GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1839.01.28 Nr23

VVielkiego

Xiestvvii

POZIV AI8KIEGO.

Nakładem Drukami Nadwornej W, Dekeru i Spółki. - Redaktor: JI. Vfunttnu>sHi.

JWW.

W Poniedziałek dnia 28. Stycznia.

»W iW«

Wiadolllościkrajowe.

Z B e r l i n a, dnia 23- Stycznia.

Dwór Królewski przywdziewa lutro, dnia 24. stycznia żałobę na 8 dni po J O. Landgrafie H e s s e n - fi o r a b u r g . v. A r n i m , W, Podczaszy dworu.

Wiadolllości zagranICZne.

F 2 a n c y a.

Posiedzenie Izby Deputowanych d.

16. S t Y c z n i a . R o z b i e r a n o drugi} c z ę Ś Ć p oprawki Pana Amilhou. (idy do przegłosowania przystąpiono, wypadek był następujący: Liczba głosujących 429.

Absolutna większość. 215.

Za poprawką 210.

Przeciw niej . . .. 219.

Ministeryum więc klęskę poniosło. Wypadek takowy ławka oppozveyi z niezmiernym radości wybuchem przyjęła. Na posiedzenie dnia 17- Stycznia jeszcze liczniejsze Deputowanych grono się zebrało. Naradzano się nad paragrafem Kommissyi, w miejsce którego Pan Amilhou swoje wniósł poprawkę. Wypadek był następujący ;. Liczba głosujących 433,

.Absolutna większość 217.

Za paragrafem . 213.

Przeciw niemu. '220.

Paragraf więc przepadł a tak adres pod względem polityki zewnętrznej tylko w pojedynczych się tłumaczy paragrafach, nie dołączając zdania ogólnego; tak tedy na cześć mowy o\i tronu, dotyczącą się stosunków ku obcym mocarstwom, żadnej nie daje odpowiedzi. Po ustaniu -wrzawy i poruszenia powstałego przez wypadek takowy w Izbie, przystąpiono do dyskussyi nad paragrafem, dotyczącym się Afryki, wypadku których dopiero dnia następnego doczekać się można. Z P ary ż a, dnia 18. Stycznia.

D z i e n n i k s p o rów o o n e g d a s z ej sessyi tak się tłumaczy: "Nie taimy tego, że Ministeryum wczoraj klęskę poniosło. Druga część poprawki Pana Amilhou, ściągająca się w ogólności do zewnętrznej polityki Ministrów, przepadła. Izba tedy pochwaliwszy w pojedynczych paragrafach system i postępowanie rządu, nie przychyliła się jednak do ogólnej pochwały, wyrażonej w wspomnianej poprawce. J akżeż*tę osobliwszą sprzeczność wytłumaczyć sobie mamy? Czyż się Izba obawiała, żeby się nie zbyt daleko posunęła, przyjmując poprawkę w tak ogólnych wyrazach ułożoną? Zapewne więc teraz paragraf liła, to znowu ganiła, raz by przyjęła, to znowu odrzuciła a tak sama najwigkszelby dowiodła opaczności, która czy rychlej, czy później najsmutniejsze wyda skutki.« Pod względem wczora szego posiedzenia uważa Dzienn ik sporów, źe zbytnia radość oppozycyi luź uśmierzona; Izba albowiem nie przyjąwszy pierwiastkowego paragrafu dala widocznie do poznania, źe politykę gabinetu wprawdzie pochwala, źe jednak do bezwarunkowej i ogólnej pochwały przychylić się nie chce, aby sobie na przyszłość rąk nie związać. Giełda z d. 18. Stycznia. Kursa dzisiaj przy rozpoczęciu giełdy w skutek wczorajszego wo t u m stale się trzymały, ale zniżyły się potem, kiedy powszechnie rozeszła się pogłoska, źe Mars*alkowi ;*oult utworzenie nowego gabinetu, którego on sam ma być Preze sem, powierzono.

A ngli a.

Z L o n d y n u, dnia 15. Stycznia.

O kr ę t «4 d d o n s ", kt ó ry dn. 26. z. m. z N owgo-yorku odpłynął, przywiózł nowsze gazety stamtąd, obejmujące wiadomości z Kanady do d. 21. Grudnia. Mayor i rada gminna w Toronto przesłali w skutek oświadczenia Prezydenta btanów Zjednoczonych w raporcie zdanym kongressowi, źe w różnych częściach Kanady znowu rozruchy wybuchły, adres do Gubernatora wyższej Kanady, Sir Jerzego Arthura, z prośbą, o wyjaśnienie im całego tego podania Gubernator odpisał, ze nic o podobnych rozruchach nie wie, i źe dla tego napisał do posła angielskiego w W ashingtonie z prośbą, aby zwrócił uwagę Prezydenta na owe błędne oświadczenie w raporcie. Kilka gazet kanadyAkich zawiera doniesienie o domniemanem zamordowaniu *ir Allana Macnaba, który się w utarczkach z powstańcami tak zaszczytnie odznaczył; ale wątpią jeszcze o wiarogodnośei takowego doniesienia. Jednego podoficera i dwóch żołnierzy, którzy stali na straży w więzieniu w Auebeku tej samej nocy, gdy naczelnicy powstańców Thaller i Dodgo zemknęli, przekonanych o ułatwienie im ucieczki, na śmierć skazano. Z Stanów Zjednoczonych mało jest ważnych wiadomości. W Harrisburghu w Pensylwanii jeszcze zatargów między dwoma głównemi stronnictwami nie załatwiono. Znajdowały się tamże teraz dwa całkiem odrębne zgromadzenia prawodawcze, które się nawzajem poniżały. Sądzą, że dla załatwienia tych sporów nowe rozpoczną wybory, Listy z Nowe g o - Yo rKD d o n o s z ę , ź e kilka w oj e nn y c hokrętów angielskich w drodze do wybrzeża mexykanskiego do Barbadoesu przybyło. Ciągle jeszcze dają, polityczne obiady na cześć znanego Pana Dawida U rquharta. Nie- t." dawno temu dano dla niego obiad w Hullu, i W czasie którego Pan U rcjuhart miał długą III mowę i w tej między innemi dowodził, źeJj Rossya przez wpływ swój w Polsce, THrcyllI i Czerkasyi mocno interessowi angielskiemJw szkodzi i użalał się na uszczerbek, jaki Pran -]I! cya w Mexyku handlowi angielskiemu przynosi, a następnie rzekł: «Nie należy nam się obawiać wypadków w Indyach i Kanadzie, ani też nieprzychylnośći Rossyi. Systematyczna to nieprzyjaźń Prancyi najwięcej nam szkodzi, a nawet byt nasz byłby zagrożony, 1 gdyby wojna między Prancyą a nami w tej chwili wybuchła i gdybyśmy naszych stosunków dokładnie nie ocenili.« Mnóstwo miejsc z dzieł dyplomatyków francuzkich, rzekł dalej, dowodzą, źe Prancya dąży do rozszerzenia władzy swojej. Polityka Anglii względem Hiszpanii jest całkiem niedorzeczna, bo tym sposobem kraj ten całkiem pod wpływem Prancyi zostaje. Rząd hiszpański zaprowadzając cło w prowincyach biskajskich zniósł przywilej odwieczny handlu wolnego między Anglią i prowincyami temi, które się z tego powodu Don Carlosowi poddały. Gdyby Anglia była się zaraz z początku zniesieniu tych przywilejów oparła, byłaby niezawodnie krwawej wojnie domowej zapobiegła; lecz niestety Anglia dopomagała jeszcze do zniesienia tych przywilei. Tak zaś mowę swoje zakończył: «Powiadano mi, że lestem adwokatem woiny; na to im odrzekłem, źe pokoju pragnę, ale zła polityka, dozwalając zgromadzić tak ogromną siłę zbrojną w sąsiedzkich państwach, której przeciw nam użyć można, wojnę nieuchronną uczyniła. Ci to narobili · wszystkiego, co ciągle o pokoju rozprawiając, nic dla jego ustalenia nie uczynili. Aniśmy słówka nie wyrzekli przeciw zwiększaniu się siły morskiej francuzkiej i rossyiskiej. Nasz Minister spraw zewnętrznych nie sprzeciwiając się temu ułatwił wzrost tej siły; takowe zaś postępowanie Ministra byłoby dawniej w naszym kraju życie jego na niebezpieczeństwo naraziło! W ojna więc nieuchronna, ale skoro się wszystkie stronnictwa w Anglii połączą, zdołamy jeszcze dawną nasze potęgę odzyskać i na morzu przewagę zatrzymać. 1700 lat temu zwracał Tacyt uwagę Rzymian na niezgody między Brytańczykarni i sądził, że jest sposobna chwila do ujarzmienia tychże. Czyliź więc teraz władzcy 2ch milionów bagnetów i AAJ okrętów liniowych nie mają się z rozterek naszych cieszyć i z tej sposo quhart swoje dwugodzinna mowę spełnieniem kielicha za zdrowie mieszkańców mia sta Hullu i pomyślności stanu kupieckiego. Teraz powstał Pan G i b s o n , drugi Prezes zgromadzenia, podziękował Panu U rquhartowi za toast i mowę, i wynurzył radość swoję, źe od roku handel miasta Hullu znacznie się -wzmaga i wypił za pomyślność wszystkich kupców angielskich. Pan Buckt o n rozprawiał o konieczne) poprawie marynarki i pił na zdrowie Lorda Stratforda Canninga i Admirała Napiera. Pan Jer z y F y l e r rnówił o przychylności Austryi dla Anglii, która od niejakiego czasu dąży do przywrócenia równowagi w Europie i wstrzymania Francyi i Rossyi od dalszych zaborów, i spełnił kielich za zdrowie Xiecia Metternicha i Austryaków. Pan F r a n c i s wystawiał Czerkassyą jako przedmurze Anglii przeciw Rossyi i wypił na pomyślność niepodległości mieszkańców Kaukazu. Wszystkie mowy trwały 5 godzin i, o godzinie 12tej wstano od stołu, \ Z dnia 16. Stycznia.

Wiadomości z Kanady sięgają dod. 21. Grudn.

Na adres magistratu z Toronto do bubernatora Sir George Arthur względem twierdzenia Prezydenta van Buren w poselstwie tegoż: »źe w rozmaitych częściach"Kanady znowu rozruchv wybuchły" odpowiedział Gubernator, jak już doniesiono, źe 0- rozruchach takowych nic zgoła nie wie i dla tego posłowi angielskiemu w Washingtonie polecił, aby uwagę Prezesa na tę «niedokładność" zwrócił, - Spokojność bowiem po ostatnich wypadkach w Sandwich przerwy żadnej nie doznała; lecz przyaresztowania i czynności sądowe przeciw buntownikom nie ustają. Aąd wojenny w Montrealu 2 osoby uwolnił, 10 zaś na śmierć skazał" z tych fednak 6 łasce królewskiej p 0lecono; innych, 4 powieszą. W Wateriewn już wielu ujętych powstańców stracono, mię,. . . . . . . .

dzy tćmi też Polaka Szulca, którego mylnie za szpiega poczytywano. Nieszczęśliwy ten tułacz podczas pobytu swego w Stanach Zjednoczonych już 4000 funt. majątku uzbierał; z tej summy zapisał 1000 funt. swojej narze-, czonej, 100 katolickiemu kollegium w Kingston a 400 wdowom i sierotom po poległych pod Prescottcm żołnierzach angielskich, chcąc takim sposobem okazać żal swój, źe

ie się przez fałszywe i przesadzone doniesienia uwieść dał. Męstwo okazane przezeń W tylu niebezpieczeństwach zawisnych 10

IDsów nie opuściło go też w ostatnie; chwili na rusztowaniu. W Montrealu otrzymano wiadomości o nowe m spiknieniu się powstańców nad granicą państwa Vermont, dla tego w strony tameczne oddział wojska wysłano. Hiszpania.

Piszą z Madrytu pod d. 5. Stycznia, iź od kilku dni postrzegać się tam daje wielka czynność w Ministerstwie skarbu; odbywają się liczne posiedzenia, do których, jak słychać, należy i P. Mendizabal, i źe na nich zajmują się rozbiorem zawartego z Anglią traktatu handlowego. Brygadier Aspiroz mianowany został dowódzcą djwizyi, w miejsce Generate Borso di Carrnina ti. Mówią, źe ma nastąpić ogólna wymiana jeńców. Hrabia JNegri ma być wysłany do Estelli, aby się porozumieć w tj m względzie z Generałem Maroto% Malaga jeszcze nie uwolniona ze stanu oblężenia, bo Generał Palarea oświadczył, źe nie może ręczyć za spokojność miasta. W Hiszpanii jest teraz 19 exministrdw, którzy od czasu śmierci Króla Ferdynanda b>li przy sterze rządu i z których każdy bierze pensyą 30,000 realów. Z baragossy, dnia 9. Stycznia; Generał Ayerbe jeszcze się tu znajduje, Wczoraj rozpoczęła jego pod Carinena ustawioną dywizya pod przewodnictwem Brygadyera Mira ruch ku Daroce. Brygadę je'dng wysłać miano dla ułatwienia przewozu amunicyi nadesłanej z Madrytu, podczas*gdy druga pod Darocą stanie dla uważania na-obroty Elangostery,. będącego z czterema batalionami i trzema szwadronami w Oliete, i chcącego jak się zdaje, dolinę Bellb obsadzić i na ów transport amunicyi uderzyć. Z armii północne) jeszcze tu 6 ba talionów ma przybyć. Znad granicy hiszpańskiej.

Umieszczona niedawno temu w Messager wiadomość o rozwiązaniu się korpusu Munagorrego i powrocie samego Wodzado Francyi, okazała się być płonną. Espartero opuścił z wojskiem- swojem Logrono "i wyruszył ku Villarcayo, wskutek czego Maroto na czele znacznej, siły zbrojnej W Encartacionach stanął;.

Don Carlos mianował Pułkownika Alvareza de Toledo, syna Xigcia Infantando, towarzyszem dwóch członków parlamentu angielskie .

biskupem wyspy Kuby.. Sentinelle des Pyrenees odebrała na stępujące pismo z Madrytu (bez daty): »Wy szpanii; jedni sądzą, ie pomyślne sprowadzą; przesilenie, drudzy ich się lękają. Wszystko bowiem dowodzić się zdaje, że Espartero dyktatorstwo wojskowe osięgnie. iSie jest to czczćm słowem, lecz przyszłość to potwierdzi. Pod wpływem albowiem Hrabi Luchana urządzono formalny spisek między ministrami i de nerał-Kapitanami, aby się pozbyć Kortezów a potem po wojskowemu działać. Chcą umiarkowanych i patryjotów naksztalt niepotrzebnego ciężaru, na bok usunąć. Hasłem tego popędliwego stronniciwa: "Precz z adwokatami, precz z mówcami!« Dla tej to feź przyczyny uszedł Generał Narvaez, widząc, że o głowę jego idzie; a jeżeli Cordova nie postąpi! podobnie, pochodziło to ztąd, że się za tak znakomitego męża poczytuje, iż Izba nań targnąć się nie odważy. JI' i d € i'l a n d y.

Z Hagi, dnia 16. Stycznia.

Jeden z komspondentów wyraża w Hand e l s b l a d, iż w istocie uwierzyć nie można, żeby rząd irancuzki propozycyą Belgilez)ków względem ofiarowania wynagrodzenia pieniężnego za ustąpione być mające części ziemi, serio miał popierać, kiedy Francya na żaden sposób Niemców i Holendrów za tak zaślepionych poczytywać nie" może, aby za kilka milionów tej części ziemi odstąpić mieli, która uważając ją ze stanowiska wojskowego dla bezpieczeństwa jednych równie jak drugich arey ważną. Przedewszystkiem pod względem obrony granicy holenderskie! posiadanie prawego brzegu Mozy największej wagi. Korrespondent zwraca oraz uwagę na zdanie w mowie deputowanego Francy i należącego do ostatniej lewej, Pana Manguin, który bez ogródki oświadcza, że części Bimburga i LuXemburga dla Belgii wprawdzie ani w skarbowym ani w politycznym względzie wielkiej nie mają wartości, źe wszelako Francya w w ł a s n y m interesie swoim do tego zmierzać powinna, aby ziemia ta z Belgią połączoną została. W tern javrnem oświadczeniu dość jest pochopu dla Niemiec równie jak dla Holandyi, aby żadnego pieniężnego wynagrodzenia za ustąpienie "tego terytoryuin nie przyjmowały. B e 19 i a.

Z B ru x e II i, dn. 15. Stycznia.

Commerce Belge zawiera następującą depeszę telegraficzną: «An twerpia dnia 15. Stycznia, o godzinie 2£. Tego rana między godziną 9 a 10 stała dywizya armii hollenderskiej na samej granicy między Westweselem a Tournhoutem w szyku bojowym; dwa szwadrony z pierwszego pułku strzelców uwaźały na jej obroty.«

Mówią, że Major Kessels otrzyma dowództwo art)Hcryi w twierdzy Vtnlco. Zamówiono tam 21,000 sztuk palisad, i mietjl być stawiane nowe magazyny.

Niemcy.

Z Frankfortu.n.jM., d. 18. Stycznia.

N ajnowsze wiadomości z Belgii żadnego nie polrzebują komentarza- Bząd belgijski wzmacnia swe siły nad północną granicą kraju, ponieważ Holandya widzi się być zmuszoną wystawić korpus obserwacyjny w północnej Brabancyi i w ogóle baczne zwracać oko na granicę swoje od strony Belgii Gdyby się zaś nawet potwierdzić miało,; że już do starcia się międjy -wojskiem bolenderskićra a belgijskiem nad granicą prj.yszlo, nie można się jednak spodziewać, aby zerwać miano j.linia konwencyą, nie dozwalającą obydwom stronom rozpoczynania kroków nieprzyjacielskuh. Ani też w Hadze, ani w Bruxelli nie życzą sobie podobnego zerwania, gdy konferencji londyńskiej całkowite i rzeczywiste załatwienie holendersko-belgijskiej sprawy poruczono.

JI u s t 2 Y a.

Z Wiednia, dn 15. Stycznia.

Xiadz Kopascy, iliskup wesprimski, mianowany przed kilku tygodniami Arcybiskupem grańskim i Prymasem Królestwa węgierskiego, dal się nareszcie teraz do przyjęcia godności tej skłonić. J. (J. K. Mość na odbytej dnia 30. Grudnia r. z. kapitule orderu Złotego Huna, raczył J. C. Mość Arcy-Xięcia Fryderyka ogłosić kawalerem pomicnionego orderu. Według wykazu ogłoszonego właśnie przez C. K. uprzywilejowany austryacki bank narodowy, liczba dotąd jeszcze będącej w obiegu waluty wiedeńskiej (Einlosung · und Anticipations- Scheine) wynosi 14,728,0!0 złr, a w drugiem półroczu 1838 wykupiono tejże za 601,400 złr.

Hospodar Wołoskł G h ika, w powrocie z podróży do Włoch, przybył do U iednia. Xiężę Bordeaux wrócił do Górtz z podróży do Weneeyi i Medyolanu. Chciał on święta Bożego N arodzenia na łonie swojej królewskiej familii przepędzić. Wkrótce jednak uda się na zwiedzenie Florencyi, Lizy m u i N eapolu. Xiąźę Blacas, znajdujący się teraz w We - necyi, ma się lepiej, co przypisują skutkom ruchu przejazdki z Wiednia. To polepszenie sprawia wielką radość w królewskiej familii, dla której utrata jego byłaby nienagrodzoną. Rząd austryacki zawarł z Papieżem umowę względem ułatwienia wzajemnego handlu i żeglugi. Z Rzym u, dnia 8. Stycznia.

(Gaz. powsz.) - Na balu, dan) m wczoraj przez Posła rossyjskfego, fana Potemkina, na cześć Następcy tronu rossyjskiego, znajdowały się wszystkie najznakomitsze osoby miasta Rzymu. W. Xiążę, który -wiele tańczył, zadziwił wszystkich zwinności;} swoją w mazurku. - Papież, pragnący wszelkiemi sposobami uprzyjemnić pobyt tutejszy ternu znakomitemu gościowi, chciał mu przedstawić wspaniały widok oświecenia kopuły na kościele św. Piotra, ale dla nie stałego powietrza zaniechać tego musiano. Ale natomiast aa pojutrze śniadanie dla W. Xigcia w pawilonie w ogrodzie watykańskim, zaszczyt, jakiego x strony Papieża mało monarchów, Rzym odwiedzających, dostąpiło. Wyjazdz W. Xigcia przeznaczony na d. 17- b. m. Zabawi on, jak słychać, tylko 2 tygodnie w N eapolu i okolicy, i znowu tu powróci. Czyli zas tu karnawał przepędzi, zależeć to będzie od wiadomości, jakie z Petersburga nadejdą. Z dnia 10. btycznia.

Diario donosi: »J. C. W. Następca tronu rossyjskiego ogląda z wielką ciekawością wszystkie osobliwości stolicy nasze;. Wszędzie okazują mu uszanowanie winne jego dobroci i uprzejmości, jako też jego wysokiemu Mopniowi w rzędzie panujących rodzin europe skich. Miody Xiąźę nie tylko podziwia zabytki starożytności i zbiory sztuk pięknych, zgiomadzone w Watykanie i Kapitolium, ale także nowo wznoszącą się bazylikę ś. Pawła, której caQ swoje uwagę poświęcił, jako też sławnemu pobożnemu zakładowi St. Michała w Ripa, który cały zwiedził. W. Xiążę mówił kilkakrotnie do osób przyjmujących go w najpochlebniejszych wyrazach o Ojcu św. który wszystko ożywia i z świetną hojnością uposaża zbiory, przynoszące korzyść religii, sztukom i umiejętnościom." T u 2 C Y a.

Z K o n s t a n t y n o p o l a, dn. 26. Grudnia.

Statek parowy, który tu w upłynioną niedzielę z Trapezuntu przybył, nie przywiózł nowszych wiadomości z Persyi; sądzą jednak, że nie zadługo przybędzie tu T a tar, którego Pan Macneil zaraz po swojem przybyciu do Teheranu miał wyprawić.

Najnowsze wiadomości, nadeszłe tu od armii tureckiej, zwiastują, ie do głównej kwatery nadesłano znaczną ilość broni i innych' zapasów. Stan zdrowia wojska ma-być w ogóle pomyślny i Hanz Basza coraz bardziej, zabory swoje rozszerza.' Ameryka południowa. - Donoszą z Tampico pod dniem 18. Paździer

nika: »Miasto nasze, które fest ciągle w posiadaniu (Jenerała Montenegro, doznało od kilku dni wielu zmian i ogłoszone wstanie oblężenia. Nikt, bez zezwolenia Generała, linii przekroczyć nie może. Cały dzień słychać tylko bębny i piszczałki, i zabarykadowano' wszystkie dostępne miejsca. Generał Gros podobno już tylko o cztery legnas jest ztąd oddalony, gdzie, podług wszelkiego podobieństwa, oczekuje przybycia (Jenerała Piedra, który tu nadciąga z wojskiem z Mątarnoras; idjJIe także -wojsko' z San Luis de Potosi. W krotce więc spodziewać się należy walki.

Grzmot dział i głosy dzwonów oznajmiają nam również, że i inne miasta poszły za przykładem Tampico i wywiesiły chorągwie powstania. Kommunikacyą z krajem mamy zupełnie przeciętą.

ROZlllaite wiadolllOŚci.

D o koń c z e n i e artykułu z Dziennika rossyjskiego Minist. Spraw Wewn. - 16) W roku lS07 Cesarz Alexander I. poruczył opiece N. Swej Matki Zakład sierot wojskowych w Petersburgu, który ona do kwitnącego stanu przyprowadziła. 17) W r. 180S Cesarzowa rozkazała, stosownie do testamentu Pani Szeremietiewowej, złożyć w kassie depozytów W Moskwie kapitał Domu Opieki dla 24 oficerów inwalidów. 18) Po kampaniach w 1807 i 1812 roku założyła przy Petersburskim szpitalu dla ubogich, Tymczasowy oddział, do którego przejmowano po 50 oficerów ranionych. 19) W r. 1813 Cesarzowa Marya założyła Dom opieki sierot, kalek, lub z powodu słabości rnemogących zarabiać na syve tiv trzymanie. 20) Również troskliwą będąc i o tych, którzy -wchodzili w stan włościański, pozakładała dla nich kolonie rolnicze, przewybornie urządzone. 21) Szkoła ogrodnicza, założona w Gatczynie na 12 wychowańców, jest także dobroczynną instytucyą Cesarzowej. 22) Założyła także Cesarzowa w Gatczynie Szkołę pozbawionych wzroku elewów Domu wychowania. 23) W roku 1814, Cesarzowa przywiodła do skutku oddawna zamierzony plan, urządziwszy Wydział W d ó w miłosiernych, które ślubuje 'doglądać- chorych i spieszyć na wezwanie cierpiących. - 24) W roku 1815, założyła Dom Opieki'dla inwalidów, którzy się byli odznaczyli w -wojnie ojczyste], i nazwała go Montmartre. 25) W roku 1816, objęła główny zarząd Szpitala Gplicyna w Moskwie. 26) W r. 1820 Cesar; dwa Marya' założyła w Petersburgu Stfkołę cdrek źołnier*l' skich. ! W Nikołajewie i Sewastopolu uria, tków' i żołnierzy morskich. 27) W r. 1821 staraniem Cesarzowej założony został w Symferopolu Dom Opieki dla 30 podeszłego wieku oficerów; dla którego testamentem zapisała majętność wartości 200,000 r., tudzież w gotowiznie 20,000 r. rocznie. 28) Przyjęła w r. 1823 zwierzchnictwo i główny zarząd Domu gościnnego, założonego w Taganrogu przez kupców greckich, i przeznaczyła dlań corocznie po 1000 r. z własnej szkatuły. 29) Na wzór urządzonego dawniej przytułku dla wychowawców, którzy mogli podupaść z familiami, urządziła inny podobnyż zakład, po wylewie nastąpionym w roku 1824. 30) W roku 1828 Cesarz Mikołaj skłonił swą N. Matkę do przyjęcia głównego zarządu nad wszystkiemi zakładami dobroczynności Dyrekeyi Opieki powszechnej w Petersburgu. 31) W r. 1828 J rzyjęła Cesarzowa pod swoje zawiadywanie nstytut żeński w Odessie, założony kosztem Rządu w r. 1806. 32) W r. 1828 Cesarzowa Marya zakupiła wielki dom na brzegu MałejNewki, i urządziła w nim szpital na 160 chorych wszelkiego stanu, którzy są tam przyjmowani za bardzo umiarkowaną opłatę miesięczną; ubodzy zaś bezpłatnie. 33) Po wojnie tureckiej Cesarzowa J mć przesłała Hrabi Woroncow, Generał-Gubernatorowi Noworossyiskiemu, 15,000 r. dla rozdawania z niej zasiłków wychodzącym ze szpitali i powracającym, do domu, tak oficerom, jako i żołnierzom szeregowym, i.ist przy tej okoliczności pisany datowany był d. 21. Października 1828; W trzy dni później umarła! Handel Hossyi i Anglii z Persyą, według korespondenta Hamburgskiego. »Mówiliśmy ostatnią rażą o handlu Rossyi z Chinami; teraz zatrudnimy się stosunkami handlowemi Hossyi z Persyą, które jak nie dawno rozpoczęte, już się niezmiernie rozwijają. Do tych wypadków wiele przyczynia się handlowy skład zakaukazki, otworzony zeszłego miesiąca ;>ierpnia w Tyf1is. - W Persyi równie jak w Chinach, Rossyanie 1 Anglicy są współzawodnikami.. Rossyanie dwie mają drogi do. kommunikacyi z Persyą: lądem, wychodząc i Tyf1is i przerzynane Georgią i, Armenią aż. do Tauris (T e b rs), które jest uważane w Persyi za środkowy skład handlu europejskiego; i wodą, wychodząc z Astrachanu przez, morze Kaspijskie do miast pobrzeźa Perskiego, Sensili,. Ueszta i Asterabad. Ztamtąd płody rossyjskie wyprawiająA się wewnątrz Persyi bezpiecznemi kommunikacyjnerni drogami. Anglicy mają podobnież, swoje drogi:: jedne przez Bender-Bu>zir, nad odno ga. Perską., zwykłą drogę handlów? kompanii

Wschodnio-Indyjskiej do Persyi; drugą przez Konstantynopol, Trebizondę i Erzerum, aż do Tauris; ta ostatnia jest główną drogą handlową. Porównawszy z sobą kommunikacyjne drogi tych obu narodów, łatwo się przekonamy, że Rossya posiada w tym względzie zriakomitsze korzyści nad Anglią. Sąsiedztwo granicy bardzo ułatwia, bez nadzwyczajnych kosztów, wyprawianie do Persyi płodów rossyjskich, wyjeżdżaiąc z bruzynri i Astrachanu drogami jak najpewniejszemi, które przerzynają w części posiadłości rossyjskie, a w części Persyą północną, kraj spokojny i prawie cywilizowany. W c ale inaczej się rzecz ma z handlem angielskim: musi on przebywać prowineye tureckie i perskie, napełnione hordami koczujących rozbójników. Ileż-to razy wyprawy angielskie ze swojemi milionami w gotowiżnie wpadały w ręce drapieżnych pokoleń Kurdystanu? Pomimo wszystkich tych utrudnień, handel angielski z Persyą świetniejsze daje wypadki. Według wywodów urzędowych, 5,50U bel towarów angielskich rocznie wywożą do Persyi przez Trebizondę i Erzerum Oceniając każdą belę na 1000 rubli, otrzymujemy summę 5 milionów rubli w towarach wyprawionych przez Trebizondę. Do tego należy przydać, że trzy handlowe domy angielskie, założone w Tauris, otrzymały z Anglii w 1834 r. za 790,OiiO rubli towarów, a kupcy perscy z Konstantynopola otrzymali towarów tureckich i europejskich za 14,976,744 rubli. - W tymże samym roku handel rossyjski dowiózł do Persyi towarów za -2,250,406 rubli, a wywiózł za 6,220,994 r. N a nieszczęście rossyjscy kupcy nie są dopuszczeni do poznania się na potrzebach ludów azyatyckich; są oni w niewiadomości co do Persyi i posyłają tam towary takie, które nie znajdują kupców; a jednak mimo tego Rząd rossyjski, mając ciągle na widoku niesienie pomocy, ile tylko można pożytkom materyalnym swoich poddanych, nie opuszcza żadnej sposobności do rozprzestrzenienia handlowych stosunków z Persyą. - Stara się on zachęcić kupców, udzielając im szczególnej protekcyi, przywilej ów, i zaliczając irn gotowiznę. W r. 1831 jeden-kupiec z Szuszy, w Imirecyi, założył w Tauris kantor i zostawił swego Kommisarza. Ten zacząwszy od następnego roku, sprzedał towarów za 9liO,000 rubli. Błędnie z resztą sądzą w handlu rossyjskim i zagranicznym, że Persyą nie potrzebuje płodów zagranicznych, jak w bardzo małym stosunku, osobliwie płodów rossyskich. Bazary w Tauris są częstokroć przepełnione towarami zagranicznemu Kapitały są w nieustannym ruchu, i pomimo dowozów z zagranicy, zby skich; wszyscy żądający nie mogą być zadowoleni, i właśnie artykułom roasyjskim dawane jest pierwszeństwo, kiedy te stosują się do okoliczności miejscowych i do narodowego upodobania Persów; a tak, wiadome są Rossyanom sposoby rychłego dostąpienia pierwszeństwa nad handlem morskim. Żelazo i bawełna grają główną rolę w handlu rossyjsko-azyatyckim. Ztlazo rossyjskie jest bez zaprzeczenia lepsze od żelaza angielskiego i dotąd zawsze otrzymywało pierwszeństwo w Persy i; dowożą go z Rossy i corocznie w ilości od 175 do 210,000 pudów. - W r. 1830, Anglicy próbowali wprowadzać żelazo do Persy i. W r. 1831, pomimo ogromnych żądań w Azy i Bliższej ( Asie- jinterieure) brakowało żelaza rossyjslciego. Mieszkańcy przymuszeni byli uciec się do Anglików. Odtąd, ci ostatni potrafili otrzymać pierwszeństwo nawet co do tego artykułu. Umieli korzystać z okoliczności, i nadali swemu żelazu formę żelaza wydobywanego z kopalni rossyjskich. Od tej - to epoki zaczynają się ich wielkie składy żelaza wTrebizondzie i w innych miastach azyatyckich. Pomimo tego zastraszającego ubiegania się, fabrykanci rossyjscy, silni wyższością swego żalaza, mogą śmiało rachować »na 80 po 90 piastrów za centnar, potrąciwszy wszystkie koszta przewozu. « JNowa rasa owiec. - Lord Western w liście do Hrabiego Spencer donosi o szczęśliwym skutku swych doświadczeń wyprowadzenia nowej rasy owiec przez skrzyżowanie merynosów z dlugo-wełnistemi iejcesterskiemi owcami. Owce te mają runo, nierównające się w prawdzie najcieńszej krótkiej saskiej wełnie, ale które daje cienką wełnę do czesania lepszą, niż którabądź produkowana w Anglii. Lord dodaje, że może być, iż inni owczarze robili także podobne próby, lecz ile mu wiadomo, nikt jeszcze nie wykonał takowych według powszechnych zasad i w tak obszernym zakresie. W instytucie przemysłowym kosztuje od dnia dzisiejszego: sążeń bukowego drzewa . 4 tal. lOsgr. sążeń brzozowego drzewa 4 tal. Ssgr. Inne gatunki! dijzewa pozostają w dawniej Ogłoszonych cenądh! Poznań, dnia 2%. Stycznia 1839.

Rada Administracyjna.

ZAPOZEW EDYKTALNY.

N ad pozostałością, w Osieku pod Rawiczem na dniu 31. Sierpnia 1835. r. zmarłego Hrabi Antoniego Grudzińskiego-otworzono na dniu 12. Lutego r. b, proces konkursowy;

Termin do podania wszystkich pretensyi dó massy konkursowej wyznaczony jest na dzień 7. Maja 1839. r. o godzinie lOtej przed południem w Izbie stron tutejszego Sądu przed Deputowanym Ur. Haupt Assessoren! Sądu C.łownego Ziemiańskiego. Kto się w terminie tym nie zgłosi, zostanie z pretensyą swoją do massy wyłączony i wieczna mu w te) mierze milczenie przeciwko drugim wierzycielom nakazane m zostanie. .Niewiadomi z pobytu wierzyciele: 1) urmistrz policji Bergwedel i małżonka Jego; 2) Ur. Konstanty Krzycki; 3) sukcessorowie Daniela Itzig, bankiera; i) Dawid Friedlaender, Assessor giełdy rękodzielnej i kupieckiej i Koppel Oppenheimer, Buchhalter , jako Kuratorowie pozostałości Daniela Itzig, bankiera, modo ich sukcessorowie lub cessyonaryusze zapozywają się niniejszem pod zagrożeniem zwyź wyraźonem. Do massy konkursowej należą także dobra szlacheckie Witosław w powiecie Wyrzyckim. Poznań, dnia 31. Grudnia 1838.

Królewski Sad Ziemsko-mieiski.

bVLXZiEUAZ, KUWIEWNA. Sąd Ziemsko-miejski w Rogoźnie.

Papiernia w Pile położona z gruntami, oszacowana na 6492 tał. 20 sgr. wedle taxy mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w Regisłraturze, ma być dnia 4. Maja 1839. przed południem o godzinie 9tej w miejscu zwykłem posiedzeń sądowych sprzedana. Rogoźno, dnia 16. Września 1838.

Król. Pruski Sad Ziem s ko-mi eis ki.

UWIADOMILNIE.

W dobrach Xiąźęcia Hatzfejdt GrossG l i e s c h w i t z, pół mili od Smogórza (Trachenberga), są na przedaź dwuletnie tryki, odznaczające się wzrostem, cier kością włosa i nabitością wełny. Tameczny starszy urzędnik Gottschling, który bywa w domu w środę i sobotę z południa od godziny lej począwszy, ma"-sobie przedaź tę poleconą. Zamek Smogórski, d. 8. Stycznia" 1839.

Xi'aźe H, a t z f e 1 d t.

Przedni baranów w Partien pod Lignką.

Przedawać się tu będą po większej części barany najlepszego gatunku elektoralnego (waga wełny w średnicy 10 do 12 kamieni ze stu}, prócz tego, i wprawdzie W osobnej gromadzie, także niniejsza ilość baranów InlantaKlO długo- i nabito · »wełnistych'pwal\a #eł»y W Wypranych) .

Zacznie się przedaż w miesiącu Lutym r. b.

Panien, dnia 20. stycznia 18J9.

Hadzca amtowy T h a e r.

Doniesienie przedazy owiec na wychów.

W dobrach ziemskich Z o lling pod K o z lich o we m (Freistadt) W iJ ohiym Szlasku będzie i w tym roku, od początku Lutego r. b. poczynając, odbywać się przedaź 40 do 50 najlepszego wychowu j e d n o - i dwu -l etni eh baranów do rozpłodu , Wszystkie owce dotychczas zdrowe i od wszelkich ciiorób dziedzicznych. wolne. Urzad gosp odarczy. Hol2hammer.

DONIESIENIE.

Młyn wodny w Kobylopolu pod Poznaniem jes do wydzierżawienia na ,trzy lata, to jest od Sw. Wojciecha 1839. do Św. Wójcie cha 18'12. - 'Warunki dzierżawy u Dorni nium podpisanego przejrzane być mogą. A " A D o m i n i u m K o b y ! o p o I e.

M*otecenie domu stlnegtt» N owo wystawiony, gustownie urządzony, rnorlnloko tntojV j.ogo Xiaz<;eego zamku położony dom zajezdny, pod nazwą: Xwm * Waeg erholf objąwszy w dzierżawę, poleeani go przy zapewnieniu najrzetelniejszej usłusji. Smogorze (Tracnenbcrg) w S t yczniu 1839. A. S e h w a r-t z e r, oberżysta.

Now'ą nadsyłkę wybornego świeżego Astrachańskiego kawiaru, świeżą soloną wyzin<;, rossyjski bulion tallowy i najprzedniejszy karuk w tej chwili otrzymał. handel Kar o l a G u m p r e c h t a . zaJe

Pierwszą nadsyłkę słodkich apelzyn i świeżych daktylów otrzymał J. J. M e y er, pod liczba .66. w starym rynku. K r U W A G A . *£e Magazyn trzewIków W starym rynku Nr. 81.

G. F. B e h r.

Poleca tutejszej jako tez w okolicy szanownej publiczności i wysokiej szlachcie w swoim lokalu jak najlepiej urządzony magazyn

damskich i dla panów ,lr7 .ewików w najnowszych modach i różnych kolorach, jako to: jedwabne, maroquens, charqed'bris, angielsko skórkowe, lakierowane, kallasze, trzewiki z guminy, różnej wielkości, trzewiki nieprzyjmujące wody, i bociki dla damów gotowej roboty. W razie niepodobania się lub też niepassując trzewiki jestem gotów w krótkim czasie dostawić. Wszelkie obstalunki z wełny wyszywane na bociki i trzewiki dla E anów i damów, przyjmuję i jak w najpięniejszej robocie wyrabiać każę. Zaulanie, które mi dotychczas szanowna publiczność sprzyjała, spodziewam się i na później przez rzetelną usługę i umiarkowaną tanią cenę z otrzymać.

Kurs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskiej

Sto- ISa pi. iuranfc Dnia 24. Stycznia 1839 pa papieprC gotorami wizna Obligi długu państwa . . 4 1031 1021 PI. ang. obligacje 1830.. . 4 102 J 1011 Obligi premiow handlu morsk - .6914 69 J Obligi Kurrnarchii z bież. kup 4 g III i Ij Obligi tymcz. Nowej Marchii dt 4 , Berlińskie obligacje miejskie 4 103} 102* Królewieckie ijitu . 4 Elblagskie dito - - 4 Gdańskie dito w T. . . 48 - Zachodnio - Pr. listy zastawne Si 1001 100t Listy zast. W X. Poznańskiego 4 105 104 Ws< hodnio - PI. listy zastawne Ł, 2 ffi!1 1005 Pomorskie dito 4 iOZi Kur- i Nowomarch. dito « 3' 10-21 1011 Szbskie dito 4 103£ Obi. zaległ, kap, i prC. Kur- i No wć) - Marchii 9321S1 '2141 18f - IIi 13 Inne monety złote po 5 talarów - IIf 12« Disronto .» -- 4

Ceny targowe V'il» ' w mieście Poznaniu

Dnia 16. Stycznia 1839. r.

odJ I do r. fen. I Tal. sgr. fen.

Pszenica szefel Zyto dt.

Jęczmień dL Owies dt Tatarka dt.

Groch dL Ziemiaki dt Siana cetnar Słomy kopa .

Masła garniec,.

Spirytusu beczka i <A%r.

22! 24; - 12': 1 5 - 26j 27 21 6 - 22 24 - 2 6 7 6 1 10 10 11 17,- --18 1 5 1 - 4 20 15 - 1 17 15j- 14,