GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1838.07.23 Nr169

Wielkiego

Xiestwa

POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W Dekera i Spółki, - Redaktor: A. Wannowski,

XIII.

W Poniedziałek dnia 23. Lipca 1838.

Wiadolllości krajowe.

z Berlina, dnia 19. Lipca. J. K. M. Xiążę Fryderyk Karol wYJechał stąd do Wangeroge.

14/WVWWW*% vw\

Wiadolllości zagraniczne.

Po Iska.

Z Warszawy, dnia 17- Lipca.

Rektor Akademii Duchownej Rzymsko-Katolickiej Warszawskiej, Podaje niniejszem do publicznej wiadomości, że Alumnom Akademii: X. Józefowi Kuklińskiemu z Dyecezyi Płockiej, X. Wincentemu Miszkiel z Dyecezyi Augustowskiej, Wojciechowi Wysokińskiemu z Archidyecezyi Warszawskiej i Leonowi Topolskiemu z Dyecezyi Lubelskiej, w skutku złożonego examinu całokursowego, stopień Kandydata Teologii, w dniu 30. Czerwca (12. Lipca) I. b. przyznanym został. W Warszawie dnia 1. (13.) Lipca 1838 I.

X. W. HI. Ossoliński.

N. Pan udzielić raczył małoletnim Józefowi i Alexandrowi Czerwińskim, pozostałym synom po zmarłym Kapitanie korpusu Weteranów byłego -wojska Polskiego, pensyą z właściwych funduszów» YY ilości złotych 500 rocznie, aż do dojścia młodszego z nich do lat 16 skończonych.

Cesarsko - Austryacki Rzeczywisty Tajny RadŁa i Szambelan, Xiaźę Ludwik Jabłonowski, -wyjechał do Cieplic* (Z baz. Rząd. Prusk.) - Generał Prondzyński, który podczas ostatniej rewolucyi pod Skrzyneckim był szefem sztabu głównego armii polskiej i razem z Krukowieckim udział miał w kapitulacyi Warszawy, niedawno w Sandomierzu, w Królestwie Polskiem, życie zakończył. F 2 a n c y a.

Z Paryża, dnia 12. Lipca.

J ak słychać, odprowadzą Laitego do centralnego więzienia w Clairvaux. Adwokat Delangle, stawający w obronie Laitego obok Adwokata Michela, zaniósł do ministra sprawiedliwości prośbę, aby potępionemu wolno było pięcioletnią karę więzienia w Paryżu odsiedzieć. Proces gazety T e mp» rozpocznie się w przyszłą sobotę i Pan Filip Dupin stanie w obronie Pana Coste, odpowiedzialnego redaktora tejże gazety. Liniowy pułk 27. otrzymał rozkaz do udania się z tąd do Valenciennes. Depeszą telegraficzną z Brestu z dnia -wczorajszego nadeszła tu wiadomość o szczęśliwem przybyciu tamie Xieeia JoinviUe na okręcie 13. i będzie na balu, który miasto to na cześć jego urządzi. Infant Don Francisko de Paula, znajdujący się teraz w Bannieres ,de Luchon,. wyjedzie d. 12. b. m., jak słychac do Tuluzy l Bordeaux i następnie.z rodziną swoją do Paryża przybędzie. Wyglądają tu ż wielkićrn natężenie dalszych wiadomości ze Wschodu o zamlerzonem ogłoszeniu niepodległości z st on Baszy egipskiego. Dzienniki nas e ?z.ynn e SIę spr wą tą zajmują, nie wymIenIaJąc Jednak nIC więcej o niej nad to, co my. juź. w. J o.u r a l de S i n y m e i innych angIelskIch l nI mlecklch dziennikach czytali. Rząd francuzkI wręczy zdaniem ich wraz z rządem angielskim bardzo dobitną notę Mehmedowi Alemu, i wątpić nie można, źe ta, popart , ob cnośc,ią znacznej eskadry, zdoła skłonlc Wlcekrola do zaniechania zamiarów swoich. Dzienniki tutejsze donoszą, źe koń, na którym niedawno temu Marszałek Soult jeźd ił \v czasie przeglądu wojsk w Hy e Park, ,mIał na sobie tę sarnę uzdę l wędzIdło, ktorego zawsze Napoleon w bitwach używał, a któ e teraz są własnością jednego rymarza londynskiego. J eden tutejszy ,dziennik podaje za rzecz zupełnie pewną, Ze Marszałek Soult otrzyma za powrotem swoim Z Anglii godność »Konnetabla Francyi. Jeden dziennik twierdzi, źe towarzystwo jedno, chcące uroczyści . obchodzić J?-astającą rocznicę zburzenia bastylll, pozwolenIa na to nie otrzymało. W następnym roku przypada 50 letni jubileusz tego wypadku, Karta z 1830. roku sama teraz oświadcza źe od dnia dzisiejszego zaprzestanie wychodzić i połączy się z Monitorem paryskim. Z d n i a .13, L i p c a.

W giełdzie upowszechniła się dzisiaj. pogłoska źe Xięźna Orleańska o połudnIe syna szc ęśliwie powiła. Wszakże zdaje się, .źe pogłoskę tę z umysłu rozsiewano, aby takIm sposobem kurs fondów podwyższyć. W B o n S e n s czytamy: «Dzisiaj zrana o 9.

godzinie PP. Pascjuier,. Barthe, , M ntaliv t i Xiąźę Decazeg do NeuIlly do Krola SIę udalI. Słychać, źe wyznaczenie miejsca pobytu dla skazanego Laity przedmiotem się stało żywych obrad. « Stosownie do gazet tutejszych, Marszałkowi Soult proponowano, aby po powrocJe swoim z Londynu do Ministeryum wstąpIł. Marszałek wszelako z tego się miał wymówić oświadczając, że tylko pod tym warunkiem do gabinetu wstąpi, jeżeli prezesostwo w radzie otrzyma. Zresztą poczytują tu rzeczą doprawdy podobną, źe w. pr eciągu c asu aż do przyszłego zgromadzenIa SIę Izb zmIana jaka w Ministeryum nastąpi. Wczoraj wezwano Pana Pierrot, dyrektora kollegium (szkoły) Lud,;ika .Wielkie o, aby z wszystkimi wychowancamI swymI zamek w Wersalu zwiedził. I)ługi szereg wozów owych 600 uczniów d ymienioneg. mie sca zawiózł, gdzie mIelI zaszczyt, IZ ,Kr?l sam wszędzie ich oprowadzał. Słychac, ze inne zakłady naukowe Paryża podobny honor spotka. Nie Generał- Porucznik Dejean Gak dawniej mówiono), lecz Xiąźę Nernurski w funk yi Generał-l 'orucznika w obozie pod LunevIlle dowodzić będzie. Obóz ma się składać z S pułków jazdy, podz el0I?-ych na 4. ,brygady. Czterech wyższych oflcerow dowodzlc będzIe pod rozkazami Xiccia. Jeżeli gazetom tutejszym wiarę dać można, to Generała Negrier z Afryki odwołano. Przyczyną tego mają być nieporozumienia między nim a Marszałkiem Valee, który mocno zganił Generała dla tego, źe Kadego konstantyńskiego z powodu pewnych uchybień do więzienia wtrącić kazał. Zmarła niedawno temu Hrabina Montmorency była może najdawniejszą przyjació ką XiecHi Tallejranda, którego też tylko o klIka dni przeżyła. Dopóki Xiąźę jeszcze wyc odzić mógł, przyjaźni młod cia ych lat .swolch wierności dochował i codzIennIe HrabInę odwiedzał. Dla Infanta Don Francisco de Paula na Faubourg Saint (-ermain hotel naj to, g zie po.dczas pobytu swego w Paryżu mleszkac będzIe; oczekują tu gb d. 15. m. b. Z Bajonne donoszą, źe dn. 6. m. b. w borze pod St. Pee człeka przy trzymano,. który wł śnie z summa 40,000 Ir przez granIcę hlszpanską do Don i arIosa udać się chciał. Piszą z Tulonu z d. S. m. b.: «Bal dany przez miasto nasze na cześć ofi eró'Y .stojącej na przystani naszej eskadry angIelskIeJ, nadzwyczajnie był wspaniały. JSa s al ty e tylko gości można było zaprOSlC, Ile SIę w przestworach gmachu pomieścić. mogło, ale plac przed domem i przyległe ulIce przepełnione, były mnóstwem ludu. Sala al0.wa obrazami i posągami sławnych angIelskIch i francuzkich bohaterów ozdobiona i róźnobarwńemi banderami bogato była przystrojona. Przed litą godziną ukazał się Kommendant eskadry angielskiej, Admirał Robert Stopfort, otoczony świetnym s tab mj ra em z nim przybyli teź francuzkI WIceadmIrał i Prefekt marynarki, Jurien Lagraviere. Da brane, i całe grono towarzystwa przedstawiało widok czarujący. Bal dopiero o 5tej godzinie zrana się zakończył.« (O odpłynięciu eskadry angielskiej juź donieśliśmy.) A n · g I i a.

Z L o n d y n u, dn. 13 Lipca.

Powodem pogłoski o domniemanem zajęciu Ttheranu przez wojsko rossyjskie, stał się zapewne następujący artykuł z Bombay Gazette z dnia 21. Czerwca: «Z żalem donieść musimy, źe tok spraw perskich zbrojnego wmieszania się ze strony rządu bombajskiego wymagał. Nie znamy dotychczas dokładnie powodu do nadzwyczajnych W marynarce indyjskiej poczynionych przysposobień; tyle jeonak niezawodną, źe coś ważnego się Wydarzało, inaczej bowiem t)le okrętów na raz nie otrzymałoby rozkazu puszczenia się do zatoki perskiej. Słychać, źe P. Macneil, Minister - Rezydent angielski, otrzymał rozkaz opuszczenia dworu perskiego, albo tćź źe to dobrowolnie uczynił a to w skutek pewnych zdarzeń, przynoszących uszczerbek i korzyści i honorowi Anglii. Powiadają, źe Kapitan Hennel w Bushire otrzymał rozkaz od l'ana Macneil, aby opuściwszy wspomniane miejsce pod opiekę bandery angielskiej w zatoce perskiej się udał. Zdaje się więc, źe w stosunkach naszych z Persyą, mających juź i tak od dawnego czasu groźną postawę, nareszcie do ostatecznego przesilenia przyszło i źe przez wystawienie siły zbrojnej powagę nasze, należącą się nam podług układów, ocalić musimy. Statek z zatoki perskiej przywiózł te wiadomości, zapewne bardzo ważne, kiedy natychmiast radę dla naradzenia się nad środkami, których teraz uź)ć wypada, zwołano. Nie możemy nie zganić postępowania naszego naczelnego wodza, któryż rrezydencyifBombajskićj) *ię oddalił, nie zostawiwszy żadnej in.strukcyi. Sam się zaambarkował- - Bóg WIe - dokąd? - a jednak obecność jego teraz właśnie potrzebna. Następujące okręty z szczególnym pośpiechem uzbrojone udają si do zatoki perskiej: Semiramis, Ilugh, Llndsay, Hastings, Cote, Tigris, Mahe i Grant, za nimi niebawem puści się i Berenice. Załujemy istotnie, źe sprawy te tak ?ruba pokrywa zasłona tajemnicy, nadająca lm nadzwyczajnie groźną postać. Zdaniem naszem powinnością rządu dla uspokojenia obawy rzecz całą ogłosić. M o r n i n g - P o s t i inne gazety donoszą dzisiaj, źe Hrabia S troganow na festyn, dany przez Xiccia Ligne w niedzielę wszystkim posłom koronacyjnym, zaproszony nie był. Z powodu koronacyi Królowy liczne ogłoszone zostały posunięcia na wyższe stopnie w armii i flocie angielskiej i nadto, mianowała Królowa 32 Baronów, a w liczbie tej znajdują się astronom Hers che ii i poeta Edward Lytton Bulwet.

Lord Brougham nie był Wcale obecnym koo acyi, a nawet na dzień ten zaprosił przyJacIela swego, Hr. Essex, na łowienie ryb do parku Cashiobury. Pismo z powinszowaniem, które Sułtan z powodu koronacyi przesłał Królowej Angielskiej, jest 36 cali długie a 4 szerokie. Pismo jest nadzwyczaj Wykwintne, starannie i porządnie wypracowane. Na brzegu znajduje się cyfra Sułtana że wszystkie mi jego tytułami. List teń leżał w kopercie, która była zapieczętowana herbem sułladskim, i włożona do torebki z szkarłatnego aksamitu, bogato złotem haftowanej. Hiszpan i a.

Donoszą z Bajonny pod dn. 7. Lipca, źe Espartero nagle na czele całego swojego wojska w kierunku ku Miranda deI Ebro wyruszył. Sądzono, źe przez Rioję do Logrono powrócić zamyśla. Karolistows-ki Wódz naczelny uda! się w skutek tego ruchu do Estelli z obawy, aby krjstyniści na miasto to nie uderzyli. - Munagorri wydał odezwę do Biskajczyków, wzywając ich, aby siebie samych i swego interesu sprawie Don Carlosa nadal nie poświęcali. Po r t u g a t i a.

Z Lizbony, dnia 2. Lipca.

W chwili rozwijania się rewolucyi francuzkiej używała policya portugalska wszelkich sposobów do przytłumienia będących tu wówczas słabych' tajnych związków, mających wpływ nader mały i będących skutkiem zakazania loź wolnomularskico. W czasie wkroczenia Francuzów w 1808 I. spodziewali się cudzoziemcy utworzyć sobie w narodzie stronnictwo za pomocą tych związków i dla tego je zachęcali; ale skutkiem tego był tylko podział związków na Francesadów, albo Jakobinów i czystych mularzy. Pierwsi z nich upadli po bitwie pod Vimeiro i Portugalia została z nich całkiem oczyszczona, gdy ich po większej części regencya z kraju wygnała. Po przywróceniu ogólnego pokoju wrócili wprawdzie do ojczyzny, ale gdzie się który z nich z zdaniami swemi odezwał został w Lizbonie lub Pernambuco powieszony. Roku 1820 przybrali pozostali z nich wraz z nowo przybranymi członkami przydomek konstytucyon i s t ó w i przy pomocy zagranicznej wzniecili dnia 24. Sierpnia t. I. rewolucyą w Porto. Lepsza pobcya byłaby tę rewolucyą, źródło wszystkich nieszczęść Portugalii, w pier cenie dawnych instytucyi i sprowadzenie rodziny królewskiej z Brazylii do Lizbony wszystkim się podobało. Tak tedy na łonie kortezów 'i821 roku przyłączyło się do tych towarzystw wiele znakomitych osób,' nie mających -/, niemi nie wspólnego; ale złudzenie nie długo trwało. Skończyło się na samym powrocie Dworu,- Brazylią na zawsze utracono, a konstytucya była tylko zamaskowaną demokracyą. Jan VJ., znający dokładnie zabiegi owych demagogów tylko ich pozornie prześladował, a potem ich sam używał przeciw zamachom swej małżonki. Gdyby był z 10 lat jeszcze pożył, byłby kraj ustalił. Don Pedro dla braku doświadczenia i zbytecznej odległości od Portugalii nie mógł wstępować wsiady ojca swego. Karta z 1826 roku była nowćm jabłkiem niezgody. Hegentka Donna Izabella Mary a sądziła, źe nowa ta ustawa spodoba się narodowi. Wysoka arystokracya cała miała zasieść wlzbieparów, a gdyby niższa szlachta i więksi posiedziciele gruntów byli mogli głos w izbie deputowanych otrzymać, byłaby się rzecz ta udała. Lecz Ministervum nie zdołało utrzymać na wodzy demagogów i wybory były po większei części w ich ręku. Za wzmocnieniem się klubów znikło uszanowanie dla konslytucyi. Villafior chciał ją potężną prawicą utrzymać", ale obecność Don Migueh koniec jej położyła. Gdyby Xw)żę ten był w ślady ojca wstąpił, byłby Portugalią ocalił, ale naśladował on brata, tylko w inny sposób'" Konwencya w Evora Monte miała nową epokę stanowić. Portugalia została pod berłem Don Pedra i Xiążę Braganza powinien był tylko spełnić piśmienną obietnicę z dnia 13. Czerwca 1833. roku. Lecz nie. Kluby znowu opanowały w 1834.

roku wybory i kortezy kluby tylko, nie naród reprezentowały. Po śmierci Don Pedra chciał Xiążę Pałmella uchybienia te naprawić, ale złe sobie obrał związki i stał się ich ofiarą. Trudno wiedzieć coby był zrobił Xiąźę August Leuchtenberg. Xiążę Sasko- Koburgski wpadł także w sidła klubistów którzy się znacznie wzmocnili. W tern nagle wybuchła niezgoda i otwarta wojna, a Karta z 1826. roku stała się jej ofiarą. Zwycięskie kluby 0głosily zwierzchnictwo ludu i znowu podług swej woli Stany 1837. I. zwołały. Jeden oddział stronnictwa wywołał konstytucya z 1838. roku, która się najmniej z interesem i duchem ludu portugalskiego zgadza. Historya jawnie dowodzi, źe naród portugalski tajnych towarzystw nie cierpi i źe je przy każdej sposobności zapamiętale prześladuje. Dowodem tego są wypadki od 1808. do lS14 i następniew latach 1823, 1828 - 1833. Niech tylko kto nada prowineyom popęd, a zobaczym, co się dziś stanie. Kluby nie mogą rządzić Portugalią, bo te tylko rodzą zamieszanie, z którego się wydobyć trudno. Zmianie koniecznie zupełne wygnanie demagogów towarzyszyć musi, inaczej sprawdziłoby się tylko w Portugalii dawne przysłowie hiszpańskie: »Sąto te same psy, tylko z innemi obrożami.« Obecnie ma naród nierównie więcej powodów, niż kiedyźkolwiek, do brzydzenia się wszystkie mi temi demagogami. B e 19 i a.

Z Antwerpii, dnia 14. Lipca.

Czytamy w tutejszym J ournal du Comm e r c e: «Roboty fortyfikacyjne w cytadelli naszej gorliwie i skorym postępem wykonywane bywają a między inne mi uważaliśmy, źe mała wystająca twierdza (fort), będąca przy wnijściu do cytadelli i nad SkaIdą panująca, w 12 dział i tyleż haubic opatrzoną została; działa te są ciągle w gotowości wystrzału i obok nich leżą wszystkie do strzelania potrzebne rzeczy« Niemcy.

Z L u b e ki, dnia 14. Lipca.

(N Hamb. Gaz.) - 21 wystrzałów zwiastuje w tej właśnie chwili odjazd J. C. W. W. Xiecia Następcy tronu rossyjskiego z Liineburgs do Hanhoweru. J. C W. wczoraj w południe tu przybył i wysiadł w hotelu «du N ord«, gdzie ogromne mnós wo łudzi okrzykami radości go przywitało. SIady słabości jeszcze nie ustąpiły, owszem Cesarzewicz czuł się tak osłabionym, źe natychmiast po przybyciu swojem do łóżka kłaść się musiał; z tej teź przyczyny wszystkie uroczystości stosownie do wyraźnego życzenia cofnięte zostały. Z Drezna, dnia 17. Lipca.

JJ. CC. MM. Cesarz i Cesarzowa rosayjska dzisiaj zrana przed 7mą godziną tu przybyli i pokoje w hotelu cesarsko-rossyjskiego poselstwa zajęli Z Karlsruhe donoszą, źe przybycia N. Cesarza Wszech Rossyi w ciągu miesiąca bież. tamże z pewnością oczekują.

T u 2 C Y a.

Dnia 10. Czerwca wybuchnął ogień na fregacie tureckiej, stojącej na kotwicy w Bu,ukdere. Wszystkie usiłowania w ugaszeniu ognia były nadaremne, dopóki stojący w poblizkości bryg rossyjski nie przyspieszył na , pomoc. Budowa wspaniałego kościoła, który stawiają Ormianie schizmatycy na przedmieściu Pera w Carogrodzie, zupełnie już ukończona, Czerwca.

Baron Ruckmann przybył wraz z małżonką swoja z Gałaczu do Carogrodu na austryackim okręcie parowym »Ferdynand I." Pan Ruckmann znajdował się w Bukareszcie na pierwszem posiedzeniu Zgromadzenia Stanów Wołoskich, na którem odczytany był firman Sułtana, przywieziony z Carogrodu przez Logoteta Aristarehi. To było dostatecznem do położenia końca wszelkiej opozycyi ze strony Bojarów.

E g i p t .

Dotąd jeszcze nie wiadomo, komu właśnie przypisać należy winę pożaru wybuchłego niedawno na egipskim okręcie urnowym. "Wszyscy ci, na których najmpiejsze padło podeirzenie, zostali wprawdzie aresztowani, ale śledztwo do żadnych zaspokajających nie doprowadziło rezultatów, i nawet przez najokropniejsze katusze nie można było na uwięzionych wymó dz przyznania się do winy. Wszakże jednak najwyższy sternik okrętu i jego zastępca skazani zostali na całe życie do galer, i nadto, 10 żołnierzy rozstrzelano. Zniesienie podatków od zboża w Egipcie daje powód do różnych domysłów; najpodobniejszą atoli do prawdy przyczyną tego jest, że Basza chc,e sam tylko jeden w całym Egipcie sprzedawać zboże, podobnie jak bawełnę; w tym celu lak najsurowiej nakazał wszystkim Fellahom, ażeby plony swojetylko rządowi sprzedawali, i to po cenie 35 piastrów za ardeb, kiedy tym czasem łatwo o połowę wyższą cenę mogliby otrzymać od prywatnych kupców. Rozporządzenie to wzbudziło naturalnie wielkie nieukontentowanie, i ze wszystkich stron nadchodzą w tym względzie wielkie zażalenia do konsulów w Kairze; francuzki napróżno starał się wyjednać zniesienie i zmianę takowego rozkazu. MexvK Według wiadomości a Veracruz z dnia 14.

Maja, blokada brzegów i portów Mexyku przez eskadrę francuzką jeszcze ściśle była utrzymywaną. Zdobycie zamku warownego S1. Ulłoa zdaje się być czczą tylko pogłoską, llównież nie potwierdza się wiadomość, że Valparaiso przez angielską siłę morską ogłoszone zostało ra będące w stanie blokady.

WrtHjK\ VtVVWMjV

ROZlllaite wiadolllości.

Z P o z n a n i a, d 14. Lipca. - L u d n ość.

- Miasto nasze liczy obecnie 36,468 mieszkańców, a między tymi 17,367 mężczyzn. Roku 1825. miało tylko 22,873 dusz:, ]l tak liczbatychże zwiększyła się od owego czasu prawie o 60 prC. Co do wyznań jest 17,462 katolików, 10,469 ewangelików, 15 grekov i 8522 żydów. Ostatnich liczba stosunkowo na,bardziej wzrosła, gdy ich przed trzema laty, t. j. 1834. r. ledwo ÓOUO było, jeżeli się tylko zabobonny wstręt nieoświeconych żydów od wszelkiego liczenia głów Aa-vyiiiej do podania zbyt niskiej ilości osób nie przyczyniał. Z Pragi. - Wyszedł ciąg dalszy «Słownika czesko-niemieckiego«, wydanego przez Józefa Jungmanna, tomu IV. zeszyt 3ci, od słowa Strannj do Swager.- Wychodzące w Zagrabiu «llirske narodnj Nowiny«, wyszczególniające się piękną rozmaitością przedmiotów i najlepszemi chęciami, podają od niejakiego czasu na końcu każdego numeru, pod stałym napisem: "Slawiansko pismenstwo", skrócone wiadomości o sławiańskiej literaturze rozlicznych narzeczy, Z W i e d n i a. - Zakładanie północnej kolei Cesarza Ferdynanda postępuje sporym krokiem. Przeszło 20,000 ludzi zatrudnionych jest ciągle na rozmaitych punktach między Wiedniem a Bernem, i z pewnością spodziewać się należy, iż z przyszłą jesienią kolej do Berna ukończoną zostanie. Od dni kilku rozpoczęto luż druga'" kolej, idącą z Wiednia do tegoż miasta i już kładą szyny w tej mierze. Towarzystwo Filomatyczne w Paryżu, na swojetn posiedzeniu dn. 23. Czerwca, z wielkićm zajęciem słuchało szczegółów udzielonych mu przez P. Babinet, względem prac astronomicznych Sir Johna H e r s c h e l na przylądku Dobrej Nadziei: według tego wielkiego astronoma, druga połowa kuli ziemskiej jest daleko bogatsza od naszej w gwiazdy, a osobliwie w obłoczki (nebuleuse'" *). Wszystkie te obłoczki, to jest: te niezliczone massy gwiazd, których nasza droga mleczna daje nam tak zadziwiający przykład, były przez niego postrzegane; zwrócił także swoją uwagę na gwiazdy podwójne, te zajmujące układy, złożone z 2 słońc obracających się jedno około drugiego, przez tak długi czas brane za jedno, a których obroty dozwoliły astronomom przekonać się, że prawa ciążenia odkryte przez N ewtona rządzą temi ciałami, umieszczonemi w odległościach niespółmiernych, również jak planetami naszego układu. Za pomocą tych ruchów, niedawno spostrzeżonych na niebie, również można obliczyć postępowanie naszego układu w przestrzeni; w rzeczy samej dzisiaj jebt rzeczą do prawdy podobną, że samo nasze słonce jest tylko gwiazdą odbywającą w przeciągu długiego szeregu wieków swój obrót

*J Tak je a po polsku Jan Sniadecki.

.cwiazdę podwójną. Sir John Herschel prze10nał się, że niektóre z tych gwiazd odbywają swój obrót w krótkim zakresie lat czterdziestu: tak, że za pomocą dwóch podobnych rachunków, oznaczając różne położenie gwiazdy, przychodzi się.aż do oznaczenia miesiąca roku, w którym 6bserwacya odbyta. Sir John Herschel widział obłoczki koloru żółtego, błękitnego, czerwonego, zielonego, i t. d.; mógł on dwa tylko jedyne towarzysze (księżyce) Uranusa obserwować, ale nie sześć, które mu dotąd często przydają, i wymierzyć ich obrót) miał jeszcze sposobność przypatrzyć się zadziwiającym postępom gwiazdy Ar go, której blask powiększa się tak szybko, że mniej jak we cztery miesiące przeszła od-drugiej, aż do pierwszej pierwszej (premierę premierę) wielkości; niewiadomo jeszcze, gdzie się ten wzrost zakończy. Ogromny teleskop z zwierciadłem, którego wielki astronom angielski używał do swoich postrzeżeń, nie mógł być, jak tylko przez cztery po sobie idące nocy użytym; po tym czasie musiano na nowo polerować zwierciadło. Wiadomo jest, jak wspaniale przyjęli go ziomkowie po powrocie z przylądka Dobrej Nadziei, gdzie przepędził lat kilka; na okazalej uczcie, która mu była dana przez znakomitszych uczonych, jacy się tylko-znajdują w Londynie, ofiarowano ma wspaniałe naczynie; skromność, z jaką przyjmował toasty na cześć jego wznoszone, nie zadziwi nikogo, kto zna zupełną prostotę Sir Johna Herschel. Pismo czasowe w Teheranie. - W Teheranie od pierwszego Stycznia bież. I.

zaczęła wychodzić gazeta, pierwsze tego rodzaju w Persyi przedsiębierstwo. Składa się z dużego arkusza grubego papieru, który na dwóch stronach jest litogralowany. Strona przednia i ostatnia są białe. Na przedniej stronie jest herb perski: lew ze słońcem na głowie, który jedne łapę opiera na kuli ziemskiej, a w drugiej trzyma miecz dobyty, z tym napisem: »Lew boski jest wszechmocny« Jedna strona poświęcona jest wiadomościom Persyi; druga napełniona powszechnemi nowinami, anegdotami i t p. W końcu stoi napis: "Drukowano w Teheranie, w domu Kalifatu, dla oświecenia świata.« Mazurek w Anglii. - Dnia 10. Czerw.

Panna Taglioni tańczyła w Londynie mazura W balecie, pod tytułem; "Beniowski". Oryginalny taniec ten nieporównana tancerka przywiezła z sobą z Petersburga. Przymuszona była powtórzyć go na scenie. Królowa, mieszkaąca w Windsorze, która zwykle końca widowiska nie czeka, została w teatrze aż pokąd Panna Taglioni nie skończyła mazura,

i klaskając w ręce okrywała taniec ten pochwałami. Syn Hieronima B o n a p a r t e g o. - "W Baltimorze żyje jako adwokat syn Xiecia Hieronima Bonapartego z małżonki jego Miss Paterson. Nie dawno w bardzo zawikłanej sprawie swego klienta odniósł zupełne zwycięztwo, tak dalece, iż klient w końcu posiedzenia zawołał z uniesieniem: »Mości Bonaparte, sława wćpanu! wćpan lak doskonale umiesz wygrywać procesa, jak jego stryj niegdyś wygrywał bitwy.« Rzadki kompetent. - Niedawno przyszedł pewien mężczyzna do biura policyi w Paryżu', l dowiadując się, gdzie się,#biuro gilotyna znajduje. Po dokladniej.szem wybadaniu oświadczył, iż słyszał, że pewien majętny Anglik ma być gilotynowanym, który swemu zastępcy milion iranków ofiaruje. Już dwudziestu kompetentów zgłaszało się w tej mierze; mają być ciągnione losy, a na kogo los czarny padnie, ten otrzyma milion i gilotynowanym będzie. "'Wyznał przy tern, iż dla uszczęśliwienia swej rodziny gotów jest poddać się temu losowi. Policy ja oddała go do domu obłąkanych. , Pokrzywa. Ze pokrzywa parzy, pochodzi ztąd, iż żłobkowate jej kolce mają ostre końce z otworem, z którego wycieka płyn gryzący, i onto sprawia ból, jakiegobyśmy przy tak nieznac2nej ranie w żaden sposób doznać nie mogli. Ten płyn jest oraz przyczyną, iż miejsce zakłute świerzbi i zapala się. Pokrzywa jest okryta włosami. Uważając te .włosy przez szkło powiększające, okazuje się, iż nie wszystkie włosy mają otwór w swych końcach. Każdy kolec ma podslawę i naczynie wewnątrz, w którem się jad znajduje, i tak na bok pochylonym, jak i w koło obróconym być może. Dotykając się koniuszka kolca, wbijamy go w gębczaste ciało, wtedy występuje jad w rurkę i -wpływa w ranę, którą kolec skaleczył. Śmierć i życie na kuli ziemskiej. - Obliczono, iż ziemia 1000 miło ludźmi jest napełniona, i że wszyscy ci w jednćm stuleciu zmierają. Na jedno pokolenie liczą lat 33, przeto każdego roku umiera 3,3,333,333; każdego dnia 91,324, każdej godziny 3,803, każdej minuty 65, a każdej sekundy jedna osoba. - Każdego roku rodzi się, 37,037,037, każdego dnia 101,471, każdej godziny 4,228, każdej minuty 70, a każdej sekundy jedna osoba. Studnia artezyjska. W Węgrzech W K., dla wielkiego braku wody studziennej, chciano wydrążyć studnię artezyjską. Przedsiębiercy, wydawszy 8,000 złr, i nie dopiąwszy swego zamiaru, położyli na wywierconym złr., kto sobie wydobyć je życzy, niech głębiej wierci« Gazeta wychodząca w Liverpool wnosi z tej okoliczności, iź tam jedne) nocy znaleziono 14 pijanych, że tamecznej klassie robotniczej bardzo dobrze powodzić się musi. Donoszą z Bruxelli: »Dn. 2. Lipca na szossie z Anderlecht robiono doświadczenia z nonym wozem parowym wynalazku Pana Dietz. Ogromna machina, pomimo nierówności drogi, posłuszną była każdemu skinieniu konduktora, jak gdyby się poruszała po kolei żelaznej. Po obu stronach szossy, pomimo nocy i deszczu, zebrały się tłumy ciekawych. Za kilka dni Bząd ma zrobić nowe doświadczenie a , , woz parowy Pana Dietz ma wtedy po załamywanych ulicach i bruku stolicy walczyć z powozami paromemi na kolejach żelaznych.« Jeografija przemysłowa. Anglij a jest. ogromnym warsztatem, wielką pracownią, kantorem powszechnym: Francy ja wielką włością, która na rękodzielnie przekształcić się zamyśla; Niemcy jeszcze niedostatecznie uprawnem polem; południowe Włochy podupadłą willą; północne Włochy kunsztowną łąką; Belgija hamernią; Holandyja skrapiającym kanałem; Szwecyja iDanija placem warstatów okrętowych; Polska pastewnikiem; Szwajcacyja szopą na siano; Grecy ja i Turcy ja ugorem; Azyja gajem; północna Ameryka pełną kassą; południowa Ameryka kramem kupieckim. Wyspy Antylskie rafineryjami cukru; lndyje kopalniami złota; Egipt warsztatemdla uczącej się młodzieży; Alryka rozpalonym piecem, a Hiszpanija próżną kassą. Mięso w Vera-Cruz. - WVera-Cruz w Ameryce krają rzeżnicy mięso na cienkie i długie pasy i przedają je nie podług wagi, lecz na łokcie. Georama Francyi. - W ogrodzie Montrouge przy Barriere du Maine pracują teraz nad georamą, to znaczy: nad modelem płaskorzeźby, przedstawiającym całą Francyję, Model ten (ogród) jest 2000 łokci kwadratowych, i okazywać będzie wszystkie pasma gór w ich naturalnych rozmiarach- Granice morza, wyspy, zatoki, rzeki, jeziora, lasy, miasta i celniejsze okolice z publicznemi gmachami, twierdze, stacyje wojskowe, granice departamentów, gościńce, kanały i koleje żelazne, przedstawione'są z największą dokładnością, przezco całość, nie tylko bardzo nauczający, ale nawet bardzo przyjemny sprawia widok. Karmienie jedwabników. P. Bonafous przez doświadczenie swoje sprawdził skuteczność metody chińskiej, mianowicie sposó.b karmienia jedwabników mąką ryżową, co wIększa przekonał się, iż ledwabniki żadnym rodzajem mąki, nawet mąką z kartofli nie pogardzaj ą. Słoma od ognia zabezpieczona.

Doświadczenie stwierdziło, iz słoma rozciekien: wapna lub zwyczajnym ługiem sycona, czyh w takowych wymoczona, nie przypuszcza do siebie ognia, a zatem spaloną być nie może. Odkrycie to szczególniej dla włościan jest bardzo ważnem. Wytępienie gąsienic. Ze olej wytępia gąsienice, jak niektóre donosiły dzienniki, jest rzeczą niezawodną. Wszelako jest jeszcze prędszy i stosowniejszy środek do wygubienia tego owadu; namazanie bowiem olejem gąsienic zwitych w kłębek, wytępia je tylko powoli i dopiero w kilku godzinach, przy tern na drzewie nie zawsze ich dosięgnąć można. Dla zniszczenia tego owadu w okamgnieniu sposobem najprościejszym i dosiągnienia go zewsząd na wysokiem drzewie, należy w 10 do 12 kwart wód/ rozpuścić ćwierć funta mydła i zleciwszy ten rozciek, skropić je nim za pomocą sikawki, o okaże się, iź natychmiast poginą. P.zadki upominek. - Wicekról Egiptu pewnej paryzkiej autorce, która nie najlepsze dała zdanie o teraźnielszym stanie Egiptu, przysłał kosztowny szal, wraz z załączonym do niej listem, który nic więcej nie zawierał jak tylko następujące słowa: «Darunek barbarzyńcy uobyczajonej damie.

ZA i OZEW EDYKTALNY.

N ad pozostałością zmarłego tutaj na dniu 1.

Stycznia r. 1833. Filipa Zakrzewskiego został dziś proces spadkowo-likwidacyjny otworzony. T ermin do podania wszystkich pretensyi i obierania kuratora został na dzień 25. Października r. b. o godzinie IOtej przed południem w Izbie stron tutejszego Sądu przed Referendaryuszem N oeldechen wyznaczony. Kto się w terminie tym nie zgłosi, zostanie za utrącającego prawo pierwszeństwa jakieby miał uznany, i z pretensyą swoją li do tego odesłany, c oby się po zaspokojeniu zgłoszonych wierzycieli pozostało, i zostanie kurator podług obieraraa interessentów stawająeych potwierdzonym. Poznań, dnia 12, Czerwca 1838.

Król. Główny Sąd Ziemiański, Wydział I.

OBWIESZCZ-WNIE.

Urodzona Agniszka z Lipskich Baranowska, która dnia 12. Maja r. b. usamowolnioną została, z małżonkiem swym, Ur. zierniu zamieszkałym w sądowym protokule z dnia 11. Czerwca roku bież. wspólność majątku i dorobku wyłączyli, co niniejszem do publicznej podaje się wiadomości. Poznań, dnia 11. Czerwca 1838.

Królewski Główny Sąd Ziemiański.

II. Wydziału.

ZAPOZEW EDYKTALNY.

Nad majątkiem Loebla Hirsz kupca tutejszego rozporządzeniem na dniu dzisiejszym ogłoszonćm, konkurs z urzędu zagailiśmy, w czem ku podaniu i udowodnieniu rzetelności pretensyi wszelkich wierzycieli, niemniej ku oświadczeniu się tychże, względem pozostawienia nadal UI. Fritsch tutejszego Koramissarza sprawiedliwości jako dotychczasowego kuratora intermislycznego i kontradyktora, termin przed UI. 14b.au Sędzią Ziemskomiejskim na dzień 29. Października r. b. rano o godzinie 9tćj w lokalu naszym sądowym wyznaczyliśmy, na który wszystkich wierzycieli Hirsza z wezwaniem, aby osobiście lub przez dopuszczalnych pełnomocników stanęli i z tćm zagrożeniem niniejszem zapozywarny, że niestawający względem wszelkich pretensyi swych do massy prekluzyi doznają i milczenie na zawsze przeciwko drufirn wierzycielom im się nałoży; zresztą zaś urałor konkursowy i kontradyktor podług większości głosów a na koniec w miarę obowiązkowego roztrząśnienia sądu zostanie mianowany. Nieznajomi lub tacy wierzyciele, którzy W stawieniu się swćm przeszkody doznają, znieść się mogą z Ur. Nowackim Kommissarzem sprawiedliwości. Krotoszyn, dnia 23. Czerwca 1838.

Króle w ski Sąd Ziemsko-miejski.

OBWIESZCZENIE. " Dla biór ratusznych i instytutów miejskich W czasie miesięcy zimowych 1838/39. r. około 320 do 400 sążni dobrego drzewa dębowego potrzeba będzie, którego dostawienie najmniej żądającemu oddane być ma. Tym końcem termin licytacyjny na dzień 20. Sierpnia r. b. przedpołudniem o godzinie litej w sali naszej sessyonalnćj naznaczony został. Warunki w Registraturze przejrzane być mogą. Poznań, dnia 17. Lipca 1838.

Magistrat.

OBWIESZCZENIE.

Prawo pobierania brukowego podług taryf przez Na/jaśniejszego Pana pod dniem 16. Lutego 1830. r. potwierdzonych, od 1. Stycznia 1839. na jeden rok całkowicie albo częściowo najwięcej dającemu wydzierżawione być ma. Tym końcem termin na dzień 27. Sierpnia r. b. przed południem o godzinie 10tej w sali naszej sessyonalnćj naznaczony został, na który chęć dzierżawienia mających niniejszem wzywarny. Warunki licytacyjne każdego dnia w Registraturze przejrzane być mogą. Poznań, dnia 17- Lipca 1838.

Magistrat.

Kurs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskiej.

JUrna 1Y. hlpca 1838.

Obligi długu państwa .

Pr. ang. obligacye 1830.

Obligi premiow handlu morsk Obligi Kurmarchii % bież. kup Obligi tymtz. Nowej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblagskie t dito Gdańskie dito w T. · Zachodnio - Pr. listy zastawne dito dito Listy zast. W. X. Poznańskiego W i t hodnio - Pr. listy zastawne dito dito Pomorskie dito dito dito Kur- i Nowomarch. dito dito dito dito Szla.skie dito ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- i Nowej - Marchii ,

Inne monety(złote po 5 talarów

Ceny targowe W mleSCle Poznaniu.

Pszenica szefel Zyto d1.

Jęczmień dt.. Owies dt.. Tatarka d1.

Groch dt. .

Ziemiaki d t. .

Siana cetnar .

Słomy kopa . . .

Masła garniec .

Spirytusu beczka.

Sto- N apr. kurant prC. papie- gotorami wizną 4 1031 102 * 4 1031 1021 66£ 66 4 1031 4 1034 4 103 4 4 IJ 100$ 4 105J 4 f 100J 3-' 101} 102A 4* 4 93 216 m Ę 3

104* 215 4 Da 9. Lipca 1838. I.

od I do TaL sgr. fen.fIal. igr. fen.

1 7 6 1 10 25 - 27 22 6 25 25 - 27 15- 17 13 - - 15 - 24 - - 26 5 20 - 5 25 1 12 6 1 15 16 15 - 17-,