er iii lU 10

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1839.09.20 Nr220

Wielkiego

TM

X.ięstwa

POZN AN S KIEGO.

Nakładem Drukami Nadwornej W Dekera i Spółki. - Redaktor: . IST«nitairski.

JW $ $ @ .

W Piątek dnia 20. Września.

1 *31 * .

Wiadomości zagranIczne.

Polska.

D Warszawy, dnia 13. Września.

Dnia onegdajszego, jako w doroczną uroczystość imienin Jego Cesarskiej Wysokości W. X. Alexandra Mikolajewicza, Następcy tronu, tudzież urodzin J el Cesarsko Wysokośi i Wielkiej Xiężniczki Olgi Mikołajowny, oraz w święto orderu Sgo Alexandra Newskiego, odbyły się o godzinie 9ćj rano, w kościołach wszelkich wyznań solenne nabożeństwa. - W kościele Sgo Krzyża celebrował mszą św.

JW. Pawłowski, Biskup Dyecezyi Płockiej, po której zaintonował Te Deum. O godzinie 11 ej rano, JW. Generał Adjutant Szypow, p.

o. Warszawskiego Gubernatora, oraz Urzędnicy Władz wszelkich tak wojskowych, jako i cywilnych, udali się do cytadelli Alexandrowskiej, gdzie w miejscowej cerkwi odprawioną została święta Liturgia, zakończona wzniesieniem do Przedwiecznego błagalnych modłów za ukochanego od ludu Monarchę, tudzież całą Naj. Familią. Odbyła się także parada wojskowa, po której JW. Generał Bariszników, Dowódzca tej warowni, zaprosił na świetne śniadanie, przy którem spełniono zdrowie NN. Państwa, Dostojnego Solennizauta i całej Najj. Rodziny Cesarskiej. Widowisko bezpłatne w Teatrze WTielkim, tudzież oświecenie miasta, zakończyły uroczystość dnia tego. Z dnia 14. 'Września.

N. Cesarz i Król, przez postanowienie z 6.

9. (21.) Sierpnia r. b., Najłaskawićj nadać raczył wiecznemi czasy na dziedzictwo, z takiemi prawami i użytkami, z jakiemi Skarb posiada: 1) Dyżurnemu Generałowi Głównego Sztabu morskiego, Generałowi Adjutantowi Kołzakow, dobra Mierzyce, położone w obwód. Wieluńskim, Gubernii Kaliskiej. 2) Generałowi Lejtnantowi Połuektów, Członkowi Generałnego Audytoryatu, dobra Łęczno, położone również w Gubernii Kaliskiej, w obwodzie Piotrkowskim, każdemu z nich w obszerności, odpowiadającej wysokości czystego rocznego dochodu złp. 15,000. Komitet Nadwiślański zakończył onegdaj wydawanie obiadów ubogim, którzy przez dni 13 zasilani byli z daru wspaniałych osób. Przed rozdaniem ostatnią rażą żywności, którą, jak zwykle, dostojne Opiekunki Towarzystwa własne mi rękami rozdzielały, Prałat Kotowski, Czł. T. D. przemówił do zgromadzonych ubogich. Łzy wdzięczności skropiły lica rozczulonych nadwiślan i do serc wspaniałych Dobroczyńców poniosły zasłużoną nagrodę.

W ostatnich dniach pobierało żywność około 2300 osób.

Za zdaniem Komitetu Ministrów N. Cesarz przyzwolił, aby iN aiprzew. Metropolita Rzymsko katolickich w Rossyi kościołów miał przy sobie kancellaryą, na które) utrzymanie Skarb ma wypłacać po 3,200 r. ass. co rok. Kancellaryą składać się będzie z dwóch pisarzy: jednego świeckiego, drugiego duchownego i z dwóch kancelarzystów. Dnia 17. Sierpnia, o dziesiątej z rana, ISaj.

Cesarz J mć był obecny przy zmianie warty w obozie oddziału gwardyi i grenadyerów; . po ukończeniu zaś zmiany warty, w towarzystwie Jego Cesarskiej Wysokości Następcy Cesarzewicza i orszaku, udać się raczył dla przeglądu obozów całej piechoty i należącej do niej artylleryi, pod wsią fiorodvnem rozłożonych. W czasie zwidzenia przez N. Pana obozów, wojsko, uszczęśliwione obecnością Monarchy, wydawało wszędzie okrzyki uru! Będąc zupełnie zadowolony z urządzenia obozu, na przestrzeni 15 wiorst rozłożonego, J ego Cesarska Mość oświadczyć raczył żywe Monarsze podziękowanie Głównodowodzącemu armią czynną, oraz szczególne zadowolenie Swoje wszystkim Dowódcom korpusów i innym naczelnikom tych wojsk. Z obozu, Jego Cesarska Mość udał się na miejsce wzniesionego pomnika, na pamiątkę bitwy pod Borodynem; po obiedzie, o godzinie 6ej, oglądać raczył okolice, w których zaszła ta pamiętna bitwa w dniu 26. Sierpnia 1812 roku. - Dnia 18. Sierpnia, o wpół do 8mej z rana, przybjł do obozu J ego Cesarska Wysokość Xiążę Maxymilian Leuchtcnbergski. Po zobaczeniu się z Xicciem, Jego Cesarska Mość udał się, przed godziną dziesiątą, na przegląd 2go korpusu piechoty. - W ogóle, z całego korpusu, oprócz rezerw jego, było pod bronią; 4b batalionów, 32 szwadrony, 1 oddział złożony z pułków: kozaków liniowych, Zakaukazkiego konno - muzułmańskiego i górali Kaukazkich; 10 bateryj pieszych i 2 kin łych.

13 Generałów, 92 oficerów wyższych, 859 oficerów niższych, 3779 podoficerów, 1951 muzykantów, i 37,818 szeregowych.; razem 44,512. - N. Pan objechać raczył wszystkie linie, poc. im wojska defilowały przed Jego Cesarską Mością, w ceremonialnym marszu.

O godzinie 6ej z południa N. Pan oglądał pole bitwy Borodyńskiej, mianowicie zaś to miejsce, gdzie jazda Rossyjska nacierała na lewe skrzydło armii francuzkiej. Gaz. Rz.

Anglia.

Z L o n d y n u, dnia 10. Września.

Kurye r tak się odzywa o sprawach Wschodu: »Równie w- Konstantynopolu, jak i między francuzkfmi i angielskimi oficerami w T e - nedzie krąży wieść, że Admirał Stopford miał zażądać od rządu tureckiego, aby połączone eskadry na morzu Marmora zimę przepędzić mogły. Żądanie to odniosło podobno pomyślny skutek. Podług innej wieści, cary dyw an, z wyłączeniem Wielkiego Wezyra, miał się niezwłocznie do lego żądania przychylić. Admirał btopford doznał w Konstantynopolu nader uprzejmego przyjęcia, i otrzymawszy potrzebne firmany zwiedzał dn. 23. z m. z oficerami sztabu swego seraj i meczety. Chosrewowi Baszy zarzucają po większej części, że bardzo zazdrosnem spogląda okiem na wpływ Anglii i Francyi na obrady odbywane u Sułtana, ale potęga jego podobno znacznie w opinii publicznej zmniejszyła się. Wpłynienie flotty angielskiej i francuzkiej do Dardanellów poczytywali nawet mieszkańry stolicy za potrzebne do zabezpieczenia spokojności. Rząd turecki zaimuje się tymczasem gorliwie zastąpieniem utraconej flotty i wiele nagromadził materyałów do urządzenia nowej flotty. W arsenale i warsztatach okrętjwych ogromny ruch panuje. Powszechnie wierzono wuści, że Sułtan i Posłowie zagraniczni postanowili uznać MehmedaAlego dziedzicznym panem posiadanych przez niego krajów pod warunkiem niezwłocznego wydania flotty. Głoszono także, że ułożono plan do traktatu zaczepnego i odpornego między Turcyą a Egiptem pod gwarancyą pięciu mocarstw. " N adeszłe przez Alexandrya listy z Bombaju z dnia 4. Lipca zawierają jeszcze następujące szczegóły: «Pan Mac N aghten pozostaje (ako rezydujący Minister przy Szachu Szudszy. Bazar w Kandaharze dobrze zaopatrzony, ale drogość wielka panuje. Armia odpocznie sobie zapewne po swoich trudach w Kandaharze aż po żniwach i następnie armia bengalska do Kabulu wyruszy, zkąd potem do Bengalu powróci. Bombajski zaś korpus powróci się do Hombaju przez Ghizni i Indem. Dost Mohammed chce podobno na armią w Kabulu czekać; inni powiadaj ą, że już wielu zwolenników przez zbiegostwa utracił i że sam do Moruda Beja do Kundozu zemknąć zamyśla. Armia Rundszyta Singha przebyła tymczasem wąwozy pod Khyberem; nic doznawszy żadnego oporu. Beludyszci ciągle armią z tyłu niepokoją, osobliwie około wąwozu Bolan. Armia angiełska utraciła w koniach od artyleryi i jazdy od chwili wnijścia do kraju Afghanow przeszło 500. Rundszyt Singh żyje jeszcze, ale zdrowia zapewne nie odzyska. Major Todd miał się z oddziałem inżenierów i działami udać do Heratu, chcą bowiem Porucznik Pottinger był tam wszechwładnym od chwili postępowania naprzód Anglików; Szach Kamram bez rady jego nic a nic nie przedsiębrał. Major Todd wiezie podarunki dla Szacha Kamrama. JSie wiedziano nic pewnego o armii perskiej, zgromadzonej około Teheranu, ale na wszelki przypadek przed Majem w pole nie wyruszy. Skoro się zaś o wkroczeniu Anglików do Kandaharu dowiedzą, zapewne w domu pozostanie. - Wiadomości z Rangunu i Maulmainu bardzo są sprzeczne; raz mówią, źe Tharawaddi trzech swych synów na czele oddziałów wojska postawił aby wojnę zacząć, drugi, źe prowadzenie wojny z potężnym narodem angielskim za rzecz śmieszną poczytuje. INaczelrncy, bliscy posiadłości angielskiej kompanii, prędzej czy później mocno odpokutują za niepokoje, jakich Anglików wśród obecnych okoliczności nabawili. - Z Mamili donoszą, że chiński komissarz Lin chce angielskiego Intendenta handlowego stracić kazać, jeżeli całego zapasu opium w ilości 23,000 skrzyń, nie wyda. W Siamie także zaczynają z poduszczania Chińczyków wzbraniać handlu opium; przy ujściu Menamu zabrano statek z 19 skrzyniami tego towaru « Dania.

z Kopenhagi, dnia 7. Września. Wielkie tu sprawia wrażenie, źe pewien duński młody Teolog, uchodzący tu na uniwersyteue za bardzo gorliwego Lutra i należący do sekty brundvigianow, znany oraz z tłómaczenia swego kilku ojców kościoła, w Monachium na łono kościoła katolickiego przeszedł. Niemcy.

z Monachium, dn. 10. Września. Z P e t e r s b u r g a nadeszły tu ciekawe listy.

Zbijają one pogłoskę o buskiem przybyciu tu XicciaLeuchtenberskiego z dostojną małżonką; Xiąźę bowiem znajdule się w Borodino. Wspominają oraz z pewnością, iż interwencyjęRossyi w sprawach Wschodu w Petersburgu za nieuchronną poczytują. Szwajcarya.

Z Z uri eh u, dn. 8. Września.

Gazeta nasza donosi: Wypadki, które od wydania naszego ostatniego numeru położenie rzeczy w Zurichu zmieniły, już-w 2ch buletynach do wiadomości publicznej doszły. W kilka godzin po zgromadzeniu ludu na obydwóch placach Zurichu, nazwanego przez lud «Landesgemeinde, « wszyscy w kije uzbrojeni za miasto się wynieśli.,-Strai pozostała w ręku gw ard yi o bywa telskiej, którą garstka do b r z e uzbrojonych wieśniaków wzmocniła. Jeszcze

tego samego wieczora wciągnęło kilkaset ludzi wezwanego batalionu Daeniker. Dziwne nader wieści o zamiarach pokonanego stronnictwa naprzeciw miastu, o orszakach zbliżających się od strony Regensberga, Badenu, Wintertkuru i t. d. niepokoiły zbliżającą się noc i miały tak dalece złudzić władzę wojskową, źe się na danie odporu gotowała. Pojedyncze wystrzały w nocy częścią w mieście, częścią «a miastem słyszane, pochodzące zapewne z pustoty lub nieostrożności, zwracały na siebie uwagę, dopóki się od przybywających do miasta wieśniaków nie przekonano, źe drogi zupełnie bezpieczne były. Druga pogłoska, jakoby Prezes wielkiej Rady, Dr. Furrer, z Badenu członkom swej -władzy zalecił, aby w poniedziałek nie przybyli, spowodowała Radę stanu, do wydania okólnika. Nie mogliśmy się jeszcze dopytać o pismo Pana Furrera, żaden z członków wielkiej Rady, do których się w tej mierze udawaliśmy, nie otrzymał go. Stan zdrowia Radzcy stanu, Dr. Hegetschweilera, nieco się polepszył, ale ob a w a o życie jego jeszcze nie ustała. - Dziś nadwieczorem o godzinie 4 pochowano 9 dnia 6 poległych osób, którym licznie zebrany lud, patron kościoła i wojskowi do grobu towarzyszyli. Najbliżsi krewni, w wielkim pogrążeni smutku, postępowali za trumnami. Jutro, d. 9., zbierze się w kościele grosmunsterskim usuwająca się wielka Rada. - D o p i s. Tej nocy znowu spokojność zakłócono, a to z powodu pogłoski, źe mieszkańcy Wenthalu połączyli się z Luzerneńczykami i na Zurich uderzyć zamyślają. Rozkazano zaraz wyruszyć batalionowi Brunnera, ale ten zostawiwszy podwojone czaty, już się wrócił. W kilku miejscach miasta uwięziono wichrzycieli, St. G a II e n, dn. 7 Września, Tego rana o godzinie 8 zebrała się mała Rada i nasz pierwszy Poseł zdał ustnie sprawozdanie o wypadkach w Zurichu. W skutek tego uchwalił rząd tutejszy, wydać pismo do Sejmu, źe tymczasowego rządu w Zurichu za władzę miasta sejmu uznać nie można, i źe się tutaj spodziewają, iź Sejm, na mocy obowiązków związku, poczyni kroki do przywrócenia konstytucyjnego porządku, w czem ist. Gallen sejmowi wszelką zażądaną pomoc ofiaruje i pismo to wszystkim stanom prześle. Wojska tu wezwać nie uchwalono jeszcze. Z A ara u, dn. 7. Września, Zurichski ruch religijny nie zdaje się na tym jedynie ograniczać kantonie- Emissaryuoze komitetu wiary zwiedzali także nasze pojedyncze okręgi, dla wzbudzenia współuczucia dla ich świętei sprawy, zapewnienia sobie w razie potrzeby POK-OCY równomyślącychAargau swych sąsiadów. Rozmaite wiadomości.

'w iadomość telegra fi czn a.

Z Kolonii, dnia 16. Września. - Comm e r c e udziela depeszy telegraficznej z Bajonne z dnia 14. m. b., stosownie do której Don Carlos do Urdax przybył.

Moniteur parisien donosi, źe Admirał Roussin dotychczasowy Poseł w Konstantynopolu z urzędowania swego do Paryża odwołany został i źe Poseł Pontois w Stanach Zjednoczonych w miejsce jego nastąpi.

Z Poznania, - Dziennik urzędowy Król.

Regencyi w Poznaniu zd. 17- Września obejmuje między inne mi następujące doniesienie o chorobach bydlęcych: Dla ośpicy wybuchłej między owcami w Koszanowie pawiatu SzamotuIskiego i w Trzcielu, Dąbrówce i Jasienickich olędrach pow. Międzyrzeckiego, W Nowej wsi, Popowie, Debrznie, Goraju, Annahof, N owinach, N owe) górzycy, Rokitnie i Sterkach powiatu Między chodskiego, dominu Łagiewniki działu Igo, wsie rzeczone zamknięte zostały dla owiec, ostrej paszy i wełny; - następującą pochwałę: W Sierpniu r. b. dostrzeżono w okolicach Miłosławia powiatu Wrzesińskiego, ślady bandy złodziejskiej. Za pomocą okazanej przy tej sposobności szczególnej roztropności i czynności kommissarza obwodowego Stoesser i stacionowanego w Miłosławiu żandarma Breuer, udało się odkryć owę bandę, poimać kilku jej uczestników i skłonić ich do wyznania swej zbrodni, poczem odesłani zostali do Król. Sądu ziemsko-miejskiego w Wrześni; - następujący przedmiot cenzuralny: Wolno przedawać następujące za granicą wyszłe pisma polskie: 1) Powieści kozackie. M. Czajkowskiego. Paryż 1837. - 2) Irydion. Paryż 1836. - 3) N owe rozrywki dla dzieci. Paryż 1834. 2 tomy. - 4) Poezye biblijne, piosnki sielskie i wiersze różne. Witwickiego. Paryż 1836. - 5) Pamiątki Pana Seweryna Soplicy, stolnika Pa,rnawskiego. Paryż 1839.

- 6) Dzieła Jana Sniadeckiego, 6ty i 7my tom. Warszawa 1837. i 1838. - 7) Dzieła poetyczne Niemcewicza. Dty i lOty tomik N owa edycja. Lipsk 1838. - 8) Zbiór pamiętników o dawnej Polsce. Cz. 3. J. U. Niemcewicza. Lipsk 1839. - 9) Wizerunki i roztrząsania naukowe. 5ty zeszyt, nowy poczet. Wilno 1839. - 10) Obraz bibliograficzno- historyczny literatury i nauk w Polsce, ly tom. Wilno 1839. - 11) Zbiór kazań wzorowych. Wilno 1339. 4ty tom. - 12) Prace literackie, ly tom. Wiedeń 1838.

13) Nauka chowu owiec, z 6 kamieniorytami. Warsza 1839.; - i kroniki osobiste.

Igrzyska Olimpijskie.

Szanowną Publiczność uwiadomiam niniejszem najuniźenićj, iź w piątek dnia 20. m. b. nadzwyczajną dam reprezentacyą w -wyższej sztuce jeżdżenia. W końcu wystawiony będzie biwuak i odwrót Napoleona, wielka historyczna scena wojskowa pieszo i konno, przyczem kontrmarsze i bitwy wojsk rossyjskich z francuzkiemi będą wykonane. R Bri11 oi£ Harlemskie cebule kwiatowe poleca handel nasion Braci Auerbach, przy ulicy Butelskiej. Kurs papierów i pieniędzy giełdy Berlińskie) .

I Sto- N a pI. kurant pa papie- gotoprC. rami wizn

Dnia 17. Września 1839.

Obligi długu państwa . . . .

PI. ang. obligacje 1830.. . .

Obligi premiow handlu morsko Obligi Kurmarchii z bież. kup, Obligi tymcz. Nowe'j Marchii dt.

Berlińskie obligacye miejskie .

Królewieckie dito» M A III A Elblągskie dito Gdańskie dito w T. · · . > Zachodnio - Pr. listy zastawne .

Listy zaet. W. X. Poznańskiego .

Wschodnio - PI. listy zastawne , Pomorskie dito. A Kur- i IN owomarch. dito Szląskie . dito ObI. zaległ, kap, iprC. Kur- i N owej - Marchii Złoto a l marco . . . . . .

. , 4 1035 1021 31 102f 4 1021 4 l O 31 1031 4 474 4 4 10'21 105 - 4 102J 4 3. 10?f 103J ;; 1031 103i Ir 1031 %i 215 II{ 12.

3 J m Dn. 18. Wrześb.

1839. r.

od do [Tal. sgr.fen. Tal, sgr. fen.

2 [6 1 5 1 615 20 !22 6 17 27 6 27 6 8 18 6 476 1 15 13 20

95} 214

Inne monety złote po 5 talarów.

Disconto -.

Ceny ta r g owe w mieście P o z n a n 1 u.

Pszenicy szefel Zyta /.

Jęczmienia dt.

Owsa dt.

Tatarki dt.

Grochu dt.

Ziemiaków dt.

Siana cetnar.

Słomy kopa Masła garniec . .

Spirytusu beczka 19 6 4 10 1 17 6 14