GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1838.05.30 Nr124

Wielkiego

Xi es twa

POZNANSKIEGO

Nakładem Drukami Nadwornej W Deliera i Spółki. - Redaktor: A. WannowsU.

JW 124.- W Srodę dnia 30 Maja 1838.

Wiadomości zagraniczne.

Po Iska.

Z Warszawy, dnia 33. Maja.

Najjaśniejszy Pan postanowieniem z d. 26.

Kwietnia (g. Maja) r. b- mianować raczył lP.

Wincentego Cichockiego, byłego członka Kommiesyi przygotowawczej do rewizyi i ulo źenia praw dla Królestwa Polskiego, Sędzia w Izbie Sądu Najwyższego z pensyą roczną 12,000 złotych.

F r a n c y a.

Z Paryża, dnia 20. Maja.

Król zamierzoną podróż do Francji południowej odłożył podobno aż do przyszłej wiosny. Ami de la Religion wyraża: "Arcybiskup paryski nie był wprawdzie obecny, gdy Xiecia Tallejranda w św. sakramenta opatrzon o , ale kazał w ciągu dnia owego dwa razy o stanie choroby Xiecia się dowiadywać. Arcybiskup żywy objawiał udział dla zgasłego męża i w dniu śmierci jego powiedział, że go bardzo szacuje i c h ę t n i e życie własne dla ni e g o by poświęcił. Gdy o tern arcypasterza wyrażeniu konającego Xiecia zawiadomiono, wyrzekł mocnym głosem: "X. Arcybiskup życia swego nie równie lepiej użyć . " moze. W kościele Wniebowstąpienia czynią jużprzygotowania do nabożeństwa żałobnego, które w przyszły wtorek za duszę ś, p. Xiecla Tallejranda się odprawi.

Rząd ogłasza dzisiaj następującą telegraficzną depeszę z Narbonne z dn. jg. Maja: "Dowodzony przez Zorellę korpus tai olistc w ski, 1650 iudzi liczący, d. 17. m. b. pod Figujeree przez Gubernatora V esonny, mającego tylko rlOO ludzi pod rozkazami swemi, porażony został. 180 karolistów legło na placu, a 100 (między tymi 8 oficerów) dostało się w niewolą. " Stosownie do Phare Bajońskiego z dn.

17. mówiono w Estelli powszechnie o bliskim wyjeździe Don Catloea do Onate. Dnia 13, Don Carlos miał odbyć przegląd g batalionów, z któremi Guergue do Estelli przybył. Z Lcgrono donoszą z d. 13., że gooo wojska pod rozkazami Van Halena do Wiany wyruszyło. Espartero stał w Lodozie. Leon-etConde, dwoma brygadyiami wzmocniony, Ecbarri osadził i forpoczty swoje aż do Ortegi, o i legua od Estelli, posunął. Pod wodzą Alaixa stoi 6000 wojska, które od Puentę la Reyna przez Łerin aż do Santa Barbara ustawiono. Dwanaście dział ciężkiego wagomiaru z Haxo do Viany sprowadzono. Wszystko dowodzi, że bitwa walna nieuchronną. Z dnia 31. Maja.

Sentinelle dee Pyrenees zawiera nową przyczyny, że zażalenia Basków wyłuszcza. Narzeka nasamprzód na niszczące wszystko przedłużenie wojny domowej, na poniesione już ofiary, na nadzwyczaj wielkie kontrybucyje, na przymusową służbę w wojsku, na zniszczenie rolnictwa i handlu i znieważenie religii. Przyczyną tego wszystkiego (powiada) jest spór między córką a bratem Ferdynanda V II. , który w żadnej nie jest styczności z Nawarrą albo Biskają. Osoby w tym sporze interessowane powinny to pytanie poddać pod rozetrzygnienie monarchów Europy, a on (Munagorri) życzy, żeby ten, któremuby koronę przyznano, tysiąc lat ją nosił, tylko w tym razie nie godzi eię używać tego pozoru, aby kraj niszczyć, który już i tak wiele ucierpiał. Powiada, że poznawszy dokładnie opiniję publiczną w kraju, o niemożności dokończenia wojny dotychczasowym sposobem się przekonał; sadzi więc, iż ojczyźnie przysługę wyrządza, stanąwszy na czele wiei u zacnych obywatel i C-uipuzkoi i Nawarry i obwieszczając pokój i przywileje. Oświadcza uroczyście, ii sam daleki od wszelkiej, osobistej ambicyi i przyrzeka wszystkim, co pensy je albo inne korzyści za łożone dawniej zasługi uzyskali, że radnej nie poniosą, straiy, jeżeli pod chorągwią ;eu.o staną. Każdy, prócz racyi żywności, ma oraz odpowiedni randze swojej żołd pobierać a lud nowćrri podatkami obarczanym nie będzie, kiedy własne jego (Munagorrego) zasoby na pokrycie wydatków t)ch wystarczają. " Infant Don Francisco de Paula d. 15. Maja z rodziną swoją z Bajonny do Toulouse się udał. W piśmie z Logrono z d. 13 Maja czytamy: ,,8000 wojska pod Halenem ztąd do Viany się udało. Espartero stoi w Lodozie. LeonEI-Conde, dwoma brygadyjami wzmocniony, Echarri osadził i forpoczty swoje aż do Orteizy, na 1 legua od Estelli posunął. Alaix zacząwszy od Puentę la Reyna aż do Santa Barbara €OOO wojska ustawił; takim sposobem więc 36000 wojska około Estelli skoncentrowano. Espeleta uderzywszy na plebana Merino pod Villa Covarubias, odebrał mu 80 łudzi i znaczne zapasy żywności. Następnie Merino udał się do Aragonii a Espeleta do Santo Leonardo, gdzie są magazyny karolistów.*' D z i e n n i k spo rów, co się dotąd od wszelkich uwag nad śmiercią Xiecia Tallejranda wstrzymywał, poświęca dziś pamiątce tegoż obszerny artykuł i w tym dowodzi zarazem, że zadanie jego wyieze jest od zadania zwyczajnych dziennikarzy, którzy skreśliwszy na prędce obraz wydarzeń sądzą, że eię już z dłu

gu publiczności wywiązali. Treść tego artykułu uważać należy za dodatek do charakterystyki zmarłego Xiecia, i dla (ego go też ile możności w całej Obszerności umieszczamy: "W czasie, jakim jest obecny, gdzie wypadki są wielkie a ludzie małymi, miał Xiążę Tallejrand tę wyłączną zasługę, że sam z siebie był wielkim, i tego nawet przy boku Napoleona dowiódł. Nikt nie miał nad niego większego udziału w ruchu naszego wieku, a jednak w zapomnienie nie poszedł. Pamiętano e n i m wśród największych wstrząśnień i z chciwością badano*, co działa), mówił lub chciał. Xiążę był sobie samoistną potęgą, bo nie był ani naczelnikiem stronnictwa, ani wodzem armii, ani mówcą, ani pisarzem, ant tei czemkolwiek takiem, co za dni naszych wpływ jednać się zdaje. To zaś na szczególniejszą zasługuje uwagę, że on właściwie kierował wypadkami, za ktoremi postępować eię zdawał. Pónieważzawsze przewidywali przy* gotował wypad ki, był przeto także zawsze na nie przygotowany i umiał z nich lepie) niż ktokolwiek i n ny korzystać. Jego przewaga polityczna na tem szczególniej zależała, że nic takiego niebyło, coby go w zadumienie wprawić było mogło; nie dJa tego, żeby się zawsze wszystko podług jego woli działo" nie żeby jakiemu złudzeniu podlegał, lecz że n igdy nie rozpaczał i nigdy odwagi nie tracił, gdy wyższy jego rozum tam mu jeszcze środki i wybiegi nastręczał, gdzie drudzy tylko niepodobne do rozwiązania zawikłanie upatrywali, i gdy podług jego zasady, wszędzie jest dro» ga, kiórą za najlepszą poczytać można. Chodziło tylko o wynalezienie tej najlepszej drogi, co jest rzeczą geniuszu, i o udanie się nią, a to jest rzeczą charakteru. Na ostatnim punkcie w ogólności częściej ludziom zbywa niż na pierwszym. Jest w Huracyuszu zdanie jedno, które Pan Tallejrand najlepiej wyjaśnić potrafił: Omnis Arhtippum decuit color et status et res. Równie jak Aryaiyp i w daleko ważniejszych czadach potrafił i Tallejrand zastosować się do każdej okoliczności, a szczególnej umiał zachować godność swoje, co jest prawdziwą treścią wyroku Horacego. Aby się wielkim i godnym wśród rozmaitych okoliczności okazać, oie należy być uniżonym sługą '-oliczności, i nie im człowiek, ale one człowiekowi ulegać winny. To zaś czynił Pdn Tallejrand, wspierany jasnem wyobrażeniem zaszłych wypadków. Nie żądał on nigdy więcej od wypadków nad to, co mógł od nich otrzymać; ale umiał ocenić ich znaczenie i wiedział, dokąd doprowadzić mogą. I\mialo postępował aż do granicy możności, ale tej nigdy nie przekroczył, i dokładnie poj l u, często drogę i środki zmieniać wypada. Znajomość wypadków, jako wymagająca największej rozwagi i zimnej krwi, jest jedną z najtrudniejszych. Wymaga ona wiele zdrowego i naturalnego rozumu, ponieważ wypadki zawsze pewnego koniecznego porządku się trzymają i nigdy dziwacznemi nie są. Ale potrzeba także wiele zimnej krwi, ponieważ namiętności nie dozwalają powziąść dokładnego wyobrażenia o wypadkach. Politycznym geniuszem nazywamy zwykle przejrzenie wypadków, a geniusz ten właścicielowi swemu jedna przewagę. Dla lego leż wszędzie przewaga była na stronie Xiecia Tallejranda, i to bez zabiegów, trudów i pracy; rzecz sama z siebie wypływała. Zajmował pierwsze miejsce, me żądając go, a nikt się nie znalazł, któryby mu tego zaprzeczał. Namienić tu jeszcze wypada, że Tallejrand właśnie wledy zawsze największym się okazał, gdy Francya, którą reprezentował, w najprzyktzejezem była położeniu. Ci, co go w Erfurcie obok Napoleona, a później 1814. r. w Wiedniu po pokonaniu Francyi widzieli, podziwiali w nim zawsze równą spokojność umysłu i pewność swego z tą tylko różnicą, ie w Wiedniu z większą jeszcze godnością wyetąpił. Widząc, jak Xiąźę Taliejrand aoi na chwilę o wielkości narodu swego nie wątpiał, zapominano o naszych klęskach albo sądzono, że bystrość dowcipu jego dostrzega w Francyi nowe siły, ukryte przed oczami zwyczajnego badacza, w których on ufność swoje pokładał; a ta spokojna i naturalna duma osłaniała słabość nasze. Już przed kongressem wiedeńskim dał Xiążę dowody przewagi, przywiązanej do jego osoby. Wiadomo, że w dniu wkroczenia sprzymierzeńców do Paryża, 'dnia 3r. Marca IS 14. r., Cesarz Alexander stanął w pałacu Xiecia Tallejranda. Zajął on pierwsze piętro a X;ąźę został na dole, Nie posiadał on wówczas żadnego urzędu prócz tytułu byłego Ministra spraw zagranicznych} nie posiadał ani pełnomocnictwa Burbonów do wchodzenia" w układy względem przywrócenia ich na tron, ani pełnomocnictwa Francyi do układania się o nową formę rządu, ani też armii, zawsze uszanowanie wzbudzającej, acz już pokonanej. Sam Xiążę był pokonanym, a jednak cały świat z samego instynktu czuł, ie on tajemnicę przyszłości posiadał, W domu to jego i przez niego uchwalono powrót Burbonów." - Dalej tak Dziennik sporów artykuł swój kończy: "Xiążę Tallejrand był ostatnim Grand-Seigneur we Frapcyi. Wielkość jego była mu do twarzy i ani go na chwilę «ie zaślepiła. Nie myśląc nigdy, daięki jegoszlachectwu, o tern, aby z kim walczyć, lub ieby z nim kto miał walczyć, potrafił z łatwością z różne mi przestawać osobami, zapewnić sobie przewagę i zjednać powszechny szacunek. Wielkość jego całkiem była różna od wielkości naszych czasów; nikogo nie obraził i nikogo przyćmić nie usiłował. Wszyscy się do niego mogli zbliżać, bo go nikt przy« ćmić nie zdołał. Zwyczaj należenia od wieków przez swoje rodzinę a od 60 lat przez sie* bie samego do wszystkich rewolucyi we Francyi, sprawił, ie los swój bardziej do Francyi niż do któregokolwiek bądź Xiecia lob Króla przywiązanym być sądził. Jako Minister Napoleona mógł być w oczach jego narzędziem odrodzenia się Francyi, ale nigdy nie mógł on Francyi za narzędzie do osobistej.wielkości Napoleona uważać. Dusza jego już także naprzód oswoiła się z myślą, że trzeba będzie kiedyś los Francyi od losu Napoleona odłączyć, a myśl ta, której kreatury Napoleona nawet pojąć nie mogły, nie zastraszyła bynajmniej potomka domu, który w ciągu goo lat dziejów swoich patrzał na upadek tylu różnorodnych władz. Właściwa arystokracya na tern zależy, ie naczelnicy rodzin siawają przy boku Króla i jeszcze obok niego wielkimi się okazują. Xiążę Tallejrand był za dni naszych ostatnim przykładem owej wielkości starożytnych rodzin. Odtąd tylko zgromadzenia narodowe tron otaczają. Wszystkie owe wielkości, umieszczone przez dawniejszą hierarchią między ironem a ludem, które się przedstawiają w rodzinach, mianujących się z dumą d o m a m i , znikły, a X>ążę Tallejrand ostatni cień tychże z sobą do grobu wniósł." Hiszpania.

Z M a d r y t u, dnia 9. Maja.

(Gaz. Powsz.) - Dolna Aragonia zdaje się być teraz okolicą, w której D o n Basilio i N e - gri z niedobitkami swemi schronienia szukają. Tamten (Basilio Garcia) po doznanej pod Bejarem klęsce, z 1600 ludźmi ucieczką się ratował; przenocował dnia 5, pod Otero i przechodził potem przezp rowincyją. Segowia zbliżając się znacznie do la Granja; potem, jak się zdaje, połączywszy się z Merino, który d. 4. w 2000 ludzi w Velamazan stał »stamtąd do Alraazanu i Medina Celi dążył, przekroczył trakt główny do Saragossy wiodący. Dla nas przynajmniej związki z tern miastem przez 3 dni były przerwane. Pardinas dzielnie ścigając nieprzyjaciela, dn. 6, ze świtem stanął pod la Granją. Żołnierze jego zdobyli w Bejarze kaesę wojskową Basilio Garcii, w której było 26000 piaetrów. Hr. Negri z swemi 150 albo 200 jeźdźcami, z któremi ocalał, też z Męcino się połączył i temu w pochodzie do Ara sięwzięcia karolietów, czynione od nich celem postąpienia w głąb kraju, zupełnie w niwecz obrócone zostały, lubo Generałowie Królowej większej nie dowiedli zręczności, jak dawniej. Z tej strony rzeki Ebro Cabrera jednym, lubo niebezpiecznym nieprzyjacielem, którego rząd w polu jeszcze pokonać musi. Onia 2. b, m. ukazawszy się Z4ma batalionami, hufcem jazdy i i działami pod Alcanizem, zaczął ognia dawać do miasta, Llangoetera i Espinasse byli w bliskości aby go posiłkować. Załoga w Samper de Galanda d. i. broń złożyła, nie wystrzeliwszy ani razu. Tymczasem Generał Oraa dn. 3. z 9 batalionami i 600 jazdy do Teruelu przybył w zamiarze złączenia się z Generałem Don Santos San Miguel, który d. t. w Oaroce srał, i oswobodzenia Alcanizu. Wszakże nadzieja pomyślnego wypadku nie polegała tak nasilę oręża, jak raczej na upowszechnionych pogłoskach o buncie, który w Biskai przeciw D o n Carlosowi wybuchnął. Liberaliści sami dobrze czują i wiedzą, jak zagubne skutki ich własna niezgoda wydała, tuszą więc sobie, że niesnaski między karolistami w równym ich o. ełabią stopniu. Divide et impera! to teraz hasłem zwycięzkich krystynistów. Usiłują oni przez łudzące przyrzeczenie, iż przywileje Basków utrzymają, tychże do złożenia broni Skłonić, aby nimi potem polubownie rządzić.

Bo chociażby i rząd istotnie miał zamiar przywrócenia dawnych przywilejów prowincyi biskajskich, czemu zresztą nie wierzę, to jednak Stany nigdyby się na to nie zgodziły a tak położenie tych prowincyi zawszeby zostało niepewnem. Włochy.

Ponieważ dnia 20go Kwietnia wieczorem skończył się rok 2,587(IIy założenia Rzymu, odbyła się zatem w pałacu Sabińskirn zwyciajna od czasu ostatniego świętego roku p ostanowiona i odtąd ciągle trwająca Akademra, gdzie miano mowę pamiątkową o założeniu tej stolicy, której pierwszemi matkami były Sabinki, i której Król Numa Pompiliusz nadał mądre ustawy i instytucje relgijne.

ROZlllaite wiadolllOŚci.

Wiadomo ie brylanty Xiężny Leinster, były niedawno skradzione z jej sypialni, i źe Xięina postrzegła tę stratę nie prędzej jak w chwili, kiedy się ubierała na bal. N apróźno policya Dublinu, gdzie kradzież była popełniona i policya Londyńska, starały się wyśledzić sprawców; dotąd niepodobna było ich odkryć. Przed kilku dniami pudtłkti starannie opieczętowane,oddane zostało z poczty do hotelu X.Leinster w Londynie i ku wielkiemu zadziwieniu znaleziono w niem brylanty Xieinej w zupełnej całości. Policya uwiadomiona o tym szczegół, nym zwrocie gubi się w domysłach; mniemają że sumienny złodziej, nie należy do nikczemnej klassy ludzi trudniących się wyłącznie tym przemysłem. Policya nawet ma pośiaki, iż on przybył umyślnie do Londynu dla oddania brylantów na pocztę i ie natychmiast odjechał na stały ląd, dla uniknienia kary. P. Raoul-Rocheue, wysłany przez rząd francuzki na wyprawę naukową i archeologiczną do Grecyi i Azyi mniejszej, puścił się już w podróż w towarzystwie Pana Morey, młodego architekta wielkich nadziei. Kopalnie złota w Stanach "Zjednoczonych Ameryki północnej w ostatnich trzynastu leciech przyniosły 5, 126,500dollarów; płody tych kopalni zaczynają teraz się zmniejszać. a ww» " " l" , i.'" ". .. ... .. .1 . Ul OBWIESZCZENIE.

Ws2yscy ci, którzy do kaucyi z czasów urzędowania exekutora i woźnego tutejszego Królewskiego SąduZiemsko- miejskiego P ro bs t a pretensye rościć zamierzają, wzywają się niniejszem, aby takowe najdalej w wyznaczonym tym końcem na dzień 12. Lipca zrana o godzinie lotej przed Deputowanym Wielmożnym Assessoren! Manteuffel vi miejscu posiedzeń naszych terminie zameldowali i udowodnili, inaczej niestawający w razie tym, gdyby kaucya ta na zaspokojenie zgloszonych się wierzycieli wystarczyć nie miała, jedynie tylko do reszty majątku Probata odesłanym zostanie. Grodzisk, dnia 15. Maja 1838Królewski Sad Ziemsko-Mi eis ki.

UBWIE&ZGZEWIE.

Dobra Ligotta, położone w powiecie Ostrzeszowekiin, będą wydzierżawione drogą publicznej licytacyi najwięcej dającemCI na trzy po sobie idące lata, od Sw. Jana r. b., aż do tegoż w r. 184-1» w terminie dnia 26. Czerwca r. b, o godzinie 4<ej po południu w domu Ziem etwa kredytowego. Wszystkich chęć dzierżawienia mających wzywamy na termin powyższy z nadmienieniem, iż ci tylko przypuszczeni będą do licytacyi, którzy w gotowiźnie złożą kaucyi 5CX) T al" a w razie potrzeby udowodnią, iż warunkom dzierżawnym zadosyć uczynić mogą. Warunki dzierżawne mogą być przejrzane W Begistraturze naszej.

W Poznaniu, dnia 23. Maja 1838» Dyrekcja Prowineyalna Ziemstwa,