GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1837.10.31 Nr255

Wielkiego

ZNANSKIEGO

TA

Xiestwa

Nakładem . Drukarni N adwornej W, Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wa tnowshi.

JW255. - We Wtorek dnia 31.P azdzierni ka 1837.

Wiadolllości krajowe.

z B e r l i n a, dnia 25. Października. N. Pan raczył najlaekawiej mianować członkami Rady stanu Generał-Porucznika KrausenecJsa, Generał-Porucznika Aetera, Ma. jora i Marszałka dworu Ro chowa, podobnież Xiecia Biskupa Se d In i tz K i e g o, Naczelnika wydziału górniczego Ve i t h e i m a, Tajnego Badzcę najwyższego Trybunału Zettwacha i Tajnego Radzcę najwyższego wydziału skarbowego Eichmanna.

IA« VtWb b WVVi U

Wiadolllości zagranIczne.

K o s s y a.

Z Petersburga, do. 7. (19.) Października.

N. Cesarz Jmć z J. C. W, W. X. Następca.

21. Września, o 9 rano, stanęli szczęśliwie w Gelendżiskim porcie. Wysokie wierzchołki gór Kaukazskich poraź pierwszy ujrzały Ruskiego Cara. Za ukazaniem się statku parowego na którym wywieszona była flaga Cesarska, grom dział tak z twierdzy, jak z obozu i ze stojących w porcie okrętów wojennych, obwieścił wszystkim to radosne przybycie. Onej, Cesarz Jmć, z W, Xieciem zjechali na brzeg, gdzie byli przyjęci przez Generał-porucznika

Weljerninow, z jego sztabem i całym oddziałem wojsk zniewymownem uniesieniem. Przybycie N. Pana i Następcy do obozu, wprawiło walecznych Zakubańekich wojaków w największy zapał. Cesarz dziękował wszystkim Generałom i Oficerom, dziękował wszystkim żołnierzom za odznaczająrą się, waleczną ich służbę. Wróciwszy do twierdzy, N. Pan oglądał ją ezczegółowie; był w lazarecie; rannym żołnierzom, którzy sie, męstwem odznaczyli, rozdał własnoręcznie znaki wojskowego orderu, i odwiedził Generał-majora Sieuben, ranionego w ostatniej wyprawie. Po skończonym oglądzie N. Pan miał zamiar wrócić na ątatek parowy, tęcz wiatr z gór, który z natężoną mocą dąć zaczął, był temu przeszkodą i Cesarz Jmć z W. Xieciem zmuszeni byli nocować w Gelendźik i dopiero nazajutrz, o 5 popołudniu, przeprawili się na statku parowym, 23go, o 3 popolud. , statek podjął kotwicę i Cesarz Jmć z J. C, W. Cesarzewiczem przybyli szczęśliwie do Arrapy, o 11 wieczorem. 24go, J. C Mość zjechawszy na brzeg, oglądał lazarety, twierdzę i wojska, w Anapie rozłożone i ze wszystkiego w ogólności był zadowolonym; a o isej, dalej jadąc, stanął szczęśliwie w Kerczu, legoż dnia, o 4 popołudniu, J. C. W. W. Xiążę Michał Pawłowicz szczęśliwie wrócił do Petersburga, z podróży swojej do różnych gubernij. Z Paryża, dnia al> Października.

Z powodu nowszych'wiadomości z Hiszpanii umieścił D z i e n n i k s p o rów następujące uwagi: Armia karolietowska raz jeszcze przeprawiła się przez Duero; manewruje ona po raz drugi w południowej stronie tej rzeki, za. graźa nowej Kastylii i rozpoczyna znowu te same działania wojenne, które jej się w Wrześniu nie udały. Wtedy to Zariateguj, dzierżąc Segowia, trzymał z zachodnio północnej etrony Madryt na wodzy j Don Carlos na czele całego swego wojska i z dywizyą Cabrery zbliżał się od wchodu ku stolicy i stanął na 3 lub 4 godziny od niej. Espartero, Oraa i Generałowie z starej Kastylii przybyli na pomoc i tak czynnymi się okazali, iż samem tylko ukaza-niem się swojćm nieprzyjaciela bez bitwy nawet do odwrotu zmusili. N astępnie chciała armia karolietowska . prowincyą Guadalaxare obsadzić; lecz Generałowie Królowej zawstydzeni, ie patrzeć musieli na nieprzyjaciela dojącego o 15 godzin od Madrytu w prowin» Cyalnej stolicy, rozwinęli znowu wielką sprężystość i wyruszyli ku Gudalaxarze, którą nie. przyjaciel w wielkim nieładzie opuścił, ponieważ z pewnością nigdy na to nie liczył, aby tak wcześnie miał być zaczepiony. Od tej chwili ciągle się Karoliści cofali ku spadzistym górom, leżącym na północ Duery między Burgosem a Sorią, podczas gdy Cabrera, ciągle przez Oraę ścigany, odłączył się od armii głównej i rzucił się w góry niższej Aragonii. W ciąg-u pierwszych dni teraźniejszego miesiąca mogła sobie armia karolietowska nieco w tych górach wytchnąć. Wszystkie usiłowania Generałów JEsparicry, Lorenzy i Carondeleta zmierzały do tego, aby nieprzyjaciela otoczyć. Generał Ullibarri, w porozumieniu z innymi Generałami posuwał się od Ebro ku tymże górom, i zdawało się istotnie, źe położenie Don Carlosa będzie nader przykre, Lecz jego doradzcy wydobyli go jednym zamachem z tej obawy. U derzyli oni na czele całej 6Hy pod Retuertą na Generała Lorenzę, który byłby może uledz musiał, gdyby Generał Espartero, przybywszy w sam czas jeszcze z awerń wojskiem, nie był bitwy ponowił. Nieprzyjaciel zmusił tym sposobem Generała Eaparterę do opuszczenia swego stanowiska i utorował sobie drogę do Kastylii. Zaraz zatem puściła -ię armia karolietowska tą drogą ku Duerze, przez którą to rzekę przeprawić się mogła, gdy Generałów Królowej przynajmniej o dzień jeden wyprzedziła. Teraz więc Karoliści działać będą w polach ciągnących się od Siguenzy .do amo Sierry. N ie sądzimy, aby potrafili stolicy Hiszpanii

dzielnie zagrozić*, ale dostąpili przecież tej ko« rzyści, źe zgromadzone) armii konstytucyjnej uniknęli; bo ta zmuszona będzie siły swoje rozdwoić i dążyć na pomoc miejscom przez Karolistów zagrożonym. Gdy się karoliści przed miesiącem cofać zaczęli, karmiono się nadzieją, źe nie tak zaraz przyjdą do siebie i zaczepnie działać nie potrafią, teraz zaś poznano niestety, źe złudzenie takowe znikło. Zdaje się, źe Don Carlos mocno się w starej Kasiyiii usadowił, i źe go tylko po wielkich natężeniach będzie można stamtąd wyparować. N ie nad Ebrem przeto lecz nad Duerą, t. j.

w samym środku Hiszpanii obecnie bój zwo« dzić będą. Ż dnia 22. Października.

Rząd nie ogłasza dzisiaj żadnej telegraficznej depeszy z Hiszpanii; zaś Dziennik s p o rów O sprawjch kraju tego wyraża, co następuje: "Pismo z Saragossy z d. 16. m. b. donosi, źe Don Carlos z Ontoria-del- Pinar do Nadal się zwrócił. Szedł bardzo prędko i wyprzedził był Generała Esparterę o J2 godzin, Korrespondent wyraża, iż ma pobudki mniemać, źe Generał Espartero na wydanie stanowczej bitwy się nie ośmieli, aby pochodowi Don Carlosa opór stawić. Infant, wedle powszechnego mniemania, Siguenzę zająć postanowi), O Generale Oraa nie miano żadnych wiadomości. Zamiar jego przedsięwzięcia oblężenia Cantaviei, która to operacya długo zapewne go wstrzyma, spowodował Generała karolietow6kiego Cabanero do posunięcia się znowu w 4000 wojska pod miasto Daroca. " Z dnia 23. Października.

Dzisiaj w południe o 2giej godzinie 21 wystrzałów działowych zwiastowało mieszkańcom stolicy zdobycie Konsiantyny. Oto dosłowna treść depeszy telegraficznej: "T u l o n, dn. 22. Paźdz. o gtej godzinie zrana. (Konstantine, d. 13, Października) Generał Valee do Ministra wojny i spraw zewnętrznych. Chorągiew trójkolorowa powiewa na murach Konsiantyny. Armia dnia 6 przed miastem stanęła; zaczęto strzelać na wyłom d, II.; wyłom ten dnia 12, uczyniono przystępnym a dzisiaj zrana z największą walecznością i najpomyślniejszym wypadkiem szturm do miasta przypuszczono. Nieprzyjaciel dzielny stawił opór, który wszelako wojsko nasze chlubnie pokonało. Król i armia poniosły wielką stratę. Generała Dam * remont, w chwili, gdy się do bateryi wyłomu udawał, kula działowa zabiła. Ja po nim komendę objąłem." Wiadomość o zdobyciu Konsiantyny przybyła dzisiaj do Tuilleryów w tej chwili, gdy Król 2 Versalu powracał; udzielono ją na zwyczajnym dodatku ogłosił. Równocześnie porozsełano ją drogą telegraficzną na wszystkie strony, W giełdzie nie sprawiła wielkiego wrażenia, kiedy wedle wyrażenia giełdowego, już ją poprzednio zupełnie s p o t r z e b o w a n o . W SentinelJe des Pyreneee z dn. ig.

m. b, czytamy: "D. 14. m. b. oddział brygady U ibarry, z 2000 piechoty i 150 koni się składający, do Artajony wejść miał, aby nieść pomoc obleganym przez karolistów załogom. Puentę Ja Reyna od d. 10. m. b. ściśle blokowana; nikt ani wyjść ani wnijść nie może. Viltoria podobnie w bardzo krytycznem położeniu; i ją blokują karoliści a na żywności tam już zbywać zaczyna. Mieszkańcy karoliStom sprzyjający, zamyślali władze zamordować i bramy miasta nieprzyjacielowi otworzyć; wszakże Gubernator dowiedziawszy się o tym spisku, 50 najzamoźniejszych mieszkańców przyaresztować kazał. Zresztą jeżeli Nawarra wkrótce nie otrzyma znacznego wzmocnienia, obawiać się tam trzeba klęsk, których potem powetować nie potrafią." W Logrono d. 13. powtórnie obiegała pogłoska, że Generał Oraa Caniavieje zajął. Gazety madryckie 2 do. 14. podają wypadki wyborów po rozmaitych prowincych. W Alicante, Huelve i Granadzie stronnictwo zagorzalców zwycięztwo odniosło; w ogólności wszelako zdaje się, że wybory pomyślne dla stronnictwa umiarkowanego. Hiszpania.

Z M a dryt u, dnia 14. Października.

Gazeia nadworna wczorajsza obejmuje następujący dekret królewski: «My Izabella I I. i t. d. obwieszczamy niniejezem, że Stany dla opędzenia wydatków wojennych, wszystkie do kościołów i klasztorów należące ziote i -srebrne naczynia i inne Jtosztowności pod rozporządzenie rządu oddały. Zajęto się już spisaniem inwentarza tych przedmiotów a wartość ich stosownie do dekretu z dn. 6. Paździer». 1836. r. w jak najkrótszym czasie drukiem ogłoszoną zostanie. Mają z nich bić pieniądze srebrne i ztote, wszelako wszystkie dzieła kunsztu, zdaniem deputacyi prowineyalnych dla kościołów potrzebne, mają tymże być zostawione. Madryt, d. 9. Październ. 1837. Królowa Re gen tka." Ameryka.

Poselstwo, którem prezydent van Buren <In.

4. Września w Wassyngtonie zagaił pierwsze nadzwyczajne posiedzenie dwudziestego piątego kongresu Stanów Zjednoczonych Ameryki północnej, przechodzi bez dalszego wstępu natychmiast do aktu z dn. 23. Czerwca 1836"? do wstrząśnień kredytu, zatamowania wypłat gotowizną we wszystkich bankach wostatnim dniu Maja i do sianu, który z tąd powstał. Prezydent obstaje za ustawami rządu, które podług zasad jego poprzednika były wydane, opisuje wielki wpływ, jaki te ustawy wywierają, i bez« pośrednio po nich nastąpiony powszechny niedostatek w kraju, sprowadzony naturalnym sposobem przez zbyteczną do najwyższego stopnia posunioną spekulacyję, której usunienie konie» czną nakazane potrzebą, było głównem zada'" niem ustaw bankowych, Na początku r. 1834, mówi, składał się kapitał bankowy włącznie Z kapitałem podtenczas jeszcze istnącego banku narodowego, z 200 milijonów dolarów; rewersa bankowe wydane były aż do kwoty 95 milijonów, a pożyczki i diskonta banków wynosiły 344 milijonów. Do 1. Stycznia 1836, jako ostatniego kresu, do którego dokładne były doniesienia, podskoczyły: kapitał bankowy na 251, obieg pieniędzy papierowych na 140, a pożyczki i dyskontowania na więcej jak 457 milijonów dolarów. Do tego ogromnego przyrostu należy policzyć jeszcze wiele milijonów uzyskanych przez obce pożyczki, które państwa i instytuty państw uczyniły, a mianowicie przez niezmierny kredyt, jaki zagraniczni kupcy na> ezym kupcom dawali. Poselstwo opisuje skutki tego nieumiarkowanego kredytu i wyniknio. ne z niego okoliczności, które, niepodobna było, aby się w tym sposobie dłużej ostały- History ja przesilenia jest zupełnie ta sarna wAh-' glii co w Ameryce północnej, a widoczne, 0oecne skutki tych okoliczności co do środków, jakie rządowi przedsięwziąć należy względem ożywienia handlu i rękodzieł, poleca kongresowi wziąć pod rozwagę. Jakkolwiek wszędzie mnóstwo znajduje się obrońców każdego systemu, wszelako wypadki w miesiącach ostatnich, potwierdziły już długo istniejące żądanie w narodzie Stanów Zjednoczonych, aby działania fiskusa rządowego od działań indywiduów i korporacyj odłączonemi były. Za« łożenie na nowo banku narodowego, jako ajenta skarbu państwa, sprzeciwia się wyraźnie wyrzeczonej woli narodu. Mówca oświadczy, wszy swoje zdanie przeciw bankowi narodowemu, bronił ustaw przeciw bankom wyda» nych, względem których jego mniemanie zostaje jednakowe. Przedłożył on bez ogródki i kilkakrotnie spólobywatelom swoje zdanie, a ziomkowie obeznani z niernzupełnie, wezwali go na wysoką posadę, którą zajmuje. Wszystkie podatki powinny ciągle być płacone gotowemi pieniądzmi. Jestio nieporozumieniem, jakoby podatki wielką kwotę gotowych pieniędzy chłonęły. Z sic-dmdziesięciu do 80 milifdolarów, o których przypuszczamy, że są w o> biegu w kraju, był)by do tego dziesięć tnilijo powszechnych wydatków państwa, w tym roku N ad pozostałością zmarłego w Moszynie nad pobór wpłynionych, odwałuje się prezy- Jakoba Olstynskiego, otworzono dziś procea dent do aktów, które przez sekretarza skarbu epadkowo-likwidacyjny. Termin do podania mają być przedłożone, i okazuje zamiar rządu, wszystkich pretensyi wyznaczony przypada na by te pót trzecia milijona, zamiast nowemi po- dzień 28* Marca r. 18 38. datkami obciążać cały naród, pokryć li istnie- o godzinie lotej przed południem w Izbie jącą prze wyżką. Prawda, że ta przewyżka stron tutejszego Sądu przed Assessoren. Sądu przeznaczona już jest ustawą do rozdzielenia Nadziemiańskiego Wnym Viertel. jej pomiędzy państwa pojedyncze, a odwołanie Kto się w terminie tym nie zgłosi, zostanie tej ustawy, które rząd zaproponuje, będzie się za utrącającego prawo pierwszeństwa, jakieby zdawać pojedynczym państwom rzeczą nieprze- miał, uznany, i z pretensyą swoją li do tego widzianą i uciążliwą; ale okoliczności i dobro odesłany, coby się po zaspokojeniu zgłoszopowszechne wymagały tego środka, i byłoby nych wierzycieli pozostało. rzeczą niesłuszną, przy znajdującej się prze- Szrem, dnia 25. Sierpnia 1837. wyźce nowemi obcięźać kraj taksami, zaś na Król. Pruski Sąd Ziemsk 0- miejski. pożyczki tern bardzićjby kongres nie dozwolił» Prezydent zaręczywszy porządek i bezpieczeń- OBWIESZCZENIE." stwo ekonomii państwa, jeżeli te propozycyje - W zeszłą środę, t. j. dnia 25. m. b., zginą! przyjętemi zostaną, zostawia przesilenie, które wyżeł kasztanowaty, mający po sobie białe chociaż niezmierną ilość, jednak li indywidua plamy, 2 roku stary. Wabi się Nero. Kto dotyka, swojemu zwyczajnemu biegowi, a wie- takowego do Kuryi pod Nr. si. przy Tumie rzycieli uwagę zwraca na ożywiający się etan odprowadzi, stosowną odbierze nagrodę. handlu, który wkrótce tak jak przedtem zakwi- W Poznaniu, dnia 28> Października 1837« tnie, i na ogromne źródła pomoc; oraz we- C h ełk o w s ki. wnętrzne bogactwo kraju. Pierwsze, nadsyłkę świeżego WWHMIWWHW astrachańskiego, wybornego płynnego kawiaru otrzYlllał extrapocztO; handel J. Slllakowskiego i Spółki.

Poznań w starYlll rynku Nr. 68.

Kurs papierów i pieniędzy giełdy B e rlińskie 1

Rozlllaite wiadolllości.

Z Poznania.

Od dnia sg. na 30. m, bież. zachorowało na cholerę osób 4, umarła 1, wyzdrowiało 13; pozostaj e chorych 55.

Z Berlina, dnia 28go Października,Drogą telegraficzną nadeszła tu następująca depesza telegraficzna: «Paryż, dn. 24. Paźdz, Daisiejszy Journal du Commerce zawiera następującą wiadomość: »" Depesza telegraficzna z Tulonu zwiastuje, że Xiąię J oinville d. 14. w pożądanem zdrowiu do armii przybył; oraz że Xiąźę N emours zupełnie zdrów, ""

Stosownie do listów z nad granicy Rossyjskiej, N. Cesarz Jmci Gen, Jermelowa do orsza ku swego przyłączył i w towarzystwie z nim popodróż swoje przez pasmo gór Kaukaskich odbyć postanowił. Wiadomość tę gazety zagraniczne za bardzo ważną poczytują; głoszą albowiem, że wspomniany Generał w miejsce Barona Rozena naczelnym wodzem w krajach Czerkaekich mianowany zoetanie. - (Z Gaz.

Berlińskiej Fassa). Fortyfikacye zakładane przez rząd Rossyjeki w Polsce i Litwie mają być zadziwiającego ogromu; gazety Hamburskic nazywają je dziełami olbrzymie/ni (Riesen- "O

Sto

JNa pI. kurant

Dnia 28. PaidzierniJia 1837papie- goto - rami wizna 1021 1021 101J 1011 641 631 - 102f - 10'2i 103 i 1021 - - - - 1f/l - - 104£ 1041 1041 10Si 1001 - m - 1061 861 - 215* 2141 18j - 13M 13A 131 121 3 4prL.

Obligi długu państwa Pr. ang, obligacye 1830.

Obligi prerniow handlu morsko Obligi Kurmarchii z bież. kup.

Obligi tym< z. Nowej Marchii dt.

Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblągskie dito Gdańskie dito w T.

Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego Wschodnio - Pr. listy zastawne .

Pomorskie dito.

Kur- i Nowomarch. dito dito dito dito Szląskie dito ObI. zaległ, kap, iprC. Kur- i N owej - Marchii 4 4 4 4 4_ 1 4 4 4 4 IJ 4

Inne monety złote po 5 talarów