GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1837.09.18 Nr218

Wielkiego

TA

Xiestwa

POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dekera i Spółki. - Redaktor: A, Wannowshi.

JW 218. - W P onie działek dnia 18. W rz e śni a 1837.

Wiadolllości krajowe.

Z B e r l i n a, dnia 14. Września.

Wyjechał z tąd: Jego Dostojność CesarskoRossyjski General-Porucznik i Generał-Ad juiant, Xiążę Michał Gorćzakow, do Warszawy ,nwvwiw«vrn

Wiadolllości zagraniczne.

F 2 a n. c \ a, Z Paryża, dnia 7. Września.

Toulonnaig z d. 3. b. m. aawiera co następuje: Przygotowania czynione do drugiej wyprawy przeciw Konstantynie odbywają się z wielkim pospiechem, a zwożenie różnych sprzętów obozowych, jako też codzienne układy o dostawę różnych przedmiotów dla armii jawnie tego dowodzą. Dwa albo trzy statki przewozowe odpłynęły do portu Vendres» gdzie zabiorą na swój pokład jeden pułk dywi. zyi wschodnich Pireneów; takie w Marsylii najęto kilka okrętów kupieckich do przewiezienia wojska do Bony. Cała kolumna wojska składać się będzie z 15,000 ludzi i i500 koni. Lecz mimo wszelkich zabiegów zapewne wojsko przed końcem Września nitwyruszy , a wtedy zyczyćby tylko należało, żeby powietrze wyprawie tej sprzyjało. Niepotwierdza się pogłoska, jakoby flota tu« recka wyprzedziła francuzką i już do portu tuniskiego zawinęła. Dziennik Sporów umieszczą w te) mierze następujące pismo z Tułonu z dnia 3, b. m.: Eskadra pod rozkazami Kontradmirała Lalande znajdowała się dn. ag.

Sierpnia przy wpływie do kanału Goulette, łączącego Tunis z morzem Sródziemnem. Składa się ona z 3ch okrętów liniowych i jeszcze się przybycia kilku innych okrętów spodziewano. Flota turecka składa się z 12 do 14 statków, a między temi jest 6 okrętów liniowych i fregat, i sądzą, że ma wojsko na swym pokładzie» które na ląd wysieść zamyśla. Kontradmirał Lalande jest tymczasem panem wnijścia do portu. W razie potrzeby dawanoby także z cytadelli Goulette ognia do floty tureckiej» gdyby się gwałtem do portu wdzierać chciała, bo Bej tuniski nasze stronę trzyma i wie bardzo dobrze, żeby to było otwartym krokiem nieprzyjacielskim przeciw Francyi, gdyby zezwolił na wysadzenie na ląd wojska i amunicyi» przeznaczonych dla Beja Konetantyny. Powyższe wiadomości przywiózł nam rządowy statek przewozowy la Chimerę, który dnia 29, Sierpnia z Tunisu odpłynął.

Syn Generała Rappa, Kapitan w służbie bawarskiej, przybył tu niedawno» w celu wyje

dnania sobie u rządu pozwolenia, aby Wyprawę przeciw Konstantynie jako ochotnik mógł odbyć. Bulelyn o cholerze w Marsylii z d. 2. b, m« podaje liczbę osób umarłych na cholerę w ciągu ostatnich 34 godzin na 64. Zaraza ta ukazała się także i w Digne, i boją się moeno, żeby się po całej Prowancyi nierozlała. Rząd ogłosił dziś następującą depeszę tele« graficzną z Bajonny z d. 4, Września: Mia« nowany Wicekrólem Nawarry General Carondelet, spotkał się w Artajonie z dotychczasowyrn Wicekrólem i udał się d. 1. b, m, z wojskiem do Muro pod Pampeloną, aby eię tamie z prowizoryjnemi władzami porozumieć I spokojność znowu przywrócić, W Madrycie aż do dnia 30. z. m. nic nowego niezaszło. Donoszą z Saragossy pod d, i. b. m.: Generał Oraa stoi spokojnie w Darocei okolicach tejże. Po prowincyach nędza do najwyższego dochodzi stopnia, ponieważ się wszędzie oddziały rozbójników gromadzą. Zapewniają, że Szef karolistowski Cabrera. który z znaczne» mi pieniędzmi zemknąć zamyślał, został ujęty w Cardonerze i rozstrzelany. (?) Z Barcelony dowiadujemy się, źe dowódzca będącej w porcie tamecznym eskadry angielskiej, Pan Stopfort, chciał obsadzić cytadelle Atarazanas i Monjoui, lecz źe władze miejscowe temu się sprzeciwiały. Gwardya narodowa wyprawiła 10 Deputowanych do Generał-Kapitana, z prośbą, aby owe cytadelle wziął pod swoje opiekę. Junta oświadczyła, źe zda. nie takowe podziela i widać, źe się roszczeniom Anglików opierać zamyśla. W obozie pod Guelrna ukończono już wszelkie roboty fortyfikacyjne. Guelrna jest leraz bardzo obronnem miejscem. - Przestrzeń wewnętrzna pomieścić może 8 do io,coo żołnierzy. Generał Gubernator ma zamiar wzmocnić znacznie obozy pod Medjez i Atninar. Obozy te zajmują stanowiska wśród pokoleń przyjaznych, a przy wzmocnieniu potrafią obronić naszych sprzymierzeńców od napadu nieprzyjaznych pokoleń. Według ostatnich wiadomości z Konstan cyny, armia Beja odebrała znaczne posiłki w ludziach. Obóz jego jest wielki i dobrze zaopatrzony. Może pomieścić Cooo jazdy i 3000 piechoty. Drugi laki obóz jest rozbity o 6 mil od Konstantyny i zawiera 4000 jazdy. Oto jest całe wojsko Acbmeda, oczekujące na jego rozkazy. Do wojska (ego nie liczymy rozbójniczych Arabów, które zwyczajnie łą. **) czą się zawsze ze stroną przernagającą. Z dnia 8. Września.

Zdaje się, źe cholera w Marsylii stopniowo ustaje; dn. 4. m. biei. zdarzyło się tarn tylko

33 przypadków śmierci. Przeciwnie donosi Phare Bajoński z pewnością, ie zaraza ta w Perpignan wybuchła i ie d. 2. m. b. ach żołnierzy tamże ofiarą jej się stało. Wczoraj nadeszły tu następujące telegraficzne depesze z nad granicy hiszpańskiej: "Perpignan, dnia 14. Września wieczorem.

Baron Meer, stanąwszy dnia 31. w Figueras, aby artyllerzystów za podniesiony bunt ukarać, dn. 3go z kolumną swoją z tamtąd do Gerony wyruszył." (*) - "Bajonne, dn. 6. Września o agiej z południa. Stan spraw pampelońskich dn. 3. jeszcze był tenże sam, Dnia r. zaszło powstanie w Lumbier, które wszelako przytłumiono. Espartero przybywszy dnia Igo do Daroki, połączył się z Oraą, aby w kierunku ku Calamochi ścigać nieprzyjaciela. Złożywszyeię z urzędu ministra wojny, otrzymał następcę w osobie Generała San Miguej. Markiz Las Amarillas w podróży z Madrytu do Paryża, przybył tu." - "Bajonne, dn. 6. Września o 5tej wieczorem. Podprefekt do ministra spraw wewnętrznych. Królowa portugalska d. 24. szczęśliwie powiła syna. Dnia 25. Marszałek Saldanha wszedł do Lizbony i przywrócił kartę Don Pedra. Znajdujący się w Hiszpanii dywizyon portugalski oświadczywszy się w Salamance na korzyść karty, wyruszył do Portugalii. Generał Vigo dnia 27. stał naprzeciw Generałowi Zariateguy, zajmującemu Solas. Prowincye Soria i Burgos, tudzież pobliskie obwody ogłoszono za będące w stanie oblężenia. "(**) O położeniu Pampelony szczegóły niektóre zawarte są w piśmie z Bajonny z d. 4. Września: "Duch powstania trwa ciągle. Generał Inarte, stojąc przez czas niejaki z wojskiem swojem pod murami miasta, udawał, jak gdy. by chciał uż) ć sprężystości i surowości; szkoda tylko, źe mu na siłach do tego zbywa. Część gwardyi narodowej z zrokoszowanemi żołnierzami połączyła się, Reszta mieszkańców spokojnie się zachowuje. Wszyscy, co za karolistów uchodzą, musieli pod zagrożeniem kary śmierci, znaczne opłacać kontrybucye. Powstańcy zapamiętałość ewoję do tego stopnia posunęli, iż wyprawili posłannika do Madrytu. Na czele ich stanął teraz Don Leo Iriarte, krewny generała, którego tytułem gubernatora ozdób ono. Generał Iiiarte nie są

*) O wspomnianym tu buncie dotychczas ani słowa nie wiedzieliśmy. Ta ostatnia depesza nawet i w tym razie, gdyby treść jej b>ła prawdziwą, zawiera przynajmniej fałszywe daty; doszłe nas albowiem przez Londyn wiadomości z Lizbony az do dnia 28. Sierpnia nie wspominają wcale ani o rozwiązaniu Królowej) aIII o wejściu Marszałka Saldanhy do stolicy. zająć i epokojność przywrócić, cofnął się do Artajony, gdzie dalszych rozkazów rządu doczekać się chce. Wszyscy mieszkańcy Pampelony chcący się wynieść z miasta, otrzymują potrzebue do tego paszporty, pod tym wszelako warunkiem, aby domy swoje oddali pod rozporządzenie władzy." N ajnowsze wiadomości z Madrytu dochodzą tylko do dnia 30. Sierpnia. Stolica dotychczas cieszyła się spokojnością, ale kortezowie mimo grożące niebezpieczeństwo na niepotrzebnych dyskussyach craa swój trawili. Przeto uważa Dziennik sporo w: "Spodziewamy się, że rząd wkrótce energicznych użyje środków do tamowania zatrważających postępów oręża karolistowskiego; same napuszone proklamacye nieprzyjaciela wstrzymać nie potrafią. Karoliści przebiegają oezkarnie ogołocone zupełnie prowincye, Estremadurę i Manche, które lubo nie są główną wojny widownią, równie tyle cierpią, co inne. Wiadomości z Katalonii brzmią w politowania godny sposób. Nawet same gazet; madryckie, które ustanowienie Junty centralnej w Barcelonie, uzbrojenie gwardyi narodowej i inne tym podobne środki dawniej pochwalały, poznały się teraz na tern, że Junta ta niczego nie dokazała. Owszem Generał karolistowski Urbistondo organizuje siły swoje spokojnie, nie doznawając żadnego oporu ze strony wojsk konstytucyjnych. Chce on korpus swój na trzy podzielić dywizye: pierwszą sam ma dowodzić, drugą Tristany a trzecią Zorilla. Z drugiej strony wydał Generał Espartero w prowincyi Guadaiaxara proklarnacyą do wojska, w której mu wiele zapowiada wawrzynów, nie pospiesza jednak nastręczyć mu zręczności zbierania tychże. Powoli posuwa się do Daroki, gdzie się stosownie do ostatnich wiadomości z Oraą miał połączyć. Ten wszelako, równie jak Buerens, chociaż i milionów franków od nowego rninisteryum odebrali - nie wiadomo zresztą, jakim sposobem gabinet na summę taką zdobyć się mógł - nie dali się tą ofiarą do większej zachęcić gorliwości, - 14 albo 36 batalionów stoi nie czynnie w Aranda de Duero, Miranda, Valladolid, Soria, BurgosiLerma, a czterem albo pięciu generałom, którzy niemi dowodzą, odosobnionym i odciętym, nic więcej nie pozostaje, jak z murów miast tych uważać, że karoliści we wszystkich kierunkach kraj przeciągają, " Pan Mendizabal kazał się wpisać jako grenadyer do gwardyi narodowej madryckiej. Z dnia g. Września.

M o n i t o r dzisiejszy depeszy wczorajszej % Bajonny z dnia 6, o nowinach lizbońskichnie cofa. Przeciwnie Charte w wydaniu wczorajszern wieczornem następujące fcróuie obejmuje oświadczenie: "Wiadomości stosownie do depeszy telegraficznej dzisiaj przez Monitora podane, nie potwierdziły się." - Na to uważa Journal du Commerce: "Otóż mamy nowy dowód skrupulatności prassy rządowej. Telegrafowi bajońskiemu źle się powodzi; raz już umarł wedle niego Król hiszpański przedwcześnie, a teraz rodzi się Xiążę portugalski (eź za wcześnie. Rząd zresztą dobrze manewruje. Sprawiwszy albowiem przez fałszywe wiadomości podskoczenie kursu papierów o 4 p r C, przestaje wieczorem na naiwnem oświadczeniu, że się pomylił." N ajnowsze wiadomości z Madrytu dochodzą dzisiaj do d. 3. Września, Spokojności miasta nie zakłócono, ale panuje jednak wielka obawa, z przyczyny pogłoski, że kluby patryotyczne wiele osób zamordować postanowiły. A ngli a.

Z L o n d y n u, dnia 8. Września.

Pogłoska, że koronacya N. Królowej odbędzie się w Maju roku przyszłego, jest zdaniem gazety M o r n i n g P o s t za wczesna, gdy jeszcze nic w tej mierze uie uchwalono. Owszem u Dworu głoszą, że uroczystość ta nastąpi w Marcu. Powiadają także, że wielu zagranicznych Xiąźąt z rodzin panujących na uroczystość tę dó Londynu przybędzie. Pompowanie wody z Tunelu coraz postępuje z większą szybkością. Pan Brunei pełen jest dobrych nadziei co do wykonania swojego zamiaru, Hiszpania, Z M a d ryt u, dnia 28. Sierpnia.

Gazeta Dwornka umieściła dziś dekret, którym P. Gonzalez został przeznaczony do sprawowania ministerstwa spraw wewnętrznych. Dziennik Eco deI Cornmercio podaje niektóre szczegóły o śmierci Generała Escalera z prywatnego listu, pisanego z Mirandy pod dniem 17. t. m, Diario de Sevilla z dnia 21. Sierpn. donosi stosownie do listów z Ceuty, że w Tanger groźne wybuchły rozruchy, które Frankom dotkliwy cios zadały. Mieszkania Konsulów Hiszpanii, Francyi i Anglii zostały zburzone, a Konsul angielski zamordowany, podczas kiedy dwom innym się udało ucieczką życie swe ocalić. Konsul francuzki uszedł do Ceuty, gdzie z tamecznym Generalnym Kommendantem długą odbył rozmowę, po skończeniu której rozkaz naprawy dzieł fortyfikacyjnych i osadzenia wałów wojskiem wydano» Z Saragossy, dnia yo. Sierpnia.

Generał Buerens był zmuszony stoczyć b U twe, z nieprzyjacielem, która nie wypadła na rowie i żołnierze wynurzali głośno swe n<eukontencowanie z powodu postępowania generała. Ten zgromadziwszy cały sztab główny u ejebie, w ten sposób przemówił: "Narzeka cie ni nieczynność, w której was zostawiam, i przypisujecie memu sposobowi myślenia to, co jest wyłącznie skutkiem rozmaitych okoliczności. Ponieważ czuję potrzebę przekonania was, że nie kieruje mną ani tchórzostwo, ani obawa śmierci, muszę więc zawiadomić was o rozkazać!) rządu. Polecono mi nie staczać żadnej bitwy, ilernożności unikać zejścia się z nieprzyjacielem. Mamy tylko 7,000 ludzi i 400 koni, kiedy tymczasem siły nieprzyjacielskie wynoszą 22 baialionow i 1,200 konnicy. Rozstrzygajcie teraz, jak postąpić należy; jestem gotowy prowadzić was na nieprzyjaciela." Całą odpowiedzią na to pytanie był jednomyślny okrzyk: "Naprzód!" Trwał ogień prlez 4 godziny; walczono obustronnie z naj gwałtowniejsze«! rozjątrzeniem. Krystyniści musieli się cofnąć z pobojowiska. Liczba poległych niewiadoma jeszcze; sam Buerens jest ranny. Oraa stoi cągle jeezcze w Daroca, a jazda jego posuwa się aż pod Relasron. Wczoraj miano słyszeć w okolicy Daroca mocne z armat strzelanie i ogień karabinowys z w e c y a. Z Szrokholmu, dnia 29 Sierpnia.

Przed kilkoma dniami widziano tu pierwszy amerykański okręt wojenny. Wiezie on do Petersburga Pana Dales, posła bland w Zjednoczonych.

Niemcy.

Z F r an kfo rt u n. M., dnia 30. Sierpnia.

Bawiący lU cesaisko rossyjski poseł przy dworze ruilleryjsHm, Hrabia Pahlen, wraca do Paryża; Hrabia zaś Matuszewicz, pojedzie do Londynu, (idy właśnie, jak gazety donoszą, wysłany tam został z Paryża (ienerał Rumigny; wnioskują z tąd tutaj, że zamierzono w Londynie rozstrzygnięcie jakiejś ważnej okoliczności politycznei, zapewne względem Hiszpanii, nietylko z powodów politycznych ale i ze względu na uczucia ludzkości. Z S t u t g a r d u, dnia 7. Września.

(Kor. JSlorymb.) - Z pewnego źródła zapewnić możemy, że wiadomość gazet francuz kich o zaśjubieniu Xecia Alexandra Wirtembergskiego z ledną córką Króla Francuzów jest uzasadniona, N ie trzeba zaś mieszać tego Xiecia Alexandra z innym Xieciem Alexandrem Wirtembergskim, bratem N. Królowej i cesarsko ausiryackim pułkownikiem przy huzarach Arcyxiecia Józefa. Ow urodził się d. aj}. Grudnia 1804. z ojca Xiecia Alexandra,wuja naszego Rróla, zmarłego 1833.roku MO rossyjski generał i generalny dyrektor związków lądowych i morskich. Sam zostawał także w cesarsko-rossyjskiej służbie, lecz 18.-}5 wziął dymissyą z powodu słabowitośct zdrowia jako szef starodubskiego pułku kirassyerów l generał major, z zatrzymaniem munduru. Przez matkę swoje i siostrę, małżonkę panującego Xiecia sasko. koburgskiego, spowinowacony jest z domem koburgskim i belgijskim, Z naszej strony zezwolono na (o małżeństwo pod warunkiem, że spłodzone w niem dzieci należeć będą do kościoła protestanckiego.

5 z waj t a 2 y a.

Z Bern, dnia 19. Sierpnia.

Baron Kriidener, nadzwyczajny poseł i peł« Domocny cesarsko-rossyjski minister, przybył tu w przeszłym tygodniu.

JI u s t 2 Y a.

Z P e s z t u , dnia 24. Sierpnia.

Tu tej szy węgierski teatr a wielką radością o bu stolic został otworzony dnia 22« bież. m. N a rozpoczęcie dano sztukę pod tytułem: Arpiid Eb redese, umyślnie w Łym celu przez Pana V6r6smany napisaną; po niej nastąpiła tragedya w 5ciu aktach, pod tytułem: "Belizar. "

Wiochy, Z R z y m u, dnia 3». Sierpnia.

(Gaz. Poivsz.) - Liczbę umarłych na choleię osób podają do dnia dzisiejszego na 3 do 4000. W ostatnich dniach sprzątnęła znowu ta choroba wielu członków najpierwezych ro dżin miasta, a wielu z nich, dotkniętych nią, z biedą się wyleczy. Wszyscy ci pozamykali się troskliwie w swoich pałacach, aby chor, by tej uniknąć. L u d prosty cieszy się niezmiernie z tego, że cholera ni e tylko z pośród niego ofiary swe wybiera, i mocno się gniewa, że Papież, Kardynałowie i Prałaci zamykają się, zamiast, coby im niebezpieczeństwo z drugimi podzielać należało. Także w Civita vecchia wydarzyło się kilka przypadków cholerycznych, ale się dotąd bardziej choroba la nie rozszerza. Obok zaś tej choroby zjawił się także od niejakiego czasu w okolicy naszej pomór na rogaciznę i drobiazg. - W ostatnich czasach wtrącił rząd wiele osób do więzienia z niewiadomej jeszcze przyczyny. - Jak w ze. szłym tygodniu palono napróźno ognie po uli cach, tak teraz strzelają co wieczór w celu prz«. czyszczenia powietrza. Mamy tu ciągle jeszcze nieznośne upały, a codziennie niemal powstające grzmoty«zwykle się- na pobliskich górach kończą i powietrza nieochładzają, na mocy piema z M e s s y n y z dnia rg., Sierpnia: Obiega tu pogłoska, źe w Reggio wybuchła cholera, i wiele dziś nadeszłych listów potwierdza tę wiadomość z dodatkiem, źe juź 6 osób na nic umarło. W Consenzie, stolicy tutejszostronnej Kalabryi, zaraza ta wielkie epustoszenia zrządza. Twierdzą takie, źe i w Kaianii wybuchła, ale wiadomość ta potwierdzenia potrzebuje. Osób przybywających z Pahrmy, Trapani i Syrakuz nieprzypuszczają do brzegów, a między Reggio i Catanią tylko wojsko ma wolny przejazd. Palermo nadzwyczajnie ucierpiało, i niema nawet przykład u, aby cholera w ktoremkolwiek mieście europejskiem tyle miała osób pozbawić życia jak w Palermie. Od 7. Czerwca, t. j. dnia, w któ rym wybuchła, aź do dnia 6. Sierpnia naliczono 2.3,546 umarłych osób, Aź do d. 1. Lipca zachorowało juź 2302, osób, a umarło 1183Od tego zaś czasu tak gwałtownie się choroba ta wzmagała, źe trudno było dokładnie liczbę Umarłych oznaczyć. Dnia ai. juź cmentarz był zapełniony, i gdy miejsca przybrakło, obrano na ten cel pole, nazwane dei Rotoli, na fctórem ciała palono. W czasie zjawienia się tej choroby liczyło Palerrro 200,000 dusz; z tych około 40,000 opuściło miasto; a tak rozłożywszy liczbę umarłych osób na resztę ludności, okazuje się, źe w ciągu dwóch miesięcy siódma część ludności wymarła, Z wyższych stanów umarło przeszło 120 osób, a do tych należą Prezes najwyższego Trybunału kassacyjnego, Marchese Artale, i sławny Abbate Ścina. Z plebanów palermitańskich jeden tylko przy życiu pozosiał , a w klasztorze la Mariorana wszysikie zakonnice wymarły. W okolicach Palermy, jak w Termini, Syrakuzach, Florydyi i Avoli wielkich się dopuszczano nadużyć, a mianowicie w Syrakuzach. Te więc szczególniej dotknie obecnie sprawiedliwa kara rządu. Syrakuzy pozbawione zostały godności stolicy prowincyi, którą do NO(O przeniesiono. Wszyscy urzędnicy cywilni i wojskowi tam się przenoszą i wydano także rozkaz, źe prowincya syrakuzańeka ma się odtąd nazywać Valle di N oto. Cholera z 1837. roku pozostanie niezawodnie pamiętną w rocznikach sycylijskich. Z N e a p o l u, dnia 22. Sierpnia.

Nuncyusz papieski, Kardynał Ferrett., odjechał z tąd do Montf fiabcone; kiedy jednakże dotąd związki z Państwem Kościelnem są przecięte, zdaje się że będzie musiał odbywać kwa» rantannę . Wczoraj w przytomności Arcy-Xięcia Fryderyka Austryackiego, królewskiej familii, znacznej liczby oficerów cesarskiej fregaty, austryackiego Posła, Hrabiego Lebzeltern i wielu uczonych, odkopywano ulice Pompei j znalezione przedmioty zostały przez Króla podarowane dostojnemu gościowi. Tejże samej nocy Xiąźę wstąpił na szczyt Wezuwiusza dla widzenia ztamtąd wschodu słońca, W przeszłą sobotę dane było Widowisko w teatrze San Carlo na cześć Arcy Xiecia; iwszy raz przedstawiony tara został balet: Ettore Fieramosca (osnowa jego wyjęta z mitologii) utwór jego przechodzi pięknością wszy. stkie, które w tym rodzaju w Europie widziano. N ezmordowany baletmistrz Taglioni (rodem Włoch, lecz nie ojciec sławnej tancerki) u.

wieńczył tern swe dotychczasowe prace, a przez zachwyconą publiczność przyjęty został tysiącem oklasków. Również na wielką pochwałę zasługują dekoracyj e wykonane przez Pana Antoniego Niccolini. Jedna z nich odznacza się szczególną pięknością, wystawia ona przed * sionek nad brzegiem Tybru w Rzymie, w oddaleniu zaś ukazuje się Watykan ze swym szczytem; a' całość jest oświecona przepysznym, pod włoskiem lylko niebem widzianym blaskiem xiezyca. , Widok miasta Barletta i wnętrza klasztoru Stej Urszuli, jest równie godny podziwienia. Wczasie ostatniej sceny, ucho zdziwionego widza słyszy cudowne brzmienia organów. Z F o r l i, dnia 21. Sierpnia, Oddziały Szwajcarów, które dotychczas zostawały na załodze legacyi, otrzymały z Rzy. mu rozkaz zajęcia stanowiska ze swemi batersami artylleryi w Pesaro, Macerata, Spoleto i Perouse, Poruszenia wojenne już się rozpoczęły. Oddział, który się znajdował w Bo« logne, przybył tu wczoraj, wyruszy on dzisiaj wra« z naszą załogą, W Bologne i la Romagne spodziewano się nadejścia nowych wojsk ausiryackich. T u 2 C Y a.

Z K o n s t a n t y n o p o l a, dnia 24. Sierpnia.

(Gaz. Szląsk) - Ostatnie doniesienia z Czer.

kasyi brzmią niepomyślnie dla walecznych mieszkańców gór. Rossyanie będąc obecnie panami całego wybrzeża kraju, mogą wszelkie związki z ościennemi krajami tamować. W śród takowych okoliczności żadnej nie mamy wiadomości o losie przebywających tam emissaryuazow angielskich. B r a Z y l i a.

Z R i o J a n e i r o . C z e rwi e c .

W tej chwili przedstawia Brazylia obszerne pole walki między dwoma potęinetni przeciwnikami, któr>m chodzi o posiadanie pewnego tronu, łub też o zdobycie pewnego kraju» Śmiało rzec można, i£ władza wykonawcza i władza prawodawcza (to jest Rząd i Izby) naj?aciętszemi są względem siebie przeciwnika*)

mI, a Izba Deputowanych zastępuje pole bitwy. Panujący wychwalany przez jednych z mocy charakteru, przez innych zaś okrzyczany z uporu, pomimo swojej draźliwości, postępuje wszakże ciągle z krwią zimną, co właśnie z jego strony dowodzi manewr dyplomatyczny, kiedy tymczasem Izby za każdą sposobnością szukają zaczepki, ażeby go tym sposobem wciągnąć do nierozważnej walki, przez coby naturalnie nic nie zyskał. Rozdwojenie wzięło rzeczywiście swój początek w adresie, w którym, jak rząd utrzymuje wszelkie gwarancye co do odpowiedzialności panującego naruszonemi, i wszelkie względy, uświęcone przez księgę praw modnej cywilizaci, usuniętemi zostały. Izby albowiem bez ogródki oświadczyły, iź ministerstwu, które zupełnego pozbawiło się kredytu, odmawiają wszelkiej pomocy. Skutkiem więc tego ministerstwo zmienionem zostało» Oppozycya wszelako niechcąc opuścić pole walki, ośmiela się tern więcej, a panujący, który rozumiał zapewne, źe tu o niego chodzi, odprawił deputacyą wysłaną do siebie, z odpowiedzią porywczą, i wcale niestosowną do jego stanowiska. Postępek ten stał się nowem dla Izby jabłkiem niezgody; nic wszakże na tern nie zyskała, lecz doznała jak zwykle losu wszystkich nierozważnych napastników; rozprawiano, szemrano, a nareszcie wszystko umilkło! Z tern wszystkie m nowy skład ministerstwa nie był szczęśliwszym od poprzedniego. Pierwszy z dyplomatyków, który wystąpił na scenę Izby, był minister wojny, stary weteran z wojska portugalskiego, człowiek już w podeszłym wieku, mający wszakże wziętość jako j eden z najlepszych oficerów floty brazylijskiej. Na nieszczęście, rzadko który z dyplomatyków znajdował się w tak krytycznem położeniu, jak świeży minister. Za pierwszem zaraz swem wystąpieniem, natarto nań tysiącem kwestyi. Zaattakowany ze wszystkich stron, dałby się ten nieszczęśliwy dyplomatyk porównać do zwierza, który otoczony zewsząd od ogarów, nie mogąc nigdzie uciekać, staje się ofiarą ścigających. Prawdziwie godnem politowania było położenie nowego ministra w czasie pierwszego posiedzenia Izby, która niekiedy pozwalała sobie nawet nieprzyzwoitych Żarcików, Nie posiadając daru wymowy, zmuszony był ustąpić zawstydzony i do żywego dotknięty; wszakże następnych dni niemniej wystawiony był na nieprzyjemności. Pomimo to, obeznawszy się coraz więcej ze swojem położeniem, nabrał wreszcie odwagi i zaczął wet za wet oddawać, płacąc żart żartem, :o;crneK ucinkiem, sarkazm sarkazmem, grubiaństwo gtubiaństwem j a nawet jednego dnia

nazwał deputowanych piratami, na co mu odpowiedziano, iż to uczynił zapewne z wyższego polecenia. Zdawałoby się, iż w takim etanie rzeczy, przesilenie nastąpićby koniecznie powinno. Wszakże tu, gdzie nie wszystko złoto co się świeci, i nie każda rzeka płynie z góry na dół, jedna uczta, jedno niespodziane odznaczenie, zdoła położyć koniec odwiecznym na« wet niesnaskom stronnictw. Nie byłoby zatem nic dziwnego, żeby i teraźniejsze nieporozumienia skończyły się na samym tylko śmiechu i arlekinadzie, w czem właśnie celują Brazylianie, Wszelako nie opuszczają przeciwnicy drogi, na którą już raz weszli; lecz godnąjest uwagi ta właśnie okoliczność, iż publiczny kredyt w niczem dotąd nie ucierpiał, ani też rząd swej nadziei nia osłabił, która nieodstępną jest wrodzonej mu obojętości. Jęki nareszcie rozultat z tego wszystkiego wypadnie, nie chciałbym odgadywać; wszakże ludzie rozwaźniejsi w stolicy chcieliby zauiać charakterowi tutejszego l ud u, który w samej rzeczy nader jest spokojny, uległy i wyższy prawie nad swoje dolegliwości. Gdyby Izby przeważyły większością, w takim razie widziałby się rząd w konieczności albo przystać na wszystko, alboteź uczynić pierwszy krok do powstania; atoli dzisiejsi przeciwnicy rządu - składają się z niezgodnych żywiołów, połączonych z dawniejszej oppozycyi i stronników mi. nisteryalnych. Ostatni jednakże okazali się daleko zawziętszemi, a mniej pobłażającemu w wyznawaniu wiary politycznej, aniżeli sami nawet członkowie dawnej oppozycyi, w rzę. dzie których znajduje się wielu mężów, którzy wielce są przez swoich ziomków poważani. Niemieli też udziału w pomienionych niesnaskach; zdaje się nawet, iż rumienią się za swoje połączenie się z nową oppozycyą, Takie położenie rzeczy wpływ większości sparaliżować może, jeżeli rząd potrafi korzysiać z tego, przeciągając na swoję stronę niektórych szanownych mężów dawnej oppozycyi, jak np,: Andradów , Calmona, Arcybiskupa Bahia, Reboncas, Aranjo, Lima i innych wielu; a w takim razie, bohaterowie oppozycyi zupełnie upaść muszą; albowiem żaden z nich nie posiada talentu mówcy, wyjąwszy jednego Vasconcellos, który jednak pod żadnym względem nie może się mierzyć z powyź wymię« . .

nlonem!.

Rozmaite wiadomości.

Z Poznania.

(Nadesłano.) , ., Kie jest zapewne rzeczą obojętną zwrOCIC darskie wydane przez P. Albrechta Bloka. W czasie, gdy wszędzie objawia się duch nowego umysłowego życia, zdaje się, że i tabelie niniejsze dogodzą życzeniom gospodarzy myślących. Tłumaczeniem tabel tych na język polski zajęli się wydawcy dzieł gospodarskich Fana Bloka.

Niejaki P. Berna, podał do Akademii lekarskiej paryzkiej wniesienie, iż dla przekonania niewiernych o istnieniu i działaniu magnetyzmu zwierzęcego, umyślił w obec Akademii dokonać stanowcze próby nad pewną jasnowidzącą. Akademia przyjąwszy wniesie, nie, wyznaczyła na ten cel kommissyą z siedmiu członków. J ournal des Debata zawiera długie o tern sprawozdanie, którego ostatecznym wypadkiem jest, ie P, Berna chciał oszuSać Akademią i ie wyraźnie był w zmowie z jasnowidzącą. Takie pokuszenia, w u· mysłach większości, czynią wielką krzywdę przedmiotowi, który skąd inąd nieulega już wątpieniu, i, gdyby, jak zasługuje, sumiennie i pilnie był badany, wielkieby już mógł przynieść wypadki.

Rzut oka na je6graficzne odkrycia, przez IiosByan uskutecznione. (Z Dz. Min. Ośw. Naród,) - Niesame tylko narody Europy zachodniej odznaczyły się jeograficznerrii odkryciami. Od pierwszej juz połowy XVI I. wieku, mieszkańcy zimnej północy, pomimo ograniczonych swych środków, występują jako najśmielsbźeglarze. W f. 1636, etatki rogeyjskie, wypłynąwszy z Leny, przedsięwzięły niebezpieczną żeglugę w?dłuź brzegów Syberyi. Dymitr Kopyłow dosięgną! aż do Oceanu wschodniego; a koza1ć Dieszniew przepłynął od ujścia Kołomy do Anadyru (1648.), okrążył przylądek Czukotski, i najpierwszy przeprawił się przez cieśninę, oddzielającą Azyą od Ameryki. O odkryciach tych jednak mało co wówczas wiedziano. Na początku XVI I I, wieku Rossyanie ciągle zajmując się żeglugą wzdłuż brzegów północnych Syberyi, odkryli wielką ziemię polarną (1724), Kapitan Behring, oplynąwszy cały północno wschodni brzeg Kamczatki, pierwszy doniósł o przerwie między obu lądami (I7SJ8.)< W powtór nej podróży zwiedził on część północno-zachodnich brzegów Ameryki, gdzie odkrył przy. lądek S. Eliasza (1741,) ,. wszakże pozostawała jeszcze do rozwiązania kwestya: jaka przestrzeń morza oddziela brzegi teod Azyi? Nie wiedziano nawet, czy przeciwległe Kamczatce ziemie, o których nadwczae ciemne miano wyobrażenie, stanowią część Ameryki, lub czy

są tylko wyspami, między obu lądami rozrzuconemu W takim stanie zagadnienie to ściągało uwagę całej Europy, i Cook podjął się je rozwiązać. W przeprawie swej od przylądka Mendozino do przesmyku Behringa, odgadł niejako, że Ameryka z tej strony etanowi ląd ciągły. Po przebyciu przesmyku Behringa napotkał lody, pod 7 O o 44' szef., które niedozwoliły mu wpłynąć na morze polarne i oznaczyć położenia brzegów północnych nowego świata. Ostatnia ta * podróż wielkiego żeglarza przyczyniła się jednak znacznie do pomnożenia wiadomości jeograficznych," gdyż dokładniej rozpoznał część południową półwyspu Aleski i wysp Aleuckich, tak nazwanych najpierwej przez Nowosielcowa w roku 1745«> odkrył zaihodnią część Archipelagu Sandwickiego, i na jednej z jego wysp (Owhie) przypłacił życiem, które wydarły mu ręce tych, co go jak bóstwo czcili (14. Lutego 1779.»> - W XIX. wieku Rossyanie na równi z Anglikami i Francuzami wyprzedzili inne narody Europy swemi wyprawami naukowemi, w celu dokładniejszego poznania kuli ziemskiej» W f. 1803. rząd rossyjski wyprawił pierwszą expedycya dokoła świata, pod sterem Krusen* Sterna (na fregatach: Nadzieja i N ewa; tą ostatnią dowodził Lisiański, który osobno wydał opisanie swej podróży). Lubo żeglarze rossyjscy (Behring, Czirikow, Billinge, Spangen» bejg, Schelting; Krenicyn, Lewaszow, Lachsmann, Saryczew i i.) wprzódy jeszcze mnogie poczynili odkrycia na północnym i wschodnim oceanie, żaden atoli z nich niedosięgnął do równika. Tymczasem Krusenstern odbył żeglugę od 60° półn., do 60° połudn. szerokości, i - co największy przynosi zaszczyt jego pieczy i troskliwości - w ciągu całej expedycyi (od roku 1803. do 1806) niepostradał ani jednego człowieka ze swego ekwipaźu. Odkrył on wyspy Orle, dokładnie rozpoznał archipelag Washingtona (zwłaszcza Nikacbiwę); przesmyki La-Peyrouse i Sangara, brzegi Sachałinu, Jesso i innych wysp morza chińskiego. Druga podróż Rossyan naokoło świata, podejmowana kosztem Kanclerza Hr. Rumiancowa, odbyła się na brygu Riuryk, pod przewodem Kotzebuego (1814.-18«)« Przybywszy do brzegów Kamczatki Kotzebue szukał przejścia z morza lodowatego do części północnej oceanu Atlantyckiego, dostał się cieśniną Beliringa aż do 67° szer. półn, i odkrył na wschód ląd wielki. Na oceanie południowym odkrył on także gromadę pomniejszych wysp, którym ponadawał nazwiska: Rumiancowa. Spiridowa, Kutuzowa i t. p. W r, 1823. tenże Kotzebue odbył na szalupie nową podróż około świata, która wzbogaciła jeografią wielu nowe mi wj ciem trzech wysp. Przez wyprawę rossyjską naokoło świata, przedsięwziętą pod dowództwem Kapitana Lietkie ( 1826 - 29. ) , zwiedzone zostały brzegi wschodnie Kamczatki i ziemi Czukotekiej, od zatoki Awaczyńskićj aź do ujścia prawie Anadyru; wymierzono gory wulkaniczne, i opisano szczegółowo wyspy Karaczyńskie, dotychczas wcale nieznane; odkryto także wyspy Sieniawina i kilka Karolińskirli, których położenie tak dokładnie oznaczonern zostało, że Archipelag ten, uważany za nader niebezpieczny, będzie teraz równie bezpieczny jn, jak i najznajomsze kuli ziemskiej okolice; wreszcie wynaleziono i opisano wyspy Bomu Sima (albo Munin-Sima) Z wyprawy (1819.-21.) na dwóch szalupach: Wschód i Spokojny, które wypłynęły z Kronsztatu, pod dowództwem Kapitana Bellingshausen (do tej wyprawy, należeli między innymi Lejtnant Łazarew i astronom Simonów, który z osobna podróż tę drukiem ogłosił), rezultata są następne: na morzu lodowatern południowem, do strzeżony przez Cooka brzeg Sandwich, przejrzany i nazwany: Wyspami Sandwickiemi; w bliskości N owej Szkocyi odkryto wyniosłą (na 4200 stóp) wyspę Piotra I. (pod 70° 30' szef.) najpoludniowszą ze wszystkich dotąd znanych krain; a na oceanie spokojnym odkryto nowy archfpełag, nazwany Wyspami Rossyan ([4 0 56'-17°'49' szer. połud., a 211 0 ii'- 219 0 20', dług. wsch), który uważać moina za ogniwo pomiędzy wyspami źeglarskiemi i towarzyskiemu

OBWIESZCZENIE.

Dobra szlacheckie D o b r z y c a , w powiecie Krotoszyńskim położone, a na 82,799 Tal. 11 sgr. oszacowane ; Dobra szlacheckie Koryta tamże położone, na. 28.477 Tal. 1 sgr. 6. fen. ocenione, i dobra szlacheckie Strzyżewo w po. wiecie Pleszewskim położone, oszacowane na 8093, Tal. i& sgr. 11 fen. mają, bydź w terminIe d n i a 4 . G r u d n i a i 8 37» przed południem o godzinie lotej w miejSCU posiedzeń zwykłych sądowych sprzedane. - Instrumenta taxacyjne, wykazy hypoteczne i szczególne warunki sprzedaży w Registraturre naszej przejrzane byd£ mogą* Właściciele z pobytu swego nie znajomi, Teresa, Augustyana, Jozefata Kordula, Teressa Bronisława, Donata i Amalia, Barbara rodzeństwo furno, jako też wierzyciele realni z miejsca zamieszkania nie wiadomi» mianowicie 1

1) Jolenta z MycieIskich owdowiała Gajewska, s) Władysław, Gabryela, Petronella rodzeń* Stwo Radolińscy, 3) Hektor, Leonard, Arseniusz, Helena rodzeństwo Kwileccy, i 4) Generałowa Helena z Rogalińskich Turno, zapozywają się niniejszćm publicznie. Poznań, dnia 2. Kwietnia i837> Królewski Główny Sąd Ziemiański, Wydział pier»szy.

OBWIESZCZENIE.

Do sprzedaży publicznej należących io massy konkursowej kupca Karola Augusta Schlarbauma mobiliów i składu towarów, składającego się z ruchomości, sprzętów gospodarskich, z billardu, dalej z wina, araku, octu, oleju, zapasów wełny, nici kręconych i bawełnicy, z różnych sprzętów handlowych i utensyliów, jako też repozytoryum do handlu materyalnego, zastał termin tutaj w starym rynku pod Nr. 89- na · I dzień 25. Września r. b. i dni następujące przed południem o godzinie 10tej przed Deputowanym Ur, Jung Referendaryuszern Głównego Sądu Ziemiańskiego wyznaczony, na który ochotę kupienia mających . . . . .

nlnlejSZem SIę wzywają, Poznań, dnia 14. Września 1837« Król. Główny Sąd Ziemiański, Widział I.

Korzystne kupna i zamówienia postawiły nas w możności przedawania wszelkich towarów cukierniczych i napojów po 15, ao do 25 pCt, taniej, przy tej same] dobroci towarów. Poznań, dnia 15. Września 1837.

J. P. Beely SC Comp.

Szeroka ulica Nr. 1. od dn, 1. Października r. b. na pierwszem piętrze jest pokój bez lub z meblami do wynajęcia; - również remiza na skład towarów.

AA A ------. ------»-»»-

Wyciąg z Berlińskiego kursu papierów 1 pieniędzy.

Dnia i 4.

Papiera- Gotowi1837, mi zną

Września

Obligi długu państwa Obligi bankowe aź do włącznie lit. H. , ,» . . . . Zaehodmo- Pruskie listy zasta' wne ..... Listy zastawne W. Xicstwa Poznańskiego. · I Wsehodmo-Fsuskie . .

Szląskiepo 1021po 1021 1041

/Ol{ 1041 104£ 106J