.

D. następnego w kościele katedralnym odprawiło się uroczyste nabożeństwo. - W dniach przeznaczonych na otwarcie i zamknięcie sej iri4, odbył się I wszelką okazałością, podług przepisów porządku sejmowego, przy wystąpieniu C. K. wojska i oddziału tnilicyi miejskiej zjazd do sali biblioteki uniwersyteckiej, jako miejsca przeznaczonego do p u b I icznych posiedzeń. Po złożeniu przysięgi przez Lwowsk ego łacińskiego Arcy Biskupa 1 Prymasa, J W. Franciszka P.stek i dygnitarzy koronnych: PP. Wasilewskiego, Uruskiego i Baden iego, zostały odczyian em i przez Sekretarzy sejmowych w niemieckiej i polskiej mowie najwyższe listy wierzytelne, i króleskie postulała wydane do P P. kommissarzy nadwornych. Po mowie rnianej przez J. K. Mość o celu tego zgromadzenia sejmowego, nastąpiła, w i m i en i u obecnych Stan ów, śród zapewnifnia najgłębszej uległości i wierności obywateli, stosowna odpowiedź, wyrzeczona przez J W, Prymasa, Na zakończenie Sejmu miał mowę C K, Tajny Radca i Szambelan, Wielki Ochmistrz Koronny, JW. Hrabia Jan Kanty Stadnicki.

T u r c y a Z Konstantynopola, tl. 29. Września.

(Kurytr niemiecki. A - W A n g I i i jest j ed n o stronnictwo, które wszelkich u£ywa sposobów, aby wpływ Anglii w Turcyi zwiększyć, Sułtana wesprzeć, i Mehmeda Alego pognębić i tym sposobem państwa tureckiego potęgę utwierdzić. Lord Ponsonby należy do tego stronnictwa, lecz Lord Palmersion dalekim jest od tego. Ta różnica zdań okazała się w sprawie ch u rch i II owekiei, w której Poseł największego zadosyć uczynienia żądał, podczas gdy rnu rząd jego zdecił, aby na mierJi)ch zaprzestał dowodach. W ostatnich tymczasem dniach przełożono Sułtanowi dowody, że Lord Ponsonby chwyci! się kroku zagrażającego bez polecenia z strony rządu swego j na własną odpowiedzialność, z dodatkiem ze Ministrowie angielscy na mniejszem byliby zaprzestali zadosyć uczynieniu bez usunięcia nawet Reis-Ffendego od urzędu, i że się przeto Porta sama przez krok takowy poniżyła. Dowody te tak były przekonywająie, że Sultan mocno się rozgniewał i gniew ten zaraz dał uczuć Kijah- Bejowi, Pertewowi, który, jak się zdaje, doradzał, aby spełnić życzenie Lorda Ponsonbego. Sułtan mocne mu czynił wyrzuty i oddalił go od siebie z wielką niechęcią. Z dnia 2. Października.

Jeet domysł, <ź wyjazd posłów wielkich Mo castw za urlopami z tutejszej stolicy, pochodzi z potrzeby osobistego zasiągn ienia instrukcyi od Dworów swoich; gdyż według wszelkiego podobieństwa do prawdy, dalsze układy z Porta nie małym trudnościom podlegać mogą. Głównym ich przedmiotem będzie wolna żegluga okrętów kupieckich przez Dardaneile t Boffor dla wszystkich narodów, od której uiszczane dotąd opłaty stanowią znaczny dochód celny Wysokiej Porty. Rozgłoszona w gazelach wieść o usainowolnieniu przez Sułtana kobiet w Turcyi, jest tylko zmyśleniem. Urosła zapewne z dozwolonej dnia 4. bież. m. przejazdki kobiet z haremu sułtańskiego, co przecież nie jest nie nadzwyczajnego i nie pierwszy raz nastąpiło. Jak się Sułtanowi udało znieść korpus janczarów, tak teraz zdaje się, iż ma zamiar znieść a przynajmniej zreformować ulemów. Różne do tego dają powody; mówią, iź chciano otruć Sułtana. I n n i zn owu twi erdzą, że Ahdurahman Effendi, jeden z pierwszych U« lemów, dopuścił się słownych obelg przeciw Sułtanowi z powodu, iż ten każe malować i umieszcza portrety swoje. To pewna, IZ Su'tan wizerunek swój umieścić kazał w różnych salach obrad i w koszarach, a nawet mów ą, iź ma zamiar udania się do Mekki, aby portret swój irłoźyć tamże przy grobie Mahometa, Trudno domyśleć się zamiarów Sułtana.

Słychać, iź ambassada angielska układa się z Wielką Porta względem nowego traktatu haftdławego . Z dnia 4. Października.

(Doniesienie prywatne.) -- Obliczono, że podług nowo ogłoszonego urządzenia milicya krajowa z łatwością 122,000 ludzi wynosić może. Narnik Basza, wysłany do Trypolisu, obejmie zapewne znowu zarząd arsenału, gdy Achmed Basza jest zanadto pracą obarczony.

8 1 hyzmalyc kimi w Perze powstał znowu spór religijny o wybudowanie kościoła z wielkiem dla Turków »gorszeniem. Patryarcha grecki żabi się kilkakrotnie przed tureckim Ministrem na to. Anstaky miał zachęcać do tego sporu. Ces. austryarki Admirał Dandulo popłynął óo femyrny. Podług najnowszych wiadomości z IVapezuntu, wojna z góralami kaukaskimi, aatruclniająca około 30,coo wojska, trwa jeszcze ciągle. Baszę smyrnejskiego Hussejna złożono z urzędu, a w miejsce lego mianowano Dede Mustafę. Pierwszy jednak aź do Marca ma jeszcze swoje obowiązki pełnić.

Z S my rn y,. dnia i. Paź dzi trn.

(Doniesienie prywatne. ') Znajnowszych wiadomości z Hauutu z dnia 19. Września, wynika, źe Ibrahim Basza (który w obozie swoim ciągłą nteprzyjaźń Porcie okazuje) mimo wydanego firmami względem zniee enia monopolu dla Anglii, Francyi i Austryi, takowfgo po prowmcyacb nie wypełnił i nadto na nowo go zgwałć.I, Szerjf Basza (dozorca celny) w Jaffie wydał bowiem nagle rozkaz, aby wybierano jak dawniej cło od Franków, a nawet i zal< głości za juź wysłane towary zażądano. Kupry protestowali przeciw temu, ale dotąd na próżno. Wszysiko to zdaje się stąd pochodzić, że Ibrahim Basza dowiedział się o odpłynieniu Admirała Hugona z okolic Syryi i Egiptu. Domyślają się także, źe kro kiern takowym chce Porte na nowo drażnić, lecz zwycięstwa świetne, które Reszyd Basza niedawno temu w Kurdystanie odniósł, ukrócą zapewne znacznie dumę jego. - Z Bassory nadeszły listy z dn. g. Września, donoszące, ie Pułkownik Chesney z powodu malej wody nie mógł statkiem parowym płynąć po Eufracie af do Biiu. - Wiadomości z Afcxandryi r dnia 17. Września opiewają, ie pomór tamie znacznie się zmniejszył i źe związki z Syryą bardzo ożywione. Z Hedszasu w Arabii odebrał Wice-Król bardzo smutne doniesienia. Armia jego całkiem zniszczona. Niektóre l sty donoszą, źe już ram ani lednego baralioou regularnego wojska ci o boju zdatneyo nie ma. Tyle pewna, źe Arabowie znowu wszystkie niemal ważne stanowiska zajęli a wojsko egIpskie rozpierzchło się po kraju. - Floita angielska zwiedziwszy wybrzeże azyatyckie pod Wurlą, wróciła do Malty. W Salonice i Mitylene panuje morowa zaraza.

Zll1ianalokalu.

Wysokiej Szlachcie i Szanownej Publiczno ści donoszę niniejszem najuniźeniej, ii

Handel mój, korzenny, wina i towarów włoskich, utrzymywany dotąd w domu naroźnim na Jezuickiej i Wodnej ulicy, od Sw. Michała r. b. przeniosłem do domu zwanego domu Ludwiki, na Wodnej ulicy pod Nr, 30. Zapewniając i nadal dfa zaszczycających mnie swojem zaufaniem tęź sarnę, jak dotąd, skorą i rzetelną usługę, upraszam ich, aby mię w łaskawej pamięci swojej zachowali i zwracam ich uwagę szczególniej na część pe wną sprowadzonych przeżeranie w tej jesieni towarów, jako tb: kawę najlepszego gatunku i smaku, herbata, rum, arak de Goa, cytryny z Malagi, apelzyny, świeżyastrachański kawiar, marynowane minogi, Sardelle i śledzie; wszystko w jaknajumiarkowańszych cenach.

J. H. P e i B e r.

Wyciąg z Berlińskiego icursu papierów i pieniędzy.

Dnia 1.Listopada 1836.

Papiera - j Gotowi - I oii zna

Obligi długu państwa . .

Obligi bankowe ai do wtą< Enie lit. H . . . . . Zachodnio- Pruskie listy zastawne . · . Listy zastawne W. Xicstwa Poznańskiego. , Wsehodnio- Piuskie Szlaskie

10*5luli

102£ 1021

. ,

Ceny zboża w Berlinie.

Dnia 31. Października 1836.

Lądem: Tal. igr. fen. Tal. «er; Uno Pszenica 2 1 l 20 Zyto 1 10 -1 l 8 Jęczmień wielki l 3 28 " g Jęczmień mały 13 1 Owies 23 9 18 9 Groch 1 20 l 15 Woda: Tal. śgr. fen. Tal, sgr. hn.

Pszenica (biała) 2 2 6 l Zyto . 1 to Jęczmień wielki Jęczmień mały Owies 23 9 Grocb .

Kopa słomy 5 4 15 Cetnar siana l 5 sŁ "