(tA.ZETX

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1839.04.05 Nr79

Wielkiego

Xięstwap O Z N A N 8 K I E G O.

Nakładem Drukami Nadlvomcj W, DeJcera i Spółki, - Redaktor: A» Wannotvshi,jwy@ .

W Piątek dnia 5. Kwietnia.

1839.

Wiadomości krajowe.

z B e rlina, dnia 2. Kwietnia. N. Pan kandydatowi filologii, Nowakowskiemu, w Berlinie, medal z wstążką ustanowiony dla ratujących dać raczył. Z dnia 3. Kwietnia.

JJ. KK. WW. Xi<;stwo Albrechtowie z dostojnemi dziećmi swemi, Xi<;zniczka C h a r lot t ą i Xieciem A l b r e c h t e m, wyj echali stąd do Hagi.

Wiadomości zagranIczne.

p o ts k a. Z "Warszawy, dnia 30. Marca.

Przez postanów ienie z dn. 10. (22.) b. m., Rada Administracyjna mianowała JX. Stanisława Zarzeckiego, dotychczasowego plebana wKi,ach, proboszczem w Michałowie, Dyecezyi Krakowskie 1. Nakładem Jana Millikowskiego, drukiem J. P. Sollingera w Wiedniu, wyszły: »Fraszki Franciszka Kowalskiego.« (r. 1839, str. 128).

Sąto drobne najwięcej z okoliczności od roku 1824 do 1828, pisane poezye.

Fryderyk Hr. Skarbek wydał nowe dzieło.

»Matie przyjemności pożycia« (str. 194). Trafnie oddane sa. w tej książce wypadki potocz

negożycia, wskazujące, jak w drobnych zdarzeniach i xv calem dobrze uporządkowanem życiu doświadczać można zupełnego zadowolenia. Nie jeden z czytelników znajdzie tu miłe przypomnienie przyjemności, której sarn nie raz doznał. Styl gładki, myśl żywemi urozmaicona obrazami, znamionuje znany talent autora.

F 2 a n c y a.

Z Paryża, dnia 25. Marca.

W nieco przydługim artykule powraca raz jeszcze Messager do wypadku układów między boult- Thierskiemi kombinacyami a Królem i szczególniej usiłuje zbić twierdzenie Dziennika sporów jakoby niepomyślny wypadek tych układów przed wszystkie m był skutkiem niezgody wybuchłej między członkami projektowanego gabinetu. Powiada on o tern: »Twórcy programrnatu zupełnie byli przekonani o znaczeniu tegoż. Wszyscy członkowie nowego gabinetu byli z treści;} jego obeznani i zgodzili się na nic. Gdy lJrzeto Pan Thiers wnosił, aby go pod głęDszy wzięto rozbiór, zamierzył sobie tylko poznać sposób myślenia podpisujących. Nie ma więc przeto żadnego rozsądku, jeżeli kto wspomina o niezgodzie, wybuchłej na łonie przyszłej odpowiedzialnej władzy. Nie tu była trudność} Ministeryum nowe nie chciało 15. Kwietnia, lecz chciało się nazywać Ministeryum lewego środka. Popularne imię nie było przecież dostatecznem; potrzeba je jeszcze było odpowiednią polityką usprawiedliwić. Polityka ta zawarta była w programacie. Ale czegóż program żądał? Oto najumiarkowańszyeh rzeczy i jak najbardziej ograniczonych zmian; autorowie tegoż albowiem aż nadto dobrze pojęli, jak trudnoby było skłonić do przyjęcia tegoż. Gabinet chciał się nazywać gabinetem lewego środka. Nie zaprzeczano mu wprawdzie tego niewinnego nazwiska, ale szło dalej o pytania, które prędzej czy później wznowić należało, Nie żądano zmiany wyborów, tylko ją do dal jgo odłożono czasu. Miano utrzymać prawa wrześniowe z wyłączeniem rozporządzeń dotyczących się wolności druku. Konwersyą renty co do istoty rzeczy przyj ęto, ale Minister skarbu miał wyznaczyć czas dogodny do uskutecznienia środka takowego. Zmiany osobiste w administracyi, wojsku i dyplomacyi, jakie później pod rozwagę wziąść miano, stosownie do okoliczności, nie stanowiły przeto aadne) przeszkody. Wszystko zatem, co tylko program do bliższej lub dalszej odnosił przyszłości, przeszło bez zatargów. Ale nowe Ministeryum nie na samych obietnicach zaprzestać chciało, zmuszone ono było oznaczyć pierwsze swoje wystąpienie zmiennym kierunkiem interessów , a tego szczególniej polityka zagraniczna wymagała. Tej części programatu, a mianowicie pod względem Hiszpanii, nie przyjęto. Dla czego? Ponieważ tu niezwłocznej żądano zmiany. Przeszkoda ta nie wynikła zatem z samego nieporozumienia pojedynczych członków, babinetsię rozchwiał, zen m jeszcze mowę o prezesostwie Izby wznowiono.« Oznaczono teraz dzień wyjazdu P?na Loewego Weimarsa, ma ącego się udać z poleceniami do Persyi. Miody ten dyplomatyk wyprawił w tym tygodniu ucztę, na której się kilka członków ciała dyplomatycznego znajdo wało; żaden jednakże z dawniejsz)ch literackich kollegów tego znanego feuilletonisty nie był obecny na tym wieczorze. Marszałek Maison mianowany został WieI kim Kanclerzem legii honorowej, a Pan Mathieu de ła Redorte Posłem przy dworze wiedeńskim. Ludność Erancyi wynosi 33,544,006 dusz.

Liczba zaś wyborców na rok Ib6S 1839 zapisanych wynosi 197,59S, a z tych 16,874 przypada na 1,106,891 mieszkańców Departamentu Sekwany.

Hrabia Appony oddałwczoraj Królowi długą

wizytę. - AdmirałArnoux został mianowany dowódzcą stanowiska Antyliów; tamtejsza siła morska ma być znacznie wzmocnioną. Admirał zatknie swoje Hagę na fregacie »Armide« i w pierwszych dniach Kwietnia ma rozwinąć żagle Prace około pałacu Quai d'Orsay, pod kierunkiem Pana Vatout, uczynił znaczny postęp i wspaniała ta budowa wkrótce ma być ukończoną.

B e 19 i a.

Z B rMxeJI II, dnia 24. Marca.

Od kilku dni wiele tu rozsiewają kłamstw o położeniu ludności w mających być odstąpionemi prowineyach. Twierdzono, że w Luxernburskiem naprzód banderę orariską, a następnie łrancuzką trójkolorową chorągiew wywieszono. Dalej głoszono, że w Limburskićm pozatykano na wieżach czerwony proporzec, jako znak oporu. Wszystko to nietylko się z prawdą nie zgadza, ale nadto jest niedorzecznem. Podróżni, z tamecznych okolic przybywający, zapewniają owszem, że wszędzie panuje zupełna spokojność, a nawet wielka obojętność względem tego, co ma nastąpić. J ednel tylko rzeczy pragną mieszkańcy, a to, aby jak najprędzej uwolnić się z stanu niepewności, w jakim się znajdują z powodu nadzwyczajnej powolności, z jaką rząd belgijski całą tę załatwia sprawę. Według ogłoszenia Ministerstwa wojny mają milicye z 1839. roku pozostać w domach swoich w odwodzie aż do dalszego rozporządzenia. Poczyniono już także przygotowawcze kroki do zmniejszenia wojska, które licząc dn 20. Lutego 96,000 ludzi, obecnie już tylko 78,000 wynosi, a podług wyroku Senatu ma być do 64,000 zniżone, Pan Gendebien natychmiast po przyjęciu traktatu podał się do dymissyi, a gdy przy czytaniu listy imiennej reprezentantów głosujących za przyjęciem traktatu wymówiono j e g o n a z w i s k o , z a w o ł a ł : » N i e , 380, O O Oraz y nie zgadzam się na poświęcenie tylu Belgów!" Pan Gendibien znajduje się w obecnej chwili w Charlerois, gdzie patryoci dla uczczenia jfego brania się chcą mu uftstę wyprawić. Proces Pana Bartelsa z wolna naprzód postępuje- Przypisują to rozgałęzieniu spisku tego za granicą. N ajznakomitszy współwinowajca, Pan Potter , znajduje się w Paryżu, gdzie nieustannie manifest po manifeście przeciw rządowi belgijskiemu wydaje.

T u 2 C Y a.

Nieprzyjacielskie zamiary Ibrahima Baszy nie są już tajemnicą, a Hafisz Basza, Naczelny trzebne środki, ażeby każdemu napadowi z Syryi silny dał odpór.

Do Stambułu przed dniem 25. Lutego przybył Poseł z Kokand z nad granicy Chin. Podróż jego trwała półtora roku; przybył on prosić Sultana o rozstrzygniecie sporów między mieszkańcami Kokandu i mieszkańcami Buchary , wynikłych o posiadanie części kraju.

Z emymny donoszą pod dniem 28. Lutego, źe Pan Segur Dupeyron, Generalny Inspektor Kwarantanny we Francyi, przybywszy tam z Alexandryi, wyjechał do Stambułu, celem porozumienia się z rządem 4 u łtana względem środków kwarantanny, tyczących się okrętów francuzkich, przybywających z morza Czarnego. »Gazeta Państwa Tureckiego« % 'd. 21. Ziłkade 1251 (d. 5. Lutego 1839) zawiera firman, w skutek którego na przedstawienie komitetu pożytecznych zakładów i obu rad Państwa, środki pod względem organizaryi szkół wykonanemi i pomienione szkoły imieniem szkół normalnych nazwane mi być mają. Dnia 17. Lutego", jako w dniu przez astrologów za szczęśliwy uznanym, nastąpiło przeprowadzenie stu ośmdziesięciu uczniów szkoły ETopkapu w Konstantynopolu'" do medycznochi'ruro'icznej akad. mii, założonej w Galata Seraj, a nazwanej przydomkiem Sułtana Adlie.

A m e 2 y A a.

Podług doniesień z Jamajki, dochodzących dn. 7. Lutego, nie zaszła żadna zmiana w postępowaniu Murzynów; wiadomości z Demerara, Trinidad i St. Chistoph są jeszcze bardziej niepokojące; tamtejsi Murzyni chodzili tłumnie i nawet za najwyższą płacę nie chcieli udać się do roboty; w gwałtownej potrzebie właściciele zgodzili się już na płacenie 7 szyi. dziennie, ażeby zapobiedz zupełnemu upadkowi osad. Dowiadujemy się, że rząd zamierza wysłać tam kommissarzy, dla ustanowienia płacy; jeżeli to nie nastąpi, należy się obawiać, ażeby właściciele plantacyi zniszczeni nie zostali.

Rozmaite wiadomości.

Juliusz Słowacki napisał nowe dzieło poezyjne: Anhelli. - Tom pierwszy Dzieł "'dramatycznych jenialnego Józefa Korzeni o w s kj e g o wyszedł już z druku. - Professor uniwersytetu krakowskiego A ugus.Boduszyński wydał u Hrokhausa w Lipsku: Physikalisch*astronomischer Versuch uber die Welten-Ordnung. P an G linka", który napisał ulubioną operę

rossyjską: Zycie za Cara, powrócił do Petersburga z Małej Rusi, dokąd jeździł dla nabycia śpiewaków do kaplicy nadworne). Pod pięknem niebem mało-ruskiem uzbierał skarb melodyi, z któremi w nowe życie wystąpi w świeżo napisanej operze: Rustan i Ludmiła. W wielkim zbiorze płodów muzycznych, który tenże P. Glinka ma zamiar wkrótce także ogłosić, mają między inne mi być Umieszczone utwory Karola Lipińskiego. W mieście Bremie jest piwnica win, zwana O b fi t ość, w której znajduje się 5 beczek wina flamandzkiego, chowanego od r. 1625. Te beczki z winem kosztowały 1200 franków.

Gdyby te pieniądze były dane na procent, każda beczka byłaby warta dziś około miliona. Polowanie na dziki w C K, zwierzyńcu koło Lainz, dnia 7 - Marca r. b. »Wielu z naszych ziomków wie przynaimniej ze słyszenia, że koło Lainz jest rozległy C. K: zwierzyniec, ale niewie10m podobno wiadomo, że tam prócz innej zwierzyny, około 2000 czarnego zwierza się znajduje. J estto kapitał, który przez nadzwyczajne mnożenie się tego gatunku zwierza, rocznie 1000 sztuk procentu daje, za który przez corocznie odbyte polowanie -wpływa pieniądz do kasy, przezco kapitał się nie zmniejsza. W regularnych tych polowaniach, wktórych tylko najwyższy dwór i dostojni goście najczęściej mają udział, jest zwyczajem, iż każdy strzelec użyty w tym dniu do polowania, znaczną część zdobyczy w nagrodę utrzymuje. Stanowiska strzelców, w obszernej, kolistej, parkanem opasanej przestrzeni, są w ten sposób z desek i belek wzniesione, że na takowe po kilku wschodach do góry wejść, a przeto na półtora stopy nad ziemię wznieść się można. Przeto zapobiega się wszelkiemu niebezpieczeństwu, jakieby ze strony zwierza wyniknąć mogło. N a każdem stanowisku zmieścić się może od 5 do 6 osób. Dziki przeznaczone do zabicia, znajdują się w osobnem ogrodzeniu, i wypuszczają się pojedynczo, albo po kilka razem. Szczegóły te niech służą za objaśnienie opisu największych łowów na dziki, jakie się od wielu lat powiększćj części na cześć dostojnych gości odbywały. - Najpiękniejszy dzień sprzyjał tej rzadkiej rozrywce, na którą się jeszcze więcej ciekawych niż strzelców zgromadziło. O godzinie 10tej wyruszył cały orszak łowczy z C. K. zamku w Wiedniu. Kilka sześciokonriych powozów, a w tych dostojny gość dworu, Jego Ces. Mość Wielki Xiąię Następca tronu rossyjskiego, Jego Xiąźęca Mość Następca tronu wajmarskiego, Jego CC. MM. Areyxiazgfa Karol, Jan, którego' strzelecka sława w górzystych krajach trionarchii 'ausftyjadciej pó pan, Jego K. M. Xiążę Wąsa, tudzież w własnych powozach Hrabia Hardegg, leden z najlepszych strzel/rów w Państwie Cesarskiem, syn byłego najwyższego łowczego koronnego, następnie wielu innych tak krajowych, jakotez obcych kawalerów, stanowiło orszak strzelecki, który szybkością wiatru daleką przestrzeń pomiędzy rezydencyją a Auhof, przeleciawszy jako senne widziadło, po przed oczy mieszkańców Ęauragarten i Uuteldortu się przesunął. Zaraz za przybyciem naj dostojniejszych gości, którzy przez uczniów (J. K. akademii leśnictwa i przez urzędników tejże akademii W galowym mundurze przyjęci byli, otworzono bramy zwierzyńca i z największym pośpiechem zaczęto wyznaczać stanowiska. Wszyscy strzelcy bez wszelkiego znaku wysokiej swej godności, ubrani byli tylko jak prości łowcy, których śród mnóstwa innych osób z trudnością rozeznać było można. Wesołość ożywiała każde oblicze, a żądza łowów, tudzież doskonale rozporządzenia najwyższego łowczego, Hrabi Hoyos, którego już sama osoba wzór prawdziwego leśniczego przedstawia, sprawiły tak szybkie porozumienie się, iż w przeciągu kilku min u t wszyscy strzelcy byli już na swoich stanowiskach, i z.nabitą bronią zwierza oczekiwali. Mała garstka wid z ów, uzbroj ona poczęści maczugami, zgromadziła się w pobliżu pierwszego stanowiska, które jako zaszczytne miejsce dla młodego Wielkiego Xigcia wyznaczono. Byłoto szczególniejsze widowisko, patrząc jak na tein po10waniu wielu modnych kawalerów w białych rękawiczkach z maczugami w ręku, z resztą bez żadnej obrony, z odważną miną czekało wypuszczenia 303 dzików. Dano znak, nagle ozwały się rogi ustawionej w środku bandy muzycznej, a czterech do pięciu odyńców wypuszczonych, wypadło w otwarty las na szeroką przestrzeń, nad którą strzał Wielkiego Xigcia panował. N atychmiast zaczął padać strzał po strzale ze wszystkich stanowisk, i wkrótce usłyszano ryk śmiertelnie ugodzonego zwierza. Na ten sposób wypuszczono koleją 303 sztuk odyńców, które częścią kulami, częścią przez leśniczych ostremi spisami ubito. Odwaga, jaką okazali ci ostatni, wbijając potężną dzidę w postrzelonego, rozjuszonego i kłami grożącego odyńca, odbiiała W ósobliwszym sposobie z świetnym mundurem i prawie wytwornem ubraniem tych strzelców, którzy powinność swą z taką bief jłOŚCi ą wykonywali, iż się zdało, że nie było adnego niebezpieczeństwa. W przeciągu 2ch godzin ubito 303 sztuk odyńców. - Wielki Xiążc, widocznie rozweselony, miał nadzwyczajne szczęście w tem polowaniu. Mistrzcv wskie strzały wywoływały głośne brawa podziwienia między widzami, które przy końcu łowów jeszcze bardziej się wzmogły, gdy na Wielkiego Xiecia ostatnich dzików nagnano, a on je trzema strzałami ubił. Czterdzieści i dwa dzików leżało zabitych na jego stanowisku, gdy się łowy skończyły. Po tej rozrywce ważono w zwierzyńcu zabitych dzików i rozdawano, poczerń dostojne towarzystwo strzelców w najweselszym humorze do rezydencyjonalncgo miasta wróciło. - C. K. nadleśniczy w Auhof wezwał potem wszystkich leśniczych do wielkiego stołu.

OBWIESZCZENIE.

Zaszłe zmiany w cenach towarów aptekarskich skonieczniły odpowiednią zmianę w obecnych cenach taxy niektórych lekarstw, a Król. Ministerstwo spraw duchownych, naukowych i lekarskich rozporządziło reskryptem z d. 10. m. b. wprowadzenie od dn. 1. Kwietnia, r. b. w wykonywanie zmienionych wedle tego i drukiem ogłoszonych oznaczeń taxy. Przysłane nam exemplarze służbowe tych zmian poszły dziś do PP. Fizyków powiatowych naszego obwodu zarządowego j można także odciski te otrzymać w naszej registraturze i we wszystkich księgarniach monarchii (po srebr. groszu za exemplarz).

Poznań, dnia 23. Marca 1839.

Królewska Regencya I.

Kurs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskie .

Dnia 2. Kwietnia 1839.

S to- Wapr. kurant pa P.C. papie- gotorami

Obligi dtagu państwa.

PI. ang. obligacje 1830.

Obligi premiow handlu morsk , Obligi Kurmarchii z bież. kup Obligi tymcz. Nowej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblągskie dito Gdańskie dito w T Zachodnio - Pr, listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego Wschodnio - PI. listy zastawne Pomorskie dito Kur- i Nowomarch. dito « Szląskie dito ObI. zaległ, kap, i prC. Kur- i No we] - Marchii , , 4 1021 711 4 4 100 l 4 1031 4 'l 48 H 100» 4 1051 31 lot g 10113 g 102 4 103

102£ 101? 70i 1021

1UDI 1004 215 214 182 i-II{ m 4

. «rS.f 12 3o 5 talarów

- ,