GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1839.02.08 Nr33

Wielkiego g

Xię twap O Z IV A Ń 8 K I E G O.

Nakładem Drukami Nadwornej, W Dehera i SpółM - Redaktor: )J;. Wunnoivaibi.

JM 3 3 .

W Piątek dnia 8. Lutego.

1839*

Wiadomości zagranIczne.

F 2 a n c y a, Z Paryża, dnia 27. Stycznia.

K o n s t y l u c y o n i s t a umieścił następujące E ismo zBruxelli z d. 22. b. m.: "Nie obojętną <;dzie zapewne w obecnej chwili wiadomość o sile zbrojnej i zasobach wojennych Belgijczyków. To co tu powiadam, wypłynęło z wiarogodnego źródła i za sprawiedliwe podanie ręczę. Wojsko belgijskie podzielone jest, jak wiadomo, na armią czynną i odwodo:vą. Na stopie wojennej liczy 110,000 ludZI, ale dotąd 70,000 tylko do broni wezwano, sądząc, ze siła ta jest dostateczną do stawienia czoła Holendrom. Armia czynna, gotowa w każdym czasie w pole wyruszyć, składa się z 16 pułków piechoty, podzielonych na 15 batalionów, i liczy obecnie 36,000 ludzi pod bronią; z 7 zupełnych pułków jazdy z dworna ruchomemi szwadronami żandarmów, ogółem 6500 do 7000 ludzi; z 3 pułków artyleryi z 20 bateryami; z batalionu saperów i minerów, około 10001udzi; i z kompanii pontonierów; a tak w ogóle jest 50,000 ludzi pod bronią. Armia odwodowa składa się z 9 pułków piechoty, 2 szwadronów jazdy i kompanii artyleryi; w ogólności zaś liczy 20,000 ludzi. Tak tedy już teraz Belgia 70,000

ludz! rozrządzać może. Za pomocą zaś urządzeń armii odwodowej może Belgia siłę te o 40,000 ludzi w ciągu dwóch tygodni zwiększyć, bo należący do nil j ludzie są wyćwiczeni i w broń opatrzeni. Piechota armii czynnej składa się z 3. dywizyi o 2. brygadach iz brygady straży, z których każda ma po f, lUl?, 3 baterye. Jazda składa się z 2. dywizyi lekkie, i dywizyi ciężkiej jazdy. Naczelnym W odzem jest sarn Król. Generał dywizyi H urel jest bzefem wielkiego głównego sztabu.

Generał dywizyi Goblet stoi na czele inżemeryi; Generał brygady Dellem dowodzi artyleryą. Pan Bassompiere jest generalnym Intendentem brygada straży przedniej pod Generałem Magnanem, stoi w obozie pod iieverlooo uważa na granicę holenderską i zasłania w. elko gościniec z Herzogenbusch do Hasselt Diest i L d Pierwsza dywizya, Genera Br.as stoi na drugiej linii i ma główną kwaterę w Loewen. Druga dywizya, GeneraI Goethals, opiera się prawem skrzydłem o pi rwszą dywizya i zas łania Antwerpią, Leerit. d. Trzecia dywizya, Generał Olivier, sto. w N amur Philippeville, Marienburgu, Dinant, Bouviilonie i Arionie i uważa na Luxemburg. Wielka główna kwatera przeniesioną będzie z Bruxelli do Loewen. Twier dze na pierwszej linii w dobrym zupełnie są dawska i wszystkie inrie dostatecznie we .wszystko opatrzone. Około cytadelli yy Leodyum ciągle jeszcze czynnie pracują.« A n gZi a.

Z L o n d y n u, dnia 26. Stycznia, Wczoraj wieczorem nadeszły tu nowsze wiadomości z Nowego-Yorku z dn. 5. m. b. Zawierają proklamacyą Prezesa Mexyku, (jenerała Bustamente, w której Mexykanow do broni wzywa, aby się pomścić doznanej przez Francuzów pod Vera Cruz porażki. Zdaje się więc, że zawarta przez francuzkiego Admirała z M exykanskim Generałem, który W twierdzy San Juand'Ulloa dowodził, konwencya, przez Prezesa nie została potwierdzoną. Zresztą, jak się zdaje, wojska rządowe dość mają do czynienia, aby tylko bunty Wewnątrz kraiu poskramiać, mianowicie powstanie w Tampico, gdzie rokoszanie dn. 30. Listopada je porazić mieli. Wojskiem rządowem dowodzili przy szturmie do Tampico przypuszczonym Generałowie Cos, Canalizo i Piedras; ostatni z nich w niewolą się dostał i rozstrzelano go na miejscu. Stratę ich w ranionych i zabitych podają na 500. Stronnictwem rokoszan czyli federacyjnem komenderował w tej rozprawie Generał Urrea". Pod względem pytania zbożowego waźnem jest nader na przyszłość pismo Ministra spraw wewnętrznych, Lorda Johna Russella, do obiorców w Stroud, których w Izbie niższe) zastępuje. Jestto odpowiedź na zaproszenie Prezesa urządzonego w Stroud zgromadzenia przeciw prawom zbożowym, datowana dnia 21. Stycznia i brzmi jak następuje: »Z przyczyny bliskiego zagajenia parlamentu nie mogę się z Londynu oddalić, inaczej byłbym sobie miał za obowiązek znajdować się na tern zgromadzeniu. Popierałem bil z 1829. roku, jako zmianę dążącą do poprawy dawniejszego bilu prohibicyjnego; lecz zdaniem mojem m i e r n e i s t a ł e cło dla wszystkich mieszkańców i skarbu korzystniejszemby było, ijiż wszystkie dotychczasowe zmienne opłaty. Życzyć przychodzi, żeby praw często nie zmieniano, ale także, aby nie popierano systematu celnego, który w czasie drogości wysokie i tak ceny dla konsumentów ogromnie zwiększa, a w czasie taniości okropnie dla producentów zniża. J estto tylko moje zdanie, ale gotów je jestem w Izbie niższej popierać. Jestem i t. d. John Russell.« Morning-Chronicle, umieszczając ten list, dodaje, źe stałe mierne cło zmniejszyłoby zaprawdę złe, lecz koricem zupełnego usunięcia tegoż należałoby zaraz znieść całkowite opłaty. I Kuryer nie jest zadowolniony słowami Russella, ile źe zdaniem jego, trudno oznaczyć, jak wysokie ma być to cło umiarkowane. Przeciw zdaniu "Chronicie" utrzymuje Kur y er, źe przez wzgląd na dobro skarbu cło być powinno, ale nie wyższe nad 5 szylingów. Wolny bowiem od wszelkiej opłaty dowóz zboża z zagranicy zniszczyłby zupełnie rolnictwo kraj owe, podczas gdy pomierna opłata od 5 do 10 szylingów sprawi, źe rolnik krajowy uszczerbku nie dozna. Cena posiadłości zniżyłaby się najwięcej o 5 do 6 prC., ale dobry byt ogółu ludności potrafiłby to wkrótce wynagrodzić. T i m e s i Lord Ripon nie chcą, aby cło zbożowe stanowiło dochód skarbowy. Kuryer zaś sądzi, źe z powodu znacznego dowozu pszenicy z zagranicy znaczneby skarb miał dochody, a natomiast moźnaby inne podatki gruntowe zmniejszyć i tym sposobem rolników W znacznej części za poniesioną chwilową wynagrodzić stratę. Z listu zaś powyższego Lorda Johna Russella wnoszą powszechnie, źe Ministrowie sami uczynią wniosek względem zniesienia praw zbożowych. Rzecz ta zatrudnia luź podobno od kilku tygodni gabinet, i zdaniem Lorda Melbournego jest ona ważniejsza niż sprawa belgijska, a nawet wszystkie sprawy zagraniczne. Sądzą powszechnie, źe w miejsce niestałej opłaty, która w latach drogości prawie się zakazowi równa, Ministrowie wniosą o ustanowienie stałego cła 10 szylingów od Quartern (przeszło 5 szefli berlińskich), a natomiast o zmniejszenie lub całkowite zniesienie podatku od miewa. O francuzkim zakazie wywozu zboża szczególniej Kur y e r długo rozprawia. JNie gani on bynajmniej tego kroku rządu francuzkiego, i owszem sądzi, źe wszystkie inne rządy na stałym lądzie powinnyby to samo uczynić, aby zapobiedz niedostatkowi zboża, jakiby w ich krajach przez zbyteczny wywóz zboża do Anglii aź do Sierpnia powstał. Dalej rozbiera obszernie szkody, jakie te niestałe opłaty od zboża w Anglii handlowi 1 przemysłowi na lądzie stałym przynoszą. bo najcelniejszych zgromadzeń, odbytych w ostatnich czasach przeciw prawom zbożowym, należy uczta stowarzyszenia manchesterskiego, na którą także Lordów Broughama i Durhama zaproszono, a lubo żaden z nich się na niej nie znaj dował, oświadczyli jednak, źe gorliwie przeciw prawom zbożowym powstawać będą. Ostatni odwoływał się szczególnie) do wniosku swego, uczynionego w 1815. r. przeciw ówczasowemu bilowi zbożowemu. Na zgromadzeniu tern było 14 członków Izby niższej. Onegdaj zebrała się takie i londyńska rada gminna w celu podania petycyi w tym interessie do Izby następnego poniedziałku odłożono, Hiszpan i a.

Z M a d ryt u, dnia 17. Stycznia.

(Gaz. Po WSZo ) - Albo Ministeryurn, albo też Kortezowie ulegną przesileniu. Umiarkowani bowiem, którym się sposób myślenia teraźniejszych Ministrów nie zupełnie podoba, usiłowali na wczorajszem posiedzeniu wprawić Ministrów w pomieszanie i skłonić ich do stanowczego oświadczenia się względem politycznego pytania spornego. Dla tego uczynili wniosek, aby projekt do prawa względem nowej ustawy dla municypalności przed wszystkie mi innemi przedmiotami był wzięty pod rozwagę. Zagorzalcy opierali się naturalnie ternu wszelkiemi sposobami; pragną oni albowiem, aby wspomniane prawo na obecnem- posiedzeniu prawodawczem, gdzie mniejszość na ich jest stronie, całkiem z pod obrad usunięto, i aby owszem zatrzymano teraźniejsze prawo, zapewniające im największy wpływ na skład municypalności, która prawie nieograniczoną władzę działania posiada. Minister spraw wewnętrznych ujął się za stronnictwem zagorzalców i opierał się wnioskowi ternu. Przyięto go jednak 63głosamiprzeciw 61, a tak Ministeryurn 'wraz z zagorzalcami Doniosło klęskę, którą wprawdzie tylko wię.cszość dwóch głosów stanowiła. Następnie oświadczył, że rząd z wspomnianego projektu do prawa kilka artykułów cofa, i że je w zmienionej postaci kongressowi przełoży. Ale że właśnie te artykuły obejmowały ograniczenie przesadzone! władzy rad municypalnych, i Minister tym sposobem zdawał się plan zagorzalców popierać, przeto umiarkowani wystąpili z twierdzeniem, źe Minister w owym projekcie do prawa nic zmieniać nie może, gdy tenże nie przez rząd, ale przez Kommissyą kongressu wniesiony został. Spór ten za kilka dni ponowią. Z wszystkiego zaś wnosić można,źe ministeryum swoje dotychczasową większość utraci, a wtedy musiałoby Kortezów rozwiązać: do tego zaś kroku zagorzalcy wszelkiemi sposobami dążą. Tym końcem liczą, także na pomoc Espartery , którego ciągle przeciw umiarkowanym podburza ą. Miał on już nawet przesłać Królowej nowy memoryał, wymierzony przeciw swym nieprzyjaciołom, J ovellanistom. Znad granicy hiszpańskiej.

Korrespondent Kuryera angielskiego donosi z Walencyi z dn. 6. Stycznia: «Stosownie do pogłoski między dowódzcami karolistów pod względem konieczności użycia prawa odwetu wielka zachodzi różność zdań. Wszakże znowu już niestety! stracenia miej

. - -

sce miały. Żołnierzy, należących do ruchomej przez Lafont dowodzonej kolumny i zostawionych na zamku Borriol, d. 29. Grudnia wszystkich rozstrzelano. Oddział ten składał się-z porucznika, sierżanta i 17 prostych. Wedle wiarogodnych doniesień krystyniści w pochodzie z Harcajo do Morelli i Bereite, przeszło 300 jeńców jużto rozstrzelali, juźto bagnetami zakłóli. Liczbę ujętych w obsadzonym przez karolistów obwodzie prowincji Walencyi krystynistów podają na 2000 ludzi.« N i e m c y.

Z Monachium, dnia 27. Stycznia.

(Korł:esp. Norymb.) - Dwie zakonnice z zakonu S w. Franciszka Salezego przebywają tutaj już od kilku tygodni w celu zbierania na mocy najwyższego pozwolenia składki na przywrócenie swego klasztoru w prowincyi strasburskiej. Zebrały już 20,000 zł. reń. Wiochy.

Z Rzym u, dnia 19. Stycznia.

(Gaz. Powsz.) - Zapewniają, źe W. Xiąźę N astępca tronu rossyjskiego tylko do końca miesiąca bież. w Neapolu, dokąd dn 17- wyjechał, zabawić postanowił, chcąc potem tutaj powrócić i karnawał w Rzymie przepędzić, który tego roku z powodu obecności tylu znakomitych cudzoziemców bardzo będzie ożywiony. Obstalunki i nabycia u tutejszych jako też u obcych artystów przez W. Xiecia ostatniemi dniami tu poczynione, wynoszą przeszło 300,000 fr.

Rozmaite wiadomos'ci.

N owy rodzaj jazdy. - Pod względem młodego Mexykanczyka, który dosiada kondora, pewien dziennik irancuzki pisze co następuje: Odtąd majętni ludzie samych tylko kondorów, orłów i sępów trzymać będą w swych stajniach. Jestto niezawodnie wielki postęp cywilizacyi! Co za rozkosz żyć w naszym wieku, rozważywszy, iż każdy, który wprzódy nie mógł się zdobyć na ekwipaź, teraz awipaź sobie sprawi! Bo jeżeli nie każdemu stanie na kupienie sobie kondora albo orła, to przynajmniej każdy nabędzie kilka sępów, których do powozu zaprzęgać może. Ministrowie udawać się będą na posiedzenia w powozie, który ciągnąć będą orły, pobobnie jak ciągnęły niegdyś Jowisza; piękne damy odbywać będą swą przejazdkę w rydwanach na kształt muszli zrobionych, i od gołębi ciągnionych, podobnie jak niegdyś Wenus; a młodzi panicze, dosiadłszy kondorów, jechać będą obok drzwiczek rydwanu. Pierwsza, długa przejazdka, która nastąpi, juz się nie na po wierzchnia morza odbywać będzie. Piękna pogoda, której nigdy nie masz na ziemi, może W górnych przestrzeniach się znajdzie. Atoli wielki ten postęp okazuje się nie tylko nagannym lądzie, ale nawet na wodzie. I tak: Statki parowe juz ustaną. Pewne towarzystwo delfinów podjęło się pomiędzy Francy ją a Angliją załatwiać wszelką przeprawę Wieloryby zamyślają grzbietem swoim zastąpić brygi, awizy i korwety. Mieszkańcy Wenecyi chcą spalić wszystkie gondoły , których miejsce mają u nich zastąpić morskie świnki: odtąd nie będzie cięższych statków pocztowych, jak tylko o sile sześciu milijonów śledzi. Podróż na morzu nie będzie już podlegać żadnemu niebezpieczeństwu, jedna tylko ryba haj jeszcze do pokonania pozostaje. P. Martin właśnie teraz rozmyśla, jakimby sposobem tę morską hyjenę ułaskawić. Znaczyć bieliznę za pomocą stemp l u. Większa część inkaustów chemicznych, jakie zwykle do znaczenia bielizny zalecają, okazuje się być nie dogodną do praktycznego użycia, ponieważ łatwo zniszczyć się daje. P. Hanie w Lahr proponuje z tego powodu inny sposób, nierównie lepszy, przy którym węgliku się uj.ywa. N a ten koniec każemy sobie zrobić z mosiądzu lub żelaza mały stetnpelz wypukłą cyfrą. Rozpuściwszy dwa łuty cukru w jednym łucie wody, naciera się tern i wysusza to miejsce, które ma być znaczonem. Poczem rozegrzawszy dość mocno stempel i przycisnąwszy go w to miejsce, trzyma się go na niem, w miarę gorącości przez dwie albo sześć sekund. Podczas tej operacyi spali się cukier i niejaka część włókien płótna albo bawełny, ale cyfra pokaże się w brunatnej barwie, która na wskroś przejdzie i już niczem zniszczoną być nie może. Cukier, nadając brunatną barwę, ochrania oraz płótno od zupełnego spalenia. Doświadczając tego sposobu na kilku płatkach, w krótkim czasie nabędzie się potrzebnej wprawy. (K. Lw.)

Niżej podpisany, będąc umocowany do wydzierżawienia dóbr, o kilka mil od Poznania odległych, od Sw. Jana r. b., wzywa chęć dzierżawienia mających by zechcieli zgłosić się u niego czem spieszniej. Gregor, Kommissarz Sprawiedliwości.

Szanownym Producentom wełny donoszę xiiniejszem najuniźeniej, iż przybywszy znowu do Poznania, mieszkam w oberży "Zum deutschen Hause" (dom niemiecki), ulica Lipowa Nr. 4., i proszę o łaskawe poleceniaw Hassyfikowaniu oWIec' i gatunkowaniu wełny. S c h a II m e y er. sortownik z Berlina.

\ Vszelkie gatunki najlepszych kart do grania poleca handel C F. B i n d e r w Poznaniu w rynku Nr. 82.

Bardzo dogodne przenośne Ogniska kuchenne ma w zapasie M. J. Ephraim.

Poznań, w starym rynku No. 79.

naprzeciw odwachum lU lU lU lU lUlU lU lU lU lUM lUlU jl Sieczkarnie rozmaitego i naj- IlI, Iną nowszego wynalazku i składu, to sa- %$ g mo młynki i żarna, rnachi- g rP ny do miażdżenia i krają nia kartofli, jako też młynki li( pl koń s k i e są w zapasie i przedają :Q .J, się po słusznych cenach, u A M. J. Ephraim, <4f w starym rynku No. 79. naprzeciw II..I;A odwachu. AA , ia1 iiiiiiiii:iiiiiiiiiiiEl Kurs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskiej.

Dnia 5. Lutego 1839.

Sto- Napr. kurant prC. papie- gotorami wizna 4 103* i 1021 4 102! 1011 70{ 691 4 1021 1011 4 1011 4 Hf31 1021 4 4 1

Obligi długu państwa .

PI. ang, obligacje 1830, , Obligi premiow handlu morsk Obligi Kurmaichii z bież. kup Obligi tynuz. Nowej Marchii dt Bei lińskie obiigacye miejskie Królewieckie dito Elblagskie duo Gdaiiskie di to w T. .

Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego Ws< hodnio - PI. listy zastawne Pomorskie dito Kur- i Nowomarch. dito Szlaskie dito ObI. zaległ, kap, iprC. Kur- i No wćj - Marchii Złoto a l marco . . . . .

Nowe d u k a t y . . . . . .

Frydrychsdory ..... Inne monety złote po 5 talarów Disconto .... ;f 1 O O I 4 IJ IJ n 4laos 1044 MO£ 101} 101£ 103J 93 214! 18 13 IIi 4łoi« 1 Ol! IOUfmm 2151

N» I i %