GA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1839.08.21 Nr194

Wielkiego s

Xię$t wa

POZJVANSKIEGO.

N akładem Drukarni Nadwornej W, Dekera i Spółki. - Redaktors JI, II jit»tiftirsftf.

.JI? 1 9 4 .

W Srodę dnia 21. Sierpnia.

1839*

Wiadomości krajowe.

z Berlina, dnia 17- Sierpnia. N. Król raczył dozwolić, żeby Tajny Radzsa poczty S c h m u c ker t mógł nosić order Sw. Stanisława lej klassy, Naddyrektor poczty N ernst w Tylży order Św. Włodzimierza 3cićj klassy, i Nadsekretarz poczty IJuse tamże Sw. Stanisława 3ciej klassy, nadany im przez N. Cesarza rossyjskiego.

Wiadomości zagraniczne, Rossya.

z Petersburga, dn. 24. Lipca (5. Sierpnia.)

MANIFEST CESARSKI.

Z Boiej łaski My Mikołaj I., Cesarz i Samowladca wszech rossyj, Król polski i t. d., i t. d., it.d.: "Uważając za przedmiot szczególnej Naszej troskliwości ułatwienie wszystkim w ogóle i każdemu z osobna środków do poznania U staw krajowych, zaraz w początku Panowania Naszego Rozkazaliśmy zebrać i wydać wszystkie róźnemi czasy ogłoszone ustawy, a potem sporządzić z nich systematyczny układ samych tylko obowiązujących ustaw. - Praca ta, co do cywilnej części skończoną została w 1032 roku; dla uzupełnienia jej po

zostało jeszcze wydać układ postanowień obowiązujących co do części wojennej, i co do niektórych innych, wymienionych w Manifeście Naszym z d. 31. Stycznia 1837 roku. - Z liczby ich teraz ukończonym został Układ U staw wojennych. Wszystkie postanowienia, tyczące się wojennego zarządu, począwszy od U stawy dla wojsk s. p. Lasarza Piotra Wielkiego, to jest od 1716 roku, do 1. Maja 1838 roku, zostały rozpatrzone i ściśle rozgatunkowane: z nich wyłączono wszystko nieobowią,zujące i zmienione poźniejszemi przepisami: obowiązujące zaś Ustawy, w jedne całość spojone, rozdzielono podług przedmiotów, w ścisłym systematycznym porządku. - Przesyłając do Rządzącego Senatu Układ Ustaw wojennych, Rozkazujemy: 1) Układ Ustaw wojennych ma mieć moc i skutek prawa od Igo Stycznia 1840 roku. 2) Moc prawna Układu od owego terminu wyrażać się będzie w stosowaniu i przytaczaniu artykułów jego w sprawach, i stosownie do tego, tam wszędzie* gdzie się stosują i przywodzą ustawy, i gdzie albo się z nich robią wyciągi, albo się ich treść tylko wskazuje, nadal mają być stosowane, przywodzone i powoływane przypadające do sprawy artykuły Układu. KommisSye sądu wojennego i w ogóle wszystkie wojenno-sądowe władze, w stosowaniu ustaw mają pilnować się Uktadu i wszelkie inne postanowienia uważać za cofnione. 3) W użyciu Układu Ustaw woiennych trzymać się ściśle prawideł, wydanycho użyciu Układu U staw cywilnych i pomieszczonych w Dalsz. Ciągu tegoż Układu, T. 1, art. 346. - 4) Wszelkie postanowienia tyczce się wojennego zarządu, wydane po 1. Maia 1838 I. i nadal wydawać się mające, zbierać i ogłaszać corok jako dalszy ciąg Układu, na wzór Dalszego Ciągu Cywilnego Układu, i ze ścisłem zachowaniem osobnych Naszych rozkazów danych o tem Ministrowi Wojny. Postanowienia te dopóki nie weldą do dalszego ciągu Układu, mają być przytaczane wprost podług ich dat i władz wydających. - 5) Gdy Układ Ustaw wojennych nieodmienia w niczem ich mocy i skutku, lecz tylko nadaje im jednostajność i porządek, w razie przeto niejasności samej ustawy co do jej istotnego znaczenia, tudzież w braku lub niezupełności ustawy, kolej wyjaśnienia i dopełnienia, pozostaje taż sama, jaka była dotąd. - Rządzący Senat wyda ku wykonaniu tego wszystkiego potrzebne rozrządzenia.« - Dan w Peterhofie, dn. 25. Czerwca 1839 I. Własną J. C. M. ręką podpisano: Mikołaj.

Przez Ukazy Cesarskie do Kantoru Dworu, Z dn. 1. b. m., paź Władysław Lubowidzki, mianowany został paziem pokojowym. Dnia 1. U'pca, w dzień urodzin Cesarzowej Jmci, położony został w Kijowie kamień węgielny budowy przeznaczonej na Instytut Panien Szlachetnych. Francya.

'h Paryża, dnia 12. Sierpnia.

Xiecia Orleańskiego wraz z małżonką przyjmowano w czasie ich podróży w Chateau-dun, podobnie jak i na całej drodze z największym zapałem, Wszędzie gwardya narodowa stała pod bronią, a lud zgromadzony głośno swą radość objawiał, Dnia 10. wieczo-rem przybyli Xiestwo ci do Blois.

Wczoraj zawiadomił poseł tureclci Króla o śmierci swego monarchy JMahmuda I I. Podług przyjętego zwyczaju Minister spraw zagranicznych stał obok Krója. Ten odpowiedział, ze nad utrzymaniem w całości państwa Ottonaąńskiego czuwać będzie.

Listy z Bordeaux z d. 10. Sierpnia donoszą, że wiadomości z Paryża nieco kupców tamecznych oburzyły. Byli oni bowiem przekonani, że Ministeryum nie wyda rozkazu gabinetowego względem zniżenia cła od cukru z osad. U n i v e r s powiada co następuje o odbytej

w sobotę w Tuilleryach Radzie ministeryalnej pod względem spraw wschodnich: «Pięciu, jak słychać, Ministrów, t. j. PP. Passy, Teste, Villemaine, Dufaure i Admirał Duperre, oświadczyło się za szybkiemi i sprężystemi środkami. Pozostali czterej, Marszałek Soult, Generał Schneider i PP. Duchatel i Cunin - Gridaine, przychylili się do zdania królewskiego. Tak tedy Rada ministeryalna dzieli się podług dwóch części, z których się składa, t. j. podług lewego i prawego środka. Pierwsi pięciu, tworzący większość, zapewnili, że wspólnie działać będą i ustąpić nie myślą. « JNapis na pomniku Armanda Carreła składa się z wyrazów, wymówionych przez niego na posiedzeniu łzby Parów dnia 16. Grudnia 1834. w czasie obrony odpowiedzialnego wydawcy Nationale, Pana Rouena, oskarżonego o obrazę Izby Parów. Są one następujące: «Jeżeli z pomiędzy tych, co za śmiercią Marszalka Neja głosowali, jest tu jeden, któryby się memi słowami czuł obrażonym, niech mnie formalnie przed kratkami tego zgromadzenia zaskarży, a ja się stawię i szczęśliwym będę, iż pierwszy z pokolenia 1830. roku przeciw obrzydłemu morderstwu, przez sąd popełnionemu, powstałem.« Prefekt policyi sprzeciwia się teraz temu napisowi i kazał wezwać Pana Prosta, pełnomocnika Kommiss) i do wystawienia pomnika, aby wyrazy takowe niezwłocznie wymazano. Kommissya, zawiadomiona o tern przez Pana Prosta, nie chciała się do żądania Prefekta policyi przychylić, ponieważ napis ten władzom w St. Wandę pod rozwagę oddano a pomnik sam w przytomności Maira, Adjunkta tegoż i Kommissarza policyi wystawiono. Panowie Daguerre i Niepce nietylko przez zawarty z nimi układ są obowiązani ogłosić publicznie swój wynalazek ustalania obrazów Carnery obscury i tajemnice Dioramy, ale nadto i wszelkich dalszych udoskonaleń obydwóch tych wynalazków publiczności udzielaćBudżet na rok 1840, przyjęty na posiedzeniu izby deputowanych zawiera następujące szczegóły: Wypłaty długu konsolidowanego i wydatki umorzenia 240,533,354 fr., procenta od kapitałów rozmaicie zawinionych 28,683,300 fI., pensye rozmaite 56,283,500 fI., (w tej liczbie pensye parów, ich wdów i t d.

880,000, pensye cywilne 1,461,500 fI., pensye wojskowe 43,700,000 fr.. pensye duchowne 1,850,000 fr.). - JN1listę cywilną 14.000,000 fI., na izbę parów 720,000 fI., na izbę deputowanych 605,900 frank. - Na Ministerstwa: Sprawiedliwości' i Wyznań 55,566,629 frank., z których na wydział Sprawiedliwości 20 mil. fr. Spraw Zagranicznych 7,604,000 fr., (z tych na wydatki tajemne 650,000 fr.). Oświecenie krajowe 15,262,367 fI., (z tych na prenumeratę znakomitszych nowo wychodzących dzieł OO,OOO II., na zachęty i wsparcia uczonym i lIteratom 285,200 fI., na zbieranie i wydawanie niedrukowanych aktów tyczących się historyi krajowej 160,000 fr.). - Prac publicznych: 52,652,900 frank., (z tych na drogi publiczne i mosty 26,395,000 fr., na żeglugę wewnętrzną: rzeki, brzegi i przewozy 7,260,000 fr., anały 4,030,000, porty morskie 5,057,000, drogI żelazne 50,000 fI.) - Kolnictwa i handlu 12,712,868 fr., (z tych na zachęty dla rolni ó:v 800,000, na stada, kupno ogierów, premIa l wygrane na wyścigach 2,000,000, zachęty dla rybołówstwa morskiego 4,000,000, wody mineralne, lazarety i służbę zdrowia 244,600 fI.) - Spraw Wewnętrznych 89,877,180 fr., (z tych wydatki zwyczajne i tajemne policyi ogólnej 957,990, linije telegrańczne: osoby 857,078, materyał 153,206, służba nadzwycz.

96,800 fr. - Dobroczynność: zakłady ogólne 500,000 fI., Biura miłosierdzia i t. p. 320,000 fr., wsparcia ubogim, mającym prawo do względów Rządu 200,000 fr., wsparcia towarzystwom miłosieidzia macierzyńskiego 120,000 fr , wsparcia wychodźcom zagranicznym, skazanym za przestępstwa polityczne, ich sierotom, i t. d. 2,642.060 fr., wydatki stałe więzień i domów poprawy 3,600,000 fr., przewożenie skazanych przestępców 610,000 fr., naprawy więzień centralnych i domów poprawy 100,000 fr.). Hiszpania.

Piszą z Tolozy z dnia 5. Sierpnia: «Słychać, źe. stąd trzej deputowani prowincyi baskijskich do Paryża się udali, aby Króla Ludwika Filipa prosić, żeby pośrednictwa swego między bój toczącemi stronnictwami użyć raczył, oraz układ ślubny między jednym z synów swoich i młodą Królową Izabellą zawarł. Missya ta odpowiada życzeniom lIspartery równie jak Maroty. (?) Don Carlos przenosząc swoje główną kwaterę z Onate tu do Tolozy, dość miał sposobności do przekonania się o niechętnym prowincyi ku niemu sposobie myślenia; nigdzie, gdziekolwiek się zatrzymał, ani najmniejszej nie widział oznaki radości. Z początku rozumiano, że się do Estelli uda, ale Minister wojny Montenegro nie pozwolił mu dalej jechać, jak do 1 'olozy, gdzie Infanta wygodniej i bezpieczniej strzedz można. Proklamacya Montenegry przeciw wygnanym przez jego stronnictwo karolistom ludność prowincyi bardziej jeszcze zniechęciła.

Belgia.

fi Bruxelli, dnia 9. Sierpnia. Konferencye, które temi dniami w Mechlinie wszyscy Biskupi belgijscy odbywali onegdaj się skończyły. Dotychczas cel ty h taj. nych zgromadzeń tajemnicą; rozumieją jednak powszechnie, iż obradowano nad sposobami osiągnięcia nieograniczonego wpływu na niższe i wyższe zakłady naukowe, oraz nad ustanowieniem nowego pisma peryodycznego, dla ukrócenia wziętości prassy liberalnej. .Galicya.

Ze L w o w a, dnia 10. Sierpnia.

Jego C. K. Mość postanowić raczył, ażeby We Lwowie odbył się Sejm postulatowy, na rok administracyjny 1840. Uroczyste zagajenie tego najwyżej nakazanego Sejmu, ma nastąpić dnia 10. Września I. 1839. Dnia 5. około godziny 4tej po południu nadciągnęła nagle po nad Przemyśl wielka burza, która około godziny 5tej mocną błyskawicą i przeraźliwym grzmotem się rozsroźyła. Piorun uderzył w dom zajezdny pod »trzema kogutami« na przedmieściu Zasańskiem, i nie zapaliwszy nic zdruzgotał w szynkowni zwierciadło, zabił siedzącego pod nićm woźnicę Szymona Plute, tudzież bawiącego się w przedsieni syna szynkarza, osmolił bawiącej się z nim dziewczynie bok lewy i rzucił o ziemię wszystkie osoby, które się w szynkowni znadowały. Te ostatnie, których było blizko czterdzieści, prócz przestrachu i głuszenia . ' trwającego przez pół godziny, bynajmniej uszkodzonemi nie zostaływ ę gr_y._ Dnia 29. Lipca o godzinie pierwszej po południu odczytano na zloźonem z członków obu izb posiedzeniu, w sali dostojnej izby gnatów, następujący (w gazecie naszej już wspomniany) reskrypt królewski: »Ferdynand 1., z Bożej łaski Cesarz Austryi, apostolski Król Węgier i Czech, tegoż imieni V., Król Galicyi i Lodomeryi, LombardYl, Wenecyi i Iliryi, Arcyxiąźę Austryi i t. d. i t. d. Najdostojniejszy Arcyxiąźe, wielce ukochany Wuju! Najprzewielebniejsi, Przewielebni, Jaśnie Oświeceni, Jaśnie Wielmożni Wielmożni, zacni i szlachetnie urodzeni, mądrzy, oględni, a Nam wielce ukochani Wierni! Oparci na jasnej osnowie 13. artykułu z roku 1790-91, wziąwszy zarazem na uwagę treść Naszych Waszej Miłości i Wam Wierni podanych, jedynie dobro kraju i wypełnienie ustaw w zamiarze mających naj łaskawszych propozycyj, spodziewaliśmy się z zaufaniem, źe tak te ostatnie niezwłocznie pod rozpozna i żądania kra;u, sposobem i porządkiem w pomienionej .ustawie przepisanym, Nam przesłane mi będą, izby wszystko w ciągu czasu, odpowiednim brzmieniu ustaw, ukoóczonem być mogło. Sprzeciwia się to więc zupełnie sprawiedliwym oczekiwaniom Naszym, źe, jak słyszeliśmy, pod pozorem Naszego najłaskawszego reskryptu z dn. 8. Maja I. b., który My - po obiorze przez komitet peszteński drugim swym ablegatem osoby, zostającej dotąd jeszcze pod zaskarżeniem bez czci - do tegoż komitetu przesialiśmy z nakazem, że ze Względu na charakter tegoż urzędu i na świętość sej mów, osoba pomieniona na Sejmie miejsca mieć nie może, przeto rzeczony komitet innego od tej plamy wolnego ablegata ma obrać; - źe jak powiadamy zwłoka w wykonaniu onćj ustawy, mianowicie z tej troskliwości wynika, ażeby z Naszego w*pomnionego najłaskawszego reskryptu, dla obwarowanych ustawami praw do wyboru deputowanych, jaki uszczerbek nie powstał. Zwloką ta staje się dla Nas tćm nieprzyjemniejszą, im mniej z jednej strony zgadza się to z otwartością Naszego umysłu, (przyczem powtórnie oświadczamy, źe szczęście Króla i kraju na ścisłem utrzymaniu praw i ustaw zależy,) iźbyśmy ograniczać mieli komitet w jego na ustawach i sprawiedliwych oraz uznanych zwyczajach uzasadnionej działalności; z drugiej znowu strony wątpić nie możemy, źe Wasza Miłość i Wy Wierni nie zechcecie zaniedbywać owej pieczołowitości i przezorności, jakie przodkowie Wasi w skutek lojalnego narodowego charakteru swojego zachowywali dla utrzymania honoru i czystości Sejmów, Względem każdego, kto się w podobnem jak powyższy ablegat zaskarżeniu znajdował. Uóy więc Nasz rzeczony najłaskawszy reskrypt żadnego do jakiejbądz sprawiedliwej obawy nie nastręcza powodu, przeto Wasze Miłość i Was Wierni jak naj dobitniej upominamy, ażebyście stosownie do obowiązku Waszego przyspieszyli rozprawy sejmowe w duchu wyraźnych ustaw, a wszelkim możliwym sposobem zaprowadzając oszczędność czasu, ażebyście odpowiedzieli Waszemu powołaniu, i powziętemu oczekiwaniu, źe Sejm teraźniejszy nad potrzebę przeciągnionym nie będzie. - Zostajemy Wam zresztą i nadal przychylni z Kaszą cesarsko-królewską życzliwością i łaską.

Dan w N aszem c. K. stolecznćm mieście Wiedniu, d. 28. Lipca 1838.

Ferdinand m.p.

Antoni hrabia Majlath m. p.

Jerzy Bartal m. p.«

Egipt. - .Podług Journal de Smyrne krążyła w Alexaridryi dnia 15. Lipca wieść, źe Mehmed Ali chce Kapudanowi Maszy powierzyć dowództwo w benaarze. W dniu, w którym Kapudan Basza na ląd wysiadł, wywiesili Konsulowie, szwedzki, neapolitański, toskański i grecki swoje bandery, które przez cały dzień powiewały, jakoby krok Kapudana Baszy pochwalali. Journal de Smyrne namienia przytćm, źe ci Konsulowie Baszy wszystko zawdzięczają i przy każdej sposobności przychylność mu swoje okazują. J eden z lekarzy Mehmeda Alego, Gaetani Bej, oświecił także w dniu tym, ciesząc się z zdrady Kapudana Baszy, swoje aptekę i ogieri sztuczny spalił; ale za to skazał go Wicekról na 3 dni domowego aresztu. - Listy z Beirutu nadeszłe dn. 15. wieczorem do Alexandryi,' opiewają, źe Haf1Z Basza do Alexandra' przybędzie. - Said Bej, mający się udać, do Konstantynopolu, aby nowego Sułtana powitać powrócił znowu d. 10. Lipca do Alexaridryl, bo się ojciec jego inacze namyślił ubernatora Kahiry, Habiba Beja, w mIejSCe jego chciał wyprawić.

Indye Wschodnie.

Podług ostatnich doniesień z Indyi Wschodnich, odebranych w Londynie, wiara chrześciańska coraz bardziej tam się rozszerza. W Kisznagur przyjęło chrzest przeszło 3000 osób; ale za to w Bombaj chrystyanizm mocny opór znajduje; wszyscy innowiercy odebrali swoje dzieci ze szkół chrześciańskich, a Parsowie nawet chcą podać petycyą do Parlamentu przeciw prozelityzmowi.

Tak dziś wsławioną i ulubioną Lipską essencyę punczową i grokową w rozmaitych gatunkach, z rumu Jamaikekiego, arak de Goa i koniak otrzymał w komisie i poleca, równie jak prawdziwą wódkę Kolońską i prawdziwe łrancuzkie wonie Handel C. i E. Baumann6w, W rynku N o. 94, na pierwszem piętrze.

Studenci, którym się zaręczają najstosowniejsze wygody życia, korepetycye nauk szkolnych, prócz tego nauka języka francu kiego i muzyki, jako i ustawiczny dozór, znajdą od Sw. Michała I. o. przyjęcie pod nader korzystnemi warunkami. Bliższą wiadomość da nauczyciel języka łrancuzkiego Radziewski przy Dominikanach JNr. 16. w Poznaniu.