SI

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1838.05.16 Nr113

GAZE

Wielkiego

TA

Xiestwa POZNANSKIEGO

Nakładem Drukami Nadwornej W Dekera i Spółki. - Redaktor: lI. Wannowski.

JWl13.- W Srodę dnia 16. Maja 1838.

Wiadolll ości zag raniczne.

Francy at p o s i e d z e n i e I z b y P ar ó w do, 5. Maja. - Na wniosek komissyi potwierdziła Izba wielkie naturalizacyjne listy, nadane przez Króla Genertłowi Voirol i Panom Blondeau 1 Rossi, i przeszła następnie do rozbioru projektu do prawa, mocą którego dawniejsze, politycznych wychodźców dotyczące się prawa przedłużone być mają. Hrabia H a r c o u r t wnosił, aby owym wychodźcom zaraz pozwolono obierać sobie miejsce pobytu podług · 'rej woli, i aby dobrodziejstwo to tylko w skutek złego sprawowania się im odbierano. Zapytał on się Ministra spraw wewnętrznych, jakiemi właściwie znakami odróżniają politycznych wychodźców od innych do Francyi przybywających cudzoziemcówP Hrabia Montaient bert popierał wniosek Hrabiego Harcourta; ganił ostro, że z wychodźcami, mianowicie z wychodźcami polskimi tak surowo sobie postępują. On sam słyszał mówiących w biórze Ministra spraw wewnętrznych, że Polakom, jeżeli im się tu niepodoba, wolno gdzieindziej szukać przytułku. "Al e, zawołał mówca, wiemy bardzo dobrze, źe dla nich nie ma żadnego Gdzi indziej; wiemy bardzo dobije, £enie=i "'ją innego przytułku w Europie, ponieważ dzięki Bogu! Francy a

jest jeszcze najwolniejszym i najszlachetniejszym narodem. Owa gościnność ku naszym północnym braciom najwyższy Francyi jedna zaszczyt." -. Minister spra w wewnętrznych oświadczył, ie rząd w ogólności ma wzgląd na życzenie politycznych wychodźców pod względem ich miejsca pobytu, i tyiko w niewielu razach, gdzie oczewista konieczność tego wymaga, wyjątek czyni. Tak w roku upłynionym np, podano 1850 próśb O zmianę miejsca pobytu, a tylko się do 50 nie przychylono. Zresztą zaś opierał się Mi. nister wnioskowi Hrabiego Harcourta, gdy się tenże z bezpieczeństwem kraju, mianowicie zas zobecnem położeniem spraw hiszpańskich połączyć nie da, Na dzisiejszem posiedzeniu nie przystąpiono jeszcze do przegłosowania 1 obrady nad tym przedmiotem do następnego poniedziałku odłożono.

Niderlandy.

Z A m s t e r d a m u , dnia 6. Maja.

H a n d e l s b l a d donosi stosownie do korreepondencyi zBruxdii, iż tam nadeszła nota gabinetu angielskiego, w której tenże oświadcza, iż nie zezwoli na to, ażeby Belgia i teraz jeszcze z pod obowiązków przez 34 artykuły na nię włożonych wyłamywać się miała, kiedy te artykuły główny stanowią warunek uznanej przez wjelkie mocarstwa niepodległości Belgii. z Br u xe lii, dnia 4. Maja. (Gaz. holońska) - Wiele osób, dalekich od ogłoszenia odpowiedzi Króla na adres Izby reprezentantów pod względem Luxemburga i Limburgs czczą i nic nie znaczącą, jak (o w jednym belgijskim dzienniku wyrażono, uwaźa owszem w niej pośrednie skarcenie Izby, którejby niezawodnie spokojności i godności nie zalecano, aby czynnie w intereesie państwa działała, gdyby jej parlamentarne branie się nie b\ło dało powodu do tego. U chwała i adres pod względem tych dwóch prowincyi, jeżeli nam się, jak się założyć można, 24 artykuły pozostaną, skompromitowałyby bez potrzeby godność Izby i narodu, który zapewne tyle posiada mądrości, żeby kroku takowego nie pochwalił; ten albowiem tylko skutek za sobą pociągnąć to może, źe rząd zmuszony zostanie Ministeryum zmienić i Izbę rozwią2ać. I w istocie owi członkowie, w liczbie 64, co adree uchwalili, nie rnogą bez wykroczenia przeciw przyzwoitości zezwolić na artykuły. Jeżeli przychylenie się ciała prawodawczego poirzebnein się okazuje, będzie musiał naród szukać deputowanych, luórzyby pojmowali, że są konieczności równie dla narodów jak dla pojedynczych członków, od których się mimo wszelkiego krzyku i łez usunąć nie mogą, i źe, aby Europy i Belgii na ogólny nie wyetawić pożar, owe 24 artykuły z castrze źeniem niektórych pieniężnych zmian, w przyszłości publiczne prawo Belgijczyków tworzyć będą musiały. Jestto niemal nieuchronnym wypadkiem, jakiego Limburg i Luxemburg od 7 lar oczekiwać musiały, chociaż całej Bel. gii żałować przychodzi odłączenia od prowincyi tak do nas przychylnych. Dodajemy tu jeszcze, że objawioue przez nas zdanie o niestosowności ostatnich kroków naszego ciała prawodawczego jest zdaniem pisarzy francuzkich, nader przychylnych Belgijczykom. Tak np. czytamy w "SiecZe": "Zabranie chorągwi belgijskiei i ścięcie drzewa wolności w miasteczku Strassen, wywołały przyjęcie »dressu do Króla w Izbie reprezentantów. Obrady te nie mogą mieć politycznej wartości. Minęły czasy, w którychby uchwała Izby belgijskiej mogła Europę zakłócić." Z dn ia 5. Maja.

W Izbie reprezentantów protestowali wczoraj Panowie Bróuckere i, Gendebien przeciw stówom, jakie w ich usta kładzie "J ournal de Flandres« na tylokrotnie wspomnianem tajnem posiedzeniu. Pierwszy szczególniej nie chciał przyznać, jakoby chorągiew belgijską w Strassenie płatem tylko nazwał. Pomiędzy peiycyami, Izbie przedłożonemi, znajdowała się takżejedna z Arionu, od tamecznych mieszkańców, żądających, aby cale W. X. Luxemburskie jedną i nitrozdzielną prowincyą ogłoszono. Pod przewodnictwem niejakiego Pana Jakuba Catsa odbyło się tu przed kilkoma dniami zgromadzenie, które równie, jak limburscy i luxemburscy deputowani, wydali groźną odezwę do patryotów mieszkających w częściach ustąpionych prrer owe 24 artykuły. Wzywają w niej patryotów, aby się wsztlkicm; siłami każdemu oderwaniu sprzeciwiali i przy tern na pomoc Pana Catsa i jego przyjaciół liczyli. «Powiedzcie nam tylko, wyrażono w tern wezwaniu, gdzie i jak użyć marny wojska, stojącego w gotowości na obronę wasze. Wy. dajcie wezwanie, skoro osądzicie, źe godzina wyb ił«, i liczcie na to, źe potrafimy znaleść sobie drogę do waszych lasów i wąwozów, waszych rzek i przesmyków, i staniemy tam jako tyraleryowie , podobnie, jakeśti wy w 1830 roku znaleźli drogę do Walhernu, Berchernu, Lieru i Antwerpii (o Loewenie i Hasselcie zapomnieli), abyście się tam z nami połączyli i kulom zagranicznym oparli." T u r c y a.

Z Kons tanty no pola, dn. 10, Kwietnia.

Od kilku dni w uzbrajaniu i wysełaniu wojsk do Kurdistanu znaczne spostrzegamy sfołgowanie. Stąd moźnaby wnioskować, źe obawa przed nieprzyjacielskierni krokami Ibrahima Baszy stopniowo tu ustaje. Wszakże rząd na wszystko przygotowany; w ciągu dni kilku znamienite siły zbrojne w pochód wyruszyć mogą, nie rachując nawet w to armii w Kurdystanie pod rozkazami Hanza Baszy zgromadzonej. Uzbrajania flotiy trwają ciągle; kilka okrętów już w przeciągu bieżącego tygodnia pod żagle wyszło; inne wkrótce za niemi 6ię puszczą. Kilka na Bosforze dotychczas stoją» cych okrętów odpłynęło, nie wiemy jednak dokąd. D. 9. m. b. stanął tu Tatar, przywożący nader ważne wiadomości z Persyi, (Wiadomości te podanym już z gazet angielskich doniesieniom wbrew się sprzeciwiają.) Stosownie do tychże usiłowania Szacha, aby się stać panem Hera tu wcale się nie powiodły; zniewolonym został do zaprzestania swych operacyi, w celu przedsięwzięcia nowych zaciągów i opatrzenia się w żywność. Wszakże to z wielką tylko trudnością do skutku przyprowadzi, kraj albowiem tameczny przez spustoszenia i klęski lat ostatnich całkiem wycieńczony. Poseł angielski Mac'Niell wyjechał B Teheranu, aby Szachowi względem jego krytycznego położenia czynić przedstawienia, i mu tak niekorzystne a przy tern niebezpieczne 'przedsięwzięcie odradzać. Z drugiej strony obawiają się w Te» cięzca powróci. Z Srnyrny, dn. 14. Kwietnia.

Odebraliśmy listy z Alexandryi z d. g. m.b.

Mehmed Ali przebywał jeszcze w dolnym Egipcie, spodziewają go się jednak wkrótce z powrotem, jeżeli wydarzające się znowu w Alexandryi przypadki d£umy zamiarów jego nie zmienią. Doniesienia o podbiciu Druzow i uspokojeniu Syryi nie potwierdziły się,przeciwnie cała la prowincya ma być w ciągłem wzburzeniu. Stan zdrowia Ibrahima Baszy nie jest bynajmniej zaspakajającym.

Armia w Hedschas dotkliwe poniosła straty,

WWWWVNl»ww

ROZlllaite wiadolllości.

Z Poznania. - Właśnie w tej chwili odbieramy wiadomość, że sławny aktor tragiczny, Pan Rott, obsypywany zasluionemi wawrzynami w Wrocławiu, gdzie w ajcb reprezentacyach wśród hucznych występował oklasków, tu do Poznania przybył. Nieomieszkujemy natychmiast zwrócić uwagi wszystkich miłośników kunsztu na znakomitego artystę tego, ile ie tylko trzy razy na scenie naszej wystąpi, t. ). jako Hamlet, Belisar i Wallenstein. (Nadeeł.) -e Suum cuique! - W num. 80.

Gazety poznańskiej umieściłem krótkie doniesienie o Tygodniku literackim;- poczerń niejaki Pan H. C. przesłał obszerny artykuł Przyjacielowi ludu pod nazwą: "Kilka słów o Tygodniku literackim", gdzie tak pismo to nowe, jako też i mnie zaczepił. Widziałem się być zniewolonym do napisania odpowiedzi - atoli ta od bezstronnej redakcyi Przyjaciela ludu przyjętą niezostała. Istotnie podobne poste, powatiie redakcyi jest bezprzykładne i godne, ażeby publicznie o niem wzmiankę uczyniono. Kto więc zaczepiać pragnie, niech tylko pod godło Przyjaciela ludu się uda, a wtenczas n i e n a r u s z o n y wszystko szarpać zdoła. Redakcya Przyjaciela ludu, umieszczając artykuły zaczepiające, winna również i obrony przyjmować, inaczej popadnie w podejrzenie, iź albo osobistemi powodować się daje względy, albo >ż mniemania, w piśmie jej umieszczone nie tylko na słabych« ale raczej na błahych opierane są dowodach, F. K. N........ i , O wyszłych książkach w Pradze.Wyszedł ciąg dalszy Słownika czesko-niem i e c k i e g o Józefa Jungmanna, wydawanego za pomocą Matki Czeskiej, tom IV. zesz. I" od słowa r o z p i e s t i t i do s k u t e k, od sir. 905 do g74. - Czasopis czeskiego muzeum, zesz, I. rocz. XII. JSjS) zawiera wsobie: l) Czeskie obyczaje i zwyczaje z wieku Cesarza Karola IV., przez F. Palacfciego. a) Dowody o istnieniu Boga, przez G..Golthammera. 3) Druga na Tatry (z polskiego według S, G.), przez K. L. Zapa. 4) Zdanie Sprawy o duchownem życiu teraźniejszych czasów (dalszy ciąg), przez Dr. Amerlinga. 5) Doniesienia z Morawy, przez Dr. J. k. Chmeleńskiego. 6) Literackie doniesienia ze Sławonii, i 7) takież czeskie, przez P. J. Szafarzyka. 8) Zdanie sprawy o czeskiem Muzeum. 9) Do pa» nów założycieli Matki Czeskiej, dopomagającej ku wydawaniu dobrych czeskich ksiąg. W końcu wiadomość o zmianie redakcyi tegoż czasopisma, którą pan F. Palacki w ręce pana P. J, Szafarzyka złożył. Do tego jest dołączony: wyciąg z obliczenia się czeskiego Muzeum z roku siódmego 083?) założenia Matki Czeskiej, z którego okazuje się, że pozostała w zasobie, na wydawanie dobrych czeskich książek, ilość pi enię dzy l 7 ,373 złr. 26 kr. - C z a s o p i s d I a katolickiego duchowieństwa, zesz. I. rocz. XI«, mieści międry innemi w doniesieniach literackich: o wychodzącem w Poznaniu "Archiwum teologicznem" i o przemyskim "Przyjacielu chrześcijańskiej prawdy;" a mię.

dzy Rozmaitościami znajduje się wiadomość: H O roratach' w Polszczę." Jest dołączony na przodzie obraz kamienioryty Arnosta z Pardubic i ze S kary , pierwszego arcybiskupa praskiego odr. 1344, f 1364, i znana kościelna pieśń tegoż arcyb. Suive Regina z notami.

Zwłok* (Napoleona. - Literary ga.

z e t t e udziela o zwłokach Napoleona, podług Ceylon ChronicIe, następującej wiadomości t pamiętników Abrahama Millingtona, sierżanta artyleryi na wyspie Św. Heleny: "W Niedzielę, dnia o'. Maja i821 r. (pisze autor w tych pamiętnikach), wywołano mię zkościoła, i dano zlecenie sporządzić cynową trunnę dla Generała Napoleona Bonaparte. W Poniedziałek, dnia 7. t. m., odebrałem rozkaz w Longwoodhouse, zlutować tę cynową trunnę, zawierającą zwłoki Generała Napoleona Bonaparte. Lutowanie to wykonane zostało w obecności Generała Bertranda i Montholona, pani Bertrand, francuzkiego kapelana i chirurga, tudzież pana Darling, doktora Rushopa sogo angielskiego pułku piechoty, i kilku sług francuzkich, Zwłoki Generała w zupełnym uniformie złożono do trunny, obitej białą kitajką i wypchanej bawełną. Stosowany kapelusz jego postawiono w poprzek na udach; na piersiach miał gwiazdę, krzyż i kilka medalów złotych, prócz tego włożono także do trunny jego kilka monet rozmaitej wartości. - Serce jego włożono w srebrne naczynie, napełnione spirytusem, które, gdym przyj mował srebrna łądek echowano do srebrnego dzbanka, napełnionego spirytusem, i wstawiono także do trunny. Prócz tego włożono tam srebrny talerz, nóż, widelec, łyżkę i srebrną filiżankę, Gdy złożono do trunny zwłoki z wgzystkieiui wyż wyraźonemi rzeczami, przylutowałem wieko, wybite białą kitajką i wypchane bewełną. Potem trunnę cynową włożono w trunnę z drzewa mahoniowego, te obiedwie znowu w trunnę ołowianą, nareszcie wszystkie 3 trunny włożono jeszcze w trunnę z mahoniu, tak dalece, M Generał Napoleon Bonaparte w czworakiej trunnie spoczywa. - Abr. Mdlington, sierżant Rrzy S1. Heleńskiej artylery i. " gasag""l 1"...... "11» " - "qaaBeH Owdowiała Maria Elżbieta z Weymannów Selle zapisała w testamencie swoim na dniu 15. Maja 1821. sądownie sporządzonym a na dniu 16. Czerwca 1836. publikowanym: aj wdowie Dorocie Selle ro Talarów, b J Gottftiedowi Weymann szewcowi i3 tal" c) Bogumiłowi Weymann szewcowi 13 tal. a d) owdowiałej Maryi Rozy nie Teege 13 tal.; o czem eię powyi pomienioae osoby, event, ich potomkowie, niniejezetn uwiadomiają, Szamotuły, dnia 26. Kwietnia 1838- r.

Królewski Sąd Ziemsko-miejski.

OBWIESZCZENIE.

Przez Najjaśniejszego Pana naj łaskawiej uprzywilejowane nowe Berlińskie Towarzy. stwo gradobicia, czyni niniejszem wiadomo: iż w r, b, przyjmować będzie zabezpieczenia owoców polnych, za wynadgrodzenifctn, o którego wysokości dowiedzieć się można w agenturach. Pozwala eobie przy tern zwrócić na to uwagę, 2e instytut ten jedynym jest, kiory pod źadnemi okolicznościami dopłaty assekuracyjnej nie wymaga i nie przyjmuje, chociaż każda szkoda po jej wypośrodkowaniu gotowizną wynadgradzać się będzie natychmiast. Wnioski względem zabtzpieczań w obwodzie Regencyi Poznańskiej przyjmowane będą także w Poznaniu u J P . Vetter Rtudanta Land. szai ty, w Międzychodzie u JP. A. B. Levy, W Buku u JP. Wojciechowskiego Sekretarza powiatowego, w Wschowie u J P . Alberti Sekretarza powiatowego, w Kempnie u J P. B6hm Dyrektora poczly, W Krotoszynie u JP. Karola Tiesler, w Lesznie u eukcess. J P. Scheibe, w Międzyrzeczu w biurze lantratowakiem, Piea aegie dito dito,w Rawiczu u JP. Kiihn Sekretarza powiatc wego, w Szamotułach u JP. Callier, w Szmiglu u J P. Radicke Rewizora mierniczego, w Szremie u JP. Ant. Kadzidłowskiego, w Szrodzie u J P, Dymińskiego Sekretarza powiatowego, W Wrześni u JP. Schneider.

Statuta jako też formularze do wniosków w tej mierze pierwsze po 5 sgr. drugie in duplo po 2 sgr. są w każdej agenturze do nabycia. Berlin dnia Kwietnia 1838D Y r b K C Y 3.

PUKLICZNA PRZEDAZ"materyalów i t. d, pozostałych po urządzeniu instytutu szkoły L u d w i ki. D n i a 17, M aj ar. b. z r a n a o g o d z i n i e gtej mają na gruncie spichrzowym Nr. 13. Kolumbia, położonym nad Wartą, należącym do Radzcy handlowego P. Bielefeld, najwięcej dającemu być przedane: i) trzydzieści i kilka powrozów do rusztowania dla mularzy; 2) stare drzewo budowlowe; 3) żelazne kraty od okien; 4) stare okna i drzwi; 5) pewna ilość ciosowych kamieni; 6) mała marmurowa kropielnica do wmurowania; 7) cztery figury kamienne, dwie wyobrażające Matkę Boską z dziyciecie'm , jedna Sw. Jadwigę i jeszcze inną Swiętą; 8) niektóre przy budowaniu używane utensylia, Pozn ań. dnia 8. M aja T838.

Zgromadzenia towarzystwa muzyk lnego w dniu 16. b, m. i przez całe lato co S ro da przy pomyślnej pogodzie w ogrodzie Kub i - c k i e g o, na nowych ogrodach pod N rem 4., w czasie zaś niepogody jak zwykle w hotelu saskim odbywać się będą. Poznań, dnia i4. Maja 1838.

Dozór towarzystwa muzykalnego.

lCP Dla gaspodaizów wiejskich c=C8 polecamy tak sławną CUdoWDA . czyli olbrzymia koniczyna (Trifolium mdilotes officinale leucantha maxima) ilość z 200 ziarn za . . . . 6 sgr. prawdziwej francuzkiej lucerny funt 9 sgr. eporku trawnego czyli rolnego szefelItal. ao sgr. prócz tego: znaczny w różnych gatunkach skład świeżych nasion koniczyn, traw i innych ekonomicznych, na które zamówienia (mianowicie koniczyn) aż do 100 cetnarów lub szefli natychmiast tanie), jak w którymkolwiek handlu tutejszej prowincyi, uskutecznione być mogą. Bracia A u e r b a c h , ulica Butelska w P o z n a n i u,