GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1837.07.21 Nr168

Wielkiego

ZNANSKIEGO

TA

Xię stwa

Nakładem Drukami Nadworne; W. JDekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi.

JW 168. - W Piątek dnia 21. Lipca 1837.

Wiadolllości krajowe.

z Berlina, dnia ig. Lipca. Przybył tu: Królewsko. erweckt nadzwyczajny Poeeł i pełnomocny Minieier przy dworze tutejszym, Baron d' O h s s o n, z Lipska. . Wł/ł-ł/W' -w' ił/W"

Wiadolllości zagranIczne.

F 2 a n c y a, Z Paryża, dnia 10. Lipca.

Hząd odebrał następującą telegraficzną de* peBre z Bordeaux z dn. . m. b.: "Donoszą z Saragossy z dn, 5" źe Don Carlos w 70CD piechoty i 350 koni wszedł do Cantawiei,- nie wiedziano, w jakim kierunku dalej się uda. Karoliści chcąc korzystać z wybuchłego w Hernani d. 4. buntu w wojsku Królowej, d. 5, na miasto to uderzyli, zostali jednak przez Brygadyera O'Donnclla odparci." Gazette de France wyraża: "Odbieramy w tej chwili listy z głównej kwatery Karolistów , z których wynikać się zdaje, źe armia Don Carlosa przeprawiwszy się przez Ebro i połą.

czywszy się z Cabrerą, na dwie dywizye podzieloną została, z których jedna przeciw Walencyi, a druga przez Teruel i Cuencę naprzeciw Madrytowi wyruszyła." Następujące w Dzienniku sporów umieszczone pismo Szefa głównego sztabu Naczelnego wodza Oray obejmuje ciekawe szczegóły o zamiarach Don Carlosa 1 o spisku, na korzyść jego w Madrycie knowanym. Pismo to osnowy następującej: "TerutI (w dolnej Aragonii), dnia 30. Czerwca, Usiłujemy stawiać opór wyprawie Don Carlosa, który przeszedł* szy przez Ebro, dzień i noc maszeruje, dążąc wielkim traktem do Walencyi. Wypraw * stanęła dzisiaj zapewne w Vinaros albo lłeniCarlo, a ponieważ mnóstwo pojedynczych hufców ją zwiększyło, nie wiem, czy ją, wstrzymać zdołamy, lubo żołnierze nasi pałąją chęcią mierzenia się z nieprzyjacielem. Nogueras niechybnie już wrócił z Morełli a Baron Meer, jeżeli słowa swego dotrzyma, dzisiaj wieczorem do Tortozy wnijdzie. Bors« z walecznymi swymi Bruxelczykami tworzy nasze straż przednią. Poufałe wiadomości, które Generała wrględem zamiarów Infanta doszły, są istotnie ciekawe, a wiemy teras jakim sposobem je zniweczyć możemy. Nie chce on (Don Carlos) ani Walencyi ani innego miasta zająć, lecz wprost do Madrytu wyruszyć. Oczekują tam przebycia jego, wszystko już na przyjęcie jego przysposobiono a rząd Królowej w najhaniebniejszy sposób zdradzony. Trzymamy wątek tej zbrodniczej tkaniny w ręku a w należytej porze wszystko na jaw wystąpi. Generał dwóch nadzwyczajnych gońców do Madrytu wysłał j i jeżeli Ministrowie dosyć będą posiadali odwagi, aby osoby wysokie, które sprawę wolności zdradzają, należycie ukarać, spuścić się Pan na (o możesz, źe w ciągu 2ch tygodni cala wyprawa do szczętu zniesioną zostanie. Dzisiaj udajemy się w pochód, aby wąwozy pod Cibros osadzić; te bowiem pierwszym celem wyprawy. Twierdzą, fe Don Carlos włą cznie z poiedyńczetni bandami około 24,000 ludzi z sobą prowadzi; ale wiemy też, ze z pomiędzy tej liczby ledwo 6000 do boju zdatnych (?) i zdaniem rnojćm, Baron Meer nie do darowania wielki biąd popełnił, ie Karolistom przez Ebro przejść pozwolił, nie wydawszy im bitwy. Wszakże być może, źe zabiegi madryckie i na to wpływały. (P o d p.) Domigno Aristizabai." Prawie jednocześnie odhędą się tej jesieni obroty wojskowe w Rossyi na południu, w Prusach pod Berlinem, w krajach Austryi pod Medyolanern, we Francyi pod Compiegne i pod Lunewilem. Z listu pisamgo pod dniem 7. Czerwca z Stambułu, jeden z dzienników francuzkich donosi: Galiota angielska "Swifrure," która od dwóch dni tu przybyła, napadniętą została w cieśninie DardanHskiej przez bat korsarski, w którym mieściło się kilkunastu Greków ino cno uzbrojonych. Kapitan Wooley zatarasował się w swojej kajucie, wtedy korsarze spostrzegłszy, źe Schoonera ładunek składa się tylko z żelaza, chcieli go opanować. Lecz Kapitan porwawszy dwa pistolety, zagroził, iź zabije pierwszego, który się z nich zbliżyć o śmieli. Korsarze w takim etanie rzeczy złupili tylko majtków i oddalili się. Statki greckie w tym czasie schwytali w odnodze Saloniki dość znaczną ilość batów korsarskich, i te do wyspy Skiathos odprowadzili, Zorodniarze je» dnak zdołali się schronić w góry. Z dnia II. Lipca, Dzisiaj odebrał rząd następującą telegraficzną depeszę: "Bajonne, dn. 9. Lipca. Espartero dnia 5. był w Espejo. i udał się w kierunku ku dolinie Mena. Połączyło się z nim 400 z Madrytu nadesłanych koni. Don Carlos po przeprawie przez Ebro udał się do Can tawiei, które to miasto zrobi miejscem zgromadzenia się wojsk, składem potrzeb wojennych i tymczasową rezydencyą. Licząca toooo wojska dywizya Buerensa d. 5. do Saragossy przybyć miała, aby się w dolnej Aragonii z Generałem Oraa połączyć. Ten miałby takim sposobem 20000 wojska. Żołnierze, którzy z Don Carle Am przez Ebro prześli, wszyscy prawie N awarczykowie; Kaialończykowie pozostali w prowincyi swojej,"

Z dnia 12. Lipca.

Dzisiaj obiega tu powszechnie pogłoska, źe Pan Martin do dymissyi się podał.

Piszą z Bajonny z dnia 7. Lipca: "Cabrera wrocil do W alencyi, podczas kiedy Karohści Cantawieję zajęli. Jeżeli Oraa dn. 2. do Teruel wszedł, stanął obecnie między Cabrerą i Don Carlosern, a jeżeli, (o czem z Sarrgossy donoszą) Baron Meer na (rakcie do Madrytu się usadowił, obie armie w przeplatanym porządku stanęły. Pochód Don Carlosa naprzeciw Madrytowi natrafiłby, przypuściwszy, źe Krystyniści dobrze działać będą, na nieprzebyte trudności. Krystyniści mają w Madrycie liczny korpus jazdy, który Karol s ów aź do przybycia reszty wojska wstrzymać zdoła. Wszakże taić tego nie możemy, źe Karoliści ezybciejsi w poruszeniach swoich od wojska Królowej; prędki pochód do Guadalaxary szerzyłby trwogę w stolicy i mógłby się tamże stać powodem do groźnych zamieszek. Bunt w Hernani nie ma wcale barwy politycznej i nie nastręczy Karolistom żadne) korzyści; tegoż samego dnia bowiem żądali już żołnierze, żeby ich naprzeciw nieprzyjacielowi wyprowadzono i odparli dwa bataliony karolistowskie, które forpoczty Krystynistów między Hernani i Urnietą zaczepiły, aź do Andoinu. Z innej strony wszelako przeciwnie donoszą, źe między żołnierzami na całej linii nadzwyczajne panuje oburzenie i źe władze w Hernani z żołnierzami traktują. Głoszą, źe Generał Randoo wskutek poniesionych ran d. 4. umarł a Generał Mirasol do Santanderu usztdł."

W drugiem p śmie z Bajonne tejże daty wyrażono: Stosownie do bs?ów z Hernani, ni- był to brygadyer O'Donnell, lecz O'Conncli, następca Generała Evansa, któremu się udało epokojność przywrócić. Wedle wieści, wnocy z dn. 5, na 6. nowe w Hernani rozruchy wybuchnąć jniały i walka z rozhukanetu źołdactwem (rwała aź do poranku. Osoby z Madrytu tu przybyłe, zapewniają, źe Królowa i dwór cały do Sewilli się wybierają." A n g l i a, Z Londynu, dnia 11. Lipca.

Dnia 19. bież. m. będzie pierwsze wielkie przedstawienie u Królowej w St. James pałacu. Dnia 20 m. b. zajmie N. Pani pałac Buckingham. Jutro przyjmie adres miasta Londynu, odprawi kapitułę orderu Batb a potem posiedzenie Rady tajnej. J. Królewska M., chcąc uniknąć zbytecznego wzruszenia, nie odroczy osobiście Parlamentu, ale nowy Parlament osobiście zagai i sama mowę od tronu do Lordów i Izby niższej mieć będzie. Sądzą, że odroczenie Parlamentu w ciągu przy j.uź i pora po temu, kiedy Mimstrowie ledwo 40 członków w Ij.bie niższej utrzymać IIl, wstanie, by tylko zwyczajne interessa pokoń c z A . Dzień rozwiązania Izb jeszcze nie oznaczony; mówią o wtorku albo czwartku. O wypadku wyburów mało co naturalnie przepowiedzieć można. Wszystkie stronnictwa rokują subie zwycięstwo, albo udawają przynajmniej, źe mają taką nadzieję. Ministrowie spodziewają się 40 - 60 głosów wzmocnienia dia siebie, a opinia publiczna, źe Królowa i matka jej Whigom sprzyja, wielo raka Ministrom przyniesie korzyść. Wszakże ponieważ to walka o śmierć albo o życie, Torysowie wszelkiego zapewne dołożą starania, aby przynajmniej przy swojej dotychczasowej mniejszości się utrzymać. Gazety tutejsze, które dzisiaj po raz pierwszy znowu bez czarnej ubwodki wyszły, zawierały wczoraj obszerne opisanie pogrzebu zmarłego Króla, który,! jak wiadomo, dn. 8. · się odbył i o obrzędzie którego stosownie do programatu, co było najgłówniejszem, donieśliśmy. Cały obrząd dopiero o 12J w nocy się »akończył, lubo orszak już o 9 godz. wyruszył. Mimo ogromnc-go natłoku ludu, nie. zliczonej ilości pojazdów i koni, amianowi - cie wielkiego nieładu po skończonej uroczystości żałobnej w kaplicy ś. Jerzego, nie zdarzył się jednak żaden nieszczęśliwy przypadek. N atychmiast po odbytym pogrzebie owdowiała Królowa zamek Windsorski opuściła i już tejże samej nocy do pomieszkania swego wdowiego, Bashy-Park, się udała.

AW. WY, .vw. lWX4

ROZlllaite wiadolllości.

z p o z n a n i a. - Dziennik Urzędowy Król, Regencyi w Poznaniu z d. 18. Lipca zawiera między jnnćmi »głoszenie NV, Naczelnego. Prezesa prowincyi w przedmiocie przesiedlania się żydów; - obwieszczenie Król. Regen cyi względem wstępowania w śluby małżeńskie i osiadania osób wojsku obowiązanych; - ogłoszenie konkursu o posadę chirurga powia towego powiatu Babimostkiego ; - i następującą kronikę osobistą: Po ukończeniu zaprowadzenia przejrzanej ordynacyi miejskiej w Rogoźnie, zostały następujące osoby na członków Magistratu obrane i przez nas potwierdzone:. 1) na burmistrza dotychczasowy sekretarz powiatowy ZimmertK w Rogoźnie - 2) na 19p niepłatnego ławnika mieszczanin i kodarz Peirich - 3) na 2go niepłatnego ławnika kupiec Boket,

Z Warszawy. Wojciech Szymanowski ogłosił prenumeratę na tłumaczenie dzieła, pod tytułem: "Środki zgłębienia sziuki ttatralnej" , napisanego w języku francuzkim przez znakomitą artystkę dramatyczną, niegdy P. mią Talmę, a teraz Hrabiną Chelot, z domu V anhove. * W Petersburgu wyszła nie dawno w geh częściach "Historya wypraw w Turcyi azyatyckiej w lalach 1828 i 1829; dzieło, w którćm sam Xiążę Paszkiewicz miał mieć udział. Autor opowiada, źe dzieło swoje po dwakroć Xieciu odczytywał i od tegoi wiele uzupełnień i sprostowań otrzymał. D zieło zaczyna eię opisaniem tfairu wojny, krajów po obu stronach Kaukazu, oraz pogranicznych prowin - cyi tureckich. Wyprawy przedstawione są w porządku chronologicznym z obszernem, dokładnem i autentycznym przytoczeniem 40peracyi, ilości wojska, strat i t. p. J estto więc nie tylko dla specyalnćj historyi rzeczonych wypraw, ale także w ogolę dla poznania kaukazkich prowintyi nad tr ważne pismo.

Jedno z pism czasowych twierdzi, źe mieszkańcy z nad Menu pierwsi przybyli do Litwy, a ujrzawszy rzekę, zawołali, ie to NieM e n i przez to tej rzece nadano nazwisko Niemen! Ważnym jest szczegółem, źe właśnie najznakomitsi Geniusze i Xiążęta literatury angielskiej nie pobierali naukowego ukształcenia w szkołach, lecz czem są, sami to sobie winni. Takimi byli między poetami; Szekspir, Butler, Pope, Spencer, Swift, Goldsmiih, Beaumont, Fletscher, Ben Johnson Burns i t. d.; między uczonymi, filozofami, dziejopiaami i t. d.: Newton, Bentley, Dr. Lardner, Hamstead, Saunderson, Simpton, Clarendon, Hume, Robertson, Jenner, Brown, Harvey, Da wy, Lord Bacon, Schaftesbury, Hobbes. Także między wodzami i polityka, mi: Marlborough, Clive, Generał Wolfe, Lord Burleigh, Cromwell, Humpden, Sir Walter Raleigh, Sir William Tempie, Burkę, Pitt i wielu innych nie pobierało szkolnego naukowego wychowania. Największa sala w Europie jest tak zwana sala popisów woj skowych w Moskwie; ma.długości stóp 568, szerokości 170, wysokości 50 i zbudowana jest bez podpory siupów, W niej może 2000 piechoty, a 1000 jazdy ćwiczyć się w broni. J eden z dzienników francuzkich w rozprawie o hiszpańskich stosunkach terytoryjalnych powiada, źe w Estremadurze znajduje się las dębowy, przedstawiający najzawikłańszy gordyjski węzeł wszystkich prawnych stosunków. almadyjskich, drzewa są własnością drugiej gminy, owoce z drzew, któremi wykanniają nierogacizny, najznakomitsze bogactwo kraju, należą do trzeciej gminy, a prawo zbierania suchych gałęzi jest własnością czwartej» Przeto administracya tego lasu ma do czynienia ze czerema gminami, ekladającemi się z tysięcy głów, mających w tern tak różny inteies, a dla adwokatów jestto niewyczerpane źródło wiecznych zawikłań i procesów. Na jednym z tańcujących wieczorów u Napoleona bardzo mu się podobała śliczna panienka; Napoleon pytał matki tejże ojej przymioty: »Ach, Najj. Panie," rzekła zachwycona, "moja córka mówi pięciu językami, tańczy jak Pani Gardeł, jeździ konno, śpiewa jak prima donna włoska, gra na arfie..." -"A czy umie szyć i zna się na kuchni?" znowu pyta Napoleon. Tu matka zastanawia się, lecz odpowiedziała: "I to umie moja córka." - "Więc winszuję," rzecze Monarcha, "albowiem gospodarstwo domowe przy wdziękach i talentach czyni kobietę prawdziwie użyteczną społeczności. " Opera wioska w Chinach. -- Z dzieła o Chinach, wydanego w roku zeszłym W Londynie przez Johna Francis · Davis Esq., wyjmujemy następującą wiadomość o wystąpieniu towarzystwa opery włoskiej w Macao: "Chińczycy są wielkimi miłośnikami przedstawień scenicznych. Teatra budują u siebie na pewny czas tylko ze trzciny bambusowej« Akto. iowie nie bawiąc długo na jednem miejscu, z jednego w drugie się przenoszą; aIk jakkolwiek ubogą jest część dramatyczna ich wystawy, za to ubiory są bogate i piękne. Role kobiet grają mężczyźni. Chińczycy w Kantonie zdziwili się bardzo usłyszawszy przypadkiem operę europejską. Pewne bowiem to. warzystwo opery włoskiej, wracając zAmery» ki południowej przez Wschodnie Indyje, zwiedziło także Macao, gdzie przez sześć miesięcy przedstawiało opery Rossiniego, Europejczykowie i Chińczycy zbiegali się na te widowiska. Ostatni dziwili się bardzo, że niewiasty na scenę występują. Ponieważ towarzystwo to w podroży ze Wschodnich Indyj do Europy dawało także przedstawienia na przylądku Dobrej Nadziei, jestto więc pierwszy i jedyny przykład oper włoskich, które podróż około świata odbyły. Psy złodziejami. - Dziwić się potrzeba do jakiego stopnia cywilizacyj a nawet pomiędzy psami we Francyi górę bierze. Na bulwarach w Paryżu zdybać można pudle, które, gdy przechodzący upuści chustkę lub laskę, chwytają takowe, a trzymając w pysku,skaczą kolo właścicieli tych rzeczy, łaszą się i rozmaite wyrabiają przymilenia, jak gdyby się kolo Panów swoich znajdowały. Przechodzący bawią się tą figlarną zmyślnością pudlów, ale te biegając tu i owdzie, znikają w końcu, gdy chustka przez nie uchwycona jest jedwabna lub batystowa, a laska gdy ma złotą lub srebrną gaikę. To zaś przyiem jest rzeczą najezczególniejszą, że psy te tak dokładnie się znają na wartości chustki lub laski, perkalowych bowiem rhutek i lasek z mosiężnemi gaikami nie biorą. (R. Lw.) TTT llL cTTTCT' A " A .

LLl.66 LLl.Ll"." - g - - a a H » OBWIESZCZENIE.

Do publicznego wydzierżawienia następujących do funduszu restauracyjno-budowniczcgo należących gruntów: i) pod Nm. 28. na Sw, Marcinie obszerności Si2 prętów 83 stóp miary kwadratowej, 2) pod Nm. 37. tamie obszerności 370 prętów 83 Btóp, 3) pod Nm, 4S. 46. 47. także na*Sw. Marcinie razem obszerności 217 prętów 2 stóp tejże samej miary i 4) ogrodu pod Nr. 142. na Kundorfie położonego dawniej do Milżyńskich należącego na czas od Sgo Michała roku bieżącego aż do roku 1840- wyznacza się termin na dzień 1 2go Sierpnia r, b. o godzinie lorej w Izbie sessyonalnćj na ratuszu, na który zaprasza mających chęć podjęcia się tej dzierżawy z tern nadmienieniem, iż warunki licytacyi przejrzane być mogą w naszej RegistraturzePoznań, dnia i2go Lipca 1S37.

Magistrat.

Co tylko prassę opuścił: MAGAZYN powieści dla dzieci. Tom III. zeszyt drugi.

T. Scherk, w starym rynku Nr. 77.

Wyciąg z Berlińskiego kursu papierów» ipieniędzy. A A

Dnia IS. Lipca IS37.

Papiera- Gotowimizna

Obligi długu państwa · .

Obligi bankowe aź do wtargnie lit. H . . . . . . Zachodnio- Pruskie listy 1dRta mu ..... Listy gastawne W. Xiestwa Poznańskiego. · Wschodnio-Pruskie . . .

Szląski« .. . . . 1po 102»po 102f

104i

1041061