GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1836.11.25 Nr277

Wielkiego

ZNANSKIEGO

TA

Xię stwa

Nakładem Drukami Nadwornej W Dekera i Spółki. - Redaktor: lI. Wannwsto.

JW277.- W Piątek dnia 25. Listopada 1836.

Wiadolllości krajowe.

z B e r l i n a, dn. 23. Listopada. J. K. M. Xiąię Cumberland udał się do N eu- Streliiz.

wmtmtMwM

Wiadolllości zagranICZne.

F 2 a n c y a.

Z Paryża, dnia 12. Listopada.

Gazeta francuzka zawiera dziś pod napisem: Don Kiszot, Sancho Pansa, Gomez, Rodil i Hiszpania, następujący satyryczny artykuł: Nie należy się dziwić, że dowcipny romans Don Kiszot znowu wszedł w modę. Widownią czynów bohaterskich rycerza La Manchy, jest właśnie to samo miejsce, na którera zwodzą dziś bój, o jakim mu się marzyło. Sierra Morena, Sewilla, Walencya, Barcelona, Salamanka, rzeki, góry i doliny; wszystko nam przypomina owe dziwne zdarzenia. Nieustraszony Gomez przebiega obecnie góry i doliny, wyzywa rycerzy, czarnoksiężników i olbrzymów, i przysięga, że nie pierw miecz schowa do pochwy, dopóki ziemi od ciemięzców nie uwolni i wszystkich niesprawiedliwości nie naprawi. Jest on ideałem, jaki Don Kiszot miał przed oczami. A czyliź Rodil nie podobny do Sancho Pansy,siedzącego na ociężałym ośle i z wolna tylko za panem ewo im jadącego z obawy, aby do wajki nie przvsslo? Biedny Sancho okazał gotowość swoje do takowej wyprawy, w nadziei, że Gubernatorem wyspy jakiej zostanie. Był nim, ale w takiej zostawał tarapacie, tak mało był usposobiony do takowego urzędu, ii nareszcie musiał go porzucić i do dawnego powrócić etanu. Waleczny Sancho! Marzyłeś sobie o potędze, wielkości, bogactwach, epokojności, o prawdziwie złotym wieku prawnego środka, a przecież z wszystkich twoich wypraw odniosłeś tylko sińce i guzy. Wypędzono cię e iwej wyspy i poczytałeś się za szczęśliwego, żeś znowu mógł do domu powrócić i zająć się dawniejszym rzemiosłem, Ow Sancho z ewemi dwuznacznemi przysłowiami, swojem tchórzostwem, łakoiliwością i śmiech wzbudzającą żądzą sławy należał istotnie do prawnego środka. Co się Don Kiszota dotyczy, ten w swojem, trudnem do zastosowania bohaterstwie jest całkiem ten sam; ma on cnoty chrześcianina i pełni je; brzydzi się wszelkiem przywłaszczeniem i niesprawiedliwością i walczy przeciw nim z niebezpieczeństwem własnego życia. Wspanił omyślny, łaskawy, bezinteresowny, całe swe życie poświęca dobrym uczynkom i sławie. Gdyby w miejsce wiatraków rzeczywistość był miał przed sobą; byłby bohaterem jak Gomezej) nie zgadzał się z rzeczywistością« Gdy jedna opryskliwa osoba wyrzucała Do» Kiszotwi w przytomności Xiecia jego awanturnicze podróże, odpowiedział: Poczytujesz mi za zbrodnią, źe się po świecie tułam; lecz byłbyś mole bardzo pobłażającym, gdybym się do jakiego domu wcisnłą, umiał się właścicielom tegoi przypodobać, i rościł sobie prawo do rozkazywania moim dobroczyńcom. Masz niewątpliwie słuszne powody do poczytywania tych za błaznów, którzy prowadzą na wzór mój życie; ja jestem iitościwszy i nie powiadam wszystkiego, co o owych chciwych sławy myślę, którzy swego celu na krętych ścieszkach dopiąć usiłują, a fałsz swój zdradzieckim płaszczykiem gorliwości i cnoty pokrywają. Gdy się przed dwoma laty cała armia Don Carlosa i Zumalakarregujego z biednych górali składała, którzy źle przybrani i tylko sprzętami rolniczerni uzbrojeni byli, okrzyknięto ich także waryatami. Przywłaszczenie rozkazujące całej Hiszpanii, i iraktat poczwórnego przymierza, . mały ją zgnieść na miazgę i to na śmiesznązuchwałość zamienić, co teraz najodwazniejszem przedsięwzięciem być się okazało. I ci mogli podobnie odpowiedzieć, jak nasz sławny rycerz: Dla prędkiego osięgnięcia tej cnotliwej doskonałości, za którą się ubiegam, trzeba ile możności ciało moje do trudów, a duszę do niebezpieczeństw przyzwyczaić. Wiem, źe przedsięwzięcie moje szalonem się być zdaje; wiem, ie prawdziwe męstwo równie jest dalekie od szaleństwa jak od bojaźati ale w moralności, cnocie i odwadze lepiej jest, gdy się miara w osięgnięciu celu przybiera, niź, gdy go się nie dosięga. Tęto zasadę miał zawsze Don Carlos wraz z swymi nieustraszonymi obrońcami, Zumalacarrrguim, Egują, Villarealem i Gomezem przed oczyma, podczas gdy gruby materyalizm Sanchy był główną pobudką jego przeciwników. Obiedwie strony ścierały się na polu bitwy; jedna z nich ulała w świętość swej sprawy, drugą dręczyły wyrzuty sumienia. Porządek moralny odnosi zwycięstwo nad namiętnościami, duch nad materyą, odwaga sławy tylko szukająca, nad męstwem, którem tylko nędzny kieruje interes. Romans i hietorya zupełnie się z sobą zgadzają. Z dnia 14. Listopada.

Xiąfię Ludwik Buonaparte dał słowo honoru, źe w ciągu lat 10 z krajów zjednoczonych Ameryki się nie oddali.

D z i e n n i k s p o rów potwierdza obiegającą tu od dni kilku pogłoskę o wybuchu kontrrewolucyi w Portugalii. »Rząd odebrał wczoraj wiadomość o zaszłej w Lizbonie w pierwszych

-9dniach miesiąca bież. reakcyi, Zdaje się, że Królowa w towarzystwie P P. Saldanba, Palmella i Carvallio do zamku Belem się cofnęła i stamtąd oświadczyła, ie konsiytucyi z r. i820. nie uznaje i Kartę Don Pedra przywraca. Flotta angielska nie ruszyła się. Wyżej wsporonieni panowie stoją na czele nowej administracyi. N ie słychać o oporze ze strony mieszkańców Lizbony." - Dziennik la Chart*) de 183 O. wiadomość tę lubo w nie tak pewnych wyrazach powtarza. W piśmie z Bajonny z dnia logo wyrażają: "Przybyły tu w tej chwili podróżny, który d, %. w Ainhoa się znajdował, powiada, źe Don Carlos d. 5, Generałowi Eguja wydał rozkaz, aby działa znowu przed Bilbao zatoczył i oblężenie ponowił. Dodaje, iź Eguji polecono miasto wspomnione pod każdym warunkiem 2dob) A. Morzem nie odebraliśmy wiadomości z Bilbao, ale w Behobii obiegała pogłoska, ie Karoliści dzisiaj albo jutro na Bilbao uderzą. "

Z dnia 15.Listopada.

N adeszła tu wczoraj wiadomość o zgonie Karola X. Monitor i Charte de 1830. mil« czeniem pomijają. Ministrowie mieli się wczoraj nad pytaniem tern zastanawiać, czy dwór królewski żałobę przywdziać ma, czy też nie. Rozumieją powszechnie, ie pytanie to w twierdzący sposób rozstrzygnięte zostanie. -. Dzienniki Legitymistów już dzisiaj powierzchownością swoją dają do poznania, w jakich stosunkach stronnictwa przez nie reprezentowane z Karolem X. zostawały. G a z e t t e , uznająca od rewojucyi lipcowej Henryka V, prawnym Królem Francyi nie ma żadnego znaku żałoby. Q u o t i d i e n n e . broniąca praw Karola X. wspólnie z prawami Henryka V., pierwszą stronę numeru swego w czarną opatrzyła obwódkę. F r a n c e nie uznająca abdykacyi w Rambouillet za ważną, a Xiecia Angouleme Królem, wszystkie cztery strony numeru swego czarną ozdobiła obwódką. Messager głosi, ie Xiąźę Angouleme zaraz po śmierci Karola X., Xiecia Bordeaux Królem Francyi i Na warry proklamował Cz>n ten zlałby w jedno interessa wszystkich stronnictw legitymistowskich i zwiększyłby wspólne ich siły. W piśmie z Bajonne 5l d, 11. ra. b, czytamy: "O oblężeniu Bilbay tyle się dowiadujemy, ie baterye nad rzeką panujące, znowu ustawiono. Rapport Kommendanta Bilbay do Generała Espartero przejęto. Oświadcza w nim, ie jeżeli w przeciągu dni kilku nie odbierze wzmocnienia, zmuszony będzie kapitulować. Listy z Santanderu z dn. 3, twierdzą, ie Sans prowincyi tej powrócił." W Quotidienne czytamy: "Donoszą nam z autentycznego prawie źródła, ze w Lorca, mieście zamoźnem Murcyi, Karola V. proklamowano. Poruszenie to, które przy. tłumić chciano, etało się przyczyną krwi roz. lewu. " Z dnia 16. Listopada.

Dzisiaj donoei M o n i t o r o śmierci Karola X, nie wspominając jednak o żałobie przy dworze. M o n i t o r i dzisiaj jeszcze milczy o wypad« Łach lizbońskich, a Dziennik sporów przestaje na następującćm krótkiem doniesieniu: " Nadeszle tu dzisiaj depesze potwierdzają udzieloną przez nas wiadomość o przywróceniu konstytucyi Don Pedra. J eźtli dobrze nas zainformowano, to wypadek ten dnia 2go Listopada siej zdarzył." J o u r n a l du C o m m e r c e podaje stosownie do listów % Brest z d. 12. następujące szczegóły: "Korweta "Diligente" w tej chwili tu zawinęła; odpłynęła z Lizbony przed 5 dniami. Donosi nam, źe konstytucyą Don Pedra w skutek zaciętej i krwawej walki przywrócono. Dowodzona przez Admirała Hugon eskadra nie mogła w Kadyxie wolnej praktyki otrzymać, lecz miała się poddać kwarautanie. Dla tej przyczyny, albo za rozkazem rządu, puściła się do brzegów portugalskich i stanęła na Tagu. Takim sposobem było w dn, 4, Listo, pada 10 okrętów liniowych, angielskich i francuzkich, przed Lizboną. Natychmiast objawiła eię reakcya przeciw dotychczasowej administracyi. Ministrowie nie mogli od Królowej potwierdzenia tych pozyskać środków, które były stosowne, aby lud pod względem zamiarów Anglii zaspokoić. Kilka batalionów pod wodzą Xiecia Ferdynanda oświadczyło się za ustawą Don Pedra. Gwardya narodowa sta. wiała opór przez 3 dni; nareszcie straciwszy w boju Generała swego Freyre, poddała się. Xią£ę Ferdynand objął naczelne dowództwo i pełni władzę królewską. Słychać, źe I n - fantka Izabella tę kontrerewolucyą wspierała. - Remeschido wzmacnia siły swoje w Algarbii, " - W giełdzie dzisiejszej twierdzono, źe w nocy z dnia 5. na 6., w 48 godzin po przywróceniu karty Don Pedra, nowe zaburzenia w Lizbonie nastąpiły. Memorial bordelais zawiera, co następuj e: "Zdaj e się być rzeczą pewną, źe Gomez w 14,000 (?) wojska dn. 1. Listopada bez oporu wszedł do Caceres. Rozumieją, ie zbliżywszy eię do granicy portugalskiej i urzą dziwszy tam powstanie Miguelistów, przea Estremadurę naprzeciw Sewilii wyruszy. Słychać, źe w korpusie Goracza, 500 Migueli

1500 M?*

stów oddzielny tworzy batalion, który do Portugalii wkroczy i z Remeschidą się połączy. Batalionem tym dowodzi Hr. Madeira. - Jeżeli to nastąpi legion portugalski w Hiszpanii zapewne niezwłocznie zostanie odwołany« S z w a j c a rj a.

Z B e rn, dnia 10. Listopada, Nouvelliste Vaudois donosi: Uchwalona na posiedzeniu d. 5. b. m. odpowiedź nie zaspokoiła Xiecia Montebello, Odwiedzającym go deputowanym pokazał własnoręczny list Hrabiego Mole, donoszący mu, źe Ministeryum zgadza się zupełnie z sobą pod względem żądania cadosyćuczynienia. Xiąźę oświadczył, iż już naprzód zapewnić może, źe Ministeryum na odpowiedzi tej n i e z a p r z e - s t a n i e , ponieważ o sprawie conseillowskiej niema tam być ani wzmianki, aby nie sądzono, źe Sżwajcarya nie ma niesłusznie. - Wielka rada d. 14. b. m. rozpocznie swe posiedzenia. Pomiędzy przedmiotami, nad któremi się zastanawiać będzie, eą następujące: Ratyhkacya uchwały poselstwa berneńskiego w sprawie conseillowskiej; amnestya z powodu rozruchów w Jurze; plan konkordatu do uregulowania postępowania względem politycznych wychodźców; drukowany raport o wypadkach w Jurze katolickiej; mianowanie nowego Łandamanna, sołtysów i t, d. Włochy» 2 nad granicy włoskiej, d. 5. Listopada, Wedle pogłosek, obiegających o spisku politycznym, który w Turynie odkryć miano, kuszenie to ani najmniejszego skutku za sobą pociągnąć nie mogło, ponieważ między spiskowymi ani jednej nie ma osoby, należącej do wyższych i wziętość posiadających klas towarzystwa, Mimo to był jednak spisek ten, w którym niejaki Marochetti główną gra rolę, bardzo rozgałęźony; zmierzał do marzenia, wszystkim zagorzalcom naszym wspólnego, t. j. do przywrócenia jedności Włoch niepodzielonych. Pierwsze skazówki o istnieniu spisku otrzymał rząd sardyński z Medyolanu,

Rozmaite wiadomości.

Donoszą z obwodu Regencyi Bydgoskiej, źe ozimina wszędzie pomyślnie zeszła i źe dotychczasowe powietrze dobrze na nię działało. W niektórych tylko okolicach pow. Wągrowieckiego ucierpiały zasiewy przez nieznany dotychczas rodzaj gąsienic i robactwo, która to klęska najbardziej dotknęła rzepak zimowy. Ceny zboża podnoszą się, co dla rolnika tern korzystniej, ile źe żniwa wszędzie jak najobfb