.. OAZ ETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1839.10.07 Nr234

VVielkiego

)Kle st wa p O Z N A N S K I E G O.

Nak1adem Drukami Nadwornej W, Dekera i Spatki. - Redaktor: lI, IF«tM»onP* jf#.

JW $ 3 4 .

W Poniedziałek dnia 7. Października.

1 S W «

Wiadomości kraj owe.

z Berlina, dnia 4. Października. N. Pan Cesarsko- Rossyjskiemu Wiceadmirałowi i Generał-Adjutantowi Kołsakoff order Orła czerwonego 1 ki, a Rzeczywistemu Tajnemu Badzcy i Dyrektorowi poczty w Petersburgu, Pr ianisznikoff, order Orła czerwonego 2. ki. z gwiazdą dać raczył.

Wiadomości zagraniczne.

Polska.

z Warszawy, dnia 28. Września. N. Cesarz i Król raczył najłaskawićj wyzna · czyć 50,000 zł. na wsparcie mieszkańców Królestwa, przez ostatni wylew rzeki Wisły najwięcej poszkodowanych. Rada Administracyina Królestwa zwazvVv»ry, ze niernasz w Królestwie przepisu zabraniającego przetapiania monety kraj owej, które zmniejszać może ilość pieniędzy w obiegu będącą; chcąc przeto nadużyciu temu zapobiedz i zastosować się w tej mierze do praw, w Cesarstwie obowiązujących, na przedstawienie Kommissyi Bządowej Przychodów i Skarbu, postanowiła na posiedzeniu dn. 19. (31.) Sierpnia r. b., iż wyjąwszy billion, monetę mie

dzianą Królestwa, tudzież miedzianą Cesarstwa, na nową stopę bitą, i monetę platynową, zakazuje się przetapianie wszelkiej innej monety ross} jskiej i polskiej, pod karą za przestępstwo fałszowania monet, Kodexem kaFnym oznaczoną.

Francya.

z Paryża, dnia 27- Września. Niezadługim czasem wychodzić tu będzie 6 nowych dzienników opozycyjnych: "la Democratie,« »1' Opinion,« »1'bxaminer,« »leMemoriał de France,« »le Moderateur" i »l'Alroanac.« Natomiast głoszą także, że Ministeryum na nastąpnćm posiedzeniu izb wniesie o utworzenie prassy rządowej i znacznego kredytu na urzeczywistnienie wniosku swego zażąda. Z dnia 28. Września.

W czoraj udało się policyi kilka schwytać osób, które od niejakiego czasu buntownicze odezwy do narożników ulic przylepiają. Rząd ogłasza dzisiaj następującą telegraficzną depeszę z Narbonne z d. 26. Września: « Dnia 23. m. b. Segara zajął S1. Juan de las Abadesas. Twierdza Campredon dnia 24. jeszcze się trzymała. Hr. Espana stał pod Olot» Generał Carbo pod Wich. Valdez dnia 16.

z Manrezy do Cervery się udał. Komendant Campredonu donosi, ie karoliści dn. 24. yyie stąpili. Valdez dnia 22 z wojskiem swojern z Wich wyruszywszy, zwrócił się do Berga.« Podczas wojny domowej w Hiszpanii armia karolistowska sześciu miała dowó dz c ów: Zumalacarreguy, który w bitwie poległ; Moreno, którego niedawno temu w Vera wojsko własne zamordowało; Eguja, Villareal, Infant Don Sebastian, który teraz w Francyi przebywa i Maroto. - Wojskiem Królowej dowodziło naczelnie w tym czasie siedmiu Generałów: Saarsfield, w Pampelonie zamordowany; Valdez, dowodzący obecnie w Katalonii; Quesada, zamordowany w Madrycie; Rodii; Mina, który w Barcelonie umarł; Cordova i Espartero.

Anglia.

z Londynu, dnia 27. Września. O stosunkach hiszpańskich tak się M o r - ning - Chronicie odzywa: »Listy nasze z Madrytu napomykają o rozwiązaniu Kortezów. Byłoby to hasłem do rozpoczęcia nowych intryg z strony stronnictwa francuzkiego przeciw pokojowi i najlepszym interesom półwyspu, które wojnę domową przez tyle Jat podsycały. Zamiar takowy gabinetu madryckiego, potwierdzony przez organa tegoż, mocno juz publiczność i dzienniki stolicy oburzył Hrabia las N avas wniósł na posiedzeniu Izby deputowanyrh o ukaranie śmiercią każdego Ministra, działającego wbrew konstytucyi. Jest zaś to, rzekł, naruszeniem konstytucyi i -działaniem wbrew tejże, leżeli jedne Kortezy po drugich rozwięzują i podatki rozpisują, nie zostawjwszy Kortezom czasu do przyzwolenia na nie; Teraźniejsze Ministeryum, a przynajmniej Generał Alaix, rozwiązało przeszłych Kortezów, ponieważ mu się- stronnictwo umiarkowane opierało i stanowisku jego zagrażało. N owe wybory wyjednały mu zagorzałą większość, ale i ta mu nie w smak była. Trudno zaś utworzyć większość, któraby Generała tego zaspokoiła. Nie może on fyć ani z umiarkowanym, ani też z zagorzałem stronnictwem, t. j. Ministeryum jego nie zgadza sśę w ogólności zKortezami Takie to są twierdzenia i wnioski dziennika E c o, i przyznać należy, ze niestety aż nadto są sprawiedliwe. Nie mamy nic do nadmienienia przeciw Generałowi Alaixowi, jako Ministrowi Wojny, ani tez nie zaprzeczamy mu wielkiego wpływu, jaki przez związki swoje z Esparterą wywiera Lecz gdy w ciągu jednego roku dwa zgromadzenia Kortezów rozwięzuje, wyznaćtrzeba, ii postępowanie takowe za nazto jest lekkomyślne i prócz t"'go dla kraju konstytucyjnego nader szkodliwe. Tak nazwane stronnictwo zagorzalców do tego stopnia jest umiarkowane, że każdy przyjaciel tronu konstytucyjnego może być kontent z niego. Nie można go ani o żaden cayn gwałtow n y , ani też o ultrałiberaiizm posądzać. Rozwięzywać je i tak wszystkie ważne pytania krajowe o trzy odwłóczyć miesiące, li tylko z tego powodu, że Generał Alaix powierzchowności Pana Calatravy cierpieć nie może, jest niedorzecznością, która zagorzalców oburzyć i kraj do bezprawi 1822 r. doprowadzić . II musI. M o r n i n g - C h r o n i c l e zbija niepomyślne pogłoski upowszechnione przez jeden dziennik w Kalkucie o stanie z drowia armii angielskiej w Indyach wschodnich, podług których wojsko to nie zadługo przeciw Kabulowi wyruszy. «U poważnieni jesteśmy do oświadczenia, powiada ów dziennik, że, chciaź prawda, iż wojsko nasze w pochodzie do Kandaharu wiele trudów zniesc musiało, za przybyciem tamże swojem dostatecznie we wszystko opatrzone zostało, i podług ostatnich listów Sir John Keane z d. 16. Czerwca w pożądanym stanie było zdrowia i jak najlepszym oddychało duchem.« Owe niepomyślne wiadomości pochodzą od wychodzącego w Kalkucie dziennika »Englishman,« który zresztą słynie z swoich złowieszczych proroctw. Z Amerapury w Avie donoszą o straszliwem trzęsieniu ziemi, które dnia 23. Marca wielkie spustoszenia zrządziło i 2 - 300 ludzi o utratę życia przyprawiło. Rozwiązanie Konwentu narodowego postanowione było na dzień 14. b. m.; zdaje się, że odział, znajdujących się jeszcze pieniędzy w assie. był powodem nie małych sprzeczek pomiędzy Członkami Konwentu. Admirał Stopford żądał od Admiralicyi przesłania sobie sztabs - oficera z marynarki, ażeby z wojska morskiego, będącego na flocie, w przypadku wylądowania, mógł być uformowany batalion. Z dnia 28. Września.

Kur y e r wspomina o nadzwyczajnych środkach ostrożności, poczynionych w Paryżu, celem ocl ronienia oso by królewskiej. Mimo to podróż Króla z St. Cloud do Paryża niebezpieczną poczytywano. Zresztą zdaniem tej gazety, siła zbrojna i czujność policyi w Paryżu i okolicach do zapobieżenia wszelkim zbrodniczym kuszeniom dostateczna. Hiszpania.

Z M a dryt u,! d. 19. Września.

G a z e t ę d w o r s k a umieściła dziś następujące postanowienie: »Pragnąc, aby pokój, jakim się północne prowineye cieszyć zaczynają, w całej monarchii na zasadzie niewzruszonej miłości i ludzkości był oparty i zapewniony, i pragnąc dać szczenia wszystkiego w niepamięć i widzenia we wszystkich Hiszpanach tylko prawych i wiernych poddanych mej dostojnej córki, Królowej Izabelli; pragnąc nareszcie okazać, że zupełnie zgadzam się na przedsięwzięte przez zacnego Naczelnego Wodza, Xiecia Wittoryi, środki, a mianowicie znoszące zawyrokowane zabieranie dóbr i majątków: postanowiłam za jednomyślną radą mego Ministeryum aż do ogłoszenia prawa o amnestyi, układem którego Ministrowie moi się zajmują, co następuje: 1) Zezwalam na zwrot zetranyca dóbr i majątków mieszkańców północnych prowincyiAstósownie do postanowienia Xiecia Wittoryi. 2) Od dnia dzisiejszego znoszą się wszystkie wydane uchwały w celu zabierania majątków na skarb publiczny w prowincyach, które się na mocy układu w Bergarze poddały. 3) Dobra zabrane będą niezwłocznie ich właścicielom powrócone pod warunkiem, aby rząd konstytucyjny mej dostojnej córki, Królowej Izabelli uznali i o zwrot tychże dóbr prosili. 4) Wnioski te nastąpić powinny w ciągu 10 dni, jeżeli interesenci w tejże samej zostają prowincyi; w ciągu dni 20, jeżeli na innem miejscu na półwyspie mieszkają; a w ciągu 2 do 4 miesięcy, jeżeli się za granicę oddalili, - Dan w pałacu dn. 18. Września 1839. JaK ról o w a . « Izba Deputowanych podała N. Pani adres następujący: »Najjaśniejsza Pani.' Izba Deputowanych ustanowiwszy się uroczyście, pospiesza złożyć Waszej królewskiej Mości powinszowanie z powodu szczęśliwego, a razem nadzwyczajnego wypadku w Bergara, który tyłe przyłożył się do wzmocnienia tronu, utrwałenia pełnego chwały i pomyślności pokoju, tudzież, do uzupełnienia tryumfu ustawy, którą sobie sama nadała Hiszpania. - Wszystkie prowincye przyjęły ze znakami najwyższej i bezprzykładnej dotąd radości wieść o poddaniu się powstańców i uznaniu przez nich rządu Waszej Królewskiej Mości. Ze wszystkich stron podnoszą"się głosy uwielbienia i wdzięczności dla Generała £spartero, który .tak trudne układy szczęśliwie pjzy wiódł do końca. Sejm podziwia w nim teraz, nietylko uznanąjuś dawniej waleczność, wojenne talenta i znakomity wpływ, którym kraj winien znaczną część najpiękniejszych dni swojej chwały, wywalczonych męztwem narodowej armii, lecz oraz zręczność i roztropność, jakie ten Wódz w wielu ważnych okolicznościach rozwinął, niezachwianą niczem wytrwałość, której tyle uderzających dał dowodów, najbardziej zaś tę miłość niepodległości i ojczyzny, tę szlachetną cześć ustawie i władzom

państwa, które w stanowczych i najuroczystszych chwilach przewodniczyły jego działaniom, a każdemu przezeń danemu słowu jednały ufność i najwyższą cenę. To cudowne słowo hiszpańskiego żołnierza, które do tego stopnia przeniknęło i wzruszyło armią nieprzyjazną, ze za przykładem swojego dowódcy rzuciła się z ułnością w objęcia przeciwników, uważa Aejrn za wielki dług narodowy i gotów jest dotrzymać go nietylko z całą wiernością, ale zarazem i wspaniałością, do jakiej go tylko naród upoważnił. Z tego powodu Sejm, nielylko zastrzeżone układem w Bergara stopnie i godności wojsk pojednanych zatwierdzi," lecz przed wezystkiemi innerni, choćby największej wagi sprawami, zajmie się roztrząśriieniem projektu do prawa, podanego przez Rząd Waszej K. Mości, a fu e r o s baskijskich prowincyj dotyczącego. Sejm albowiem ma najszczerszą chęć uznać wszystkie swobody, które do szczęścia tych prowincyi przyłożyć się mogą, a ogólnei ustawy Hiszpanii nie obrażają. Se in pospiesza zapewnić Waszą Król Mość, że w ciągu całych obrad mieć będzie ciągle na baczeniu uspokojenie prowincyj, które wtenczas tylko uważać można za zupełnie i trwałe, gdy ugruntowanem zostanie na zasadach zgodnych z interesem całej Hiszpanii.» Z dnia 21. Września.

Ministeryum i Kommissya, mająca sobie polecone sprawozdanie o projekcie do prawa pod względem fuerosów, nie mogą się pomiędzy sobą w tej mierze porozumieć. Kommissya, albo przynajmniej kilku jej członków, chcą zamiast wyrazu »zatwierdzić« położyć wyraz «zatrzymać", kiedy pierwsze słowo nadweręża konstytucyę, ostatnie zaś jej zadość czyni. Ta różność zdań przewlekła dotychczas rzeczone sprawosdanie; rozumiemy jednak, że się obie strony pogodzą, kiedy potwierdzenie fuerosów obecnie sprawą najważniejszą. Stosownie do pogłoski deputowani czterech prowincyi temi dniami w Madrycie oczekiwani; spodziewają się powszechnie po ich współdziałaniu pomyślnych skutków. Według ostatnich wiadomości z armii północnej, Xiąźę Vitoria na czele 30 batalionów piechoty i licznej jazdy i artyleryi do Aragona wyruszyć postanowił. Królowa przesłała mu dyamentowy klucz Szambełana; słychać, źe po przybyciu swem do Madrytu orderem złotego runa ozdobiony zostanie. Cabrera w 10,000 piechoty i 1200 jazdy stoi W Valera i zabiera wszystkie konie w całej okolicy. Znad granicy hiszpańskiej.

Baj on na, d, 20. Września. Bataliony ka prowadzono do Puentę la Reina, gdzie je jak najuprzejmiej przyjęto. " · > , W Hiskai utworzyło się kilka oddziałów guerylasów pod dowództwem Zsbali, bjłego komendanta w Guipuzkoi. Krzątają się one szczególniej w okolicach górzystych pod Onatą i Aranzazą. . . . . . Zeszłej nocy chcieli karoiiści, będący w tutejszym lazarecie, zemknąć; ale wojsko nadeszło i do pozostania w miejscu ich zmusiło. Xiąźę Vjttoria ma tu prz)być za dni kilka i przyjąć z rąk wyższego oficera Wielki Krzyż legii honorowej, jaki Król Francuzów dla mego przeznaczył. Mieszkańcy liergary zamyślaj wystawie pomnik na miejscu, gdzie się Espartero i Maroto pojednali. ,..,.. " , O wspomnianej juz klęsce, którą babrera d. 3. Września w prowincyi Cuenca krystynistorn zadał, wAragonii buletyn karohsiowski wyszedł, pod napisem: «Niech żyje Król! Nadzwyczajny Numer Kataloń ski ego H e s t a u r a d o r" datowany dn. 13. Września.

Wyrażają w nim: <<INieprzyjacielska kolumna prowincyi Cuenca przez walecznego naszego naczelnego wodza zniesioną _ została. 2000 nieprzyjaciół dostało się w niewolą, którzy w nocy na d. 4. Września w Torrijas byli na noclegu.« Buletyn ten podpisany przez »Królewską, zarządy tych Królestw (Aragona, Valencyi i Murcyi) powierzone sobie TaKca naiwyższą Juntę«, i końtresygnowany przez Prezesa spraw wewnętrznych, Jayrne Mur. Donoszą w nim oraz, że niezwyciężony Hr. Morella (Cabrera) w Carboneras dwa bataliony z Szefem ich i oficerami, i szwadron jeden 5go lekkiego pułku jazdy po zaciętym oporze wziął w niewolą. Z powodu tego Junta rządząca dziękczynne · nakazuje nabożeństwo. Później donoszą, że liczba jeńców 2200 piechoty i 150 jazdy wynosi, że i.apad ten w Carboneras właśnie w tym wykonano czasie, kiedy pułk krystynistowski Królowej Re o en \ki pod N arvaezem tryumf swoich wielkiemi obchodził uroczystościami, nareszei'6 że Forcadeil i IJalmaseda mnóstwo krystynistów trupem połóż) li. Odebranemi nieprzyjaciołom karabinami uzbrojono 600 ludzi oddywiz\i Aragońskie). Dnia 6. Września jeńcy owi przez 6 kompanii eskortowani w Moscjuemeli przenocowali. N a samym marginesie tego nadzwyczajnego numeru czytamy słowa: "Imprenta dei Gobierno« (Drukarnia rządowa), które zwykle pod buletyny Don Carlosa podpisywano: Portugalia.

Z L i z b o n y, dnia 16. Września.

Sprawy nasze zawsze jeszcze w niezadowalającym stanie. Królowa miała się sfanówczo prziciwtym oświadczyć osobom, które Ministrowie jej narzucić chcieli a tak między < dworem a Ministeryum jawne zachodzi nieporozumienie. Ponieważ wszelako Ministrowie do dymissyi podawać się nie chcą a dwór ich oddalać się nie odważa, wszystko zostaje W stanie, jak było dawniej i nawet Minister skarbu, którego dymissyę już przyjęto, dalej przewodniczy wydziałowi swemu, jak gdyby nic nie było zaszło. Zagorzali Septembryści yędają niezwłocznego zwołania Kortezów, przytaczając za pretext, iżby jednak coś dla angielskich posiadaczy papierów hiszpańskich uczynić wypadało. Chcieli takim sposobem kartystów , jeżeliby ci się środkowi temu sprzeciwiali, w Anglii o niesławę przyprawić. Ale prawdziwym ich zamiarem, pozbyć się odpowiedzialności oppozycyi przeciw zniesieniu handlu niewolnikami i korzystać na czasie. Wszakże dotychczas Królowa nadzwyczajne Stany zwołać się wzbrania. Przy innej okazyi nie dowiodła jednak tyle odwagi. Głoszono bowiem, że Król podróż do południowych prowincyi przedsięwziąć chciał i' że Królowa podobnie małżonkowi swemu towarzyszyć i przez czas niejaki w pałacu w Villayiciosa w Alemtejo rezydować zamyślała. Wszakże ledwo się o tern dowiedziano, a natychmiast prassa rewolucyjna gwałtownie na zamiar ten powstała, upatrując w nim ukrytą kontrerewolucyę, a ponieważ i Ministrowie na podróż tę zezwalać nie chcieli, dwór zamiaru swego zaniechać musiał. Rewolucyoniści naturalnie za wielkie to poczytują zwycięztwo. Jakoż nie trzeba było albo wcale o podróży mówić, albo ją do skutku przywieść, bo niepewne, bojaźliwe, wahające się postępowanie, które stronnictwo rewolucyjne naprzód drażni, a potem mu ustępuje, nie ubłagawszy go, największą przynosi niekorzyść. Obecny stan rzeczy nader niebezpieczny dla tronu i konstytucyi» które zagrożone równie ze strony anarchistów jak i absolutystów, tylko (eT ocalone byc" mogą, jeżeli umiarkowane nastanie Ministeryum kartystowskie, które nieporozumieniom z Anglią koniec położyć potrafi. Wiele też zapewne zależeć będzie od wypadku spraw w Hiszpanii. Ostatnie pomyślne stamtąd wiadomości stronnictwo rządowe nierównie oziemblej przyjęło, aniżeli się spodziewano. Niektóre gazety ultrzystów w wątpliwościach swoich o ważności tych wypadków i skutkach tychże dziwnym sposobem z stronnictwem Miguelowskiern się zgadzają Zdaje się istotnie, iż nadzieja bliskiej pacyfikaeyi Hiszpanii Zagorzalcom równie nieprzyjemna jak Miguelistorn, kiedy w skutek tych nowin ani N astępca tron u dzisiaj skończył 2gi rok życia.

AuStrya.

Z Wiednia, d. 26. Września.

Wspomniana już nota wspólna, jaką Konsulowie w Alexandryi Wicekrólowi wręczyć maj.-}, tej jest, jak słychać, osnowy, żeby Egipt i Arabią prawem dziedzictwa zatrzymał, ale za to flottę turecką wydał, i aź do odpowiedzi na to wstrzymać się mają od użycia środków przymusowych. Wątpią, czyli wnioski te przyjmie, ile że w wspólne środki nie bardzo wierzy. Ibrahim Basza ciągle jeszcze stał w Maraszu, i nie wiadomo, czy do Syryi powróci, łub do Koniahu wyruszy. Głoszono, że się tego drugiego chwyci kroku, jeżeli mocarstwa w ciągu miesiąca nic stanowczego nie wyrzekną. Na zapytanie Lorda Ponsonbego, czyliby połączone eskadry w porcie jednym morza Marrnora przezimować nie mogły, dał Dywan odmowną odpowiedź. W całe I Macedonii, Rumelii, Albanii i Bosnii panuje zupełna spokojność. Xiążę Miłosz wybiera się w podróż do Rossyi i tutejszy dom handlowy Sina opatrzył go w listy zawierzytelniające. Wybuchły d. 8. pożar w Salonichi trwał 17 godzin i 1000 domów z równą ilością bud w perzvne obrócił. Ogień ten powstał przypadkowo w izbie pewnego golibrody. Z dnia 28. Września.

Nadeszłe tu ze Wschodu wiadomości pomyślnej są treści. Flotta angielsko-irancuzka stanowisko swoje przed Dardanelami wkrótce ma opuścić a tak też Poseł rossyjski onegdaj gońcem z Petersburga otrzymał rozkaz, aby wszelkiego do załatwienia nachodzących jeszcze sporów starania dołożył. I tu też wielki panuje ruch; gońcy odchodzą i przybywają, a dzisiaj jeden odchodzi do Petersburga. Żołnierze tureccy w Alexandryi mają być bardzo niekontenci i prawie codziennie między niemi a Egipcyanami kłótnie zachodzą. Austriacki Kontrę-Admirał Bandiera przyjmował odwiedziny Gubernatora Kubein- Qey z Smyrny. - Xiązę Miłosz otrzymał z Rossyi odpowiedź, iź ąbdykacya jego za prawną .IIJ,IJ:;1 być uznana, nie powinien więc synowi swemu Michałowi żadnych stawiać przeszkód. Xiąźę Miłosz synowi swemu tylko a» do granic Seibii chce towarzyszyć; czeka ą więc młodego władzcy w Belgradzie co chwila. Porta domagała się od Xiecia zwrotu szabli honorowej i insygniów orderów.

Galicya Gazeta Lwowska w części pod napieem «Nowiny Lwowskie« ciągle obszerneumieszcza opisy festynów 1 uroczystości na cześć przebywającego teraz tam Arcyxiecia Franciszka Karola wyprawianych. Wszystkie stany i szczepy ludności z równą go witają miłością i zapałem. Wiersze polskie "na cześć uszczęśliwiającego przybycia do Galicyi, stolicy Lwowa, J. G. M." napisał P. A. Rościszewski; dołączone są one na oddzielnym arkuszu do Gaz. Lwowskiej. - Chociaż opisywanie balów do najnudniejszych należy artykułów, któremi kolumny gazet napełniać można, umieszczamy tu jednak wyjątek z opisu balu, który dn. 25. Września o b y wat e l e stanowi na cześć J. C. M. wyprawili, a to dla tego mianowicie, ponieważ słynne polskie nazwiska na nim występują: Sała redutowa w nieschludnośri i zaniedbaniu niestety zostająca, w kilku dniach jakby czarodziejską rószczką dotknięta, wystąpiła jak Fe nix z pośród swych brudnych popiołów'. Poczęści na nowo ją pomalowano, smakownerni draperyami z muszlinu, i festonami z dębowych liści przyozdobiono, a po jednej stronie stał wizerunek naszego N. Pana i najłaskawszego Monarchy. Od samej ulicy aż do wnijścia przybudowano kryty kurytarz, mający podobieństwo do rośliniarni, gdyż po obu bokach ustawione były na piękniejsze o b c o n i e b n e kwiaty i drzewa, "'ywy ten wieniec t drzew i kwiatów ciągnął się aż do samego wnijścia W salę, po wyścielonych suknem wschodach, na których grenadyerowie milicyi mieiskiej szpaler formowali. Pan Baczyński kazał z tego p o w o d u całą rośliniarnię z Podlisk, swoj ej o trzy mile odległej majętności, własnym kosztem sprowadzić. Bułet był pod gustownie ubranym namiotem, a na górnem piętrze, gdzie się także drugi bufet znaj dował, były ściany pysznemi gobelinami przyozdobione.. Pan Hr. Alfred Potocki i Pani HI. Muszyńska dostarczyli po największej części rzeczy, które do tego przyozdobienia potrzebne były. Przeszło tysiąc świec rozsiewało rzęsisjte światło, a huczna muzyka z czterdziestu osób, muzycznej bandy pułku piechoty Barona Mariassy, grzmiała z orkiestry i wykonywała najnowsze j najpiękniejsze tańc e . Już o godzinie pół do 8mćl wieczorem całą ulicę wzdłuż zapełniały powozy, i spaniały widok przedstawiała sala przez snujące się w niej z radością i oczekiwaniem smakownje ustrojone damy, tudzież osoby w rozmaitych mundurach. O godzinie pół do 9tejprzybyji: J. C. Mość naj dostojniejszy Arcyxiążę Franciszek Karol i J. K. Mość najdostojniejszy Arcyxiąźę cywilny i wojenny generajtiy Gubernator Galicyi z Swoim Syriqwcem i calą śwjtą, których przy wnijściu przymowali z uszanowaniem gospodarze balu, Xiąźęta: Sanguszko i Karol Jabłonowski, Kotarski i Antoni Batowski, a Ina wschodach gospodynie balu, Xięźna Lubomirska, Hrabiny Alfredowa Potocka i Mniszkowa, tudzież Fani Gorajska, i śród szeregu Obywateli stanowych, uszykowanych we dwa rzędy aź do popiersia 14. Monarchy, zaprowadzili." - Dnia 26. J.

C, M-zwiedził zakład naukowy imienia Ossolińskich, gdzie przez godzinę zabawił. Pozwolił ukazać sobie rzadsze dzieła polskie i raczył oświadczyć łaskawie, ile zakład ten dla piśmiennictwa i oświaty Galicyi ważnym uznaje,

T: rcya.

Z Konstantynopola, dnia 12. Września.

(Gaz. Wrocł.) - Twierdzą, źe większy wpływ dworu rossyjskiego na czynności Dywanu spowodowany przedewszystkićm bytnością. Adjutanta Cesarza Mikołaja, Hrabi Adama Rzewuskiego. Miał on wespół z Panem Buteniewem lsilka obrad z Halilem Baszą, na których oraz i inni dygnitarze tureccy byli obecni. Anłtanka matka ma być teraz całkiem na stronie Hossyi. Ważne zmiany ininisteryalne zagrażają nam wkrótce; pogłoska o bliskim upadku Chosrewa baszy upowszechnia się. Jeżeli tę trudność zawarcia pokoju Rossya usunie, wy darzy ćby się mogło, że Rossya przy swoj em wyłącznem prawie opieki podług traktatu z Hunkiar-Iskelessi się utrzyma i bez dołożenia się innych mocarstw sama pokój z Egiptem przywróci. Zaiste byłoby to arcydziełem polityki rossyjskiej! Zj e d n o c z o n a europejska interwencya pozbawiłaby politykę rossyjską skutków długoletnich usiłowań i wplątałaby ją w sieć, z którćjby nie tak łatwo wydobyć się potrafiła.

Egipt.

Z Alexandryi, dnia 7. Września.

(Gaz. Powsz. Lipska.) - Juzem donosił W Panu o zabiegach Mehmeda Alego, którego emissaryusze po wszystkich krzątają się stronach. Dziś widzimy pierwsze owoce tychże w wypadku nader wielkiej wagi, który sprawy Wschodu bardziej jeszcze powikle. Hafiz Basza bowiem oddał szczątki wojska swego pod rozporządzenie Ibrahima Baszy, a Hadszi Ali Basza, stojący w Koniahu w 30,000 ludzi armii odwodowej, poszedł niezwłocznie za jego przykładem. Bząd tai wprawdzie wypadek takowy, i na zapytanie Konsulów w tej mierze odpowiedział Wicekról, źe nic o tćm nie wie. Lecz my mamy tu aź nadto jasne dowody, źe wypadek ten najmniejszej nie fjkga wątpliwości, i gdy egipskę goeletę do

Alexandrety po twych dwóch przenfewierczych Baszów wyprawiono, niezawodnie w przyszłym mym liście doniosę W Panu o ich tu przybyciu. Dla czego rząd rzecz tę do pewnego przynajmniej tai czasu, nikomu, znającemu sposób postępowania Mehmeda Alego w podobnych zdarzeniach, tajnćm nie będzie. Chce on udowodnić, że odpadnięcie to dobrowolnie nastąpiło i źe on aź do sarnago końca ani słowa o tern nie wiedział. A jednak z pewnością przypuścić można, źe bunt, jakim wojsko odgrażało, tych dwóch Baszów do kroku takowego skłoniło, i źe nikt prócz emissaryuszów Wicekróla podżegaczem do tego nie był. Proste albowiem zachodzi pytanie: Czemuż juź dawniej nie odpadli? Czemuż aź do tej czekali chwili? Cóż się przez ten czas nowego stało? Jakiż nowy zjawił się do tego powód? Teraz Hanz Hasza i Hadszi Ali Basza przechodzą do niego a Mehmed Ali może całemu Wschodowi i Europie powiedzieć: "Otóż widzicie, źe państwo tureckie samo mi się podda e i jest moje; ja jestem mężem opinii publicznej!« Lecz bądź jak bądź, Azya mniejsza jest obecnie własnością Mehmeda Alego i Ibrahim Basza według upodobania swego działać może. Od wczoraj głoszą także, źe już z Maraszu na przód wyruszył. I czemuż byśmy temu nie mieli wierzyć, zastanawiając się równocześnie nad stanowczym tonem, w jakim Mehmed AU codziennie przemawia, i ustawicznie zapewnia, źe raz na zawsze postanowił nie ustępować ani na włos od swoich roszczeń, ani też przystać na wmieszanie się mocarstw europejskich? Co się obydwóch flot w porcie tutejszym dotyczy, te w nader przykrem znajduje się położeniu. Osada turecka żyje jeszcze z przywiezionych z sobą pieniędzy. Gdy się te skończą, wielkie pytanie, skąd się żołd weźmie; bo flotta egipska ma ogromne zaległości do żądania, a równie oficerowie jak i prości żołnierze w opłakanym znajdują się stanie. Skarb jest całkiem wycieńczony i każdemu wiadomo, z jakiemi trudnościami zdołano zgromadzić ostatnie pieniądze dla Ibrahima Baszy. Rząd w takim jest niedostatku, źe zwykłych zakupowań do arsenału zaniechać musiał; jestto zaiste ostatni środek i równie dla całej flotty szkodliwy, jak i dla robotników w Kahirze zagubny.

Roz11laite wiadomości»

Krytyka. - O literaturze szalonej, irzez M. Gr. 1838. 8. 3'6. - (Dokończenie.) 'opularność Balzaca u nas, zarówno z Auto naturalną. Dalecy jesteśmy (i bodajbyśmy dłużej byli) od tego stanu chorobliwego towarzystwa, dla jakiego podobne książki są pokarmem stosownym. Z resztą nie są one z tej literatury kosmopolitycznej, całego świata, cje jakiej należą tylko wyborne utwory niektóre. N am stosów niejsze, to co się u nas i na naszej roli rodzi, a niechby kupowano tyle naszych książek, ile ich z zagranicy prowadzą, podsycona literatura podniosłaby się zapewne, bo usiłowanie kilku ludzi, nic nie może przeciw obojętności ogółu. - W tern miejscu autor czyni porównanie stanu Francyi, a mianowicie stanu klassy tam najoświeceńszćj z naszą, dowodząc, ze u nich większość składają miejscy mieszkance, u nas zaś właściciele ziemi. Tu długie zastanowienie się nad klassą właścicieli ziemi u nas. Cały ten ustęp, ma zaletę zupełnej nowości, tęgości myśli i zawiera bardzo ciekawe uwagi. U czynim tu tylko uwagę, jakkolwiek wysoko stawi położenie własne klassę właścicieli ziemi, dziś to trafunkowe położenie nie wystarcza dla niej, potrzeba ieby się ona starała o stósowne usposobienie moralne do godnego odpowiedzenia swoim obowiązkom, wyższą nad inne będąc, potrzeba żeby się starała tę wyż8j.ość, umysłową wyższością u trzymać. N arzekania na gnuśność i chciwość i t. d. są jak najsprawiedliwsze! - Po Balzae'u zastanawia się autor, nad Juliuszem Janin, sądząc go jako krytyka i pisarza. I tu musim wcisnąć swoje trzygrosze. Jules Janin osądzony jako naśladowca Richtera, jako człek bez konsekwencyi, bijący w krytyce na tę literaturę, którą dziełami podtrzymuje, zbyt absolutnie został zganiony. Rozebrano tu jego powieść znajomą Un coeur pour deux amourSj dziwny utwór schorzałej wyobraźni, Jęcz w wielu miejscach jako dzieło sztuki ciekawy, exekucya humorystyczną. J. .Janin, co do stylu i zapału, nie ma równego we Francyi; styl jego jest gorący, malowniczy pełen przejęcia i entuzyazmu, czasem nadto patetyczny. Lecz J. Janin, jako krytyk jest kim innym, kim innym jako pisarz. N eleży to do tego fenomenu mutacyi, któryśmy opisali, rozbierając ostatnie dzieło P. Sand. - Do podziwienia autora nad tern, iż literatura teraźniejsza francuzka wybiera przedmioty co najdziwaczniejsze, słuszna jest-następne dodać postrzeźeriie. Dawna obalona szkoła naśladowców starożytnych, malowała w końcu, tylko naturę abstrakcyiną, odejmując jej prawie zawsze wszelką indywidualność. Coź dziwnego, że w chwili reakcyi, jaka nastąpiła, ludzie wzięli się przeciwnie malować naturę «xcepcyonalna? tak być m usiało, ale ani to

jest dobrem, ani tak ma być zawsze; przyjdziem do tego, że trafim na środek. Kale]I autor (159), że nic mniej nad taki wybór przedmiotów nie dowodzi zamożności geniuszów. Wedle nas to nic nie dowodzi, gdyż sądząc o dziele szuki, ob.ór przedmiotu uważać powinniśmy za mniej znaczący od sposobu obrobienia. Powiedzieliśmy już co rozumiemy przez taki obiór przedmiotów excepcyonalnej natury, i ze w tak.ch wyskokach i porywaniu sie na sceny bezwstydu i niemoralne, widzim tylko szał dziecinny. - (Dalszy c nast. wkrótce.) J. i. Kraszewski.

JtiiZŹb 7 vLaCJ litcracb' e. Wlrl11 1838. (Artykuł p M. Gr....ego.) L Wiedząc od dawna o drukującym się w Wiedniu zbiorze prac tych samych pisarzy Gahcyiskich, którzy ogłosił, w 1834 r. Ziewonfę, z ciekawością czekałem ukazania się tej książki u nas. W tych dniach nadesłany mi został tom lszy Prac literackich, a niepodobna mi wyznać, ze odpowledział W zupełności moim o n m wyobrażeniom. Najważniejszą i najlepszą rzeczą w całym zbiorze jest artykuł samego wydawcy hrabiego Józefa Borkowskiego - o Polskim języku łowieckim i o świecie łoy, leckim Jest to wyliczenie zamożności języka polskiego w nazywaniu różnych szczegółów i rzeczy myśliwskich, nomenklaturą słów poufałych tylko zawołanym łowcom a która rzeczywiście obfituje w dosadne i poetyckie wyrażenia Nie potrzeba mówić, .jpożyteczną bardzo byłoby rzeczą zebrać rozmaite, osobnych zatrudnień i stanów techniczne wyrazy, coby wywiodło na jaśnią pewna cześć bogactw mowy polskiej, część nie dostępną teraz powszechności całej. Gdyby dopełmonem zostało względem innych odrębnych niejako języków: gospodarskiego, rzemieślnicze'" g o, rzezn. ckiego, fhsowskiego, rybackiego e t c, to co wykonał tą rażą hrabia Borkowski dla łowieckiego, byłoby to rzetelne wykrycie s kar b ó w m o w y P o l s k i ej, rzetelniejsze n.z to, które pod tern samem nazwiskiem przygotowuje (bodą, czy nie marnie) znakomity zkąd. nąd literat i z których czytaliśmy dwa wyjątki «Łza , Nadzieja«. Prócz tego artykuł Hrabiego Borkowskiego napisany wybornie i w prawdziwie zajmujący sposób« bamegoz wydawcy znajdujemy w tym zbiorze k,Ika G a z e l i, czyli poezyi wschodnich,

R T ™ o T z? o '" ty tUTMkiep Mahmuda Baki Eflendego, gdyż P. Borkowski lubo sam znajduje ze poezya turecka może się wydawać przesadzona dla uczucia zachodniego wszelako chciał nas oznajmić z poezyą narodu z którym nieadyś sąsiadując rozliczne miewa Hrabia Alexander Borkowski, którego powieści wierszem, oparte) na podaniu krąźącem w okolicy Dobromila, źe dawni dziedzice tego zamku, Herburtowie, przemieniali się W orłów, lubo zamykającej ładne obrazki i poetyckie wiersze, w całości pojąć jednak niepodobna. Ten utwór przypomina ową chwilę pierwszego wystąpienia na scenę romantyzmu, kiedy na przekor radom starszych, młodzież pisała wiersze dźwięczne i barwne, nie wierząc źe choć nowa sztuka nazywa się fantazyą, ale nie wyzwala z pod władzy zdrowego rozsądku. (Dal. ciąg nastąpi.)

SPROSTOWANIE.

W artykule »Geniusze» w Gazecie N I. 2129., stron.

1396., wiersz 11., zamiast i mi e ni e m, czytaj mi e ni e m.

We Czwartek dnia 10. Października r. b. zrana, o godzinie 10ej, odbędzie się losowanie koni tym celem zakupionych w miejscowej ujeżdżalni wojskowej, o czem szanownych członków towarzystwa niniejszem uwiadomiamy. Poznań, dnia 2. Października 1839.

Dyrekcja towarzystwa ulepszenia chowu koni i t. d. w prowincji Poznańskiej. *

@tffttl'CtittCftttt 9 M M M M M M M 4* Mam zaszyt donieść niniejszem najuni- m · żeniej, iż w przyszłą środę wyjeżdżam m » stąd z moim składem towarów op- m li t Y c z n y c h. Będzie zatem dla mnie rze· czą bardzo pochlebną, jeżeli przez ten 9> m czas jeszcze często będę odwiedzany. Mieszkam w hotelu Saskim pod Nr. 8., · gdzie po stałych cenach nabyć można m mych instrumentów optycznych i oku- @ £<1> larów wraz z szkłami lorynetowemi z g Frauenhoferskiego szkła przedniego,» <ó> zwanego f1intg1as. m 2 Tylko na wyraźne żądanie jestem go· tów przybywać do resp mieszkań.

<m H. H a s s l er, A Król. Bawarski optyk examinowany.

@tii tff ttitttC fi <I> mm9M2MMm

W Dominium Tłoki pod Wolsztynem można dostać jaknajprzedniejszego oleju rafinowanego w umiarkowanej cenie.

Co tylko powróciwszy z larmarku Lipskiego jestem znowu w stanie polecić najnowsze mody Paryzkie, jako to: czepki, kapelusze damskie, kwiaty, muślin laine, suknie balowe i inne, blondyny i koronki, hafty wszelkiego gatunku, rękawiczki damskie i męskie, i przyrzekam cenę najumiarkowańszą. Mieszkanie moje od Sw. Michała jest przy ulicy Wrocławskie; pod Nr. 17. wpodle Hotel de Romę. Poznań, dnia 4. Października 1839.

A. T y c.

Kurs papIerów I pieniędzy giełdy Berlińskiej.

Dnia 3. Października 1839.

O Łligi długu państwa Pr, ang, obligacje 1830. · Obligi prerniow handlu morsko Obligi Kurmarchii z bież. kup.

Obligi tyrnez. Nowej Marchii dt.

Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblągskie duo Gdańskie dito w T.

Zachodnio - Pr. listy zastawne Listy zast« W. X. Poznańskiego , Wschodnio - PI. listy zastawne Pomorskie dito.

Kur- i Nowomarch. dito « Szląskie dito Obi. zaległ, kap. IprC. Kur- iNowej - Marchii .. > . . . ,

Inne monety złote po 5 talarów Diskonto .» ...

Ceny targowe w mIeŚCIe Poznaniu.

Pszenicy szefel Zyta Jęczmienia d1.

Owsa d1.

Tatarki dt.

Grochu d1.

Ziemiaków dt Siana cetnar Słomy kopa .

Masła garniec Spirytusu becika

Mo

N apI. kurant

C papie- gotopr . rami wiz na.

103J 103J 70 IJ 1024 4 102* 4 103J 4 4 4

69£ 101 101

47* 4 102S loif 4 1041 1041 IJ 1021 1011 3i 10.< 102£ Ir 103 1021 Ir 103 .215 lIJ lIJ iSfs 3 214 * 12J B 4

Dn.4. Październ.

1839. r.

od do Tal. sgr.fen. Tal. sgr.fen.

2 - I 21 21 l - - l 2 - 20 22 - 16 3 - 18 - 27 6 l 27 6 l 8 - 19 6 Ą 10 l 15 13 5 9 20 4 12 6 l 17 6 13 10