GAZE

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1838.05.01 Nr101

Wielkiego

TA

Xiestwa POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W Dekera i Spółki, - Redaktor: A. WannoWśki,

JteIQL- We Wtorek dnia

Wiadomości krajowe.

z B e r l i n a, dnia 2g. Kwietnia. N, Pan zwyczajnym professorom w wydziale medycznym uniwersytetu tutejszego, Dr Osann i JRadzcy medycznemu Dr. Buschj, przydomek Tajnych Radzców medycznych nadać i patent ich własnoręcznie podpisać raczył.

«VM*W,łW*VM

Wiadomości zagranIczne.

F r a n c y a.

Z P aryż a, dnia J8. Kwietnia.

C o n s t i t u t i o n n e l opowiatJa o niespodziewanej radości, jaką Xieznie Alexandrewej Wurtemberskiej, Królewski ojciec jej sprawił.

Gdy wracając Z Niemiec do swych pokoi w Tuilervjach weszła, znalazła na toalecie nowA szkatułeczkę z brylantami, a w niej z mamiącem podobieństwem takie wszystkie kosztowności, jakie się jej spaliły przy spłonieniu pałacu w Gotha na dniu 26. Stycznia,- w ogóle wartości milijona 800,000 fr. - Obok leżała również ile możności wierna kopia jej także ogniem zniszczonego imionnika, napełniona przez pierwszych artystów stolicy obrazami, stdobiącemi dawny imionnik. Druga szfcatuieczka, zawierająca 200,000 fr. wzlocie, uzupełniała tea Królewski podarek.

1. Maja 1838.

Piszą z Lille pod dn. 16. Kwietnia: W zda« niu sprawy Izby handlowej w LilIe, w mieeiącu Grudniu 1836 doniesiono między innem i: "J ak sporym krokiem posunął się nasz przemysł, widzieć można z następującego wykazu, który od pierwszego Stycznia 1829 aź do pierwszego Grudnia 1835 podaje liczbę nowo zbudowanych machin parowych: r. i$20 2 machin, r. 1830 7, r. 1831 81 *. *832 39» f« 1833 50. r. 1834 54» i r. 1835 105 machin, - Ogólowa liczba machin parowych b*ędących obecnie w ruchu w tym departamencie, składa się z 329, z silą 4GC6 koni. W samem mieście Lille 1 okolicach przyległych jest i6y machin parowych z siłą 2352 koni. To miasto razem z przedmieściami obejmujące 100.000 mieszkańca, przez swój przemysł w rozmaitym rodzaju stało się powodem do tak znacznego ruchu w handlu, którego skutki na przyszłość zaledwo obliczyć można. Wyroby z przędzalni wLille, Houbaix i Tourloing szacują na 19,162,000 fr.} w jednym okręgu JLille uzyskują 108,000 beczek oliwy." Od tego czasu podniosła się jeszcze w tej okolicy bardzo znacznie zarobku« wość, która ciągle wzrasta, A ng li a.

Z L o n d y n u, dnia 20. Kwietnia.

Wiadomo,) na jakie pociski dzień, torysow.

była wystawiona Xięźna Kent za panowania przeszłego Kro' a, Łtórr <<»" -ir-m--»!«-* kalne wychowanie daje. Ale wiadomo także, jak świetne zadosyćuczynienie otrzymała Xiezna po wstąpieniu jej córki na tron z ust naczelników konserwatystów, Xiecia Welling, tona i Sir R. Peela w obydwóch Izbach, wyznających publicznie, źe Xię£na, ciągle troskliwa o dobre i stosowne wychowanie swej '.córki, niczego nie zaniedbała, coby ją zdolną do rządzenia państwem uczyniło, i zaznajomiała ją z najznakomitszymi dyplomatykami, bez względu na ich polityczny sposób myślenia. Oświadczenie takowe z takim zapałem wynurzyli, źe nie tak grzeczność zwyczajną jak raczej wewnętrzne przekonanie objawiali. Wielkie zatem także zrobili wrażenie i przyłożyli się do tego, ie dzienniki torysowskie w innym tonie o Xiężnie przemawiać zaczęty. Ale nie tak łatwo można było przytłumić złość za dawanie pierwszeństwa Wbigom, mianowicie po wstąpieniu na tron Królowej Wiktoryi, a gdy przyzwoitość nie pozwalała już powstawać przeciw Królowej, powstawano z tern większą zaciętością przeciw otaczającym ją osobom. Celem pocisków prassy toryssowskiej, mianowicie zaś gazety Tim ee był Sir John conroy, prywatny sekretarz Xięinej Kent. Może się do tego przyczyniła godność Baroneta, którą od teraźniejszej Królowej otrzymał; ale jawniejszym był zamiar za. rzucania mu, że eię zbogacił, aby wykazać, źe Xięźna Kent przez zły wybór sług przyczyniła się do zaciągnięcia znacznych długów, jakie teraz kraj ponosić musi. Zresztą podaje Ti mes bez ceremonii dług ten na 80,000 funt. szt. podczas gdyj tylko 63,195 fun. Bit, wynosi. Pominąwsiy różne inne obwinienia" Times," jakoby Sir conroy pie szanował zmarłego Króla, ubiegał BHe O urzAd poselski w Szwecyi, i t, d. przestaje tenże na wniesieniu skargi o obwinieniu go, jakoby sobie obce przywłaszczał pieniądze. Wniósł zatem przez Pana Thes · igera u Sądu Queens Bech o pozwolenie zaskarżenia drukarza i wydawcy gazety T i m e s z powodu oszczerstwa, i pozwolenie takowe otrzymał. Ponieważ go Xięźna Kent upoważniła do wykazania całkowitego wydatku jej dworu, aby tym sposobem siebie uniewinił, przeto się publiczność dokładnie o wszelkich szczegółach przekona i nikt nie będzie mógł nadal Xieznej o mamotrastwo obwiniać, gdy ta zmuszona była dać swej córce prawdziwe 'Ttrólewskie wychowanie i najznakomitsze osoby do siebie zapraszać, i takowe podług przyjętego zwyczaju podejmować. coźby była powiedziała opozycya, która teraz brak jednego sługi przy koronacyi rnegodnem kuwiarstwem nazywa, gdyby Xiezna Kent była

(IDskromnie zupełnie 2y1a i żadnego obiadu, in dnego wieczora nie dała? Cóż zaś w Anglii znaczy 18000 funt. rocznego dochodu? Tyle zaś tylko miała Xiezna Kent od'roku 183i> poprzednio zaś miała tylko 8000 funt. ezierl. Mimo to nie zwiększył się jej dług od śmierci jej drugiego męża i w r. 1820 tylko 13,000 funr. wynosił. Ten zaś powstał w części także z długu "ciągniętego po śmierci Xi<;cia Kent, dla zaspokojenia wierzycieli tegoż. Gdy Xięźniczka Wiktorya coraz bardziej wzrasiała, i gdy eię widok do jej wstąpienia na tron otworzy/, zwiększyć się naturalnie musiały wydatki, a z temi i dług, który tym sposobem 63,195 funt. doszedł, i Sir J. conroy nie potrzebowałby eię nawet tłumaczyć, w jaki sposób kilka posiadłości za uzbierane pieniądze kupił. Mąż ten, służący Xieinie od 1818 do 183« roku bez wszelkiego wynagrodzenia, wolnym być powinien od podobnego zarzutu. Dla tego też radziły mu dzienniki ministerialne, aby raczej rzecz tę pod sąd publiczności oddał, nie zaś do Trybunału o przekroczenie prawa wolności sprawę wytoczył, przy czem jednak zapominać nie należy, że rada tą od prassy wychodzi, która, gdy idzie o wolność druku, nawet przeciwników swoich broni. Zresztą okazuje eię z sądowego oświadczenia Sir John conroy, że Xiezna Kent otrzymawszy od teraźniejszego parlamentu 30,000 f. w miejsce 18,000 pensyi, zaraz swych'wierzycieli zaspokoiła i 18.cOO funt. rocznie, dopókąd z N. Panią razem będzie, a później 10,000 fuui, przeznaczyła na czas, dopóki całkowity jej dług spłacony nie będzie.,

Hiszpania.

Morning Chronicie donosi w plsmle jednem z Madrytu z d. 10. Kwietnia: "Basilio Garcia, ścigany w południowych prowineyach kraju, tylko ciągłemu pochodowi ocalenie swoje zawdzięcza, a i tym sposobem nie może zawsze uniknąć poniesienia klęski. Obrano teraźniejszą chwilę, aby uwolnić Generała Espinosę od zarzutu, jakoby tenże w roku uplynjonym Segowia nieprzyjacielowi wydał, a najpierwszem, co teraz m oder a do s o wie uczynią, będzie wyniesienie Generała Iriartego na godność Margrabiego za to, źe tak wybornie w ślady Generała Espinosy wstępował. Panowanie jednak moderadosów już jeer na schyłku, a gdyby pożyczka nie miała przyjść do skutku, cipsby śmiertelny ponieśli. Esparlero, który ich u steru rządu postawił, nie starał się bynajmniej o to, aby odnoszeniem zw\ cięnw byt ich ustalić." Tenże sam dziennik zawiera następujące pismo z San Sebaetyanu z dnia 12, Kwietnia: Generała O'Donnella, który postanowił, jak się zdaje, utrzymywać w ciągłym ruchu karolistowskie wojsko, będące w tamtej okolicy. Powiadają, że jeszcze 3000 ludzi dostanie, aby działanie zaczepne na większą jeszcze etopę mógł rozpocząć, gdy dotychczasowe jego działania mianowicie się na tern ograni. czały, że strzegł wybrzeża morskiego i nie dozwalał dowozu zapasów dia karolistów. Wczoraj udał się Generał O'Donneii w towarzystwie Lorda Johna Haya do Guetaryi dia rozpoznana tamecznych karolistowskicia pozycyi, które, jak powiadano, znowu cząst. kowo przywrócono; ale były one jeszcze w tym samym podupadłym stanie, w jakim je Generał O'Donneii zostawił, i za nadto słabe, aby 2do(aiy kolumnie piechoty dać odpór. Królewska ariylerya pod rozkazami Pułkownika Colquhouna zapuściła się wczoraj aż pod Oriamendi, Artylerya legionu codziennie się ćwiczy i coraz lepszą przybiera postawę. Większa część oficerów legionu odjechała w upłyni onym tygodniu do Anglii, ponieważ się, w skutek ostatnich obrad parłamentowych, prędkiego załatwienia swego interessu spodziewaJĄ. Kapitan Hampton, który po Majorze Howie otrzymał dowództwo nad artylerya, jako tei umieszczony przy tym samym k?rpusie Porucznik O'Connor, wzięli dymlssyą. Z Saragossy, dn. 11, Kwietnia; Karoliści, którzy do wyższej Aragonii wkroczyli" ponieśli znaczne straty. Batalion jeden, chcący się cofnąć przez most pod Anzanigą, gdzie dwie kompanie ustawione były, dopiero przy trzykroinem uderzeniu z bagne* lem w ręku i po znacznej stracie przeprawić się zdołał. Cały knli jest pod bronią i prze* szło 500 karolistów w niewolą zabrano. r W g g 2 y. Dostrzegasz Austryacki z d.7.Kwietnia r. b. pisze co następnie: Spodziewamy się, iź wezbranie powodzi, które się teraz wyda* rzyło w Peszcie i Budzie, równie jak na pobrzeżach Dolnego · Renu, Odry i Wezery, w tamecznych mieszkańcach wzbudzi iyczenie do przedsięwzięcia takich środków, któreby podobnym nieszczęściom na przyszłość zapobiedz mogły; jakkolwiek bowiem wielkie wsparcia pieniężne udzielone są nieszczęśliwym przez' szczodrobliwość Ich C. K. Mości Arcyfcsiąźąt z domu Austryjackiego i przez innych obywateli w Państwie Austryjackiem , jednak nieszczęście to tylko na chwilę' jest uśmierzone. atoli bezpieczeństwo wymaga, aby na przy szłość silnym i umiejętnym sposobem prądy rzek ulepszonemi zostały. Co się więc dotyczę uchylenia na przyszłość wezbrania Dunaju Pesz ie i i!lnych okolicach nadbrzeżnych, Jedyny srodek Jest ten: 1) by cały Dunaj ski« rować do odnogi po prawej stronie, z zamknięciem odnogi po lewej stronie będącej; a) by na wyspie Czepely czyli Raczkewi, wzdłuż pierwszego ramienia Dunaju, w okolicach przed Tókól, Sziget- Uj fali i Mekad wystawić taką groblę, fctórabyo cztery stopy najwyższą wodę przechodziła, a to w takiej odległości od brzegów Dunaju, aby między tą groblą i wysokim brzegiem po prawej ręce, powstała odległość przynajmniej igoo' mająca, ponieważ szerokość Dunaju pod Pesztern 160c/ wynosi. Tym sposobem otrzyma rzeka dostateczną siłę do dźwigania kry lodu i pędzenia jej tern łożyskiem; albowiem tylko tym sposobem można nadać nieprzerwany bieg rzece i pęd bryłom lodu, które rzeka z sobą unos'. Nareszcie konieczną jest potrzebą tak dla żeglugi jakoteź dla zabezpieczenia okolic nadbrzeżnych, sprostować bieg Dunaju przez usunięcie wielkich zakrętów, na których kry osiadają i pęd wody tamują, - Jakoż most, który ma być wzniesiony między Budą i Pesztern, połączony z środkami nadmienionemi, tudzież wystawienie nowych budowli na palach wbitych w mieliznę, w krótkim czasie przyczynią się do polepszenia bytu tych obu miast mieszkańców. Stany łqednoczone północnej Ameryki.

Wliście dawniejszymz Washingtonu z d. 21.

Lutego, umieszczonym w N e w york Amerika n, czytamy co następuje: »Sprawa kanadyjska zaczyna, być nader ważną, gdyż P. Cambreleng, a nawet P. Adams oświadczyli dzisiaj, że przedłożony izbie reprezentantów bil o neutralności, znaczy tyle, co pytanie o wojnie lub pokoju z Wielką-Brytaniją. Pan Cambreleng nalegał na niezwłoczne przyjęcie bilu, gdyż, według jego zdania, mała zwłoka w tym względzie niechybnie wojnę sprowadzić może. Pan Adams miał ciekawą mowę o tym przedmiocie. Wspomniał o wyrzeczonem przez prokuratora generalnego Górnej-Kanady zdaniu: że rząd angielski upoważnionym jest ścigać rokoszan w knli Stanów Zjednoczonych odwołując sie na przykład dany przez generał Jackson r. 1 y 18» który Indyjanów w knli hiszpański ścigał. P. Adams życzył sobie także prędkiego przyjęcia bilu, ponieważ on przeszkodziłby obywatelom Stanów Zjednoczonych mieszać się w cudze sprawy i udzieliłby oraz opieki zbiegom kanadyjskim, pod warunkiem wszakże, by więcej do Kanady nie powracali. RZECZ widoczna, że jeszcze kilka dni upłynie, zanim przyjdzie do roztrzygnienia o tym bilu.«

Pruska Staatezeitung ogłosiła z dziennika praw ogólny etat dochodów i wydatków Królestwa Pruskiego, na rok 1838. obejmu-.

jacy: C o d o dochodów są następujące po-* zycyje; Z dóbri lasów 4,083,000 talarów; zodstąpień i przedaży tychże, na umorzenie długu krajowego 1,400,0005 z górnictwa, h u t, fabryk porcelany, 917,000; z poczty 1,200,000; z loteryi, 928.000; z podatków gruntowego, klaeeycznego i rękodzielniczego, 18,403,000; z dochodów cła, konsumcyi, drogowego, spławnego etc. 20,130,000; z soli, 5,620,000; z rozmaitych, 400,000,- razem 52,681,000 tal. - Wydatki podano w sposób następny: Na prowJzyę i umorzenie długu krajowego, 8>578>000 tal.; na pensye i kompetencye, 2,4081000tal.; na wieczne prowizye, 1,073.000; na gabinet tajny, Ministeryum stanu, buchalteryą ogólną kraju, izbę obrachunkowa i biuro etatystyczne, 293,000; na Ministeryum spraw duchownych, lekarskich i oświecenia 2»817,000; na Ministeryum spraw wewnętrznych 2,414,000; na Ministeryum wojny, 23,4.36,000; na Ministeryum sprawiedliwości, 2,166,000; na centralną adrninistracyą skarbowa» !»6381000; na utrzymanie i budowę dróg bitych, 2,923,000,- na pensye naczelnych Prezesów iregencyi, 1,710,000; na utrzymanie Stad i stacyi stadnych, 169,069,- na rozmaite wydatki i ulrpszenia, czyli na kaptfał rezerwowy, 2,323,000, razem jak wyżej, 52,681,000 talarów.

Zdarzył się ostatnimi czasy wypadek, bodaj Czy nie jedyny w dziejach żeglugi. Okręt jeden, przeznaczony z Boston do Halifax w Ameryce, porwany był przez burzę i tak ciągle w jedne «trony niesiony, iż zboczył z drogi o cały Ocean Atlantycki i i6go Marca zawinął szczęśliwie do jednego z portów Angielskich.

OBWIESZCZENIE.

Należące do rozwiązanego amtu domanialnego Rogozińskiego prawo rybołóstwa lato. wego i zimowego: B) w jeziorze Rogozińskim i jego odnodze, b) w Welnip, c) w stawach młynów Cieśla, miejskiego i Nowego młyna, ma od 1. Lipca 1838 drogą publicznej licytacyi, bez zastrzeżenia czynszu domanialnego, być sprzedanem. Wyznaczyliśmy tym końcem termin na d z i e ń 24. Maja r. b. przed Król. Urzędem doroanialno-rentowym w Rogoźnie i wzywamy nań niniejszem ochotę kupna mających

60S

z nadmienieniem, iż szczególne wrTllnki licytacyi i kupna codziennie w lokalu I wyr n Kroi. Urzędu domaniaino · rentowe'" przejrzanemi być mają. Poznań, dnia 26. Marca 1838Króleweko . Pruska Regencya. III.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Główny Sąd Ziemiański w Poznaniu« Oobra szlacheckie W s z e m b o r z w powiecie Wrzesińskim, sądownie oszacowane na 25,665 Tal. 22 egr. 1 fen. wedle taxy mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w Registraturze, mają być dnia 15. Października 183 8* przed południem o godzinie lotej w miejscu zwykłem posiedzeń sądowych sprzedane. Niewiadomi z pobytu pretendenci realni, Nepomucena, Antoni, Helena i Weronika rodzeństwo Zbyjewskich, zapozywają się na takowy celem dopilnowania praw swych niniejszem publicznie, Poznań, dnia 21. Marca 1838.

Jako zaślubieni polecają się Eliza S m akowska, z domu Douchy, Ignacy Smakowski, kupiec.

Poznań, dnia 29. Kwietnia 1838burs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskiei.

Dnia 28. Kwietnia 1838.

Sto- ISa pr. kurant pa papI - gotoprC. ramI wizna 1021 102£ 103$ 1021 64fi 1031 10'2j" 1025 .

l 03i lm 431 1011 101 10<Q. W4rf IOli ' 101 100* 1001 991 100} 100J 991 103«

Obligi długu państwa. , Pr. ang, obligacye 1830.. .

Obligi premiow handlu morsk Obligi Kurmarchii z bież. kup Obligi tymcz. Nowej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblągskie dito Gdańskie dito w T. .

Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zasi. W. X. Poznańskiego W si hodnio - Pr. listy zastawne Pomorskie dito dUo dUo Kur- i N owumarch. dito dito dito dito Szląskie dito ObI. zaległ, kap. i prC. Kur- i N owej - Marchii Złoto a l marco . . . . .

N owe dukaty...... Frydrychsdory .

Inne monety złote po 5 talarów Discontoai41

I 131 - I 3

3A 131 4