p

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1838.04.07 Nr83

ZNAŃSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W Dębem i Spółki. - Redaktor: A. WannowsM

]I # 8 3 . - W Sobotę dnia 7. Kwietnia 1838.

Wiadolllości zagraniczne.

p o ł SKa. Z nad granicy polskiej, d. 25. Marca, N a wielkim placu przed zamkiem Cesarskim w Kaliszu, niedaleko od kościoła św, Józefa, przyszłego lata na cześć ś,. p. Cesarza Alexandra pomnik raa być wystawiony, który uwieczni pamiątkę zjazdu Monarchy tego w Kaliszu z Królem Fryderykiem Wilhelmem Pruskim, w skutek którego oba te mocarstwa dla skruszenia potęgi Napoleona, dn. 88. Lutego r, 1813 sprzymierzę zawarły. Słychać, ie pomnik ten, już wykończony, arcydziełem w swoim rodzaju i już podobno przeznaczono korpus armii, mający przy poświęceniu onego być przytomnym. Podobnie i Cesarz Mikołaj, w podróży swojej do Berlina, albo wracając ztamtąd, uroczystość tę obecnością swoją uświetnić raczy. F 2 a n c y a.

Z Paryża, dnia 26. Marca.

N a mocy postanowienia królewskiego z dnia wczorajszego, dotychczasowy Poseł nas? w Madrycie, Hr, Septimus - Latour - Mauhourg, w miejsce zmarłego brata swego Posłem w Rzymie, zaś Par Francyi Xiąźę Fćsensac Posłem w Madrycie mianowany został. W piśmie 2 Logrono z dn. 17. m. b, czytamy: "Generał Halen przedsięwziąwszy a Via

ny rozpoznanIe, karolistów którzy się do miasta byli zbliżyli'" znowu odparł. Generał Espartero , dowiedziawszy się, ie Guergue w 6000 wojska ku Mendawii dąży, udał się do Lodozy, podczas kiedy Van Halen ku brodom Mendawii i S1. Martin śpieszy, aby tam karoftstów wyprzedzić. Generał Bibero manewruje naprzeciw Hijar, aby Cabrerę, zagrażającego, jak się zdaj e, Saragossie, na wodzy utrzymać. Leon - el - Conde zbhiył się ku Ebro, aby na poruszenia Cabanerosa uważać.

Don Carlos ciągle leszcze odbiera z Francyi żywność, amunicyą, nawet i konie, przez co Espartero spowodowanym został do wydania rozkazu Generałowi Alaix, aby granic za po« mocą wielu mniejszych oddziałów wojsk ściślej strzegł. Od kilku dni rozwija Espartero nadzwyczajną czynność; proklarnacya jego zdaje się być pierwszą przepowiednią większej . .. " z Jego strony energII. Z Bajonny pisza z d. 21. rJI. b, : "Nowa wyprawa karolistowska z doiiny Mena w głąb kraju wyruszyła,. składa się z % batalionów i 300 koni. Tę przez Hr. Negri dowodzona, expedycya na prawem skrzydle Castor Andechaga, a na lewem Brygadyer Poni posiłkować mają. Krystyniści pod rozkazami Latra i Castanedy na próżno usiłowali wstrzymać tę wyprawę, a stosownie do ostatnich wiadomości doszła ona już ai do Soncilio (miedzy Vii. przez Ebro przeprawi, czy też do Kastylii albo Asturyi wtargnie." Z dnia 27. Marca.

Wczoraj zrana za rozkazem Sędziego Inetrukcyjnego Legonidec przyaresztowano tu Hrabinq 6ecqueville i zawieziono ją w jej własnym pojeździe w touarzystwie dwóch agentów, do Prefektury policyi. O przyczynach tego ujęcia nie mamy żadnych wiadomości. Rząd ogłasza dzisiaj następująca, telegraficzną depeszę z Bajonne z dn. 26, m. b.: «Na mocy dekretu z dnia 19, m. b. Generał Latre W miejsce Generała Caratali, który dymissyą wziął, Ministrem wojny mianowany został, Dywizya Pardinasa dn. ig. do Madrytu przy.

była. Garcia stał wówczas w AIjofoin. Wyprawę karolistowską, znajdującą się w pobliżu Palencyi, Generałowie Lalre i Buerens ścigają." (Aljofoin jest małem miasteczkiem ku południowi niedaleko od Toledy leżącem.) Pismo z nad granicy nawarskiej Z dnia 22, m. b. wyraża: "GeneraI Eguja odzyskawszy zdrowie, został wolnością obdarzony. Dnia *7go udał się do Eetelli do Don Carlosa, który mu znowu dowództwo armii w Biskai powierzył. Podobnie i Generałów Elio i Zariategui na wolność puszczono; udają się też do Estelli, aby tam przyjąć rozkazy Don Carlosa.

Karoliści założyli gościniec aż do Z unigi, aby działa ciężkie do Viany oprowadzić. Za rozkazem Oon Carlosa działa te d, 16. do Estelli .. " prZYWIeZIono. Piszą z Bajonny z dn. 23. Marcaf »Wojska karolistowskie nową, do Asturyi przeznaczoną wyprawę składające, w bliskości Soncilli, gdzie przez Ebro się przeprawiły, "założone przy moście fortyfikacye bagnetem zdobyły i krystynistów zupełnie poraziły. Central Guergue, po uskutecznieniu przeprawy przez Ebro, powrócił do głównej kwatery Don Carlosa." Codziennik obejmuje pismo z S1. Jean Pied de Port, w którem.donoszą, ie Cabanero w aooo ludzi do Kastylii wtargnął i w kierunku ku Siguenzy dalej się posuwa. »Podobną do prawdy (wyraża wspomniona gazeta), iż jest zamiarem Cabanery' , zająć trakt główny z Madrytu do Saragossy wiodący, a lak stolicy samej zagrażać. To tern bardziej na wiarę zasługuje, ponieważ Cabrera wzmocnienia dla Cabanery wyprawił, które posunąwszy się aż do Torrecilli zajęcie Siguenzy ułatwią. Madrytowi więc 'równocześnie trzy wyprawy z trzech różnych stron zagrażają, a Espartero nie jest w etanie przybycia w pomoc stolicy, kiedy go 20,000 wojeka, zagrażającego przeprawą przez Ebro, i Cabrera, który podobnieq34jak Cabanero do Saragossy wpaśdź" zamIerza, na wodzy trzymają." Z dnia 28. Marca.

Pan Emil Girardin, przeciw któremu wytoczony był proces, zajmujący wielce całą publiczność, z przyczyny domniemanego o szu» kaństwaj, w skuiekaczego sam z Izby Deputowanych wystąpił, został dzisiajlwyrokiem są« dowym za zupełnie niewinnego Hrrrarry. Sąd i tych, co razem z nim byli oskarżeni, P P . Kleemann i Boutony, uwolnił a powód, Pa)); Dutertre-Dana, skazany został na zapłacenie kosztów.

A n g l i e.

Z L o n d y n u, dnia 27, Marca.

S tan dard powiada, że Lord Glenelg w Izbie wyższej i Lordowie J. Riissel i Howick w Izbie niźs?ej zamyślają uczynić wniosek, w skutek którego Kanada ma być w podobny sposób, jak w Rossyi wybrzeża Dniepru i jeziora Lemanu wojskowo obsadzone; cbcą al. bowiem wszystkim pensyonowanym podoficerom i żołnierzom, pragnącym tamże oseść, jako leż żołnierzom życzącym sobie tamże po. zostać po ukończeniu czasu służby, nadać bezpłatnie.grunta. Spodziewają się, że plan równie pomyślnie się uda jak w Rossyi. Pierwsza dywizya grenadyerów gwardyi, przeznaczona do Kanady, wyruszyła ztąd wczoraj rano, druga dywizya dziś, pierwsza coldstreamskiej gwardyi jutro, a druga w cswartek za nią wyruszą. Idą one do Winchesieru i na przyszły tydzień udadzą się pod rozkazami Sir J. Macdonella pod żagle. Wczoraj rano mieli także dragoni z królewskiej gwardyi i w kilka dni później siódmy pułk huzarów z Dublina do Corku wyruszyć, i ztamtąd do <;juebeku popłynąć. Cała siła zbrojna angielska składać się będzie z 10,600 piechoty, 500 jazdy i znacznej brygady artylleryi z działami polowtmi, haub cami i kongrewskiemi racami. Jeżeliby za przybyciem Lorda Durhama siła ta nie była dostateczną do poskromienia niechętnych i utrzymania spokojoości, wyślą z Anglii jeszcze znaczne posiłki, ponieważ rząd postanowił niczego nie szczędzić, coby plany Lorda Durhama skutecznie, poprzeć mogło. Statek przewozowy "Anglia", który w sobotę do L'verpoolu zawinął, przywiózł gazety z Nowego- Yorku z d. 3. Marca. Są one pełne sprzecznych pogłosek z n a d granicy kanadyj ski ej; tyle tylko można z nich 2 pewnością sądzić, że ogół ludności amerykańskiej nie sprzyja bynajmniej Anglii i wszelkiemi sposobami taR nazwanych pa« tryotów wspiera. Ci tedy, rozpłoszeni na jednem miejscu przez władze amerykańskie, wiada na to: "Takowe położenie rzeczy ohydza tytko władze amerykańskie, lecz dla Kanady niebezpiecznem się stać nie może, gdy mieszkańcy są gotowi odeprzeć każdą napaść nieprawną hufców Rensselaera i Sutherlanda. W prowineyalnym parlamencie wyższej Kanady przyszło przy sposobności obrad, na których zniszczenie statka parqwego "Caroline" pochwalono, do żywych sporów względem postępowania Amerykanów. Pan Sheerwood popierał uchwały i sądził, że ani na chwilę nie należy się ociągać z wyznaniem prawdy, jakiekolwiekby to skutki za sobą po« ciągnąć mogło. Co się twierdzenia dotyczy, jakoby Amerykanie zrobili wycieczkę do Kanady, wszystkim wiadomo, źe cała granic.a amerykańska, od Detroit do Plaltsburga, znaJduje się, albo się przynajmniej znajdowała w etanie wojennym. Mówca, Pan Macnab, powiedział, źe się nie należy dać temu zaślepić, gdy Amerykanie w swoich dziennikach urzędowych ciągle zapewniają, jak mocno ich utrzymanie neutralności obchodzi, ponieważ jeet przekonany, źe wszystkie te artykuły wypłynęły z pióra Mackenziego, który zostaje w związkach z władzami ainerykańskierni i tymże powiada, co pisać mają, "Wiadomo wszystkim, rzekł, i każde dziecko czytać umiejące wie, źe Amerykanie bez przyczyny do naszej osady wpadli; również jest wiadomo, źe obywatel amerykański, mianujący się Generałem Reneeelaereni i hetmaniący wojsku zaczepnemu, teraz w jednym domu i jak najpoufalej żyje B Generałem Scottem, wysłanym nad granicę dla położenia tamy rozbójniczemu i nieprzyjacielskiemu postępowaniu Arntry kanów. A przecież rozprawiają o niepodobieństwie wstrzymania obywateli od podobnych zamiarów. Czyiiź zechcą twierdzić, źe władzom na dostatecznej zbywa sile? Wtedy niech także poniosą wszystkie skutki i będą odpowiedzialnymi za wszystkie przez nich zrządzone nieszczęścia. Znajdowali się oni w tak dokładnym stanie. wojennym przeciw prowincyi, jak tylko lud jaki życzyć sobie może i mam nadzieję, źe to wyraźnie i bez odwł ki wyrzeczone będzie, aby widzieli i przekonali się, źe postępowanie ich oceniać potrafimy, i źe nimi gardzimy i brzydzimy ich się. Co do mnie, wspomnę tylko jeden przykład dwuznaczności 2 strony sławnego Generała Arculariusa. Znakomity ten mąż spotkał oddział jeden rekrutów, prowadzących armatę przeznaczona, dla wojska na Navy-Island, i na zapytanie, dofcądby ją prowadzono, otrzymał tę śmiechu godną odpowiedź: "O! tylko do Łączek strzelać chcemy." Na tera przestałurzędnik- publiczny i wolno ich puścił.** Pan G o wa n przeczytał następnie kilka miejsc z listu, pisanego przez jednego teraz w N owym Yorku będącego członka parlamen. tu prowincyalnego wyższej Kana y, w kt?r wyrażono: "Generał Scott zoetaJe w prZYJaznI z uzbrojonymi na Navy - Island i rad im dodaje; wojna będzie skutkiem tego." Pan Gowan dodał: "Tu mamy powagę jednego człon« ka tej Izby, źe obywatele amerykańscy nie tylko buntowników zachęcają, ale icb istotnie wspierają. Kapitan Dunlap chciał, aby po przyjęciu uchwał zaraz egzemplarz jeden tychźe do Gubernatora N owego-Yorku posłano, żeby się z niego zbudował. Winszował zr sztą krajowi, ź e najbieglejszy oficer w służbIe JN. Pani na czele rządu stoi; pod jego przewodem pójdą Kanadyjczykowie do boju w nadaiei pewnego zwycięztwa. (Słuchajcie!) Mówca Macnab oświadczył, źe zupełnie jest przekonany, iz każdy szanowny członek, edyby na jego miejscu był głównodowodzącym Generałem, pod względem zabrania statka "Caroline" podobnie sobie był postąpił, i źe zarazem sądzi, iż czyn takowy kraj od dalszych napadów zabezpieczy.« Montrealski Herai d z dnia aogo daje do zrozumienia, źe w Gran Brule rozruchy panują, i że na pra. wosc łrancuzkich mieszkańców Kanady bynajmniej liczyć nie można. "Najmniejszem uka. ramem, powiada ten dziennik, dla w więzieniu będących buntowników, jest wyprowadzenie tychże do odległych krajów wschodnich.» W więz,eniach znajduje się około OO OS,ó?: Na zapytanie pewnego oficera, czyby SIę SpUSCIC można na powtarzane tylokrotnie od czasu bitwy pod b1. Charles zapewniania o prawym sposobie myślenia ludności francuzkiej, miał pleban jednej kanadyjskiej parafii pod Vaudreuil odpowiedzieć: Panie, serce się nigdy nie zmiem a" - W.Ouebeksfcirn Morning Heraldzie czytamy: "Odtzwa Lorda Gosforda przeznacza na dzień 2.6. Lutego powszechne uroczyste modły dziękczynne w niższej Kanadzie za błogą spakojność, jaką się cieszymy, a jednak bramy Quebeku codziennie o eodzinie 8 mej wieczorem zamykają; wojsko wyprąwiają w te części kraju, gdzie zwykle wojsko rugdyAnie stało, a w najiudniejszych okręgach niższej Kanady ogłoszono prawo wojenne. jeżylibyśmy, aby fi o d i dziękczynienia odłożono aż do chwili, w której je rzeczywiście złożyć będziemy mogli." Rosprawy tak długo toczące się w Izbach parlamentu francuzkiego o pensyi dla Generałowej Damremont, w których Izby te dały przykład szczególnej oszczędności, były powodem jednemu dziennikowi angielskiemu do Brytania udzieliła swym zasłużonym dowodźcom i ich rodzinom. "Od czasu panowania Jerzego 1[" trzej naczelni wodzowie polegli na placu boju: Wolfe, podQuebek, Sir John Moore pod Corogna i Sir Ralph Abercromby w Egipcie, podczas napadu Menou na obóz. angielski. Wolfe i Moore byli bezżenai, ale Sir R. Abercromby zostawił po sobie wdowę, i tej dano tytuł baronowej, mianowano parową Anglii z pensyą 1,000 funt. ezterl. (50,00g fran.

kdw). Admirał Nelson otrzymał po bitwie pod Santa Cruz pensyą 1,000 funt. szt. a po bitwie pod Abukir pensyą 2,000 funt. szt, przechodzącą na jego dwóch potomków. Kompanija Wschodnio · Indyjska ofiarowała mu w darze 10,000 funt. ezterl. (350,000 franków.) Nakoniec, po bitwie pod Trafalgar, gdzie ren morski Napoleon został zabity, Anglia zwraca ewą szczodrobliwość ku rodzinie dostojnego nieboszczyka. Parlament uchwala dla każdej z dwóch sióstr jego po 10,QOOfunt, szt. Jego brat starszy, duchowny, mianowany Parem z tytułem Hrabi Nelson, Vice-Hrabi Trafalgar, otrzymuje pensyą 6,000 funt. szt, a )ednorazowie, na zakupienie dóbr, sumrnę 100,000 funt, szt. (a.500,000 fr) Ale ze wszy.

Btkich Genetalow angielskich, ten, któremu wojny najwięcej przyniosły zysku, jest bez wątpienia Xią£ę Wellington. Po batalii pod Talavera, Xią£ę, naówczas jeszcze Sir Arthur W ellesley, otrzymał pensyą 2,000 funt, szterl.

i wyniesiony został na parostwo z tytułem ViceHrabi Wellington. Zdobycie Ciudat Rodjigo przyniosło mu tytuł Hrabi i parlament uchwalił dlań pensyi dodatkowel a.ooo funt. szt. Po chwilowem zajęciu Madrytu, otrzymał, tytuł Margrabi i podarek od ico.OOO funt. ezterl.

uchwalony przez obie Izby. Po zawarciu pokoju w r. 1814 odebrał tytuł Xiecia (Duke), nowy podarek od 300,000 funt. (7,500,000 franków) i powiększenie pensyi rocznej do 17,000 funt, (425,000 fr.) Nakoniec za bitwę pod Waterloo parlament wyznaczył mu 200,000 funt. (5,@00,000 franków) i nadał mu nadto dobra Strathfieldsay, oszacowane na 500,000 funt. (11,500,000 franków). I tak Anglia dała X ę<;iu Wellington pensyą dożywotnią 425,000 fI.

i ogromną summę 27,500.000 franków, nie.lecząc mnóstwa godności i tytułów tak kraj 0« wych jak obcych, które towarzyszyły tym wspaniałym nagrodom. We Francyi chodziło o nadanie wdowie poległego wodza 10,000 fr. peneyi i tę Izby zredukowały do 6,000 fr.!" fi o l a n d y a. Listy z Hagi i gazety potwierdzają pocieszającą dla wszystkich wiadomość, że Król Wilhelm postanowił podpisać i przyjąć 24 artykułów Łonferencyi londyńskiej, i 5e poeta; nowienie to udzielone już zostało pięciu wielkim mocarstwom, które konferencja londyńska reprezentowała. Król Wilhelm gotów jest przystąpić do traktatu bez żadnego zastrzeże« nia i warunku, jeżeli i Belgia tak go przyjmie. W urzędowych i ministeryalnych dziennikach holenderskich nie masz wprawdzie potwierdzenia powyższej wiadomości, tylko gazety nie ministeryalne mówią C !em postanowieniu rządu, za co mu podziękowanie i życzenia składają. Prócz tego umieściły znany jUi trak« tat, pod dniem 15. Października 1831 r. w Lon« dynie przez posłów: rossyjskiego,ausiryackiego, francuzkiego, angielskiego i pruskiego podpjsa« ny i z 24 artyk. złożony, w których niepodległość Królestwa Belgijskiego uznaną została, i które mocarstwa ułożyły za podstawę do traktatu pomiędzy Holandyą i Belgią zawrzeć się mającego. Do tych 24 artykułów dodano jeszcze w miesiąc potem (15. Lietopada) 3 artykuły, które nie tylko przez owe 5 mocarstw, ale także przez P. Van de Weyer, Posła belgijskiego w imieniu Belgii są podpisane, a które brzmią następnie: Art 25. Wielkie Mocarstwa zaręczają Królowi Belgów za wykonanie 24 artyku.lów. Art. 26, W skutek tego stanąć ma pokój i przyjaźń pomiędzy Królem Belgów z jednej, a 5ciu mocarstwami z drugiej strony. Art. 27. Ratyfikacye nastąpić mają najpóżoiej w przeciągu 2ch miesięcy. W takim stanie pozostała rzecz aż dotąd.

Układy z Holandyą rozbiły się po czyści o sprawę Luxemburga. Rząd holenderski miał agnatom domu Nassauskiego i Sejmowi Związku Niecieckiego uczynić pewne udzielenia, które domyślać się każą niebawem załatwienia sprawy Luxemburgu. Spodziewać się należy, że kiedy Król Holenderski oświadczył już ze swej strony gotowość zakończenia, od 7 lat w zawieszeniu będącej sprawy, i Belgia także nowych nie będzie stawiać trudności, ani żądać zmiany 24 ariykułów, a tym sposobem okaże, iż i, jej wiele zależy na przywróceniu pokoju. Ze .dotychczas postanowienie rządu holenderskiego nie zostało urzędownie ogłoszone, nie powinno to nikogo zadziwiać; albowiem według dyplomatycznej etykiety, ogłoszenia podobne nie wprzód powinny nastąpić, aż Dwory sprzymierzone będą o nich zawiadomioneA u s t 2 Y o.

Cesarz J mość przestał N. Kanclereowi, Hr.

Mittrowskiemu, następujące własnoręczne pismo: »Kochany Hrabio Mittrowski! Nieograniczone nieszczęście, jakie zrządził wylew Dunaju w mojem Królestwie, Węgierskiem, a szczególniej w Budzie i Peszcie, spowodo tychmiast we wszystkich krajach Monarchii Ausirvackiej zarządzili zbieranie dobroczyn - nych składek na wsparcie tylu, w największą nędzę popadłych mieszkańców dwóch miast sąsiedzkich i ich okolic, a wpłynione składki jak najprędziej mojej Węgierskiej Nadwornej Kancellaryi przesyłali, celem użycia ich na cel przeznaczony. Znana dobroczynność poddanych moich nie dozwala mi powątpiewać, i£ nieszczęśliwym braciom swoim w Węgrzech, szczodrze i ochoczo pomoc przyniosą, i do zmniejszenia nędzy sięprzyczynią.- Wiedeń, dn. ao. Marca 1838 r, - (pod p.) Ferdynand." W twierdzy miasta Budy pomieszczono już 10.000 bez przytułku zostających osób. Z 600 domów w Granie pozostało tylko 5, w których mieszkać można. Wszyscy ci, którzy właśnie w teatrze byli, kiedy wielki nastąpił wylew rzeki, musieli tam siedzieć przez 36 godzin, zanim ich ztaiBląd ccsiićmoina było. Włochy, Z Medyolanu, dnia 18. Marca, (Gaz. Powsz.) - Przedmiotem naszych zwy.

czajnych rozmów są uroczystości koronacyi, która się w pierwszej połowie Września odbędzie. Przygotowania do niej są jak najwspanialsze iN. Cesarz miał na ten cel przeszło 4 miliony złotych reńskich przeznaczyć.

G r e c y e.

Z A t e n, dnia 14. Marca.

Sprawa o malieństwach mieszanych także i u nas, mianowicie w nowszych czasach wielce umysły zatrudnia. Lecz przyczyną niezgody nie jest tu bynajmniej ksiądz pojedynczy, ale owszem cały święty Synod, który całkiem zakazał duchowieństwu swemu dawania ślubów małżeństwom mieszanym, t, j. z katolikami i wyznawcami innych wyznań chrzeiciańskich, nawet i w tym przypadku, gdyby różnowierca przyrzekł, że wszystkie dzieci w prawowiernej religii wychowane będą. Nietolerancya takowa tern bardziej zastanawia, gdy się z samymi Grekami w innych chrzęściańskich państwach pod względem religijnym całkiem inaczej obchodzą i gdy takowy system nietojerancyi nawet pod względem politycznym na niezamożną w ludność Grecyą szkodliwy wpływ wywiera. Zresztą głoszą w publiczności, że teraźniejszy Minister spraw duchownych i religijnych, Pan Glarakis, niedogodności takowej zapobiedz postanowił. Egipt.

W Alexandryi łamią sobie nad tem głowę, zkąd pochodzi widoczne od niejakiego czasu polepszenie się stanu finansów Baszy Egiptu, bo cały świat wie, że skarb zupełnie był wycieńczony, a dochód ze sprzedaży ostatniego

zbioru bawełny był o wiele mniejszy od przeszłoletnich. Ile wiadomo> nie zaciągnął żadnej pożyczki, a jednak ma fundusze na swoje ogromne wydatki. Niektóre osoby utrzymują, że ma drugi skarb na odwodzie; inni zaś twierdzą, że potajemnie wspierany jest przez pewne obce mocarstwo. Jakkolwiekbądź, ustał już teraz brak pieniędzy, który przed kilku tygodniami był jeszcze tak wielki, iż służba publiczna była przez to zatamowaną. Stany zjednoczone północnej Ameryki.

W piśmie jednem z Filadelfii z dn. 28. Lutego wyrażono: Ogólnym przedmiotem rozmów jest obecnie przełożony kongreesowi bil neutralności, jako też położenie Kanady i granicy. Wedle wiadomości z nad jezior Erie i Michigan zgromadziły się dwa znaczne korpusy patryotów pod Sandusky i w okolicy Detroit. Sąto po większej części rzemieślnicy z Stanów Zjednoczonych i dla tego zamiar ich wkroczenia do osady zaprzyjaźnionego państwa nie da się na żaden sposób usprawiedliwić. Powiadają oni wprawdzie, że tylko za wolność walczyć pragną, ale głównym w tej mierze bodźcem jest niezawodnie obietnica wodza, że każdy z nich otrzyma w wyższej Kanadzie 300 mórg roli i too dolarów. Jeżeli wkroczenie swoje o jeden lub dwa dni opóźnią, sprawa ich niezawodnie upadnie, bo wtedy całą granicę otoczą bagnety angielkie. Jasnąjest także rzeczą, że większa część ludności, około 400,000 dusz, rodu angielskiego, bynajmniej rewolucyi nie sprzyja. W Kanadzie przeciwnie, zamieszkanej po większej części przez Francuzów, mianowicie w obwodzie montrealskim, pragną wprawdzie zmiany, ale nie całkowitej rewolucyi, popieranej pizezeamych zagorzalców. Zaprzeczać jednak nie moina, że francuzcy mieszkańcy w niższej Kanadzie bardzo są oburzeni przeciw władzom angielskim w skutek wojny domowej i klęsk poniesionych pod St. Charles i St. Eustachę, i powiadają, że wiele rodzin francuzkich wyniosło się z Montrealu. Także w Vermontcie miano znaczną ilość broni zakupić i za granicę przeprowadzić. Jakkolwiek bądź, spiesznie im działać należy, bo wojsko z Europy co chwila w Halifaxie spodziewane. Nawet ogólne powstanie całej prowincyi zdołałaby Anglia w krótkim czasie przytłumić i porządek dawny przywrócić. Głoszą, że w kraju Maine przyszło do bitwy między wojskiem angitIskiem i amerykańskiem. O zbieraniu się rokoszan pod Sandusky i w Michiganie zawiadomiono nawet kongres w Washingtonie. Rząd wysłał zaraz tamże wojsko dla rozproszenia rokoszan i utrzymania neutralności państwa. Patryoci jednak dobyli się znowu do i broń zabrali. Wątpią bardzo, czy ruchy te nad granicą wstrzymać zdołają, gdy bardzo mało wojska tam się znajduje. Gubernator michigański wniósł do r/.ądu o pomoc, bo nie może neutralności utrzymać, Ale rząd ma w tejmierze ręce związane, ponieważ kongres naradza się obecnie nad bilem neutralności.

*wi <vwirvwiivw»

ROZlllaite wiadolllości.

Przepowiedzen ie zmian powietrza.

- Mister Murphy w Anglii zwraca leraz swoim kalendarzem, mającym znaczny odbyt, wielką uwagę na siebie. Od czasu jak się pokazało, ie tegoroczna ostra zima, przeplatana rozmai» temi łagodnemi peryjodami w Anglii, była dokładnie przez Pana Mister Murphy na każdy dzień zapowiedziana, rozprzedano 20,000 egzemplarzy tego kalendaria w krótkim czasie. Podobnie jak zmarły profesor Dittmar, oparł takie Pan Mister Murphy swoje przepowiedzenia na umiejętnej zasadzie, która od uczonych jest dotychczas wprawdzie wyśmianą, ale on utrzymuje, źe w czasie powszechnie uznaną będzie, i imieniu jego nieśmiertelność zapewni. Co większa, niektóre gazety angielskie ośmielają się nawet twierdzić, źe kalendarz ten w krótkim czasie stanie się tak nieodbicie potrzebnym dla wszystkich mieszkańców miast i krajów, jak się stał znany astronomiczny Nautical almanach dla żeglarzy na wszystkich morzach. Drobnowid nadzwyczajnie powiększający. - W Hardort zrobiono nowy mikroskop słoneczny nadzwyczajnej doskonałości. Powiększa on przedmioty trzy, a przy bardzo jasnem świetle słonecznem nawet 4 mil. razy. Za pomocą tego narzędzia, które bez przesady cudotwarczym drobnowidem nazwać można, odkrywają w drobnych pyłkach fig zwierzęta, okazujące się w długości pół trzecia stopy, - Żądło pszczoły ma 14 stóp pozornej długości, a w dwóch kroplach octu dostrzegają po kilkaset wężów od sześciu do ośmiu stóp długości, (Cieszymy się tym nowym wynalazkiem, byle tylko zmyśleniem nie był.) Doskonałość chemika. - Przy śledźtwie pewnego zabójstwa, które odbywano w sądzie departamentu Sekwany, przywołano P. Barruel, przełożonego nad pracami ebemicznemi przy lekarskim wydziale w Paryżu, dla rozpoznania kilku kropel krwi na pantalonach obźałowanego, tudzież na bieliznie i na kołdrze u jego łóżka. Pan Barruel oświadczył w Sposób następujący, który wszystkich słucha.

czy nadzwyczajnie zadziwił: "Krew na kołdrzejest kilkakrotnego zbroczenia; co do krwi na bieliznie, sądzę, źe to jest krew kobieca-, ale źe bielizna jest brudną, nie mogę więc oznaczyć z dokładnością." - Prezydent: »Możnaż, krew niewiasty rozróżnić od krwi mężczyzny?« - P, Barruel: "Bardzo łatwo, panie prezydencie. We wszystkich zwierzętach krew samicy jest wcale różna od krwie samca. Na zu. pełnie białej bieliznie rozróżnię jak najdokładniej nie tylko krew kobiety, ale nawet jej rodzaje, to jest: azali niewiasta była młodą, albo starą, blondynką, brunetką, albo rudą. Rozbierałem ja i porównywałem przeszło dwa tysiące rodzajów krwi, i tak zaostrzyłem sobie wzrok i powonienie, źe jestem pewny mego zdania i nigdy się nie mylę." - Prezyd.: "Al e krew, znajdująca się na rzeczonej bieliznie, czy nie jest też krwią dziecięcia?" - P. Barruel: "Być może, ale jeźli tak, więc jestto krew chłopca, a nie dziewczyny." (Powszechne zdziwienie.) D o k t o r ki. - W doskonałych instyfutach akuszeryi w Paryżu, a mianowicie w instytu» . tach Maternite i Maison royale, pełnią urząd doktorski same kobiety, gdzie na czele całej armii akuszerek jest przełożona, mająca zwykle europejską sławę i posiadająca nie tylko obszerne doświadczenia, ale nawet trudniąca się profesurą. Wymieniamy tu zmarłą panią Lachapelle, i żyjącą dotychczas jej siostrzenicę, panią Legrand, sage-Jemme en chef de la maternite. Sławna pani Roivin, sage femme en chef de la maison royale de sainte, jest oraz autorką, umie po łacinie i po niemiecku, ma dyplomy paryzkie i montpellierskie, i z chlubą mianuje się docteur en medecine de l'universite de Marbourg, godność, którą otrzymała podczas obchodu ostatniego stulecia tegoż uniwersytetu. Rzadki pojedynek. W okoficy Sr, Omer wyzwali się nie dawno 2 dzierżawcy, z powodu kłótni zaszłej w oberży, na pojedynek. Sekundanci wmówili w nich, aby się na dziesięć kroków z zawiązanemi oczyma strzelali« Pierwszy strzał chybił, ale za drugim wystrzałem jeden z pojedynkujących, a mianowicie ten, który wyzwał, padł na ziemię z jękiem; "Ach, już po mnie!" Na ten wykrzyk obecni, zamiast pospieszyć zranionemu w pomoc, roześmiali się na całe gardło. Zraniony zganił bardzo sekundantom tak nieludzki postępek; ale wreszcie dowiedziawszy się, źe rana, którą odniósł, pochodzi od szydła, którym go sekundant w udo ukłół, zaczął się sam śmiać wraz z nImI. Geologiczny rys gór Uralskicb 1 Ałtajskich. - (Z rossyjakiej Biblioteki dja czytania, miesiąca Listopada r« i837») - £ " dniej Europy od Syberyi, zajmuje rozciągłość 25 0 północnej szerokości i idzie w kierunku od południa ku północy. Tylko w polarnych stronach zwraca się od połodnio - zachodu do północo-wschodu i potem zmyka się do Lodowatego morza. Z drugiego końca ostatnie jego wzniosłości zniżają się i giną w równinach z północnej strony morza czyli jeziora Aralskiego. Nie dawno jeszcze mniemano, źe wzwyźszona płaszczyzna między morzem KaSpijskiem a jeziorem Aralekiem stanowi południowe zakończenieUrabkiego pasma gór; teraz zaś wiadomo, źe ta płaszczyna, na sześćset stóp wyższa, «żeli powierzchność morza Kaspijskiego, składa się z horyzontalnych ławic piaskowca i wapiennego kamienia, a tak oczywistym jest dowodem, źe wzniosłość ta, ukształcona wodą w czasy nie nader dawne, nie może stanowić ciągu dalszego gór pierwszej formacyi, chociaż niektóre pagórki widocznie połączają ją z łańcuchem gór Uralskich. Długie pasmo gór Uralskich przedstawia nadzwyczajną jednostajność w całej swej rozciągłości. Badacze przyrody, którzy starają się zgłębić tajniki natury, szukali przyczyn tej jednostajności form W samem kształceniu się tychże gór. Podług powszechnie przyjętego zdania, ogromne massy, stopione podziemnym ogniem i podniesione silnem wstrząenieniem, wyszły przez rozpadliny pierwej już utworzone, i zkrystalizowały się od działania na nie atmosferycznego powietrza. Do czasu tej silnej przemiany składała się powierzchnia szychta ziemi w tej części naszego planety z różnych rodzajów łupku, który podobnież podlegał działaniom ognia; te ławice czyli szychty stanowiły, źe tak powiem, skorupę, to jest powierzchnią powłokę naszej kuli ziemskiej,' ochładzając się pryskały, i łatwo można dostrzedz, źe granit i diuryt gór Uralskich, podnosząc się tym sposobem z otworzonych przepaści, skruszył, zerwał i podniósł massy skał łupkowych, które go do owej pory pokrywały. W wielu miejscach daje się nawet postrzegać, źe granit znajdował się w roztopionym stanie, i spływając z wzniosłych punktów, rozlał się po tych massach i pokrył je sobą. Tym sposobem miąższe ławice skał pierwszej formacyi spoczywają na łupkowych skałach, które jeoiogowie przeszłego wieku do formacyi drugiego rzędu liczyli. Pasmo Uralekie w całe; swej rozciągłości składa się 2 granitu i diurytu. Diuryt formuje grzbiet i zachodnią pochyłość, granit zaś pojawia się bardziej na przeciwnej pochyłości, osobliwie zaś u stóp gór i rzadko kiedy podnosi się do znakomitszej wysokości. Od morza Lodowatego aź do wypływu rzeki Uralu stanowią

te góry nieprzerwany łańcuch, którego osnowanie w porównaniu nie zbyt szerokie, i nie ma znakomitych odgałęzi. Wody, które wytryskają z przepadzistoici gór, mają po większej części bieg w kierunku, który tworzy prosty węgieł czyli kąt z głównym łańcuchem gór, i toczą swe nurty po dolinach nie zbyt rozległych i wcale nie zasługujących na uwagę, Tylko W południowej części, a mianowicie w Orenburskiej gubernii, dzieli się U raI na kilka odnóg czyli strumieni, i tam tylko widzieć się dają głębokie i malownicze doliny, które prostoległo z głównym łańcuchem kierunek swój mają. Góry Uralskie przedstawiają podróżującemu bez porównania mniej zajmujących widoków, niżeli Alpy lub Pireneje, a nawet i we względzie wysokości nie mogą się równać z główne mi łańcuchami gór Europy i Azyi. Jedynie tylko w południowej stronie tychże jest kilka wierzchołków, które dogcoostóp wysokości nad powierzchnią morza się wznoszą, ku południowi zaś ledwie do 4000 stóp i to tylko niektóre z nich sięgają, W niektórych miejscach grzbiet tychże tak nieznaczny , źe się przezeń przejeżdża bynajmniej nie postrzegając, co dla przemysłu, handlu i cywilizacyi nader korzystnem; bicie bowiem dróg komunikacyjnych nie przedstawia tyle trudności, jak w górach bardziej wysokich, a tak produkta sybirskich kopalń z łatwością przewożą się do Europy drogą, która nieznacznie przez góry Uralskie podnosi się, a zniża się między Ekatarinburgiem i Permią. Około dwóch trzecich części gór Uralskich, zaczynając od strony polarnej do środka Orenburskiej gubernii, pokryte są gęstwinami prawie niepodobnemi do przebycia. Na północnej pochyłości zarosłe lasami świrka i modrzewia, adalei brzozowemi. Gleba ziemi po większej części błotnista, a rzeki, toczące się ztąd na równiny, łącząc się z mnóstwem strumieni i wody błotnistej, prawie zaraz u swych źródeł stają się spławne» mi. Przeciwnie zaś w południowej części, począwszy od 53 0 , lasy zupełnie znikają i ziemia po spodzistościach gór, podobnież jak i na stepach u podnóża gór, jest tylko z wiosny pokryta nędzną zielonością, która już w Czerwcu źółknieje, i od silnych upałów szczeza. W lecie nawet rzeki wysychają, a Ural rzeka prawie do samego Orenburga tylko się sączy po mieliźnie. W północnych lasach Ż)ją niemnogoliczne rodziny fińskiego pokolenia, rolnictwo tam wcale nie podobne z przyczyny zimna. W średniej części gór ludność w porównaniu wielka, zgromadzona w okolicy kopalń i górniczych fabryk i zawodów, Ruscy rolnicy stanowią tam dosyć znaczne osady; wpół koczujące Baszkiry pasą swe stada po ługach, które zaś wzgórza, na granicach stepów Kirgijskicb, prawie nie zamieszkałe. Góry, o których mówiliśmy, uwagi są godne ze wzglądu na swe mineralne bogactwa. Wiadomo, że tam znajdują się nie tylko drogocenne kamienie, kryształy kolosalnego rozmiaru, osobliwie niezwyczajnej wielkości szmaragdy i akwamaryny, lecz nadto niewyczerpane żyły żelaznej i miedzianej rudy i ogromne ławice złotem nasycanych piasków. Na zachodniej etoczystosci znajdują się obute kopalnie żelazne i miedziane, lecz na przeciwległej spadzistości bez porównania obfitsze. Bogate gniazda magnesowego żelaza formują u podeszwy tych gór rzęd okrągłych pagórków, które się proetolegle ciągną z głównym łańcjchem gór. Na tejże samej etoczystosci do Syberyi obróconej leżą i złotonośne zaspy, których byt jeologowie rozmaitemi, zupełnie niedosiatecznemi hipotekami ob, jaśniali. N iektórzy twierdzili powszechny lub cząstkowy potop, i zapewniali, że woda nanieela te piaski z gór średniej Azyi i złolyła je u stóp gór Uralskich. Drudzy, wspomniawszy sobie krymskie błotniste wulkany, wyobrażali sobie, że te piaski wyrzucone w postaci błota z wnętrzności ziemi na powierzchnią. N areszcie badania na miejscu przedsięwzięte, rozlały niejakie światło na ukształcenie się złotonośnych zaepów. Prawie wszędzie nad ławicami złotonośnego piasku, napotykają się kamienie, zawierające w sobie żyły złota, 0czyw.siem jest zatem przekonaniem, że te zaspy piaskowe były niegdyś" «pojoneml massami, skałami, i powoli za wpływem atmosferyczne« go powietrza rozkruszyły i rozsypały się, woda zaś w miarze rozprószenia się skał, spławiała piaski z wysokości i składała je w dolinach i wklęsłych miejscach. Wszystkie Uralskie kopalnie razem wydają corocznie po 7,800,000 pudów (3,120,000 cetnarów) metalów; w tej ilości od 280 ao 300 pudów złota, od 100 do 120 pudów platyny, od 210,000 do 2i5,000pudów miedzi i około 7,500,000 pudów żelaza. - (Dalszy ciag nast.) SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Gł ówny S ądZ ie miański w Bydgo szczy.

Wieś szlachecka Wielki-, Łubowice z folwarkiem J a n o w o z przyległościami w powiecie Gnieźnińskim położona, przez Dyrekcyą Ziemetwa kredytowego na 12,575 talarów 27 sgr. 1 fen, otaxowana, sprzedaną ma być w terminie na dzień 22. Września i838przed południem o godzinie ntej w sali posiedzeń sądowych wyznaczonym. - Taxa, wyciąg hypoteczny i warunki sprzedaży przejr zane hyć moga w Registratirrze. Oprzeniesieniu mojego handlu win z Wrocławskiej ulicy Nr. 4 na Jezu i c ką ulic ę pod Nr. 11 donoszę najuniźeniej przy oświadczeniu: iż tamie zawsze jak dotąd prawdziwego bawarskiego piwa dostać można.

Meyer Wolff Falk.

W niedzielę d. 8. Kwi'etn. 1838, roku W ciągu tygodnia od dn. 30. Marca będą mieli kazanie aź do 5- Kwietnia 1838.

Nazwy kościołówprzed południem. I

W kościele katedralnym W kościele farnym S. Ma ryi Magdaleny . S. Wojciecha . . . .

Bernardynów .... (Parafia Sgo Marcina.) Franciszkanów . . . .

(Parafia Sgo Rocha.) Dominikanów .... W klaszt. sióstr miłosierdzia W ewangelickim S. Krzyża Tamże dnia 12. Kwietnia » »13. » W ewangelickim S. Piotra W kościele garnizonowym Tamie dnia 12. Kwietnia » »13, 9

Superint. Fischer dito (konfirmacya) dito Rad. Kons. Diitschke Pastor dyw. Hoyer dito (konfirmacja) Past. dyw. Ahnerpopołudniuurodziło się chło- dzieI DCÓW. wcząt.

ślub wzięło parrlo płci płci męsko Sensk*x. Kan, Jabczyński

- Prof. Prabucki - Pr. Urbanowicz - Prob. Kamieński

- Maxa. Grandke

Popi» katehumenów

Ogółem . I 15 I Y J 12 J 2 I