GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1837.09.01 Nr204

Wielkiego

ZNANSKIEGO

TA

Xię stwa

Nakładem Drukarni Nadwornej Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowski.

JW 2 04- W Piątek dnia l. Wrze śnia 1837.

Wiadolllości krajowe.

z Berlina, dn. 29. Sierpnia. N. Pan raczył Cesarsko-Rossy jskiemu Rzeczywistemu Radzcy Stanu, W. Łowczemu i Szambelanowi, Pawłowi Demidow, dać gwiazdę do orderu Orła czerwonego 2. ki.

*nnnnnnn*nnn*nnn

Wiadolllości zagraniczna

F 2 a n c y a.

Z Paryża, dnia 21. Sierpnia.

W M e m o r i a I b o r d e I a i e czy tamy t "Otrzymaliśmy numer Eco dei Comercio, gazety ministeryalnej madryckie} z d, 10- m. b. Donosi o opłakania godnej nowinie, że kolumna Brygadyera Aspiroz, która z Madrytu byia wyruszyła w celu połączenia się pod Guadamtraą z dywtzyą Generała Vigo, istotnie z Guadarramy wyszła, aby karolistów pod Segowia zaczepić; - ale niespodzianie ani szabli nie dobywszy, ani celu swego nie dopiąwgzy, do Guadarramy powróciła. - Listy z tamtąd nadeszłe opiewają, że żołnierze z ziomkami swemi więcej walczyć nie chcą," Z dnia 23. Sierpnia.

Rząd odebrał dzisiaj następujące telegraficzne depesze: "Bordeaux, dnia 21« Sierpnia.

Na mocy dekretu Królowej z d. 15, m. b. stan oblężenia w Nowej Kastylii ustaje. Vigo dn. 14. m, b. stał o dwie godziny od Segowir, zmusiwszy wprzód nieprzyjaciela do ustąpienia z Villacastin i odebrawszy mu część bagażów. Stosownie do raportu gubernatora Teruelu z d. 13., Don Carlos d. 12. był w Camarillas a wojsko jego w Alfambra. Oraa d. tS, przybył do Celli, Dnia 13. w Saragossie juź ani mowy nie było o zapowiedzianem dawniej poruszeniu Don Cartosa do Kastylii. Espartero dnia 16. był w Madrycie." - "Bajonne, d. 21. Sierpnia. (Z Madrytu z dnia 16. Sierpnia.) Espartero z wielką częścią wojska swego wczoraj z Madrytu wyszedł, udając się naprzeciw Segowii. Stosownie do ostatnich, rządu doszłych doniesień, Don Carlos d. 14, stał w Alfambra, gdzie (jaS się domyślają) połączenie swoje z rozmaitemi oddziałami partyzantów uskuteczni, aby później wyruszyć do Cuency. Buerensstai dn. 14. w Montreal, B Oray tegoż dnia czekano w Teruel. M Z Bajonne donoszą 2 d. ig, m. b.: "Zgromadzone w Nawarze i prowincjach biekaj. ekich siły zbrojne kryetynietów przeciągają kraj cały, aby zbierać żywności zapasy, ale nic nie przedsiębiorą przeciw Estelti, Tolozie, Lrqueitii, Plencyi, Bermeo i innym stanowiskom karolistów , lubo (e żadnej prawie nie mają załogi. Twierdzą, ie dywizja jocccana kontrybucyą." A Ostatnie r N eapolu do Marsylii przybyłe listy brzmią nader niepomyślnie . Między wojskiem równie jak i ludem okazuje się duch groźny powstania i nierządu. Rząd tylko na wierności wojsk szwajcarskich polegać może. Minister spraw wewnętrznych zaleci! prefektom okólnikiem, ażeby wychodźcom politycznym oznajmili, iż izba ujętą im dawniej 5tą część pensyi znowu przydała. Wychodźcy więc polscy i włoscy od dn. [. Stycznia a hiszpańscy od d. i. Lipca r. b. z następnym do. datkiem całą dawniej im wyznaczoną pensyą pobierać będą. Z dnia 24. Sierpnia.

Rząd otrzymał dzisiaj następujące telegraf!czne depesze: "Bordeaux, d. 2S. Sierpnia o 5. z południa. Zariateguy cofnął się z wszystkiemi swemi silami do Segowii. Vigo dnia 15, dzierzył Abadee i misi postanowienie zbliżenia eię do Segowii., Dwie brygady korpusu Espartery z okolic Madrytu do Segowii wyruszyły, Gubernator Daroki donosi pod dn. 16. m. b. f że Don Carlos z wojskiem swojem w okolicach Camarillaeu stoi. Tegoż dnia Oraa Celle opuścił i ruszał ku Ptrales, a Buerens z Santa Eulalia do Visiedo się zwrócił.« - "Bajonne, d. 33. Sierpnia o 3. zrana. (Z Madrytu, dnia 19. Sierpnia) Poseł francuzki do Ministra spraw zewnętrznych. C a ł e M i n i s t e r y u m Cala trawy, w skutek demonatracyi wojskowych, które się wszelako nie s t a ł y p o w o d e m do z a b u r z e ń , do d ymissyi eię podało. Mocą dekretu Królowej % dn. 18. nowy gabiner w następujący urządzono sposób: Espaitero Minister wojny i Prezes Rady, (Don Pedro Chacon tymczasowo wydziałem wojny ząwiadywać będzie.) Bardaxi, pierwszy Sekretarz Stanu; Vadill, Minister spraw wewnętrznych; Saluato, Min.-ster sprawiedliwości; Po-PitaPizarro, Minister sksrbu; San M'guel tymczasowy Minister marynarki. Wszyscy ci Ministrowie, wyjąwszy Pana Bardaxi, są członkami Stanów. Karoliści ustąpiwszy z Segowii, chorych i ranionych swoich tam zostawili, Zdaj e się, źe się zwracają w głąb Kastylii, - O Don Carlosie nic nowego nie wiemy. Madryt spokojny." · Portugalia.

Z L i z b o n y, dnia 3. SJ erpnia.

(Gaz. Powsz.") - Nasze niepewne, nienaturalne i smutne położenie, które się nareszcie Od trzech tygodni w prześladowania i wojnę domową przemieniło, gdy chamorrosowie przeciw mijadosom występują, a kart yści i konstytucyoniści za łby się biorą, z powodu pytania, czy mężowie umiarkowanego lub ultraliberalnego stronnictwa rządzić mają, ciągle trwa jeszcze z rpźną odmianą szczęścia i żaden rozum ludzki przewidzieć nie może" na czem i kiedy się to ukończy. Każdy przecieź łatwo pojmuje, źe to (ak długo utrzymać się nie zdoła. Królowa, Xiążę i wszyscy dworzanie stoją między terni dwoma 6tronnictwami, z których jedno będące przy sterze rządu ręce Królowej skrępowało, a drugie, pragnące się wywyższyć, chciałoby jak dawniej władzy Królowej nadużywać. Żadne z nich nie rokuje nam nic pomyślnego i dla tego to Donna Marya prztetrzega pewnej neu« tralności między niemi; bo tym sposobem bę« dzie mogła zwalić nienaturalny teraźniejszy porządek rzeczy, a nie potrzebując być wdzięczną zwycięzcom potrafi bardzo łatwo za pomorą trzeciego stronnictwa pozbyć się z karku dwóch pierwszych bez najmniejszej ceremonii. Siedmnastoletnie doświadczenie przekonało dostatecznie, źe ani konstytucya z 1822., ani karta z 18)];6. roku nie uszczęśliwią Portugalii, gdy zamiast naprzód wstecz wszystko postępuje. Okazało erę, źe lud portugalski nie doezedł jeszcze do dojrzałości, potrzebnej do zaprowadzenia jednej lub drugiej ustawy, i że obie te formy główną są przyczyną obecnrgo nieszczęścia Portugalii. CzyliZby więc Królowa i wielu spokojnych obywateli nio miało znowu zapragnąć przywrócenia czysto monarchicznego rządu? Wielka część ludu, podzielając takie 10 sarno zdanie, obojętnym jeet tylko widzem i z musu wykrzykuje dziś: Viva a Carta! a jutro: Viva a Constitucao! Czyli Królowa i Xią£ę tak myślą, o tern domyśiać S:ę tylko można, ale to pewna, źe liberaliści często podobne zastosowania przytaczają i źe wielu chamorrosów do absolutyzmu wzdycha, a w Xieciu naczelnika chamorrosów upatrują. Gdyby się rzeczy (ak miały, i gdyby przy najbliższej zmianie istotnie zasadę mor.archiczną przywrócić chciano, wypadałoby się naprzód zapytać, czuliby tak nagłe przejście z jednej formy rządu do drugiej korzystnem było? W każdym razie nie żleby uczyniono, gdyby w początkach cień przynajmniej rządu reprezentacyjnego zatrzymano, a to jeżeli nie dla zagorzalców, 10 przynajmniej przez wzgląd na ościenne państwo, któreby w razie przeciwnym niezawodnie przeciw Portugalii intrygowało. Czyliźby nie można ludu przez zaprowadzenie nieograniczonej dyktatury powoli do nieograniczonej władzy tnonarchicznej przyzwyczaić? Czyliż stronnieiwo, obecnie rej wodzące, nie użyło tego samego wybiegu od Września aż do połowy Stycznia? Trzeba uporządkować wojsko i re wodu wszystkie inne klassy pieniędzy czekać musiały; tym bowiem tylko sposobem potrafi Królowa niezawiśle rządzić i zająć się do brem fcraju, O wojsku nigdy nienaleiy zapominać, bo ono tylko rządowi przywiązanie wyjednać może, a obecnie ono samo posłuży tylko do wyjednania powagi prawom i do przywrócenia do porządku zdziczałego narodu. Pod tak łagodną Królową i jej sprawiedliwym małżonkiem nieźałowałby z pewnością naród zamiany konstytucyjnej wolności na prawdziwie królewską władzę i błogosławiłby Królowej. - Ponieważ obecnie to tylko drukiem ogłaszają, na co rząd pozwala, przeto też o niczem dowiedzieć sic, niernożna, to wyjąwszy, co teraźniejszemu eystematowi sprzyja; a z wiadomych nam ogłoszeń wnosićby należało, że powstanie już zupełnie przytłumione; wszędzie bowiem, gdzie się tylko oddział wojska ukaże, umykają i chronią się do Hiszpanii. Lecz listy prywatne w innem zupełnie świetle rzecz tę wystawiają; powstańcy cofają się na jednein miejscu, sby na drugiem uderzyć; unikają wojska, aby ani jednego nieutracić człowieka, i zbierają się ciągle, aby przy dostatecznej sile śmiało na Porto i Lizbonę luderzyć mogli. Chcą oni tym sposobem rząd znużyć i powoli wszelViej siły pozbawić, a nieukga żadnej wątpliwości, że plan takowy, dzielnie popiera, ny, nareszcie się uda. Okropnym to zaś jest ciosem dla skarbu publicznego, bo Generałowie Sa da Bandeira w południowych, a Bomfirn w północnych prcwincyach, opairzeni w rozciągłe pełnomocnictwa, zabierają wszelkie pieniądze dla opędzenia potrzeb wojska, podczas gdy powstańcy z swej strony także ani grosza niezostawiają, gdzie tylko co zastaną. Cóż się więc w skarbie pozostanie? N a c i o n a l umieścił w swoim ostatnim numerze dwie ważne rzeczy: naprzód zuppłnie nowy rodzaj proklamacyi, jakie oficerowie gwardyi narodowej jednego korpusu do drugiego przeeełają, i takich proklamacyi aż trzy umieścił. Jedna jest wydana do żołnierzy, obywateli i gwardyi narodowej, druga do walecznych towarzyszy batalionu arsenałowego (który Ministra Preire zamordował). Między innemi wyrażono w niej: "Towarzysze! naród polega na was; liczy on na to, że baolion arsenałowy pokaże Charnorrosom, iż bagnety jego od wojny z przywłaszczyrielem niezardzewiały i że jeszcze posłużyć mogą do uwolnięnia na zawsze ojczyzny od jej przeciwników, (iwardye narodowe i municypalne, prowizoryjne bataliony i wszyscy obywatele liczą na waszą odwagę; wyprzedzać ich będziecie, gdy uzbrojone stronnictwo ugodzone bagnetem zostanie tak, że się już więcej niepodniesie ." - Chamorrosowskie dzienniki zachęcały niedawno ternu do zniweczenia teraźniejszego stanu rzeczy, Nacional rozprawia o mordach, i to pozwalają drukiem ogłaszać, podczas gdy innym pisać zakazano. Trzecia proklamacya wydana jest do walecznej gwardyi municypalnej. Drugi uwagi godzien artykuł w tym dzienniku zawiera pod napisem: Do i n t r y g uj ą c e g o c u d z o z i e m c a, pogróżkę, że nazwisko jego ogłoszą, i moc prawa uczuć mu dadzą, jeżeli niezaprzestanie grać roli podrzędnego agenta między pewnym zagranicznym Posłem a jedną znakomitą osobą, w celu uknucia spisku przeciw ojczyźnie. Osobami temi mianują publicznie Lorda Howarda i Xiecia, tylko jeszcze nazwisko podrzędnego agenta jest tajemnicą, ale i ten wynalezionym zostanie, chociażby nawet w paficu królewskim przemieszkiwał, gdyż obecnie każdy wyjęty jest z pod prawa. Przecież się i to niedawno wydarzyło, że Pułkownik z korpusu inżynierów drugiego Pułkownika tego samego korpusu na rozkaz Komendanta miaJ aresztować. Lecz ponieważ mu z przyczyny nadeszłej już nocy drzwi otworzyć niechciano , a on niemiał rozkazu użycia gwałtu, przeto chciał Pułkownik z niczem powrócić. W tern przybyło trzech policyantów i jego samego przyaresztowali, sądząc go być podejrzaną osobą, chociaż miał mundur na sobie; oprowadzali go następnie od Annasza do Kaifasza po calem mieśeie, aż nareszcie udowodnił, że działa w skutek wyższego rozkazuTak więc i mundur pułkownikowski uszanowania niewzbuuza.

Z dnia 5. Sierpnia.

Schwalbach ogłosił w Vizeu Kartę z I8a6.

roku; lecz ma już tylko przy sobie 60 jazdy, a cała piechota przeszła na stronę Baron? Bomurna. Saldanha udaje się na czele całego woj. ska, jakie zebrać zdołał, w kierunku ku A Porto. Bomrlm, mający go ścigać, siedzi w Thomarze pod pozorem, że chory. Sa da Bandeira, który Valcnce oblf ga, gzie się Baron Leiria zamknął, traci wiele żołnierzy przez zbiegostwa. W tej chwili zatem mamy dwie wojny domowe : jedne przeciw Remeschidzie, drugą między dwoma stronnictwami Donny Maryi. Nie wiadomo jeszcze, na czem się (a druga skończy, ale widoczną jest rzeczą, że pieniądze "angielskie potężną są podporą Karty 1 i8a6. roku. Wiochy.

Z Neapolu, dnia jo. Sierpnia.

Dziennik Giornale dei Regno dei due S i c i l i e obejmuje następujący dekret królewski: "My Perdynad I I ., z Bożej łaski Król Królestwa obojga Sycylii etc. Zważając, iż przez wysłanie do Sycylii oddziału armii, i inne śmierzenia zaburzeń, które wynikły tak z trwogi przed cholerą, jako też przez podburzania w okolicach poblizkich Palermo, pożądany cel jur jest osiągnięty; niemniej, pragnąc w troskliwości naszej zapewnić spokojność w obwodach (Valli) Messina , Catania i Syrakuzy za pomocą zaradczych rządowych środków, postanowiliśmy i postanawiamy: Art. i., Ponieważ zupełne położyliśmy zaufanie w Ministrze Sekretarzu Stanu, ogólnej policyi, Marszalku Delacarretio, przeto nadajemy mu wszelką władzę, która służyć mu będzie, jako A/ter Ego w okręgach Messyny, Katanii, i Syrakuzy, z tern poleceniem, ażeby się w miej sca te osobiście udał, gdzie tego potrzeba będzie i ażeby dobrze myślących wsparł, spokojność zaś i porządek zaprowadził. Art. 2., We wszystkich okolicznościach tego ważnego zalecenia znosić się będzie listownie wprost z nami." - Neapol, dn. 13. Lipca 1837 roku. Podpisano, Ferdynand, Minister Sekretarz Stanu, tymczasowy Prezes rady ministrów, Marchese R u i fo.

Ił1MHTMIł1MM

ROZlllaite wiadolllOŚci.

Cholera w B e r l i n i e tak się rozpostarła, że od dni kilku urzędowe o niej wychodzą buletyny. Stan choroby w ostatnich dniach był następujący: Od d. 26. do d. 27. m. b. zachorowało osób 135, umarło 8 T > - od d. 27. do 28. zachorowało 104, umarło 70; - od dnia 28- do 29. zachorowało 90, umarło 36.

Mocno trzymający kit. - Jeden z naukowych francuzkich dzienników udziela następującej recepty mocno trzymającego kitu: uncyję rybiego karuku rozmiękczyć przez 24 godzin w spirytusie winnym, potem nakrywszy, ażeby się nie ulotnił, roztworzyć go nad wolnym ogniem, wziąć dziesięć ząbków wprzódy w moździerzu utartego czosnku i sok z niego przez płótno nacisnąć do karuku, wre« ezcie na czas krótki zakorkować tę massę , a kitem tym nawet szkło i kryształ spajać można.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

S ądGłówny Ziemiański wBydg o szczy.

Dobra szlacheckie Olesno N ro. 199. w Powiecie Szubińskim a obwodzie Towarzystwa ziemskiegoKamińskiego położone, wraz z borami do takowych naleźącemi, otaxowane na 29,382 Tal. 1 egr. 8 fen. przez DyrekcyąZiem etwa wedie taxy i wykazu hypotecznego wraz » warunkami mogące mi być przejrzanemi w

Registraturze, mają być w terminie d n i a 13.

Stycznia 1838- r. zrana o godzinie lotej w miejscu posiedzeń Sądu naszego publicznie sprzedane. Co tylko prassę opuścił: MAGAZYN powieści dla dzieci. Tomu I I I. zeszyt trzeci.

Z tern zeszytem skończony jest tom trzeci.

T . S c h e r k , księgarz, w starym rynku Nr. 77, naprzeciw głównego odwachu.

Najnowsze reńskie ruchome ogniska kuchenne rozmaitej wielkości, znajdują, się w zapaSIe w M. J. Ephraims handlu żelaznym, w Poznaniu, w starym rynku Nr. 79« laprzeciw głównego odwachu.

Wyciąg z Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy

Dnia 29. Sierpnia 1837.

Papiera - j Gotów \ mi I zną

Obligi długu państwa · .

Obligi bankowe ai do włącznie lit. H . . . . . . Zachodnio- Pruskie listy zastawne Listy zastawne W. Xicstwa Poznańskiego. , Wschodnio-Pniski* . . , Szlaskie . . .

Ceny zboża na Pruski mIarę wagę w Poznaniu. Dnia 30. Sierpnia 1837.

Tal. igr. ten. do Tal. «gr. fen.

Pszenica. 6 10 Zyto 2 Jęczmień , 18 20 Owies . > 18 20 Tatarka . 20 2Z Groch . 1 1 1 Ziemiaki )];0 Siana cetnax a no ff. . . 50 23 Słomy kopa a i200 ff . 4 5 10 Masła garniec 1 12 6 1 IS Beczka spIry - tusu 16 . " 15 . . 10