GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1837.12.12 Nr291

Wielkiego

ZNANSKIEGO

TA

Xi ę stwa

Nakładem Drukarni Nadwornej W, Dekera i Spółki. -- Redaktor: A. Wannowsbi.

· JI?291.

We Wt orek dnia 12. Grudnia 1837.

Wiadolllości krajowe.

z B e rlina, dnia 10. Grudnia. Wyjechał ztąd: JVV. Cesarsko - rossyjski Rzeczywisty Tajny Radzea i Szainbelan, nadzwyczajny Poseł i pełnomocny Minister przy dworze tutejszym, R i b e a u p i e r re, do Szląska.

U 141<<iVHjVłVI M

Wiadolllości zagraniczne,

F 2 a n c y a, Z Paryża, dnia i. Grudnia.

O adreesie mieszkańców Algieru tak się Kuryer francuzki wyraża: Łatwo pojąć, źe mieszkańcy i urzędnicy owej osady mile przyjmują myśl utworzenia Wice- Krolestwa i w lem środek zmierzający do utwierdzenia potęgi i pomyślności Algieru upatrują. Wice*Królestwo nadałoby naszym afrykańskim osadom nowe życie i ruch nowy i puściłoby wiele pieniędzy europejskich w obieg. O tern równie Afrykanie jak Europejczykowie są przekonani; ale trudno nam wierzyć, aby rząd miał serio o lakiem urządzeniu pomyśleć. Pierwszy za* raz krok, przedsięwzięty przez niego w tym celu. przekonałby go o niepodobieństwie urzeczywistnienia podobnego zamiaru. Za pierwszą przyczynę tego uważamy, źe urząd takiej wagi mógłby tylko być powieszony Toeobie,

któraby za każdy wypadek odpowiedzialną był a, i źe Xiąźęta z krwi Królewskiej, chociaż nie mają wyraźnego udziału w nietykalności Króla, nie mogą jednak stanąć w równi z innymi urzędnikami, których urzędu pozbawić można. Mieszkańcy, domagający się WiceKrólestwa, mają niezawodnie najlepsze w świecie zamiary; ale smutny to podarunek, jakiby Xiąźętom ofiarować chcieli, a zamiar zwiększenia władzy rządu uwikłałby tenże w przykrem położeniu. Ministeryum, które niezadługo ma po raz pierwszy pomyślnych udzielić wiadomości Izbie o stanie rzeczy w Algierze, musiałoby zaraz obok tego zażądać ustanowienia dworu, królewskiego sztabu głównego i uposażenia tychże, jak gdybyśmy nie dosyć jeszcze błędów w Afryce popełnili i nie mogli się obejść bez narzucenia młodemu Xięciu ciężkiej, moralnej przynajmniej odpowiedzialności? Zaledwo ukazała nam się jutrzenka lepszej przyszłości dla naszej osady algierskiej, zaledwo wskazał nam biegły i doświadczony Generał możliwość pokojem tchnących wypadków, równie korzystnych dla Francyi jak i krajowców tamecznych, a już chcą usunąć wszelkie względy na oszczędność i ostrożność, aby tylko Afryka błyskotkami tronu jaśniała. Nie bez przyczyny może się rząd żalić, źe mu plan takowy podsuwają, zanim go jeszcze wziął pod rozwagę. W skutek uwięzienia czterech urzędników z wydziału Ministerstwa Wojny przetrząsali Komissarze policyjni przez całą noc uplynioną mieszkanie Pana Vidocqa. Miano tamże przeszło 3500 zeszytów akt. zabrać. Większa połowa tychże dotyczy się spraw policyi bezpieczeństwa i podobno się wyraźnie z nich okazuje, źe Pan Vidocq zostawał w związkach z wielu władzami. Pan Vidocq urządził w 0stattlich czasach, jak wiadomo, bióro prywatne) które BIUŹVĆ miało częścią do wyśledzenia podejrzanych osób, częścią do wykrycia skradzionych rzeczy. Samego Pana Vidocqa aresztowano i do prefektury policyi odesłano, Z dnia 3. Grudnia.

Xiestwo Orleańskie z powodu powrotu Xięcia N emourskiego z Konstantyny, wspaniały dadzą festyn na Tuiileryach. - Xiąźę Orleański odwiedził wczoraj wdowę po ś. p. Generale Hr, Damrćmont. W pewnej gazecie tutejsze; czytamy: Często już o lem osobliwem wspominano zdarzeniu, źe zagajenie Izb w Portugalii, Hiszpanii, Anglii i F'rancyi prawie równocześnie nastąpiło. Zdaje się też, źe zgromadzenie się w tych 4ch krajach władz prawodawczych z mniej więcej znacznemi zmianami gabinetów połączone będzie. W Lizbonie, aby tylko być w zupełnej zgodzę z nową Izbą, Ministeryum jui zupełnie przeistoczono, W Madrycie co chwila podobnych wyglądają wypadków. Zagajenie angielskiego parlamentu nie pociągnęło wprawdzie dotąd rnodyfikacyi ministeryalnej za sobą, ale nieprzyjaźń, która od dawna jui między Whigami a Ministeryum się objawiała, istnieniu Melbournskiego gabinetu mocno zagrażać się zdaje. W Francyi im bardz ej się dzień zagajenia Izb zbliża, tern więrej o zmianie ministeryalnej głoszą i cały świat przekonany, źe to jeszcze przed zagajeniem Izb nastąpi. Przyaresztowany onegdaj z pistoletem młodzieniec na dziedzińcu Tuilleryów, został na mocy świadectwa doktorów uznany za cierpiącego pomieszanie zmysłów. Z nad granicy hiszpańskiej nie nadeszła tu dzisiaj żadna ważna wiadomość. Z dnia 4. Grudnia.

Semaphore de Marseille z d. 30. m.z.

donosi, źe Xiążę Nemourski na przystani Tulońskiej stanął i tam tylko kilka dniową od.

będzie kwarantanę. Wprost tu z Tulonu nadeozłe wiadomości sięgają tylko do d. 39. i nie wspominają nic o przybyciu Xiecis. Postanowieniem krolewskiem z dn. 1, m. b.

Marszałek Hr. Valee Generalnym Gubernatov - ·rem posiadłości naszych w północnej Afryce mianowany został« T e m p s zamieścił następujące pismo z Berlina: W Gazecie Pańskiej z dn. IL Listopada wyczytaliśmy doniesienie, jakoby na mocy wydanego nie dawno rozkazu rządu pruskiego, każdy oficer wojska pruskiego natychmiast posadę swoje utraci, skoroby spłodzone w ruieszanem małżeństwie dzieci w religii katolickiej chciał wychować. Racz Pan oznajmić czytelnikom swoim, źe wiadomość ta zupełnie zmyślona i źe żadnego ze strony rządu nie wydano rozkazu, któryby się mógł stać powodem do tak bezzasadnej wieści. W Journal du Commerce czytamy: »Donosiliśmy, podobnie jak inne dzienniki o przyaresztowaniu Vidocqa i zbadaniu jego miejskiego i wiejskiego pomieszkania. Sprawa ta staje się od dnia do dnia coraz bardzie) zawikłaną i nierównie ważniejszą, aniżeli początkowo sądzono. Jeżeliby ten były Siei policyi bezpieczeństwa tylko z dawniejszych biur swoich akta dotyczące kradzieży i oszukaństwa, wykradł, byłoby już to samo przez się ciężkiem przewinieniem. Wszakże, jeżeli pewnym pogłoskom wiarę dać można, idzie tu o nierównie ważniejsze rzeczy, względem których śledztwo przedsięwzięte da zapewne bliższe objaśnienie. Vidocq urządził był w Paryżu biaro, do którego się ciągle mnóstwo osób udawało, które za umówioną nagrodą sprawców kradzieży śledziły atak udało się Vidocqowi istotnie, niejakąś prywatną policyą w mieście uorganizować. Robił też interesea pieniężne, a przez pożyczanie pieniędzy wielu urzędnikom publicznym, został przez nich z wielu tajemnicami służby obznajomiony. W chwili, kiedy kilka rządów zagranicznych w Fiancyi czynną i liczną utrzymuje policyą, stanowisko takowe łacno niebezpie. cznem stać się mogło. Sprawa Pana Vidocqa powinna więc być dokładnie zbadana i już sarna możność, źe zagraniczni agenci do niej wpływają, wkłada na rząd obowiązek największej baczności." Z Jaje się, źe ciągła niepogoda działania wojenne w Hiszpanii tamuje, Don Carlos wypisał podobno w Nawarze znaczną kontrybucj ą. A n g l i a.

Z L o n d y n u, dnia 29. Listopada.

Dziennik C o u r i e r otrzymał list z Alexandryi z dn. 17. Paźdz. , donoszący o bardzo pomyślnym skutku przedsięwzięcia P. W agborn, mającego na celu urządzenie, za pomocą sta. tków parowych,' kommunikacyi między Anglią a Indyami Wschodniemi. Odbycie podroży z E uropy do Indyj będzie wymag u 45 do 51 dłużej, bo kwarantanny opóźnią o dni blizko a5. Ibrahim Basza w dn, 2. Paźdz, przybył z Kairu do Alexandryi, i natychmiast udał się z częścią wojska do S yryi, gdzie i reszta armii ma bezzwłocznie wkroczyć. Mehmed Ali zna; duje się jeszcze w Kairze, gdzie zwykle zimę przepędza. Wielką trwogę wzbudziło ukazanie się cholery na okrętach wojennych i w szpitalu marynarki w Alexandryi. Trzecia część osób dotkniętych tą chorobą umarła. Lecz od kuku dni nikt nie zachorował, a dotąd żaden europejczyk. Misyonarz Wolffniezmiernie wiele cierpiał w Arabii i nad brzegami Czerwonego morza, już był blizkim śmierci; teraz popłynął do Stanów Zjednoczonych. - Jednocześnie z powyższym odebrano list od Pana Waghorn, donoszący pomiędzy inne mi o zaszłym buncie w wojsku egipskiem, zajinującemSyryą, skutkiem którego cały pułk, przeszedł na stronę nieprzjacielaką. Zdaje się, źe to było powodem spiesznego odjazdu Ibrahima baszy, Wiadomości z Kalkutty z dn. 27. Września, pod względem handlu są bardzo nie pomyślne. Ostatnie smutne wiadomości, z Europy odebrane, rozsiały pomiędzy kupcami Kalkutty nadzwyczajną trwogę, W przyszły wtorek opuści Królowa z całym dworem miasto tutejsze, udającsię do Windsor, gd ?ie cały Grudzień i część Stycznia zabawi. Otrzymano tu z Brazylii manifest tamtejszego Rejenta, Xiedza Diego Antonio Ftijo, wydany do narodu, a obok tego odezwę do rainistrów; w pismach tych oświadcza, iź nie będąc wstanie podołaćżądanioin ziomków, postanowił ustąpić miejsca swego zdolniejszemu mężowi, któryby umiał lepiej porozumiewać sie z Izbami. Nie pizy jął takie służącego mu miejsca w senacie, ponieważ ze względu nadwerężonego zdrowia, wyjechał do prowincyi St. Paulo. Tak raptowne i nadspodziewane postanowienie przypisują wypadkom w Rio Grande i szerzącemu się coraz silniej republikanizmowi. W Rio Janeiro miano nałożyć ambargo na wszystkie okręty, przeznaczone do portów krajowych. Słychać, źe Rząd hiszpański układa s ę z je dnyrn z tutejszych domów handlowych o pożyczkę.

Hiszpania, Z M a d r y t u, dnia 20.. Listopada.

D ziennik C o r r e s p o n d a n c e d' E s p a g n e zawiera niektóre szczegóły, które Don Karlosa skłoniły, do powrotu do Nawarry. Po odniesionej klęsce przez Generała Buerene, proponowali karolistowscy przywódzcy Villareal, Cabrera, La Torre i wielu innych, iżby na

tychmiast uderzyć na Generała Oraa, o zwyciężeniu którego nie moźnaby wątpić, gdyż karoliści posiadali przewagę. Wszakże Generał Moreno podał wniosek, ażeby udać się wprost przeciwko stolicy, utrzymując, iź skoro (ylko Don Karlos ukaże się pod murami Madrytu, niezwłocznie miasto to przechyli się na jego stronę. Wszelako spieszne przybycie Espartera zniweczyło po większej części zamiar powyższy, Gdy zbliżyli się karoliści pod Madryt, zwołano radę wojenną celem uradzenia, czyliby nic wypadało uderzyć na miasto. Przecież mimo wielu głosów sprzeciwił się Generał Moreno uderzeniu na stolicę. Ponieważ Don Karlos nie chciał narazić mieszkańców, sprawie jego sprzyjających, skłonił się więc do wniosku Morena, i szturmu zaniechał. Tymczasem niesnaski powiększyły się między Generałami karolistowskiemi, tak, iź Don KorJos był zmuszony sam objąć dowództwo nad wojskiem, Morena zaś uwolnić. Villareal i La Torre wysłani zostali do Estelia.

Niemcy.

Merkury Szwabski donosi, źe owi Profeseorowie Geiyndscy, którzy protestacyą prze« ciw patentowi KroJa Hanowerskiego ogłosili, pensye swoje stosownie do dawniejszych noroinacyi, na każdy przypadek rnają zabezpieczone. Gdyby wszelako warunki tych nomlnacyi Król w tym razie też miał obalić, Panowie ci zapewne protestacyą swoje cofną i się uspokoją; z pewnością przynajmnejprzypuścić można, źe w liczbie ich może tylko j e d e n się znaj dzie, któryby dał się aresztować i od urzędu usunąć.

T u 2 C Y a.

Z Konstantynopola, d, 6. Listopada, W polityce panuje tu cisza. Utrzymują tylko według prywatnych listów w Londynu, iź angielski Gabinet ma nadal zachować ścisłą, neutralność pod względem spraw Wschodu, Kapudan Basza jirzedstawił Sułtanowi rapport o wyprawie do Tunetu; usprawiedliwia wnimswe postępowanie tern, że AdmirałGallois praybrał nazbyt groźną postać. Flot3 Kapudana Baszy nie jest rozbrojoną. Stronnicy Pettew Baszy ciągle są oddalani ze służby.

Wiadomości z Saloniki są bardzo niepomyślne.

Kiamil Bej, przeznaczony na Posła przy Dworze berlińskim, w dn. 11. b. m, wyjedzie, udając się do stolicy. Z S m y r n y, dn, 37. Listopada.

Wedle wiadomości odebranych z Alepu, z z Syryi, pod datą 34, Października, Ibrahim Basza powrócił lam nagle. Donoszą za rzecz pewną, że jeden pułk egipski przeszedł do obozu tureckiego, rozłożonego przy Orta. Flota otomańska stojąca pod rozkazami Ka Dardanelle, Kapudan Basza udał się lądem do Starnbułu.

Francuzka eskadra Kontr-Admirała Gallois, zatrzymawszy się przez niejaki czae przy wejściu do Dardanellów, napowrót odpłynęła. Admirał Stopfort w dn. 16. Paźdz. przybył do Malty, gdzie dotąd przebywa r większą częścią angielskiej floty. Niejaki Wasso (o którym w pismach publicznych już kilkakrotnie była mowa) odsiedziawszy pewien czas w więzieniu auatryackiego konsulatu, z rozkazu konsula został wygnany do Metelino, i powrót do Smyrny jest mu zupełnie wzbroniony» A Z Y a.

Listy z Kalkuty obejmują ostatnie wiadomości z i8 - Lipca z nast pującemi szczegółami o śmierci Króla U de. Smierć Króla ogłoszono 36 wystrzałami dzialowemi z twierdzy William.

Lic?ba ta okazuje, ile lat żył zmarły. Dowiadujemy się, że wuj jego, Nabob Nussir Uddowlab, za eankcyą angielskiego rezydenta w Luknowogłoszony zosiał Monarchą. Nabob ten jest Xieciem, dobrze od swojego narodu uważanxm, drugi z braci, z krórych najstarszy Nabob Schumsuddowiah przed dziewięciu laty umarł w Kalkucie, a podług praw mahometańskich tron nie przechodzi na dzieci zmarłego. Pomiędzy mieszkańcami Kbunds w Gumsar {w tak nazwane m północnem Circare, na 60 mu od miejsca Dechaggernaih, sławnego pielgrzymkarai), znaleziono liczne przygotowania do czynienia ofiar z ludzi. Kilkadziesiąt nieszczęśliwych, przeznaczonych na śmierć, ocalił angieski kommissarz. Tym-to sposobem Khunds chcą sobie wyjednać u swej bogini Multi obfite żniwa. Na podobne ofiary żaku pują zwykle dzieci z Kasty Pan i Harri, płacąc za jedno po 60 do 130 rupij, trzymają je potem da pewnych lat w więzieniu, lecz przytern najlepiej się z niemi obchodzą i obficie dostarczają im żywności. Kiedy tym sposobem wychowane dzieci przyjdą do wieku dojrzałego, Khunds pozwalają im nawet zawierać małżeńskie śluby, przeznaczając również na ofiarę i spodziewane potomstwo. Trudno jest powiedzieć jak często podobne ofiary miewają miejsce. Powien Khund, mający około 461at, powiadał, że był przytomny 50 takim obrządkom, gdy tymczasem drugi tegoż samego wieku utrzymywał, że za jego pamięci nie odbyło się więcej nad dwie ofiar złudzi. Zwykle nieszczęśliwy, przeznaczony na ofiarę, bywa zabijany i na sztuki rozszarpywany bambusowemi trzcinami, a w tpnczae każdy Khund za

biera cząstkę jego ciała i zakopuje ją w własnem polu. Rrąd angielski przedsięwziął stosowne kroki cełem położenia tamy tak okropnym zwyczajom.

«WMWnHW*

ROZlllaite wiadolllOŚci.

Oeobliwsza odpowiedź na wyzwanie. - Pewien Amerykanin wyzwany był na pistolety i odpowiedział pisemnie: "Nie mogę się stawić, a to z dwóch powodów, bo ja mógłbym wćpana, a wćpan mógłbyś mnie zabić. Jak z jednego, tak z drugiego nicby dobrego nie wynikło. Idź wćpan do lasu, wyszukaj sobie drzewo, któreby było podobnej mnie grubości. Stań od niego na wystrzał z pistoletu. Jeżeli wćpan trafisz w to drzewo, przyznam, żem wćpana obraził i przeproszę go; jeżeli zaś chybisz, wtedy niesłuszność będzie na stronie . ." twojej. Liczba staraniem Londyńskiego towarzystwa upowszechnienia Cbrześciaństwa ochrzczonych starozakonnych wynosi obecnie 231 osób, W Wiedniu mają być zaprowadzone omnibusy, na wzór krążących po Paryżu, dla ułatwienia kommunikacyj między miastenii przedmieściami.

Kurs papIerów I pieniędzy giełdy Berlińskie }

S N apr. kuranti to

Dnia 9. Grudnia 1837

gotoWlznaprC

papierami

Obligi długu państwa .

Pr. ang. obligaćye 1830.. i Obligi premiow handlu morsk Obligi Kurmarchii z bież. kup Obligi tymcz. N owej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie ditoElblągskie dito Gdańskie dito w T. « Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast - \JI' . X. Poznańskiego Wschodnio - Pr. listy zastawne Pomorskie dito Kur- i Nowomarch. dit» dito dito dito Szląskie dito ObI. zaległ, kap, i prC. Kur- i No wej - Marchii Złoto al marco , , N owe d u k a t y . . . . . .

Frydrychsdory Inne monety złote po 5 talarów Disconto · 1021 641 1031 101£ 63 i 1021 1024 102£

, .

4 4 4 4 104J 104J J001 1041 4 4 4 4 3, 4

104! 85} 2141 2151 181 3

J2

Przy lem dodatek literacki księgarni J, F. K u h n a w P o z n a n i u .