GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1838.01.22 Nr18

Wielkiego

ZNANSKIEGO

TA

Xię s twa

Nakładem Drukarni Nadwornej w. JJehera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi.

J&IS.

W Poniedziałek dnia 22. Stycznia 183 a

Wiadolllości zagranIczne.

Polska.

Z Warszawy, dnia 15. Stycznia.

W zamku onegdaj rano, duihowieństwo, znakomite osoby, władze wojikowe 1 cywilne ekładaly powinszowania JO. Xieciu Namiestnikowi. Liczniejsze jak zwykle grono znakomitych esób, pomnożone gośćmi przybylemi do stolicy dla złocenia powinszowań noworocznych JO, Xieciu Namiestnikowi, znajdowało się w zamku na balu kostiumowym. Tegoroczna zima odznacza się ciągłemi i znaczuerni mrozami. Od d. 27 Grudnia r. z. to jest: od ostatniego nowiu xięźyca, mrozy bez przerwy trwają; wjatry wschodnie częste, ł mała ilość śniegu pokrywającego powierz «hriią ziemi, zwiększają ostrość zimna. Po»ównywając początek teraźniejszej zimy « poe rzediiienii, pod względem temperatury, okaauje s i ę, ił w iadnyrn toku z dwunastu lat poprzednich me było łyle ciągłyrh 1 po sobie idą. eych mrozów, ile w roku teraźniejszym; wpia . wdzie w roku 1829, a osobliwie w roku 1830, «rozy bywały większe, bo do 23 stopni pizee zło dochodzące, ale le trwały krotko 1 czesie »siany temperatury je przegradzały, do tego »pekejny stan powietrza i wielka ilość śnieguznośniejejen i je czyniły. Średnia temperatura dzienna ośmnastu dni ufilynioiiych, od 37. Grudnia r. z. Uo dnia 1 j . to. m , WMIOII U nas w przeć ęciu t dwunastu lat - 5°.0 B., w roku teraźniejszym wynosi taż temperatura - 12 ° . 7 R., to lest: o 7°.7 K. omie) mi w latach poprzednich. W skutek tak ciągłych mrozów ziemia mało co pokryta ś» egiem, znacznie prze marzła, grubość zmarzniętej warstwy ziemi, jak się w ogrodź.e bolatu« jn> m luiejszyin pokazało, wynosi od a do 3 slop, grubość zaś lodów pokrywających wody na s awach dochodzi do 23 cali. Z doi a 16. Stycznia, Wirtuoz Karol Lipiński został obdarzony kosztowną tabakierą od N Króla Saskiego,dn a 7 b m. zatnieizył on wyjechać z Drezna do Lwowa, 1 wkrótce do Petersburga. Ten» ie Wirtuoz donosi, i- do Warszawy przybędzie Fortepiarnsta, A<folf Hnieelt, dla dania kilku koncertów. Lipiński wymieniając zalety tego artysty, utrzymuje, ie podług jego zdania, Pan Henselt jest n aj p 11 r wszy m forte* pianistą 1 kompozytorem nassycb czasów. F r a n t f a.

Z Paryża, dna to Stycznia.

Tegoroczna zima nader świetną dla Paryiaft będjit. Kroi da w ciągu dwóch następnych miesięcy 8 balów, a nadto mówią jeszcze o wspaniałych baiacb u bogatego Amerykanin», Hopego, Hrabiny Chastellux i I. d.

O wcznrajszem posiedzeniu Izby Deputo wanych powiada K o n s t y I u c y o n i s i a : Wczorai wydarzyła się jedna z owych ważnych okol cznosci, kiore wszystkim politycznym pylaniom nezinienrue dopomagała i tiieporozu* mienia załatwiała. Ogłoszono na mównicy sojusz między -prawym środkiem a Minięteryi u n, i to najbardziei każdego uderza, źe właśnie Pan Jaubert, ów członek doktrynerski, li tory dawniej najgwałtownie ) przeciw M inistrom powstawał, pokój zwiastował. My Z naszej strony już dawnej byliśmy jirzekuna> n i, że tak się zakończy intryga dworska, na którą się od (In, 15 Kwietnia zapatrywaliśmy, Abudowała nas jednak niezmiernie skrucha Pana Jauberia i jego słodko brzin ące słowa pojednania. Oświadczenie Pana Jauberia w ten sposób położtnie M nisirów zmienia, Źe teraz wiadomo wsjysfkim, iż M nisteryum z dnia 15 Kwetnia ii tylko doktrynerom byt swój zawdzięcza 1 z łaski ich żyje. - T e m p s , który dotąd zawsze przrciw dokirynerom pio runowa! 1 przeciw zbliżeniu się tychże do Ministrów powstawał, nabawił się przez wczorajezy wypadek nie małego kłopotu 1 pomaga sobie następującą uwagą: Przygotowani jesteśmy na 10, źe dzienniki doktrynerskie zanocą hymn zwycięztwa; ale prośmy naprzód, żeby się za nadto nie spieszyły. Spory jeszcze nie »kończone, a Pan Jaubert pragnący przez swoje pomoc Ministrów kłopotu nabawć, nie zmienił ani prawdziwego sianowiska osób, ani istotnego położenia rzeczy, ani też dążności Izby i opinii publicznej.

Chorąży okrętu "J e n a" , stojącego w przystani tuneiańskiej, doniósł pod dniem 18- Listopada, ie uzyskawszy pozwolenie od 'Admirała Lalande, był na miejscu, w ktorem siała niegdyś sławna i potężna Kariaga. Korzystając z instrukcyi udzielonych sobie przfz Pana Falbe Konsula duńskiego, rojpoczął on poszukiwania swoje tak szczęśliwie, że odkrył zwa liska izby a w nieb sześć obrazów bardzo pię knej mozajki, wyobrażającej sceny z polowania. Obrazy te są otoczone sZeroka obwódką, ozdobioną arabeskami z kwiatów,' wew orek, kotów, głów jelenich, oślich, tygrysich, Iwirh i t. p. Przy tych mozaikach znalazł tak2e trzy lampy z których będzie zapewne można wyprowadzić niejakie wnioski względem znalezionych przedmiotów, Dwi(fznich saozdobione krzyżem, na trzeciej znajduje się wyobrażenie człowieka, trzymającego małe zwo rs>e za tylne łapki. Konsul angielski w -Tunis, czyniący z wielkim nakładem już od dawnego czasu hczne tamże poszukiwania, nie znalazłdotąd przedmiotów piękniejszych, i mogących większą en kawosć obudzić. 2 dnia 11. Stycznia, Gazety dzit, ;t)eze zapełniają przestworne kolumny «woje doniesieniami o dysku<-syach, nad ptojtkiecfi do adressu w I z b i e D e p utowanych sę toczących. Między innymi P. de Momey z następującą «YbU,P 1 poprawką: "M y z nasjej »ijroAy, N. Panie, ptzewoli n i czymy przykład, m su m ien nego Wyko* nywai.ia traktatów; tramy zaiem \ei prawo prjypominania bezusiannie Europie, aby uiizymała rękojmie, uroczyśc e starodawnej narodowości Polaków dine - narodowość albowiem la ma słuszność jio sobie i nasze najżywsze wspołuczui ie. " Mówca rozwodził się nad wnioskiem swoim bardzo obszernie, poi żem H i. Mole wypiwszy na mównicę oparł się lej pojnawce, jirawie zupełnie tt£ same jirzyiaczając na to d. wody, jak przed" K Iku dniami w Izbie Parów (o czem Gazeta Poznańska w swoim czasie doniosła.) Powtórzył, źe po I nawka takowa Polakom więcej Szkody aniżeli korzyść przyniesie, oraz źe się z godnością Francyi wcale me jgadza, rok w rok w adressie do Króla umieszczać protesiaiye, pozbawione »szelk ej rze czy wielości i których dalej popierać nie można. Wszakże tą rażą dowody le nie wydały pożądanego skutku. Po wystąjjieniu albowiem Pana Odilon Barrota, klocy twierdził, iż po zgromadzeniu się nowej 1'by ważną nader rzeczą, ażeby to ciało prawodawcze jeszcze raz przy. cb ylność swoje dla sprawy Polaków uroszyście obwieściło, wspomntoną poprawkę z n a m i enitą głosów większością przyjęto. Wielu deputowanych jednakże wcale nie głos o wał o - Z k o I e i p r z y s t ąp o n o t e r a z d o P i - ragratu dotyczącego się spraw hiszjiańskich. Pan Hebert chciał, żeby paragraf len w ten sjiosob zmieniono, iżby do zdania: "Izba tuszy sobie, źe rząd iraktat poczwórnego przy mierzą ściśle wykonywać będzie", słowa r nadal wtrącono, 'ażeby nikt sądzić nie mógł, źe iraktat ów d o t Y c h c z a s n i e był ś c i ś I e wykonywanym. PP.Odilon Barrot i Btrryer poprawkę tę uważali za tak sianowczą, iż ją; raz jeszcze do Kommissyi odesłać chcieli, poczerń wielu mówców oppozycyi z obszer emi wystąpiło rozprawami w celu zniewolenia Min sirow do inierwencyi w sjirawach Hiszpanii» Przedmiot len nader ważny zajmuje tu umysły wszystkich prawie wyłącznie. Gazety dzisiejsze poranne w tern się zgadzają, źe wotum Izby pod względem poprawki Pana Hebert rozstrzygnie los gab rielu, kiedy w ra*ie nieprzyjęci tejźe M n strowie prawie ztiiewoLrnby byli podać się do dymie się tłumaczy: "Pan Hebert wniósł poprawkę, mającą,pr'.ez Wlr'jc*-nle słówka jednego dowieść, ie rząd dotychczas nakiai poczwórnego przymierza sumiennie za<howyivał, źe więc liafc tat wspomniany do zbrojne) inierwencyi go jiie zniewala. Ta na pozór mniej ważna poprawka 'nabrała przez exjdikacye PP. Thiers i Prezesa Rady wielkiej wagi. Jeżeli zostanie odrzucona polityka interwencyjna zwyci(fjtwo odme«ie, jeżeli zaś ją przyjmą» nie wyłącza bynapriniel wojny, jeżeliby interes Francy» tej koniecznie wymagał; wyklucza jedynie tylko wprost i natychmiast przedsięwzięła i nterwemyą w et lu pozyskania na półwyspie bezpośredniego wpływu. Polityka mterwen cyjna nie jeet, jdaniem naszem, polityką 1jby. Jeżel.by rjąd żołnierzy i pieniędzy dla mieszania 6'ę w wewnętrzne zaiaigi H szpanów zażądał, przekonani j< sieśmy, że Izba do Żądani* takowego się nie przychyli." Z dnia t2. Stycznia.

Eonstytucyonista obejmuje następujące p i s m o r B a p VI T e z d<>t<* 8 - m. b . : " i w j t i u z ą dzisiaj, że i dowodjom przez Markiza Hovtile korpus przez Eu ro przeej. tdł I połączywszy się z korjiusem Basiiio (»arcyi siłę zbrojną -i 1.000 wojska tworzy, o yihdć, że Uon Carlos z in rieni i inijka-mi wkroice za n i m i wyruszy, ora' Że Urbislondo Kaiahjnią a Cabrera Aragonią opuści; kiedy w--zysiki' siły karolietowskie w Kasiyhi skoncentrować srę mają." ,n, n g 1 i a Z L o n d y n u, dnia 8- Siycznia.

W Markhamie w Wyższej Kanadzie.odbyło się juz do. 19 Wiześma, piztd wybuchnie ciem powstania, jgromadzenie rełofmerow A koniem przełożenia krajowi mac trzyslemu mno&twa peiycyt r zażaleniami. Na zgroma dzenu lern znajdowało s:ę około 400 osób i prjyięto 13 uchwal. W pierwszej z nu h przycliylono się zupełnie do wydanego dnia 31. Lipca przez reinim»row z Toronto, stolicy Wyf6zej Kanady, postanowienia i miano wano dr-putrtcyą, złożoną z Panów Milburn, Bure, Mdm, Tomkmsori, M'David, Badgerow 1 Mllef do mającego się -utworzyć konwentu prowjncyalnego. W drugiej uchwale wyliczono 25 podatków, kiore za nieznośne, przez kraj macierzysty pa osadę nałożone, po czytano i przekonanie wynurzono, źe się od tego systemalu ciemiężenia przez własną pomoc, a ezcjegolmej (irztz urządzenie licznycli związków reformerow uwolnić można Pomiędzy term laxaioi znajduje się 9000 fint. AO. rocznego cła wchodówego,' IOOCOfuht.

ra puste pola; 3000 funt. jako podatki od domów, roł, bydła 1 wozów} 12,500 łunlpw odezynkowni; 800 funt. od sprzedaży żywności i szynkowariia wódki; 7001unt, jako podatek od soli; 5000 funt. kiore rorzn e w Stanach Zjednoczonych wybierają od. kanadyjskiej pszenicy, mąki, drzewa 1 innych płodów, a to w odwet za to, ie rząd angielski nie chce oiworzyć rzeki Sw, Wawrzyrjca dla wolnej Żeglugi, i źe Stanom Zje dno> znnyrn przez swoje piawa zbożowe poiia swoje zamyka; i wiele innych podatków, jjdy zgromadzenie (o, jak aię zdawało, wszystkie podatki 1 taxy za ciemiężenie poczytywało. W trzecieł mhwale przytaczają wiele powodów przeciw ternu ey* etematowi wybierania podatków, a mianowicie, Źe złoto i srebro z kran.: wyprowadza 3 wartości nie mające papiery wewioczy, źe fabryki w osadzie zniechęca, przychodniów od osiadania tamże odsiięcj.a 1 tym podobne rzeczy. W czwaiiej twierdją, ie prowincyi nie dostarczono potrzebnych środków oświaiy, gdy ziemię dla szkół piZ'znaczoną zabierają, publi« czne seminary? na koszary zam ernają. i Izbie zgromadzi ń zabian ają przyzwolenia na potrzebne środki do utrzymania szkół, tak ie w jednym dniu w I iOO gminach szkoły trzeba było pozamykać. Przypisują to domniemanej niechęci angielekiel wli gowskiej i tnrysowsbej arysioaracy i ku oświacie. W piąlej uchwale narzekają na prawa m o n o p o I i ow, przez które wszystkie inne narody z wyłączeniem angielek ego odcięte są od handlu z nadbrzeżami rzeki Sw. Wawrzy.rua, a handel i rolnictwo w Kanadzie cierpią na I e m, podczas gdy Kanadyp zy kuwie z przyczyny nader wysokiego eta, nałożonego przez ich własny rząd, nie mogą płodów swoich Hudsonem na daleko korzystniejsze targi w N owym. Yoiku wysełać, 1 tacowe lamie sprzedawać. Postanowiono za'lein, abv, używając prawa odwetu, nie używać obcej odzieży tylko się >vła$nemi obywać wyrobami, i ile możności wstrzymywać się od nabywania towa rów, od których angielek emu, alho ktorernuk ilwiek innemu rządowi cło wysokie oplatać tizeha. Wajóslć) uchwale odrzucała, wniesione przez Lorda J. Kussella w parlamencie angielskim postanowienia, dotyczące się Kanady, jako okrutne i ogłaszają Kanadyjczyków za nhgodnych imienia wolnego narodu, jeżeliby się iakiemu i> laznemu beiłu syeiematu osadniczego poddać i dozwolć chchli, żeby [ireuied'irii ich podług upodobania rozrządzano. Równocześnie ustanowiono korntet, któryby czuwał nad uirzymaniem dobra publicznego i organizacva związków politycznych. W biotlmej-iichwale oświadczała, 2e mieszkańcy Wyższej Kanady chcą nahzić z Papin« auem i jego patiyolycznymi Ziomkami Niższej Kanady do walki za wolność Macintosh, Morrison, Parke, Gibson, Duncombe, Moore i innym członkom mtiitiszości Izby zgromadź, ń w Wyższej Kanadzie za mężny opór, stawiony ciemiężcom. W dziewiątej użalają się, tt-obwód, w którym Markham leży, mimo 15 - 16,000 ludności, lednego tylko ma reprezentanta w Izbie zgromadzeń, podczas gdy inne, przy nierównie mniejsze] I c»bie mieszkańców, po kilku ich mają. W dziesiątej protestują przeciw temu, ie corocznie dodawać muszą 3 O - 50 000 funt. na opłacenie prownyi od długu angielskiego, podczas gdy z zaciąganych pożyczek żadna dla nich korzyść nie wynikła. W jedenastej po czytują za nadwerężenie konstytucyi, źe Gu bernator Sr F. Head tylko na 4 lata obraną Izbę zgromadzeń leszcze przez 3 następne zatrzymać zamyśla, W dwunastej nareszcie użalają się na to, że spokojny dotychczas charakter hrabstwa prjez bandę łotrów, których zapewne na to wybrano, zasmucony i epia miony został, i że ci wprowadzili niesnaski, spory i rozlew krwi do spokojnych niegdyś Zgromadzeń mieszkańców.

Jan Arcy-Xiąźę Austryacki spodziewany tu jest na przyszłą wiosnę; ma być obecnym na koronacyi. Lord John Russell przybył tu wczoraj z Brighton.

W ostatnich dniach odbywały się znowu postedjenia radykalistów w Londynie, Birmingham i Glasgowte, dla ułożenia petycyi z żądaniem tajnego głono'vania, oraz powszechnego prawa co do głosowania. Dzienniki w Dublinie donoszą, że stan zdro.

wia O'Coonella znacznie się polepszył; jednakże r.ierychlo jeszcze będzie mógł przedsięwziąć podróż. Dziennik Morning Post wnosi, iż Xiai Welmgion obrany zostanę na Wicekróla Ka nady, w razie jeżeli godność tę odmówi Xiążę Cambridge, Dziennik T i m e s zwraca uwagę, IZ powstanie N<ższej Kanady, według doniesień, dojonych północno amerykańskich osad się rozciąga i zdaje się, że na wyspie Xiecia Edwarda wybuchnie.

Standard donosie, iż oddział ochotników R Francyi wybiera się w pomoc powstańcom Kanadyjskim, robi uż dodatek, iż wątpi, aby oddzhł len uszedł baczności angielskich okrętów, krążących w tamtej sironie i uirzyrnuje, ii nigdy przed Majem wyprawa ta nie dostanie się na miejsce swego przeznaczenia. Dziennik New-York Courier zawiera artykuł z d. 11 Grudnia w którym co do wepołceucia, przez Stany Zjednoczone w 81>rawie

Kanady okazanego, tak ei wyraża: "WN ewy England 1 w New York u objawia się współczucie dla powsiańcow Kanady. Sympaiya te zarówno zajmuje obadwa stronnictwa, skore» się zaś okaże, iż rjąd sprzyja także Kanadyjczykom, tern więcei nada siły tej wzajemne) skłonności. W mieście me małe czynią tajemnie przygotowania na korzyść powstańców. Z dnia 11. Stycznia.

Nocy upłynionej okropna klęska stolicę nasze dotknęła; siraazliwy pożar, jakiego tu od wielu lat nie pamiętają, wielką wspaniałą budowę giełdy królewskiej w perzynę obrócił, tak iż tylko wypalone mury się pozostały. Strata istotnie ogromna, nie tak we względzie massy, jak raczei wartości zniszczonych przedmiotów. (Gazeta Poznańska Polska o tym okropnym pożarze w jutrzejszym numerze dokładne umieści doniesienie.) Siaiek parowy "Ta j o", który wypłynąwszy z Lizbony dnia 5. m. b., wczoraj tu zawinął, przywiózł osobliwszą istotnie wiadomość, ie między ronsyjską i turecką flotta do kroków nieprzyjacielskich przyszło i że wojsko rossyjskie już wyruszyło w celu popierania obrotów floiy. M o r n i n g . C h r o n i c i e powiada w tej mierze: "Lubo wiadomość powyższa prawie* niepodobną do prawdy się być zdaje, zważywszy na ścisłą przyjaźń zachodzącą między Rossyą a Turcyą, lubo na wszelkich zbywe szczegółach, co większa - nawet ani miejsca* nie wymieniają, gdzicby bitwę tę stoczono, wywarło jednak to doniesienie nader szkodliwy wpływ na etan papierów i konsole o I prC. się zniżyły. *1

Hiszpanie.

Z Madrytu, oma 30. Grudnia.

Dziennik E s p a n n a donosi, że Anglicy ni«« zadowoleni zejiosobow, jakiemi rząd hiszpański wykonywał traktat zawarty celem znif sienią handiu niewolnikami, nu tylko pozostawili jedtn okręt ewoj w percie Havanna do zabrania rniancyjiowanych niewolników, lecz nadto ze-' jęli wyspę Cayosal na północ Kuby; znieśli tam władze hiszpańskie i przeznaczyli mieisce to dla niewolników r przemocy wydobytych« Ten sam d'il mOK nadmienia, że Zjednoczone Stany chcą tam wyprawić flotę, któraby na port. -' azema Anglików uważała. Zdaje się, iż nowe ministerstwo w polityce jakiś krok uczynić miało. Poseł (rantuzkinagle w tych dnach wyjirawił gońca do Pa> ryża, nie zawiadamiając o tern ciała dyplom maiycz'iego. Podobno Hrabia Ofalia rozmaite pytania uczynił gabinetowi fiaiicuzkiemu; od odpowiedzi, jaką oirzyma, zaltżyć będzie*' dalsze postępowanie inunetersiwa hiszpań * skiego. iiere, PP. Cordova i Marhani, póżtuei przybyli PP. Oiozaga i Menduabal i bawili późno w noc. Sądzą tu powszechnie, co i podobnem jest tlo prawdy, źf nowe ministerstwo ustąp ć musi przed Panem Curduva i że w tym względnie oczekują tylko na instrukcye z zagranicy od Lorda Palmerston.

Wiele osób nal.żących do armii tak wierzy w pogłoskę o upadku ministerstwa teraźniejszego, iż zostają ciągle w musnę, nu chcąc wyjeżdżać do pułków i wgzelkietni sposobami Starają się dopomagać Cordovie, Do tych osób pomiędzy innemi liczy się Generał Nar* cios Lopez, Marszal- K Narvaez, a osobliwie brvgadyer Flinter, który niedawno z niewoli ed Don Carlosa wrócił.

Portugalia.

Z Li zb o n y, dn. 24. Grudnia« Minister spraw »t wnętrznych oświadczył na pubhcznem posiedzeniu kort« zów, odbytem 5. b. T.. iź od roku »834 (przeto od czasu kiedy ustawa zasadnicza zaij.ęła w całym kraju obowiązywać) bezrząd zastąpił miejsce właściwego Rządu tak dalece, ii w pewne) prowincyi, liczącej zaledwie 160 000 dusz, w ciągu niespełna trzech rniea ęcy, wydarzyło się 84 za* bojiiiw. które (io więk-cei części uszły bezkarnie. Minister sprawiedliwości dodał przHem, iż bezczelność dochodzi do tego już stopnia, ie oieujęci jiszc-e wspólnicy zogtalących pod sądem zbrodniarzy przybywają do samych po, dwoi sądowych, gdzie miotać nawet poważają się obelgi i odg aźać się przeciw przysięgłym, kiedy ci powinność swoje mają wypełniać, co zwykle len za sobą pociąga skutek, ze władza dla własnego bezpieczeństwa zmuszona jest uwalniać występnych. Kiedy minister wojny doniósł, ie dowódca guerylasow migueltetow* skich Remeschido zabity został w górach Al* garbd, a tymczasem jeden z deputowanych od* flzytał lfgoi samego dnia odebrany list, klory zawierał wiadomość, ii Remeschido wkroczył eo miasta Grandola, położonego w samym środku Alemcejo, o 15 lieues od Lizbony, gdz e koniryhucye nałożył, konie pozabierał i Don Miguela ogłosił; wówczas wszy s y e wrócili naturalnie oczy. na zakłopotanego Ministra, kiory spokojnie ośwtadtzył, ii doniesienie to rzecjy wisr e jest prawdzt wszem, aniżeli wiadomość jaką Rjąd otrzymał, me posiadający teraz poirztbnyrh funduszów na u trzymanie kuryera. Minister skarbu wyznał «twarcie , ii pudaiki zal*g<lą M 'ko na 10 mi liotiów crusados, gdyż kontry buenci nie chcą się, wcale gjezczać, ie wreszcie, zaprowadzonaod roku T834 adminisłracya nie podaje Rząda* wi dostatecznych środków dla osiągniema naleinych mu dochodów. Równocześnie wmól lenie Minister, aieby, dla zaradzenia nadal złemu, rozciągnięty był na wszystkie klassy mieszkańców podatek zwany decirna. Brakuje tylko tego jeszcze, aieby Minister wojny 0* świadczył, ie mieszkańcy Angoli ogłoś li sie, mezawislemi i ie me ma fundusaow, aieby uzbroić okręt wojenny dla poskromienia powstańców. Z dnia 30. Grudnia.

(Morning-Herald) - Środki finansowe Pana Oliveiry zajmuią tera» wyłącznie uwagę publiczności, a choć są bezkorzystne, przecież zapewne do skutku przyjdą, gdy nikt nic lepszego wymyślić nie potrafi. W zeszły czwartek wniósł Baron Rio de Sobroea, aby rząd przełoiył Koriezom wykaz wypłaconych summ wszystkim wierzycielom pańsiwa. Pan Costa Cabrai popierał len wniosek i dodał, aby dopiero po złożeniu tego wykazu środki Ministra skarbu popierano. Przychylono się do lego; ale żadnej nie ulega wątpi wości, że przy końcu posiedzeń a wszystko przy dawnem zostanie. Sądzą powszechnie, że niezadługo nastąpi zmiana m nisteryalna, i że radykaliści u steru rządu staną. - Z obrad Kortezow wykryło się, . że w r. 1817 tylko w obwodach, z których do« n esiena nadeszły, popełniono 141a zabójstw i 331g rozboi. i

B e 19 i a.

Z fi r u x e II i , dnia 9. Stycznia.

Od kilku dni krąży tu Wlesc, iż wyidzie z gabinetu Minister spraw wewnętrznych i za* granicznych, Pan de Theur; wszakże dziennik Moniteur Beige oświadczył dziś, ii pogłoska la jest bezzasadną.

II u s t 2 Y a.

Z Wiednia, dnia u. Stycznia.

Hrabia da S Iva przybył lu z głównej kwa» tery Don Carlosa. Baron Wiech przybył tu z Grecyi.

Poseł francuaki. Hrabia Si. Aulairp, opuszcza jutro Wiedeń, 1 udaje się do Paryża.

T u r c y a.

Z K o n s t a n t y n o p o l a, dnia 13. Grudnia, Wkrótce z powodu bairamu zajdą rozmaite zm any w urzędach dworskich 1 publicznych; gdyi jest lo czas, w którym zawsze bywają ogłaszane nowe nomniacye lub potwierdzenia na dawnych posadach* Mówią, że Sułtani nie jtst zadowolony z Saida Kaszy; miody leń. człowiek nie wytrzymał, że lak powiedzieć można, próby, na jaką był przez Sułtana, teścia swego, wystawiony. Postępowanie jego W powierzonem mu ministeielwie uległo niejakim sprzecznościom, co dało poznać Sułtanowi, że Said nie jest na swein miejtcu. Jako zięć, nie ma juzycz.yny obawiać eiq zupełnej ni» laski, dla (ego nie można wątpić, Że z u rzędu publicznego będzie przeniesiony na urząd dworski, niemający żadnej styczności z sprawami publirznerni, Wynieeierne swiiie winitn Said exczegolmej staremu Serask crowi Chosiew Biszy, klory posuwaiąc go, chciał przez to zaszkodzić Mustafie; alt teu mimo to posada względy Sułiai a. Mówią tu siale, że Ac hm e d Basza ustąpi swego miejsca Muszyr Fethi Baszy, a nam miast otrzyma zaiząd Aulitiu, Reszyd. Baszy; jest już jak wiadomo Reis Efendym; dotąd mówią o mm jednozgc dno z porhwałami. Zajął Się on właśnie prawdziwie olbrzymią pracą, 10 jesi reformą taryfy celnej On także zrobił, Że Porta uznała, .juz Kióla Bt-łgow, po kioiym Spodziewają s ę, ie nailcśle niebawnie konsulów tu i do A1txandryi w Egipcie.

Rozmaite wiadomości.

KANADA.

f Dokoiiczenie.) Ludność w roku 17SJ wynosiła 10000; » r. 1814 95 O O O, a w r. ł Ś A i o koł o 2 J 1. O O O .

Mieszkańcy nowi najwięcej składają się z przy phociniow z Angin, Irlandyi i hianow Zjednoczonych, Prowincya dzieli się na jedenaście obwodów: ij Castin, 2) J< hnsmwn, 3) Midland, 4) Newcastle, 5) Home, 6) Niagara, 7) Lorfdon, 8) Western, 9) rhthmsi, to) Gore, 11) Oitawa. Obwody dzielą s<<; na hrabstwa i Townships. Obtamie części zajmują 61,600 mórg, a cały kraj 9,594,400 "(org. Z łych 3,000,000 oddano pod waiunklem składania d a m n , p oj e d y n c z y m o s o b o m , ;.>k i lo war z y Btwom; 2,769,828 mórg składa własność koro ny i duchów eńsiwa, a reszta 3,924 572 nie jest zaięia. Kraj, według etaty stycznego obrachowania z r. 18i8 zajmuie 570 mI angielskich, wzdłuż DÓlnoi nego brjegu rjeki Ś. WawrZeńca, jezior: Ontario, Erie, aź do jejiora St. Clair, Grunt pokryty P'ckną> ciemną gbną.

Cały kra; juiSedetawia wielką, mejiizerwaną dolinę. Pł-'dy tej części: pszenica, kukurydza, konop e, chmiel l t d. Rzeki: Sgo Wa wrzeńca, Oitawa, Niagara, Trent. Ouse, RedStone i Themse. Połowa jeziora Ontario, Erie, St. Clair, Huron W yisz. go i Jeziora Lasów, należy do Wyższe Kanady. Prncz tego pomniejsze jeziora: Nippiseng, Simcoe, Św. Jo

zefa i t. d. - Najznakomitsze miasta: Toronto (York) stolica, K.iigston, Niagara, Brock viI e , Oii. tnsiown l Cliippeway. Kanał Rid e a u ) e» i j e d n y m z n aj z n a k o m i t s z Y c h d z i e ł , publicznym kosztem dokonanych. Rozpoczę. to około niego j nace w r, 1826 Koszta wynosiły 200,000 fiiuiow S'lerl ngow. Teraźniejsi przyi nodule, równie jak dawni francuz, y osadnicy. s<awiają domy z drze wa. Długo mieszkańcy bili w niebezpieczeństwie; gdyi pograniczni Indyanie mogl ich wyięnić zupełnie. Ltcz Francuz zawarli c niemi traktat, i zręcznie umieli nieprzyjaciół zagarnąć pod swoje panawanie. W roku l 6jg lowarzy ei wo kujicow lianeuzkieh ctrzy mało pozwolenie na" wyłączny handel z kanadą. W następnym reku wyprawa angielska j>od dowództwem Sir Davida Keith opanowała unasio Quebeck, które naktatem w Si. Germain zwrócono Francuzom. W roku l6b3 odtbrano nadany monopol lowarzysiwu a kompania indyjska uzyskała nowy przywilej handlowy na lat czterdzieści. O d tąd Kanada w sl)oko )iioś< i zostawała az do 1690 r., kie dy lud postanowił sam poddać się rządowi ang eh> skiernu. W tym celu uzbroiono floiyllę I>od dowództwem Sir W, P h i p I> s, Wyprawa z 1200 do 1300 luitzi złożona, wylądowała blisko miasta Ou t beck. Franxuzi i Indyanie rozpo« częl. strzały z lasów, Anginy widjąr, że stanowisko silne, p oj iłynę b co prędzej do B>6tO» ITO. W roku 1711 powiorzono wyprawę, którą wspierał oddział r 40CO mieszkańców i Indyan złożony. L' c z juzy lądowaniu znaczna, Siratę wyprawa ta poniosła, że oficerowie angmlscy, z wiilfeą boleścią sjirzy rnie izeńcówf swoich, zamiar swój zaniechać musieli. Kanada więc 70-lawała w sjiokojnem pos adanilł Rządu francuzkiego aż do rozjiocjęcia wojny między Anglią l Fiancyą w r. 1756 Tu uzbraj ano sit; z o bud wo. b stron z nalwiększą zaciętość ą do napadu i obrony. VV roku 1750 Rząd angeisk postanowił przez napad w kilku punktach zdobyć Kanadę. Oddz.ił jeden woleka przepłyną' rzekę Sgo Wawrzeńca, i obiegł Queiieck. Drugi z siłami g ówntrni działał przeć w Tionderaya l Crown; trzeci zaś zwróci się ku Niagara, a po zaięciu teyo stanowiska postępował wzdłuż rzeki Sgo Wawrzeńca, aż do Montreal. Pieiwsz.ym oddziałem dowodził G.nerał Wolfe D'ialania jego c początku n e powiodły s ę, wojska lednok zdobyły Qoebeck, mimo silnego odporu Francuzów, których waleczny dowódca Montcolm poległ. W roku 1775 oddział złożony z pulkow.prowincyonalnycb, pod dowództwem Generała Montgomery, wtargną! do Kanady. Miasto M on tre al zdobyto. Zro biono kilka nap adów na Puebeck, gdzie mężny <*erierał Mongome Stanów Zjednoczonych, jut żadna nowa wy prawa nie pokajała się w Kanadzie. Odtąd mieszkańcy Kanady w spnkojności zastawali aż do drugiej wojny pom ędzy Anglią i Stanami Zjednoczonerni, VV ow czas W yźtza kanada była widownią walk krwawych. Amerykanie jednak nie byli w stanie u t i z i m a ć się przy <ej prowincyi, i ta przeszła pod panowanie Angin, W roku 182,5 znie sio no przeszkody, jak e tamowały handel między Kanadą, a inne mi 0« gadami angielskiemu Odtąd etan kraju zna cznie się polepszyłu c z u c i I e ITi u z Y K a I ne w z w i e r z ę t a c h . - Wiadome są już wypadki, ile muzyka robi wrażenia na uwietjęta. P e s osobliwie szczególny ma słuch muzykalny. Zdarzyło się nieraz, iż psy w pewi n gatunek odurzenia wpadały za usłysz.iniern jednej melodyi Tkliwość nerwów tych zwierząt jest lak wielką, że kiedy jaki śpiew rozdrażni je i to rozdraźn enie etą gle się przedłuża, zwierzę nietylko traci siły, lecz i knńizy Zycie, Cuociaź wypadek, który przytoczymy, zdaje s ę być przesadzonym, nie można go jednak uważać za zmyślony. - Pewien sławny wirtuoz uważał, że ile razy grał na skrzypcach, pies j-go ciągle spokojny, przy kilku melody ach okazy wił nadj. wyczaine ozna ki boleści W y ł z całej siły i widać b y ł o, ii walczył sam z sobą. Raz wyiątek im grał wirtuozdluźej jak zwykł., ażeby się przekonać lepiej, jakie »prawi na pS.e wrażenie. Biedne zwierze zostało ofiarą tej ciekawości. Kiedy długo tony nieszczęśl we dręczyły go, upadł u nóg pana i zakończył życie. Konie we wszy. stkicli czasach rammt okazują uczucie muzykalne. Zdale się, że głos fletu jest dla nich naj przyjemniejszym. Uważano to nawet w wiekach staroit (ny< h. Czytamy w Arystotelesie i Aheneugie, że Krotończycy w wyprawie przeciw Sybarytom z tego odkrycia umieli ko rzyeiać. Skoro sę bowiem dowiedzieli, że Sybaryci przy glosie fl'tu uczą tańczyć konie swoje, za apoikaniem się na polu bitwy, zamiast dać znak do walki, zaczęli grać na lletach. Wszystkie konie nieprzyjaciół odurzone muzyką tańczyć zaczęły i pobiegły wraz z jeźdźcami db Krot"ńczykow, którzy nad tym wypadkiem szczególnie) się dziw li. Glos ludzki takie nadzwyczajne sprawia wrażenie na niekióre zwieizęra. Spiewak L a m e posiadał głos przenikający. Kiedy w op. rze Tryumf Traj ana, na wozie tryumfalnym ciągnionym przez cztery rITmfaki frankońskie, wjechał na scenę i potem rozpoczął swój śpew, konie przerażone drżały i zżymały s <;, i tak dziko tzucały się na teatrze, że likcoro*ie l wtstalkiotaczające wóz w wielkiem znajdowały się nie ' bezpiecztństwie. M oilne koszule, - Niedawno moda wielką zrób la zmianę w kształcie bród, a znakomici teoretycy l praktycy musieli wielkość i ozdobę brody zastosować do głowy i rąk. Teras koszule doznają lakielźe nadzwyczajnej zmiany, Krawiec p aryzki, Lorvgueville sławny (o czem wątp ć nie należy) dowiódł, że jeśli koszula ma być wygodną dla ciała, krój jej i robota wymaca głębokich pomysłów i sztuki, Z tej przyczyny na koszulę b erze miarę prawie przez cały kwandrans, rozmaite ztąd kom. binacye oblicza przez dwie godziny, kraje każdą koszulę dwie godziny, zresztą oddaje u« Iwor swego gieniuszu czeladzi do wykończenia. Kto jednak chce mh-djić ja modnie ubranego, przekonać winien, iż koszulę skra. jał mu P. JLongue v Ile. Nowy Rok u Chińczyków. Pierwszy dzień roku Chińczycy nazywają Yentom, to jest: p l e A 6rYT porankiem l obchodzą go uroczyście. Inne przemiany czasu i pory roku stają się dniam I uroczystości dla niektórych · tylko klass mieszkańców. Lecz na nowy rok wszyscy używać muszą spoczynku. Urzędnik, kupiec, rzemieślnik, porzucają prace, odwiedzają swych znajomych, przyiacioł, wydają uczty, składają ofiary świątyni bóstw, prosząc ich o opiekę. Gmachy rządowe, biura są pozamykane na dziesięć dni przed N owym Rokiem i dopiero w dwanaście dni po N owym Roku na nowo są otwarie; w tym zaś przeciągu czasu tylko załatwiane być mogą czynności gwałtowne. Wieczorem, w dniu kończącym rok stary, wypłacaią się wszelkie rachunki, wexle, małe dłużki kupcom. I dla tego dzień ten nazywa się wieczorem pożegnania, CjlOO Seih.

Korkowe materace. Wiele doświa.

dczeń z korkiem na proszek u tartym, ten wykazało skutek, iż maierac takim proszkiem napełniony, ważąc 30 funtów, ciężarem sześciu a nawet eiedm>u osób zatopiony być l Je może i że na nim dwie osoby w niebezpieczeństwie zatonieuia na morzu uiaiować się mogą. Materace takowe, szczeg ólniej użyte c zne dla żeglarzy, miękkością i elastycznością rownij ąsię materacom włosianym, a nawet tę mają wy. iszość nad niemi, iż nie tak łatwo firmę tracą. Wiatrak Duranda. W Vilbjuif, w poblizkości Paryża, wybudowano wiatrak sarn przez się z wiatrem eię obracający; służyć oq ma do przenoszenia wody z miejsc niź<Vi>hdo wznieeionenozbiornilia(rezprwoarii). C iła mi A szynerya jest bardzo prosta i dostępna; koszlij. je zaledwie 2900 franków i dostanza w 24 gj. dżinach 1296 hektolitrów wody. Wynalazcą, tyaki. Gerdreta Indyjski kamień do go.

I e n i a. - Pan Gerdret, w Paryżu przy ulicy Monimarie Nr. 127. mieszkający wynalazł tak nazwany kamień Indyjski, za pomocą którego bez użycia wody, mydła i brzytwy golić się można. Massa ta składa etę r takich samych istot, jakich używają do nadawania połysku kosztownym kamieniom. Nie masz tu żadnej - zirlafaneryi; albowiem wynalazek pr/.ez znawców został oceniony: tabliczka tego kamienia kosztuje 1 frank.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Sąd Główny Ziemiański w Bydgoszczy. Wi e ś szlachecka C z e I u ś c i n w Powiecie Gnieźnińskun położona, otaxowana sądownie na 9537 talarów iQsgr. 10fen" sprzedaną być ma w terminie na dzień 18 Sierpnia l 838. przed południem o god/.inie m ej w sali po* -jedzeń sądowych wyznaczonym.

Taxa, wyciąg hypoteczny i warunki sprzedaży przejrzane być mogą w Regisira'orze. Z pobytu niewiadomi następnie wymienieni interesseoci: I) Ur. Marcelli Pizanoweki, dziedzic; 3) Ur. Rokossowska Katarzyna lub te,ie spadknb ercy ; 3) Ur. Teressa Bielińska z Rokossowskieh lur» te Iże sukcessnrowie; 4) JP. Krietian Bielefeld lub tegoż spadkobiercy; 5) Ur. Jozef* e Trąmpczyńekich Przanowska lub ielże sukcessorowie; 6) JP. Karol Gusta» Schirmer Rendant Kassy Salarvinel Sądu Miejskiego w Frankfurcie n/O. lub tegoż sukcessorowie, celem strzeżenia swych praw na ien termin niniejszern publicznie s ę z a p o z y a i ą. Bydgoszcz, dnia 12. Gru<lnia ibJI7Królewski Główny Sąd Ziemiański.

S P RZ E DAŻ KONIECZNA.

GłównySądZiemiański w Bydgoszczy.

Dobra ziemskie Woynowo z pizytegłościami w powiecie Bydgoek.m położone, prz> z Towarzystwo kredytu ziemskiego n 32 042 tal.

13 egr. 9 fen. oszacowane, wystawiane zostały na sprzeilaż konieczną. Pereunnryczny termin licytacyjny wyznaczony jest na dzień 3. Kwietnia 1 838- roku C godzinie 10'ej przed południem w właściwem miejscu sadowem tute jazem, a taxa, wyłaz bypoteczuy i warunki kupna mogą być przejrzane w naszej registraturze«

OBWIESZCZENIE.

D o m tu przy Kroikie) ul cy w starym rynka pod liczbą 30 położony jest zwoloe) ręki de sprzedania, ochotę mają« i kupić, raczą eif o warunkach u W g o Brachvogel Kroi. Korne. Spraw, dowiedzieć, w'kiorym 10 celu wyznacza się termin na dzień 4go Lutego r. b. o go« dz nie 3<iej po południu. Poznań, dnia Iy Stycznia 183g.

S4wie O" Ignacym i Justynie Malińskich»

Przedai tryków i siemienia lnianego.

Dominium Gross - Nieder - Tscbune pod Górą (Guhri u) ma na przedai 40 rocznic»> tryków z bardzo dobrane) iizndy, która corocznie trzy cetnary wełny wyilaje. Ceny za. stosowane do okoliczności czasu. Ma także do pizedania 130 szefli sławnego siemienia lnianego Qiiaritzer-Kronen Lein nazwaneao. Chęć kupna mający zechcą się zgłosić do tamecznego urzędu ekonomicznego'"

Sprzedaż owiec.

Od dnia Igo Luiego r. b. będzie w mojej owczarni zarodowej 60 tryków na sprzedaż, od/narzających się przez bardzo oęką i nabitą wełnę. Mam tak ze do zbycia 400 maciorek* zdalnych do przyihowku, i nadmieniam, if moje owce są zupełnie zdrowe. Parchwic w Szląsku, d 15. Styczni* 1838» M e n 1 z e I. Kroi Amcrat.

Kurspapierów i pieniędzy giełdy Berlińskm St Na J .u. kurant 0pa C papie- gotopr . . rami Wlzna

Dnia 18.

Stycznia 1338 .

Obligi długu państwa . . . .

Pr. ang obligacje 1830.. . , Obligi premiow handlu morsko Obligi Kunnarchri z bież. kup, Obligi tymcz. Nowe) Marchii dt.

Berlińskie obligacje miejskie Królewieckie dito Elblągskie duo Gdańskie dito w T.

Zachodnio - Pi. listy zastawne .

Listy zast W. X Poznańskiego .

WY hodnio- Pr. listy zastawne , Pomorskie dito dito dito Kur- i Nowomarch dito dito dito dito Szląskie dito ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- iNowej - Marchii . . . Złoto a I n.arco . . . » , .

N owe dukaty. . . . . . .

Frydrychsdory Inne monety złote po S talarów .

Discomo *

. ,

1031 1102f 102J 102J h 64 1031 102{ 10 ' Jf 103i 1021 -m 103 105 10'ii

102f

TM. II 98$

99* 100i 21.4 181 IV* 13i 3

'i141 1*2.

4