GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1838.01.26 Nr22

Wielkiego

Z N A N S K I E G O.

TA

Xiestwa

Nakładem Drukarni Nadwornej W, Dekera i Spółki. - Redaktor: A, Wannowshi,

JW22.- W Piątek dnia 26, Stycznia 1838.

Wiadomości krajowe.

z Berlina, dnia rr. Stycznia. Na odbytej z rozkazu N. Pana w dniu dzisiejszym wobec J. K. M. Xi<;cia Następcy tronu, i wszystkich członków rodziny królewskiej uroczystości fcoronacyi i orderów, pewna liczba wojskowych i cywilnych urzędników orderami ozdobioną została. Z pomiędzy tych nowo mianowanych kawalerów i posiadaczy znaków wymieniamy tu tylko tych', którzy Wielkie Xi<;stwo Poznańskie zamieszkują: 1) Gwiazdę do orderu Orła czerwonego sgiej klassy z liściem d<;bowem otrzymał Naczelny Prezes prowincyi poznańskiej,. Plott well; 2) Order Orla czerwonego sgiej, klassy z ID> ścierń d<;bowem: von Prankenberg - Ludwigsdorf,. Naczelny Prezes- Sądu Najwyższego' Appellacyjnego w Poznaniu; P o n i ń s l c i, Dyrektor Generalnego Ziemetwa kredytowego w Poznaniu; 3) Tenże order bez liścia dębowego: Hr. Edward Raczyński na Rogalinie; 4) Wstążkę, do orderu Orła czerwonego 3ej, klassy: * S t r o e d e l, Tajny N adradzca regencyjny' w Poznaniu;

5) Order Orła' czerwonego 3. ki, z Wstążką: Maschke, Major i Brygadycr 5tej brygady artyleryi; von Rheinbaben, Pułkownik, dowódz ca 7go pułku buzatów; 6)% Order Orła czerwonego 4tej Łlassy: B r o c k m e y er, Radzca regencyjny przy Dyrekcyi prowincyalnej poborów w PoznanIU; : Groschke, Dyrektor poczty W Bydgoszczy p Dr. K o sehn y, Fizyk powiatowy W OstroWIe; P e t e r s o n, Radzca budowniczy w Bydgoszczy; ; jy Znak honorowy: Gleininger, posługacz przy Sądzie Najwyższym krajowym w Poznaniu; An t o n i H e rkt, sołtys w Szenawie, pow.

Babimostkiego.

Wiadomości zagranIczne

P o> l s h a.

Z Warszawy" dnia Xi, Stycznia.

W upłynionym tygodniu kurs wexli na Berlin zniżać się zaczął, a kurę listów zastawnych znacznie poszedł w górę, a to w skutku pod» wyższonych iursów na giełdzie U{ Berlinie, <- panuje, co zamierzonej operacyi Banku Pol elciego względem wymiany obligacyi 500-złotowych na certyfikat)-, głównie przypisać należy.

F r a n c y a.

Z P ary ż a, dnia 15. Stycznia.

Zdaje się, źe podczas teraźniejszych tęgich mrozów każda stolica ogniowi haracz swój spłacić powinna. N ocy zeszłej okropny pożar teatr wioski (Salle Favart) zupełnie w perzynę obrócił. Ogień wybuchnął dzisiaj zrana około lej godziny po przedstawieniu opery "Don Juan"; rozumieją więc powszechnie, Że deszcz płomienisty w ostatnim akcie przedstawiony przyczyną tego pożaru. Płomienie z taką szybkością się zajęły, że mieszkające w teatrze osoby ledwo tyle czasu miały, że ujść mogły. PanSeverini, jeden z dyrektorów, mieszkający na drugiem piętrze, usiłował po pozwiązanych prześcieradłach na dół eię spuścić, spadł wszelako na dach teairu a ztamtąd na bruk, gdzie się na miejscu zabił. Przez czas niejaki cała część miasta była w niebezpieczeństwie, obawiać się bowiem trzeba było, żeby ogień domów na ulicach Marivaux i Favart nie ogarnął, kiedy te dwie ciasne ulice 2 teatrem się stykają. Mróz (dotychczas ciągle 10 -18 o dochodzący) wczoraj wieczorem nieco sfolgowal a wiatr na południe.zaChód się zwrócił,- ale właśnie ta okoliczność 8tała się przyczyną innego niebezpieczeństwa.

W chwili, w której dach teatru, płomieniami zajęty, się otworzył i ogień zeń wybuchnął, słup ognisty z rozmaitych palnych materyi wysoko się wzbił w powietrze. Wiatr wspomniony pędził go na drugą stronę nadrzecza, ku domom owej części miasta i na dach gmachu opery. Podwoje tego teatru wysadziła natychmiast komenda ogniowa i wciągnęła miechy na dach, gdzie szerzeniu się ognia dzielnie się oparto. Jakoż usiłowania ludzi gaszeniem zajętych mianowicie na ratowaniu domów sąsiednich ograniczać się musiały, kiedy teatr włoski z przybudowaniami swerni opalonym być nie mógł. Handel muzyki Pana Paccini poniósł wielką szkodę a dwaj sikawnicy z powodu zawalenia się belki mocno zostali uszkodzeni. Dwa bataliony 3c. pułku, kompania gwardyi municypalnej i oddz.ał dragonu do przytłumienia pożaru i utrzymania porządku najwięcej się przyłożyły. Prefekt Sekwany, Geperał Darnule i Pułkownik Pauli, obecnością swoją ożywiali gorliwość gaszących. Dzisiaj o godzinie I2tej * południe cały pożar już był zupełnie uśmierzony. Dziwić się temu tizeba, i Bogu dziękować, że meszczę. ście to dalej się nie roapostaiło, kiedy massy

ogniste na 30 stóp w górę eię wzbijały i palące się głównie na wszystkie strony eię rozlatywały. Stosownie do listów z nad granicy katalońskiej karoliści Puycerdę oblegać zamyślają; 3 ich kolumny stanęły już przed tern miastem, czekaiąc tylko przybycia Generała U rbistondo, aby oblężenie rozpocząć; załoga miasta liczy tylko 400 ludzi. Z Saint-Jean-Pied-de Port donoszą pod d. jOe m. b,: "Wyprawa będąca pod rozkazami Don Basilio Garcia d. 5, przybyła do Arizy, na 6 godzin na zachód od Calatayudu; d. 6. stanęła nad brzegami Mezy a wieczorem udała się do gor benacirskich, skąd wnioskować można, źe do Siguenzy dąży. Eepartero rozkazał Dom Diego Leonowi i Generałowi Zurbano, aby pochód swój przyspieszyli i na Garcię uderzyli, zanimby doszedł do wąwozów pod Alcolea." N adeszłe tu dzisiaj droga, nadzwyczajną listy i gazety z Madrytu z dn. 7. m. b. nie zawierają nic ciekawego. Z dnia 16. Stycznia.

Wczoraj N, Pan w sali tronowej otoczony członkami najdostojniejszej rodziny swoJeJ przyjmował z rąk Pana Dupina adres Izby Deputowanych, odpowiadający na mowę od trong, J. K. M. wyrzekł przy tej sposobności następujące słowa: "Z żywem zadowoleniem przyjmuję ten adres. Poczytuję się za szczęśliwego, iż znejduję w W Panach też same uczucia, których Izba poprzedzająca tyle sercu memu drogich dała dowodów Uroczyste to obwieszczenie, jak Panowie sprawiedliwie oświadczyliście, owemu świetnemu dziełu, celowi siedmioletnich usiłowań, ocaleniu i nietykalności ustaw naszych nową nada siłę. Współdziałanie, kióre rządowi memu przyrzekliście, temuż drogę ułatwi, ślady politycznych niesnasek naszych coraz bardziej zatrze i Francyi użycie owej spokojności i swobód zabezpieczy, które wszystkich życzeń moich głównym są przedmiotem i przyłożenie się do których największą jest dla mnie pociechą," Xiąźęta Aumale i Montpensier byli onegdaj wieczorem na przedstawieniu "Don Juan'; w teatrze ułoskim a teatr cały tak przepełnio - ny, że nawet sama myśl wybuchnięcia pożaru ppdgzas reprezentacyi już nas dreszczem przejmuje.

Anglia.

Z L o n d y n u, dnia 12. Stycznia.

D ziennik M o r n i n g - C h r o n i c i e otrzymał następującą ze Stambułu wiadomość, datowaną 17. Grgdnia: "Sułtan potwierdził syna zmarłego Beja Tunetańekiego, jako następcę po ojcu, i dla tego K.ontf · Admirał Osman wypłynie na fregacie dla doręczenia insygniów i rozmaitych darów, dla nowego Bela od Sułtana przeznaczonych. Wczora) krążyły wieści o zmianie Mmistrów, co równie tu jak i tam zyskało wiarę. Spodziewano się, iź Halil Basza zostanie Wielkim Wezyrem, a Said Basza Seraskierem. Wszakże domniemanie to nie ma żadnej zasady, jakkolwiek zdaje się, ze po Bairamie nastąpi wiele zmian w adminietracyi, że nadto Said Bas«a postrada swój urząd." W 0« stattlich dniach angielscy i francuzcy kupcy odbyli kilka zgromadzeń w zamiarze naradzenia się oraz obmyślenia środków, aby zapobiedź wielkim przesileniom w tutejszych kursach wexlowych, przez które od lat kiiku wielce handel w Turczech ucierpiał." Niemcy.

Z H a n o w e r u, dnia 11; Stycznia, Król postanowieniem swojem z dnia J. Stycznia zwołał Siany królestwa Hanowerskiego na dzień SC. Lutego r. b. Afryka.

Z Bony, dnia 8- Grudnia.

Od zdobycia Algieru nigdy tak jak teraz nie było przyjaznej pory do zakładania tu osad wielkich. Od zawarcia pokoju z Abdel Kaderem, wojownicze i nad inne mniej żyzne prowincye, Oran i Tiiteri, przestały juź być ciężarem i kłopotem dla Francyi. Garnizon złożony z 1000 ludzi, jest teraz dostatecznym w Oran i Mostaganem, kiedy tym czasem wielkie otworzyło się pole do przedsięwzięć handlowych dla Europejczyków, juźto przez zabezpieczenie komrnunikacyi wgł"'b kraju, już też przez połączenie pod jedno berło najoiespokojnifjszych pokoleń. Nigdy Rząd francuzki nie mógł szczerze myśleć o kulturze skalistych okolic Oranu, jak również o uprawie w Mostaganem, gdzie, jakkolwiek okolica bardzo żyzna, port wszelako jest najniedogoduiejszy, a zimową nawet porą wcale dla okrętów niedostępny. Tylko handel przedstawia niejakie wtych prowincyacb widoki z powodu blizkości Marokko , oraz przybywania wielkich karawan zgłębi Afryki. Wszakże osadnicy z doświadczeń swoich korzystać tylko mogą w wschodniej części Algieru, daleko od innych źyzniejszej i spokojniejszej. Wszelka wątpliwość co do kolonixacyi usuniętą juź została przez zamieszkanie tamże kilku tysięcy osadników. Prowincya zwana Thos, w części przynajmniej jest uprawioną, gdy tym czasem stan hiszpańskich ogrodników zMinorki, plantatorów drzewa oliwnego z Prowancyi, jak niemniej rolników niemieckich, coraz bardziej zakwita. Zakłady uprawienia ziemi Panów: Mercier, Suchet, Tonnac, Malbosse i wiele innych naderpomyślne rokują już nadal wypadki. Wątpić nie nałeźy, iź liczba plantatorów, oraz osadników stopniowo powiększać się będzie, skoro wojsko francuzki t zajmie Belidę, ten kraj Afryki Północnej. Posiadanie Belidy zastrzeżone zostało przez traktat zawarty z Abdel Kaderern, wszakże fanatyczne pokolenia Kabylów, zamieszkujących pasmo gór położone za miastem, nie chcą wcale dozwolić na zajmowanie ziemi przez osadników frazcuzkich, i równie mało zważają na ich groźby, jak na rozkazy AbdelKadera. Zająć więc Bdidę bez krwi rozlewu niepodobna. Wszelako Generał Damremont, jak niemniej Minister wojny, unikali zawsze walki, dopóki los Konetantyny rozstrzygnięty nie został. Dziś dłużej zwlekać niepodobna. Już od lat wielu niektórzy spekulanci francuzcy ponabywali domy i ogrody od tamecznych Maurów, i ciągle im znaczne uiszczają summy. Od zajęcia pomienionego miasta, zależy nieodłącznie posiadanie najpiękniejszej części równin Metidecha. Zdaje się, iź od ostatniego zwycięztwa Francuzów Rząd francuzki zajmuje się najgłówniej Konstantyna, mając obszerne względem tej prowincyi widoki; kiedy tym czasem zwrócił uwagę z prowincyi Algie« ru, przedstawiającej dla władzy francuzkiej eczupłe tylko granice prowincyj Thos, Sahel i części płaszczyzn Metidscha pomiędzy Chiffa i Ha miss położonych. Reghaia, osada P. Mercier, znajduje się juź w granicach Abdel Kadera. Wszakże obszfrne i żyzne posiadłości, rozciągające się od Bona aź do Konetantyny, w odległości 40 godzin drogi, przedstawiają nader pomyślne widoki, dla przedsiębierczycb plantatorów. Ze skazówki tej powinniby korzystać znakomitsi kapitaliści we Francyi, Wielka, piękna płaszczyzna w pobliżu Bony, oblana rzekami Seybuse, Matragg i Buschirnach, leży zupełnie odłogiem. Nie posiadają tam Europe jczykowie żadnych osad, a nawet pokolenia Arabów znajdują się tam w nader ograniczonej liczbie. Płaszczyzna ta za czasów Ś .Augustyna, wówczas, kiedy jeszcze miasto Hipp o w pomyślnym znajdowało się etanie, pokryta była polami obsianemi i włościami. Później, kiedy nawet Hippo zamieniło się w,ruiny, a władza Rzymian znikła, kiedy cywilizacya i chrześciaństwo, za zbliżeniem się hord barbarzyńskich, ze Wschodu ciągnących, przygasły; wówczas płaszczyzna lana nowo zdziczała, i bagnami się napełniła, jak to w każdym nieuprawnym wydarza się kraju; tak było i w dawnej Germanii, kiedy Juliusz GezarGierman zawojował. Przecież Arabowie umieli juź korzystać z niezmiernie obszernych płaszczyzn Bony. Liczne pokolenia osiadły tam; każda oaza zaludniała się, a liczne trzody bydła o a od tychże pokoleń znaczną daninę. Kiedy źyd Busnac wysłany został do Achrnet Beja jako pośrednik, ouatniern pytaniem Beja było: Kto. zamieszkuje teraz płaszczyzny Bony? Na odpowiedz Busnaca, że tara przebywają tylko po kolenia Beni Urecbi, Rhareeast-Merdaes, a największa część leży odłogiem, zawołał Achrnet pełen podzi wienia: »Dlaczegóż żądają Francuzi po mnie moich ekał i pustyń, kiedy najpiękniejszej części mego Bejliku zająć nie chcąAF" JB r a z y l i a.

Ciazeta wychodząca w Bremen zawiera następujący wyciąg z listu z Bahia, datowanego Ii. Listopada: Wkrótce udam się do Rio-Janeiro na statku tamie odchodzącym, i sądzę,. ii niebawem wielu znajdę naśladownikow. Bahia nie należy już więcej do państwa. Brazylijskiego} to czego eię dawno spodziewano, spełniło się w zeezlym.tygodniu. We wtorek dnia 7. b. m. wolsko powstało, władze zniesiono i przymuszono je do schronienia się na okrętach wojennych.. O godzinie lszel z połu. dnia, lud w Bahia ogłosił niezawisłość kraju; przywódcy zaś rozruchu posłuszni są dotąd rozkazom niejakiego Caneiro Rego" handlarza bydła; przybrał on charakter Prezesa, którego sekretarzem jest Sabino. stawny zbrodniarz, któly już niejedno dokonał morderstwo. Trwoga panuje w każdym domu; wiele znakomitych rodzin opuściło miasto, szukając schronienia w okolicy. N asze osobiste bezpieczeństwo nie jest jeszcze dotąd zagroźonem, albowiem fregata "Samarang" znajduje się tu dla noszej obrony, a ponieważ dn, 7. wysłano okręt do Rio z wiadomością o tern co zaszło, możemy więc w trzy tygodnie spodziewać się prZ> bycia, okrętów aRio.. Tr.ud«o. dotąd przewidzieć" jaki obrót weźmie nadal teraźniejszy sian rzeczy. Obecnie nie uczyniono żadnego odporu, zwłaeza iż skarb napełniony, podaje spo eobność powstańcom do. utrzymania swej władzy dopóki tylko starczyć będzie na żołd dla żołnierzy.. Cała. własność nasza znajduje się na pokładzie okrętu" Samarang" i innych okrętów. Nader ubolewać należy nad tymi, którzy na lądzie pozostać zmuszeni byli, jak również nad tymi, którym się od mieszkańców należy, około 50,000 funtów szterlingow.. Nikt nie myśli. 0< uiszczeniu się 2 długu korzystając 2zamieszania, przez co wielkie wynikną,stiaty.

Trudno określić wszystkie nadużycia rozkiełznanego ludu, który z bronią w ręku nie zna granic. Jedynie okręty, brazylijskie zachowa* ly wierność; Odpływając wycierpiały mocny ogień przeciw nim wymierzony, z bateryi przy ujściu Bey. Prezes i komendant wojskowy, Luiz da łrsnca, znajdują się na pokładzie. Mówią, ie oni zamierzają podnjeffi kontr-rewolucyą. Nie wiemy jeszcze, jakie wrażenie wypadki te zrobiły w głębi kraju. Wszakże obecny stan- rzeczy potrwać długo nie może, gdyż Prezes powstańców Rego jest to człowiek zupełnie ograniczony, a sekretarz Sabino zbrodniarz. Pospólstwo brazylijskie wielkie ma uszanowanie dla okrętu "Samarang, " znajdującego się naprzeciwko, twierdzy Mar. Jedynie głód i nędza zmusićby je mogły do rzucenia się na własność angielską. Kura papierów i pieniecizy giełdy Berlirisk tej

Dnia 23. Stycznia 1838

Obligi długa państwa .

PI. ang. obligacye 1830. .

Obligi premiow handlu moisk Obligi Kurmarchii z bież. kup Obligi tymcz. N owej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblagskie dito » Gdańskie dito w T.

Zachodnio - Pr. 'listy zastawne Listy zast» W. X. Poznańskiego Ws<hodnio- Pr ,listy zastawne Pomorskie dito dito dito Kur- i Nowomarch. dito dito dito dito Szląskie dito ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- i No

Sto

Psapr. kurant

papie-1 gotoprb. 4

103 1 102£ 103 1024 641 64 103? 1021 102J I02j 4 4 ' 1031 4 4

L4 1021 102i 4 105 4 101* 101ł 4 101 34 994 98* 4 1001 3t 99 j 4 107e _ 215* '2Ę 18« 131 III 1 3 « « ń 3 4 zboża- na. pruską miarę i wagę w Poznaniu. Dnia. 17. Stycznia 1838.

N owe d u k a t y . . . . . . .

Frydrychsdorjr . ». .

Inne monety złote po 5 talarów.

Ceny

Wyszczególnienie gatunku« .

Pszenica « e , Zyto.

Jęczmień Owies 1- 3I3rK3 · · « . * · · · Groch Ziemiaki Masła garniec, czyli S funt» pruskich ,. . Siana cernar ił l t o ff.

Słomy kopa ił i200 ff. .

Spirytusu beczka.

; od 00 Tal. sgr. fen. Tal. sgr. fen.

I 2 6 1 C ra 18 - - 25 - - -- . 27 6 I 8 - - 1 ro 1 - 25 - - 3 20 - 6 15 - - ib 24 *9 26

Lo a -