CIAZETil

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1839.05.31 Nr124

Xiestwa

VVlelkiego

. :

PO ZNAN SKI EGO.

Nakładem Drukarni Nadwornej vi', Bekerai Spółki. - Redaktor: A 80>jł*ł#o#r#A'j.

*M2Ul.

W Piątek dnia 31. Maja.

1839.

Wiadolllości zagraniczne.

p oj. $ HVS. z War s z a w y, dnia 25. Maja. Najjaśniejszy Pan raczył najłaskawiej Pana Antoniego Sachettego udarować kosztownym brylantowym pierścieniem za wykonanie obrazu w sposobie panoramy, przedstawiającego okolice Kalisza w czasie rewii tamie w roku 1835, w obec NN. Monarchów odbytej. JW.

Generał Adjutant Rautenstrauch, Prezes Dyrekcyi Teatrów, dopełniając polecenia, ten dar Miłościwego Pana, dn. 21. b. m. wręczył artyście. JW. Generał piech. Kajzarow, Dowódzca korpusu, wrócił do Warszawy. Rektor b. Konserwatoryum, mistrz muzyki,.

Józef Efsner, wyjechał do Petersburga r i powiózł swoje wielkie muzyczne Oratoryum, wykonane zeszłego lata w Warszawie. Kommissya Rządowa Spraw Wewnętrznych, Duchownych i Oświecenia Publicznego uwiadamia, źe targ główny na wełnę, z mocy postanowienia Namiestnika Królewskiego z d. 14. Maja 1822 r. w Warszawie przypadający, odbędzie się podobnie jak lat zeszłych w dniu 15. Czerwca r. b. na placu Krasińskich zwanym i trwać będzie dni 4. Ogłasza się prenumeratę na dzieło pod na

pIsem: »Zasady Technologii chemicznej Gospnrlarskiej,« ułoźonp przez Józefa Bełzę, i obejmować mające naukę wypalania wódki, (w obszerności) warzenia piwa, wyrabiania octów, otrzymywania cukru z buraków, wydobywania krochmalu i przerabiania go na syrop i cukier, wybijania oleju i t. p. - Prenumerata -wynosi złp. 10. - O wyjściu dzieła pisma publiczne doniosą;. R o s s y a.

N. Cesarz J mć, w skutek przedstawienia Ministra Skarbu, roztrząśnionego w Komitecie Ministrów, dnia lOgo Marca r. b. Najwyżej dozwolić raczył cudzoziemcom: van Aken, Hrabi de Pradel, van Hobbelskroy Marsetlin de Fren, Berier synowi i Barbier, założyć w Cesarstwie Rossyjskićm spółkę przez akcye, pod nazwą kompanii żeglugi morskiej i handlu na morzu Czarne m i na Wschodzie z zapewnieniem tejże różnych swobód i zasiłków, wart, 15. Statutu Kompanii wyrażonych. Kompania ta zostaje pod protekcyą Jego Cesarskiej Mości. F r a n c y a Z Paryża, dnia 22. Maja.

Biura Izby deputowanych zajmowały SIę Wczoraj projektem do prawa dotyczącym się tajnych wydatków. W szystkich zdania w tern się zgadzały, że rządu kredytu takowego po

"K,-."r.Y nIe wypada, kiedy by w przeciwnym A n g 1 l a.

S o z b a w Ł go ero'dkW zapobiegania Z Londynu dnia 21 Maja.. Iwinvm przeciw spokojności publicznej Królowa w sobotę do Windsoru się uda, · Im Obrady chodziły mianowicie o to, aby czas, kiedy wyścigi konne w Ascot się Av Ministrom żądanych 1,200,000 fI. bez odbywają, tam przepędzić. J. W. W. Xiąźę wlil1kiego odt>Iąc 1\ła 1}flGfzwolid n l iłlł(). N astępca tronu rossyjskiego jeszcze na tych Pan Duchatel ujrzał się spowodowanym do wyścigach obecny będzie; potem odwiedzi oświadczenia, iż jest zamiarem rządu zmesć Królową w Windsorze a następnie, stosownie wszelkie zapomóżki, udzielane dotychczas ga- do pogłoski, we Czwartek, dnia 30. Maja, zetom. PP. Dufaure, Teste . Schneider w Anglią opuści. swoich resp. biurach toi samo oświadczyli. Kiedy pisma opozycyjne utrzymują, ze MiSłowa Ministrów bardzo .pomyślne zrobiły nisteryum Melbourna pragnęło okoliczności, wrażenie na umyś.le członków.Izby a kom J<tQ flby 11ł,U posłu ła do rozwiązania, dzienwrazenIe na umysfe cZIorfKow IZUy,' «« , - _:1. :GL . 1 . [ ..... },/: -. . .,,<1. «- >r < -»« «, :- . T - ...... mIMva maiaca zbadać rzeczony projekt do niki liberalne przeciwnie z postępowania Lor va została przeto z samych ministerya-l- da Peel wnioskują, iż tenże szukał środka, któS a l ' b o przynajmniej bardzo umiarkowanych ryby go uwolnił od poruczenia Królowej r towanych ułożoną. Mianowano bowiem względem utworzenia Mimsteryum, gdyż słonkami iei: Markiza Dalmacyi, PP. Bignon, przewidywał, ze me, potrafi. utrzymać. się Q\5S rtł aC Mft\bv@an&!ł #t, - L ty pt1z Q)t\Vtl el,zl(lł , zftęd t r<bim¥adOUla atyg1\¥Qeigo, bppozycyjnJI nic rn ogłtaW}łłWiJtlz Ie nQa1fÓY na co wiedzia zeIgKr0lo a 1fie przyzwoli. chwalić oświadczeń Ministrów .w biurach, Dnia 27. z. m. ksiądz Dupuch odbył wjazd wyrażają wszelako, że słowom ich w tej mie> do Algieru. Nazajutrz, po odbytem nabożeństwie, miał mowę do niezmiernego mnóstwa rze nie dowierzają. słuchaczów, w której z zapałem wyłożył sku» .91Ai1p ie 1f* llłte'«'JMl9', ze .vQv -ąh, p.od ., .. _ " : ,. ' 1-",>'... * r----.:.... *. Jj . ,,-1\}' «aVkiedv Król wystawę płodów przemysłu tk. swojej podróży - 1 zarazem zawiadomił TM; A 7 ał w sali jednej człeka, przy którym wiernych, ze mszą uroczystą odprawił na grozntla "ZłiO<J1kOrf'a. r e i z t o 'v ttV> i,.B Zaprawa.- bie Sw. Angustxn łłiswro Hypony. dzono go natychmiast na prefekturę policyi, Journal des Debats następujących udotychczas jednak wzbraniał się powiedzieć dziela szczegułów o wypadkach w Ameryce: nazwisko swoje. «Kroki nicpraryjaŁiclokie na granicy Kanady Gazeta pewna donosi, fe Pan lh. eis Wczo- trwają ciągle, Obiedwie strony nie orężem rai był na obiedzie u Króla, w skutek czego lecz walczą wzajemnemi pożogami. W Saint pogłoska o wstąpieniu jego do gabinetu się Albans, prowincyi Vermont i Alburg spalono rozeszła., , . . . . , znaczną liczbę domów, a jeszcze -większą stoMimo że ostatniemi dniami wielu uwięzio- dół. Conoc widzieć można okropne pożary.

nych na wolność puszczono, liczba przyare- W nocy z dn. 24. na 25. Marca, straż złożona Jtowanych jednak przeszło 20J wynosi, a z żołnierzy angielskich pod Beach -Ridge, obśledztwa jeszcze nie są bliskie końca. lężoną została przez Amerykanów, którzy do M o n i t o r ogłasza następującą telegraficzną niej kilka nawet z działa drewnianęgo dali depeszę z Tulonu z d. 21. Maja?A Algier, dnia strzałów, szczęściem, źo działo pękło, i po18. Maja. Port i miasto Dscłngeli (bigeli, na kaleczywszy samychźe artyllerzystów, zmusiło zachód od Story) są w ręku naszych. Uczy- j c n <ja cofnięcia się. - Wyższa Kanada w niono ruch'skombinowany na wodzie i na lą- sm u tnem jest położeniu. Skarb jej pusty, handzie który pomyślnym był uwieńczony skut- Ae \ zniszczony, banki zawiesiły wypłatę. Wykiem. Attak przypuszczono z strony morza, gljja ona wsparcia od macierzystego kraju. Wojsko morskie i lądowe chwalebnie się od- spodziewano się tu połączenia obudwóch proznaczyły. Miasto dzieła naprzód posunięte, wj ncyj Pod jeden zarząd, tak, jak pr edstazałożone na wzgórzach panujących, zasłania- wj a ł jAord Melbourne Parlamentowi. Srodek ią. Operacyi tej z równą odwagą jak dziel- t e n uważają za bardzo skuteczny dla zapobieńością dokonał Szef szwadronu Sale; Pan de f e nj a na przyszłość nowemu powstaniu ludnoMarque, kommendant portu Story, dowodził A.j francuzkiej w Kanadzie A lecz dziś nie tyle marynarką.« jest niebezpieczny dla Anglii wstręt, jaki nar ipłda z dnia 22. Maja. Giełda ciągle turalnie czuć muszą potomkowie samych tylko smutny przedstawia widok. Papiery jak spa- osadników francuzkieh do rządu brytanekiego, TI y ta i spadają w kursie. Przyczyną tego ile rącze, dążność wszystkich Amerykanów · y V»« ni t snekulantów. do zatarcja u siebie naj drobniej szych siadów zniechęcenie spekutamoyv. . .* , łączenia do ewoich posiadłości zatoki S w. Wawrzyńca, bez której całość Kanady byłaby zawsze niezupełną. Skupić obiedwie Kanady pod jeden zarząd, jest interesem Anglii, chocjaź wnioskować ztąd nie można, ażeby Anglia pragnęła tym krokiem uwiecznić ucisk swoich osadników. Owszem, zostawia ona .wszystkim podbitym krajom swobody bardzo rozległe. Francuzi są pod tym względem mniej wyrozumieli, mniej tolerujący. Chwila jednak połączenia obudwu Kanad będzie dla niej samej chwilą żałoby, a skojarzenie ludności nader przymuszone. Z różności temperamentu idraźliwości humoru, jaka panuje między Francuzami i Anglikami N owego Świata, musi wymknąć to, że plemię brytańskie ściśnie, przytłumi, zaleje z czasem osadników francuzkich. Już dziś w Lousianie, w St. Louis ludność francuzka niknie w masach przybyszów napływających z północy. Tam, gdzie chorągwie Francyi powiewały niegdyś udzielnie, pozostaną zaledwie przekształcone imiona pomnikami jej bytu. Dotąd Niższa przynajmniej Kanada świadczyła jeszcze o władzy francuzkiej w Ameryce; szczątki tych pamiątek nikną już, a gdyby Kanada zerwać kiedy miała zupełnie stosunki z krajem macierzystym, wówczas Amerykanie usilniej jeszcze starać się będą o zatarcie pozostałych między niemi śladów Francyi, aniźeliby o tern myśleć i to wykonać zdołali angielscy osadnicy Wyższej Kanady. « »

Rozmaite wiadomości.

Temi czasy wielu Polaków ze szkodą literatury swojej pisze w obcych językach. I tak jakiś C. Janiński wydał: Mozaik-Erziihlungen, w Altonie; młody Koźmian pisuje do angielskich dzienników; Trentowski i,Cieszkowski rozbierają w języku niemieckim wzniosłe przedmioty filozoficzne; Władysław Tarnowski, Anielewski, Biernacki piszą powieścidła dzienników niemieckich, ostatni do dziennika Komet. Piszących po francuzku jak dawniej tak i teraz jest najwięcej; między tymi chwalą mianowIcie Poezyj e Ostrowskiego, a nie dawno w Wilnie wydał poezyjne dzieło francuzkie Hrabia Juliusz Strutyński, podtytułem: Lydia. i Ze świata muzykalnego. - W Wilnie wsławia się teraz jako kompozytor młody Wiktor Kaźyński. Znaną i cenioną jest jego muzyka do kilku melodram i operetek, dawanych na teatrze wileńskim, jakoto: Switezfanka, Izora, Granowski, Ludmiła, Duch matki rodu Dobratyńskich i t. d., lecz znaw

74Yców zachwycił mianowIcIe swoją naj nowszą muzyką do dramatu GrAlparcera: Podziemny wychowaniec, przedstawionego w przekładzie polskim na scenie wileńskiej d. 30. Marca r. b. Chwalą w tej muzyce: »bogactwa instrumentalne połączone z wspaniałym, wszelkie namiętności wyobrażającym śpiewem. " Z Pragi. - Wesna, almanach pro hwetaucj swet, wydany i na rok bieżący przez Jarosława "Pospiszyla, gorliwego zwolennika literatury czeskiej, ozdobiony dwiema rycinami, z których jedna wizerunek RudolfaXiecia Kińskiego przedstawia, mieści prace Wł. S w. Sztulca, J óz. K aj. Tyla, Wences. Jar. Picka i t. p. znanych pisarzy. Z Mnichowa donoszą co następuje: Kolosalny, posągiem S zyllera naładowany powóz, przejeżdżając duo 16. Kwietnia przez rogatki Królewskie, zwrócił na siebie uwagę publiczności. Atrybuta woźnicy i konie przyozdobione były kolorowemi wstęgami, a na przodzie [powozu umieszczoną była tarcza )I( napisem: "Fryderyk de Szyller,« uwieńczona źywemi wawrzynami, podczas gdy po prawej i lewej stronie bawarskie i wirtern - berskie chorągiewki powiewały. Transport ten odjechał do Stutgardu. Z Paryża. - Najznakomitsi tutejsi nakładnicy książek zamyślają Izbie parów przedłożyć prośbę, pod względem wniosku do ustawy , dotyczącej się literackiego majątku. Żą dają oni, aby przedrukowanie tytułów książkowych taką samą karą dotknięte było jak przedrukowanie książek, albowiem osoby, trudniące się przedrukiem, zaczęły od niejakiego czasu tytułami sławnych książek zaopatrywać nikczemne pisma, które Z wielką szkodą dla księgarskiego handlu w obieg puszczaJą. Z Konstantynopola. - Niejaki P. Carlo Sartori otworzył tu znowu na przedmieściu Giumus- Kustczyjaki teatr filharmoniczny, w którym opery i komedye na przemiany dawane będą. N a otwarcie teatru dano komedyę Scribego, podtytułem: Tout pour h mieux.

Piękny pomysł. - W romansie, wydanym przez Leopolda Schefter, pod tytułem: Tschang-riing- Yo, który zresztą jest bardzo nudny, znajduje się między jnnemi bardzo piękne porównanie: »Żyć na tym świecie jestto wdzierać się na wysoką górę. Dziecię wdziera się na nię pośród tysiąca kwiatów. Góra ta aż do połowy jest jeszcze zielonością pokryta; potem zaczynają nikną,<<" w około niej najprzód drzewa, później pomniejsze krzewy, a na samym szczycie stoi już obnażona, kamienna opoka, którą same tylko mroźne owiewają wiatry, a z tego szczytu

.J «J U strzeżesz! My wszyscy nie przynosimy jjp szczyt tej góry nic więcej jak tylko biiące serce i od zimnego wiatra spłakane oko, a nawet samo niebo, które nam dzieciom na dole błękitem być" się zdawało, już nad białym włosem starca groźno i czarno się zawiesza! A wtedy dokąd, dokąd?« 'Zasady zaletą człowieka. Zasady są prawdy, które często przeciw nam samym powstają, tak w życiu jak W umiejętnościach. Nieraz chcielibyśmy je zmienić, ale nam w odpór się stawią. W zwyczajnych czynnościach dobrze jest niekiedy od nich odstąpić, ponieważ wyjątek jest czasami zbawienny. Ale skoro się raz ustalą, natenczas odmiana ich szkodę przynosi; czasami zamilczeć je wypada, a mianowicie w obcowaniu z ludźmi i wyrokowaniu o nich; ale lekce ważenie, łub zupełne zaniechanie ich, zawsze na złe wychodzi. Skuteczna recenzyja. Aktorowie europejscy uskarżają się ponajwiększej części na krytyków, iź takowi w pismach publicznych poważają się czasem ganić małą pracą wyposażone ich przedstawienia. Cóźby nato powiedzieli aktorowie chińscy, którym jeżeli się nie powiedzie grą swoją zabawić mandaryna, alba jaką inną znakomitą osobę, natychmiast Chińczykowie mają dla nich medycynę uniwersalna, to jest: bastonadę. Najprzód wyciągaią bohatera sztuki w zupełnym stroju teatralnym na ziemi, i dają mu wpięty recenzyję dobitną, po nim biorą aktorów, grających podręczne role, z których każdemu stosowną do zepsutej roli porcyję wymierzają. Możeby i u nas na takową recenzyję estetyka w górę podskoczyła.

Literackie doniesienie. · N a. wielostronne żądanie co tylko wyszło i znajduje sif w komisie u E. S. Mittlera W Poznaniu, Bydgoszczy i Gnieźnie: Drugie wydanie pisma Krugera, J. F. (Król. Praskiego Radzcy krajowo-ekonomicznego r N adkommissarza), o instytucie ziemskim dla Wielkiego Xię.stwa Poznańskiego, pod względem użyteczności jego, przepisanych dlań zasad szacowania i ich użycia. Cena 1 l' ai. 10 sg r. OBWlEbZcZENlE.

. Biuro Kommissarza policyjnego Valentini (lgo obwodu) z ratusza, gdzie dotychczas ulokowanem było, do 'Nr. 2. na Wodną ulicę Przeniesione zostało, o czem dotycząca publiczność niniejszem się uwiadomią, F p o * 4 a ń , dnia 25. Maja 1839.

Król. Dyrektoryum policyi miasta i powiatu.

IOU

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Główny Sąd Ziemiański. 'Wydział J[ w Poznaniu. Dobra szlacheckie Ligott a w powiecie Ostrzeszowskim, przez Dyrekcją Ziemstwa oszacowane na 27,626 Tal. 10 sgr. 8 fen. wedle taxy, mogące) być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w Registraturze, mają być dnia 9/- Grudnia 1839. przed południem o godzinie lOtej w miejscu zwykłem posiedzeń sądowych sprzedane. Poznań, dnia 26. Kwietnia 1839.

· Sprzedaż inwentarza.

W dniu 20. i 21. Czerwca r. b. o godzinie 9tej rano sprzedawany będzie w C h u d o p s i - cach w powiecie Bukowskim pod Lwówkiem znaczny inwentarz żywy i martwy, mianowicie 1000 sztuk owiec poprawnych w różnych partyach, kilkanaście krów, wołów i koni, jako tęi wszelkie gospodarcze i domowe ruchomości z wolnej ręki za gotową zaraz zapłatę. Jan Nepomocen Urbanowski,

«40 baranów z Sokolnik małych będzie na sprzedaż w P o z n a n i u xv czasie nadchodzącego jarmarku wełnianego. O miejscu gdzie stać będą, dowiedzieć SA ę będzie można w handlu wina Pana Rose w rynku.«

Kurs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskie. .

Dnia 28. Maja 1839.

N apI. kurant Stopa papie- gotoprC. rami wizn

Obligi długu »państwa. , Pr. ang. obhgacye 1830.. .

Obligi premiow handlu morsk Obligi Kurmarchii z bież. kup Obligi tymcz. N owej Marchii dt Berlińskie obligaeye miejskie Królewieckie dito Elblągskie dito

4 103f 4 103 72f lO[J 72* 1021 looj103u 100 l 4&- 103£ 4 4 'y_ II", 3i 1011 4 1051 4 - lU l 021 3- l l O 21 42 101 1011 102J

Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego W scho dni o - Pr. listy zastawne Pomorskie dito Kur- i Nowomarch. dito Szląskie, dito. K ObI. zaległ, kap. iprC. Kur- i No vrej - Marchii Złoto al marco.

215 181 131 12# 3

!łJ 4

Frydiycłisdory Inne monety złote po 5 talarów