Cx

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1838.10.24 Nr249

Wielkiego

Xi e s twa POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej IV. DeUra i Spółki. - Redaktor: A, Wannowsli.

JV92A9.

w S ro d ę dnia 24. Paź dziernika 1838,

Wiadoll1ości krajowe.

z Berlina, dnia 20. Października. N. Król raczył pozwolić Ministrowi państwa, Baronowi We r t h e r o w i, nosić order św. Alexandra Newskiego, nadany mu przez N. Cesarza rossyjskiego.

Dotychczasowy Referendaryusz Sądu Wyższego Ziemskiego Radosz, mianowany zo stał Komissarzem Sprawiedliwości w obwodzie Sądu Ziemsko-miejskiego w Wrześni, z wskazaniem mu miejsca pobytu tenżetWVWIWtwtVVk

Wiadoll1ości zagraniczne.

p o l s i a. Z War s z a w y, dn. 18. Października.

N. Pan postanowieniem z Potsdamu dn. 13.

(25.) Września udzielić raczył JPanu Kazimierzowi Miecznikowskiemu, Radnemu przy Urzędzie Municypalnym miasta Warszawy, przez wzgląd na służbę, jaką za rządu austryackiego w obowiązkach Justycyaryusza pełnił przeszło lat 9, oprócz pensyi złp. 4000, wyznaczonej mu postanowieniem z dn. 2. (14.) Grudnia 1837, dodatek w drodze łaski z funduszów Skarbu publicznego w ilości złp. 3600 rocznie i do śmierci; oraz JPanu Alexandrowi Wołowskiemu, Urzędnikowi wydziału leśnego, przez wzgląd na blizko 15-letnią służbę jego, oraz na ciężką i nieuleczoną chorobę, którą dotknięty został, pensyą zwłaściwycb funduszów w ilości zł. pol. 2190 rocznie i do śmierci. R o s s y a.

Dziennik Petersburski umieścił ogłoszenie Posła francuzkiego, że w dniu 29. Września (11. Paźdz.) o godzinie 11 przed południem, odbywać, się będzie w katolickim parafialnym kościele Ś. Katarzyny, nabożeństwo i Te Deurn dziękczynne, z powodu narodzenia się Hrabi Paryża. Wszyscy obecni w stolicy Francuzi są zaproszeni na ten obrzęd uroczysty. F 2 a n c y a.

Z P a ryż a , dnia 13. Października.

Sprawy hiszpańskie spowodowały dzisiaj J ournal de Paris do następujących uwag: «Tegorocznią wyprawę w Hiszpanii za ukończoną poczytać można; wypadła zupełnie na korzyść Don Carlosa. Ostatnie zwycięztwa Cabrery nowem męstwem karolistów natchnęły. Od stóp Pireneów aż do Ebro armia karolistowska panią całego kraju, wyjąwszy miast kilka, a jeżeli się jej uda zająć jaskie warowne miejsce, np. Bilbao, to nie tylko wojna odwłoki dozna, lecz cała sprawa konstytucyjna cios. dotkliwy poniesie. Rząd w Madrycie znajduje się w trudnym do opisania stanie anarchii i nieładu, kredyt jego zu- czony. Zabiegami i pretensyami zewsząd otoczony, słabych nawet zasobów przez przedajność urzędników pozbawiony, stał się słabszym", niedołęźniejszym i podlejszym niż kiedykolwiek i chwila zupełnego rozprzężenia, zdaje się, że nadeszła. Oto owe krytyczne położenie, czyli raczej zasmucający nieład, w którym Hiszpania pogrążona, o to skutkiem samolubnej polityki gabinetu francuzkiego. Od dawna było juź w jego ręku, położyć tamę wojnie doreowej w Hiszpanii. Zamiast tego okropnościom i okrucieństwom tym spokojnie się przypatrywał, głuchy na głos ludzkości i wolności, niepomny na warunki uroczyście w obliczu całej Europy zawartego traktatu. Rząd francuzki zawiódł zaufanie, które gabinety z St. James, Madrycki i Lizboński w nim pokładały; przez wahanie się, przez dwuznaczną politykę swoje odstręczył od siebie zreformowanych wyspiarzy, a jeżeli Anglia, któraby chętnie szczercm była sprzymierzeńcem, jeszcze obecnie niejakie dla Francyi okazuje względy, staje się to lylko dla tego, ponieważ zewnętrzne jej stosunki ostrożności wymagają. Dość - gabinet Tuilleryjski tak przeciw własnemu działał interesowi i - rzec można - przeciw zasadom zdrowego rozsądku, że błędy i samolubstwo polityki jego pod względem Hiszpanii nie samej tylko słabości przypisać trzeba. Ponieważ się odważył wyruszyć eto Ankony 'i Antwerpii, miałby też zapewne dość męstwa, aby przejść przez Pireneje, gdyby nie głęboko wkorzeniony wstręt, dawnemi wspomnieniami żywiony, pewnemu stronnictwu już samego imienia Kortezów hiszpańskich nie czynił obrzydłem. Dzieje przyszłości z całą swoją surowością powody tej niehtościwej oziembłości kiedyś wykryją, z którą teraz rozlewowi krwi w Hiszpanii się przypatrują.« W przeciągu dnia wczorajszego depesza telegraficzna z Tulonu nadeiść miała, która podobno nagły wyjazd Szefa dywizyi z wydziału skarbowego spowodowała. Szef ten otrzymał rozkaz udania się do Afryki, gdzie potrzeba regulowania systemu dochodów i rozchodów bardzo uczuć się dała. Powiadają, że Marszałek Valee sam usilnie rządu prosił, aby mu jakiego doświadczonego i zręcznego finansistę w pomoc czćmprędzęj przysłał. Główna rada handlowa zwołaną została do Paryża, aby się zając petycyami fabrykantów cukru i swoje uwag) Minjstrom przełożyć, sądzą jednak, że żaden nie nastąpi skutek w tym względzie, aż do zwołania Izb. Generalny Konsul hiszpański w Paryżu, P,

Marliani, został odwołany, a w miejsce jego mianowany P. Bustamente. Z dnia 14. Października.

Wczoraj Dr. Bosquet ospę ochraniającą Hrabi Paryża zaszczepił.

Marszałek Lobau od dni kilku obłożnie chory. Juź 25,000 członków gwąrdyi- narodowej Paryskiej i 30,000 gwardzistów po prowincyach petycyą o reiormę wyborów podpisać miało. Izby w końcu Listopada się zgromadzą; aź do tego czasu tuszą sobie, że się z 100,000 podpisów zbierze. A n g l i a.Z L o n d y n u, dn 13- Października Pan Macaulay, dawniej najznakomitszy mówca parlamentowy stronnictwa Whigów, który w ostatnich latach piastował znaczny U rząd sądowy w Wschonich Indyach, przybył do Londyn u; sądzą jednak, ie zimę przepędzi we Włoszech; pisma oppmyeyjne zaraz ztąd wnoszą, że prawe Whigów uważa za zgubioną i że nie chce narażać swojej parlamentarskiei sławy obroną rzeczy, dla której nie ma juź ratunku. Czytamy w T i m e s: Z dzienników J amajskich wnieść można, że gorliwość niebaczna missyonarzy anabaptystów powiększyła trudności pomiędzy osadnikami i czarnemi Jeden z nich Krubb miał mowę do czarnych w przedmiocie płacy. Na czele mnóstwa .Negrów uialał się przed urzędem, ii grożą mu śmiercią w listach bezimiennych. Oświadczył, iż gdyby nie on, miasto Falmouth byłoby obrócone w perzynę. Chełpił się nawet, iż mógłby pod swoje rozkazy zgromadzić 10 tysięcy. A gdy rozeszła się pogłoska między iN egrami gminy Trelawnay, iż Knibb został zamordowany, zebrali się oni 'gromadnie i oświadczali, że zapalą wszystkie plantacye białych i wyrżną ich. Nigdy w warsztatach londyńskich i w okolicach, nie widziano większej czynności. Sprowadzono mnóstwo robotników ze wsi. W niektórych wielkich zakładach robata nie ustaje nawet w nocy i Niedzielę, bo współubieganie się zmusza do tak nadzwyczajnych wysileń. Ta okoliczność działa skutecznie przeciw politycznym poruszeniom, i zmniejsza nędzę, jakaby skutkiem podwyższenia ceny chleba wypaść mogła. Hiszpania.

Dnia 28. Września zebrało się w Madrycie 40 Deputowanych dawnej większości i postanowili wezwać wszystkich nieobecnych tam Deputowanych, należących do ich stronnictwa, ażeby niezwłocznie przybyli do stolicy, celem zapewnienia sobie przy otwarciu Izb większo wybór Fana Jsturiz na Prezesa Izby. Niderlandy.

Donoszą z Hagi pod dn. 7 - Października, źe Gubernator prowincyi Siid-Holland, Baron van der Duyn van Maasdam, otrzyma od Jego Królewskiej Mości zlecenie, ażeby się udał do Dworu w Sztutgardzie i dla J ego Król. Wysokości, dziedzicznego Xiecia Oranii upraszał o rękę Xiezniczki Zofii, drugiej córki Króła Wirtembergskiego.

Niemcy.

Z A u s z b u r g a , dn. 16. Października.

(Gaz. powsz.) - List jeden z Wiednia zapewnia nas dziś, źe wiadomość o przymierzu zaczepnem i odpornem między Turcyą a Anglią jest zmyślona. Inny list przeciwnie powiada: «Przyszłość dopiero odkryje i wyjaśni warunki przymierza ścisłego między Turcyą a Anglią; ale juź teraz wszystko, a mianowicie wspólne obroty flotty tureckiej i angielskiej, uzbrojenia w S zumli , Warnie i Rustszuku, sprawa Mehmeda Alego, a co jest najwaźniejszem, najnowsze rozporządzenia względem żeglugi na Dunaju dość jawnie · wskazują, źe przymierze takowe istnieć musi pod jakąkolwiembądź formą, i źe to żadnej nie ulega wątpliwości. Z związku zaś -wspólnej umowy tyle tylko wynika, źe przygotowane spokojne zabory (traktat handlowy i kanał dunajski) ważniejsze jeszcze za sobą pociągną skutki niż uzbrojenia wojenne. Dopóki zaś pewniejsze w tej mierze nie nadejdą wiadomości, niechaj czytelnicy nasi i dziennikarze angielscy wnioski swoje podług upodobania z tych słów wyprowadzają.« Szwejcarya.

Z Genewy, dnia 9. Października.

Podają teraz liczbę wojsk francuzkich w okolicach Gexu, Bellegarde i Fort de FEcluse na 3000. Forpoczty francuzkie i genewskie prawie się stykają, użyto jednak z obu stron wszelkich środków dla zapobieżenia nieprzyjaznej kollizyi. Francuzi dotychczas ani jazdy, ani artylleryi nie mają; ale w Fort de i'hcluse są znaczne zapasy wojenne. Tymczasem "dzieci Genewy« ciągle jeszcze około fortyfikacyi miasta pracują a wiadomość, źe dopiero onegdaj bateryja artyllyi do Gex przybyła, do ożywienia jeszcze zapału tego się przyłożyła. N azety tutejsze jednozgodnie donoszą, źe Ludwik Bonaparte do Cesarza rossyjskiego z proźbą się udał, aby mu pozwolił osieść w Rossyi i wstąpić w służbę rossyjską. Cesarz wszelako kazał mu oświadczyć, źe człowieka takiego, który z wychodźcami polskiemi W zażyłość wchodził, w państwie swojem cierpieć nie może.

A u s t 2 Y a.

Z W i e d n i a, d. 14- Października.

Królewsko angielski Konsul, Pułkownik Hodges, przybył z Konstantynopola do Belgrad u p o kilkamiesięcznej swej nieobecności. Głoszą, źe tenże przywiózł Xieciu Miłoszowi ważne i pomyślne wiadomości o zawiązanych z Porta układach względem nowego porządku rzeczy w Serbii, jako też inne ważne wiadomości o stosunkach Wschodu dla swego rządu, - które zaraz gońcem do Londynu wyprawił. - Na Dunaju daje się teraz wielki ruch spostrzegać. D owóz żywności dla twierdz nadrzecznych tureckich, które istotnie na stopie wojennej postawione być mają, zatrudnia wielką ilość statków przewozowych, a tak cena tychże nawet znacznie w górę poszła. Dawniejszy juź wniosek, dotyczący się żeglugi na Dunaju, i nader z tego względu ważny, przyjdzie może teraz do skutku. Austrya chce bowiem w porozumieniu z Turcyą przywrócić zaszły piaskiem kanał Trajana od Kassovy do Kostendsche, którymto sposobem żegluga na Dunaju zmniejszy się o 80 mil drogi, i tym sposobem także będzie można ominąć obsadzoną przez Rossyan "'ulinę Piszą z Wiednia d. 29. Września: »Według ostatnich wiadomości z Kirchbergu, choroira Xiccia Blacas zostawia mało nadziei; przyjął on juź najś Sakramenta « Od granic Czernohorców donoszą pod dn.

2ó. Września: «Z dobrą wróżbą rozpoczęte w Dobrota układy o pokój między Władyką Czernoliorza i Kommissyą austryacką, niespodzianie przerwane zostały, gdy Władyka przez gońca odebrał wiadomość, źe Sprawujący interesa Bosnii w>słał poselstwo do Cetinje, rezydencyi Władyki, w celu rozpoczęcia na nowo układów o obwód ł"'rahowski, dawniej niedokończonych. - Poselstwo złożone z 12 osób przybyło juź do Cetinje, a na tę wiadomość Władyka również tam wyjechał.«

Rozll1aite wiadoll1ości.

Gazeta Rządowa donosi z Królewca, z d. 15. Października, źe w obwodzie Regencyi tamecznej od Maja roku 1833 aż do końca r. 1837 kościoły i szkoły katolickie w darowiznach i pobożnych zapisach 16,447 tal. 16 sgr., zaś ewanielickie tylko 3910 tal. 23 sgr. 4 fen. otrzymały, co zważywszy na ilość wyznawców obydwóch religii o chlubnej katolików Pruss wschodnich dla sprawy kościoła i szkół świadczy gorliwości. W Lipsku wydany został katalog ksiąg jarmarku Śgo Michalskiego, t. j. tych, które od lub wyszły z druku, i obejmuje wraz z wykazem pism, które później wyjść mają, dziewiętnaście arkuszy. Dzielą juz wyszłe, między któremi znajdują się i zagraniczne, oraz mappy i karty astronomiczne, zajmują 16J ark. i podług przybliżonego obliczenia przenoszą liczbę 3000. Z wydawców własnym nakładem pomnożyli katalog: Basse 55 dziełami, Manz w Ratysbonie także 55, Reimer 44, Voigt w Wejmarze 38, Hahn wHanowrze31, Baumgartner 28, Cotta 28 i Brockhaus 27. Hrabina Appony, małźjmka Posła angielskiego, ma piękne wiejskie mieszkanie w Auteuil j prócz tego najęła pagórek zasadzony winoroślami. Dnia 6. b. m. zaprosiła Hrabina sąsiedztwo do uczestnictwa w winobraniu, a nazajutrz ujrzano małżonki wielu członków ciała dyplomatycznego, oraz niektóre damy z przedmieścia S t. G e r m a i n w naj skromniej - szych ubiorach przybywające do Auteuil. Po skromnym posiłku rozdano koszyki i noże, i tej wiejskiej zabawie towarzyszyła radość ogólna. Wiadomo, iź miasto i okolica Spoleto we Włoszech, przez długi przeciąg lat wiele ucierpiały od często powtarza, ącego się trzęsienia ziemi; słychać znowu, źe niedawno po Jeszczu ulewnym, dało się uczuć wstrząśnienie w przyległem gór paśmie, poczem -wzbiła się w górę dusząca parasiarczana, tak, iź więcej niż kiedykolwiek obawiają się teraz, ażeby tam nowy nie utworzył się wulkan, który mógłby być zgubnym dla całej żyznej okolicy. Wiadomość ta potrzebuje "potwierdzenia.

Zastanawia znaczne zmniejszeniesię konsumcyi w Paryżu z miesiąca Września r. b. w stosunku do tegoż miesiąca w r. z. Wftenczas zużyto 5566 wołów, 1669 krów, 6954 cieląt i 34,815 skopów, gdy tego roku w tym samym miesiącu spotrzebowano tylko 5272 wołów, 1305 krów, 5877 cieląt, a 32,327 skopów.

Zmniejszenie to tern trudniejsze jest do wytłumaczenia, iź cena mięsa w tym roku jest niższą jak w przeszłym, a do roboty publicznych prawie więcej użyto ludzi jak w roku 1837. Journal des Debats oświadcza, iź tego rsadkiego wypadku objaśnić nie umie. Piszą z Berlina 30. Września: Doktor Bulard, który tak znakomite oddał usługi wTurcyi i Egipcie, kiedy morowe powietrze pustoszyło te kraj e, znaj duje się teraz w naszem mieście, i został jak najuprzejmniej przyjęty przez Xiecia Augusta Pruskiego, który podczas swego pobytu w Konstantynopolu, zwiedził szpital zarażonych w wieiy L e a n d r a, a którego kierunek powierzony był temu sławnemu lekarzowi francuzkiemu. Hrabia B r e s s o n, Ambasador firancuzki w Prusach

rzedstawił Pana B u l a r d wysokim urzędniom i najznakomitszym uczonym naszej stolicy, którzy wszyscy winszowali mu licznych uleczeń dokonanych przez niego między dotkniętemi morowem powietrzem. Pan B u l a r d, któremu szesnaście lat badań tej strasznej choroby we wszystkich miastach Wschodu, gdzie się ukazywała, leczenie przeszło trzydziestu tysięcy osób tą chorobą dotkniętych, i otworzenie czterech set cjał zarażonych, dały poznać morowe powietrze pod wszelkiemi jego postaciami, sądzi iż znalazł sposoby, za pomocą których można je będzie usunąć na zawsze z cywilizowanych kra' ow. Zamierza on poddać te sposoby roztrząśnieniu zgromadzenia lekarzy i professorów medycyny · wszystkich europejskich krajów, na które ma zamiar w bardzo krótkim czasie ich zwołać. Donoszą z Havre, źe nie powiodło się wydostanie zatopionego okrętu Telemaque, pomimo usiłowań, jakich nieszczędzono podczas ostatniego wielkiego przybrania wody: jednakże nie stracono nadziei i dalsze próby będą przedsiębrane. ZA"'ZTTVV £ DYKTAXNT" wierzycieli w processie konkursowym nad majątkiem plóciennika, Bogumiła Wojsch z Osieczny otworzonym. N ad majątkiem płóciennika Bogumiła W ojsch z Osieczny, w moc rozrządzenia z dnia 15. (izerwca b. r. otworzono dziś process konkursowy. Termin do podania wszystkich pretensyi do massy konkursowej wyznaczony jest na dzień 2. Stycznia 1839 r. o godzinie 10. przed południem w izbie stron tutejszego Sądu przed Assessoren! Sądu Ziemsko- Miejskiego W. KaskeI. Kto się w terminie tym nie zgłosi, zostanie z pretensyą swoją do massy wyłączony i wieczne mu w tej mierze milczenie przeciwko drugim wierzycielom nakazanem zostanie. Leszno, dnia 28. Września 1838.

Król. Pruski Sad Ziemsko-Miei sKi.

Donosząc najuniźeniej, iź przeprowadziłem się z ulicy Szkolnej Nr. 10. do Pół-wsi Nr. 19., polecam się z robotami rzeźbiarskiemi, kamieniarskiemi i sztukatorskiemi i przyrzekam obok jak najgustowniejszego wykonania poleceń, rzetelne i ile można tanie usłużenie. G. Hesse.

Mało używana, tak nazwana landauska kareta o dwóch siedzeniach, fabryki Offenbachskiej, jest tanio do sprzedania u budowniczego powozów E m a n u e l a We i c h er, w hotelu Saskim w Poznaniu.