G

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1839.12.23 Nr300

Wielkiego

"'fyi i

Xl c A twa PO ZNA N SKI EGO.

Kakladem Drukarui Nadwornej W De/cera i Spółki. - Redaktor: lI. )KannoJ1CzuhI.

.J' 5110.

W Poniedziałek dnia 23. Grudnia.

155#«

Do czytelników gazety.

z kończącym się czwartym kwartałem przypominamy, iż prenumerata ćwiereroczra» dla tutejszych czytelników wynosi 1 Tal 18> sgr.; dla zamiejscowych zaś. .2 lal. r Zamiejscowi czytelnicy odbierać będą za te ceru; c o d z i e n n i e Wychodząca gazetę na wszystkich Król. Urzędach Pocztowych w całej Monarchii. Prenumerata egzemplarza na papierze kancellaryjnym wynosi 15 sgr. ćwierćroczme więcej od powyższej ceny. - Nie naszą będzie winą, jeieli dla późniejszego zamówienia w ciągu bieżącego kwartału, poprzedzające numeia nie będę mogły być przesłane. Poznań, dnia 23. Grudnia 1839. . , Expedycya Gazet W. Dekera x Spolki.

Wiadomości zagraniczne.

Polska.

z Warszawy, dnia 17. Grudnia. Dnia wczorajszego rozstał się a tym światem ś. p. Tomasz Gębka, Szef bióra w Izbie Obrachunkowe) Redaktor naczelny Gazety Codziennej, któremu jedynie to pismo winno były całą swoje świetność. Rossya.

Statutpm orderu Sgo Stanisława w dniu 28.

Maja b. r. przez N Pana nadanym, dla osób tym orderem ozdobionych ustanowione są w . 82 komplety złoione z pewnej, liczby kawa

lerów, którym według starszeństwa przeznacza się pensya. Takich pensyonaryus»ów w Iszym stopniu orderu jest 50, pobierających po 500 rubli roczni*} w drugim 60, z pensyą po 400 rubli, a w 3eim stopniu 90, z pensyą po 300 r. assyg. Do takowych kompletów zaliczają się kawalerowie, którzy ozdobieni zostali orderem Sgo -tanisława od dnia 17- (29.) Listopada 1834 roku. Na takiej zasadzie ułożony został przez kapitułę Cesarsko- Królewskich Kossyjskich ord-orów spis pensyonaryuszów, w liczbie których są osoby następujące: Pierwszego stopnia: były Poseł Sejmowy Hr.

Jezierski i Hrabia Kostanty Przeżdziecki; - Drugiego stopnia: Naczelnik Głównego Poczfamtu Warszawskiego Referendarz Stanu Alexandrowskiego Uniwersytetu Doktor Praw Alexander Engelke; Prezes Rady Woj ew. Lubelskiej Antoni Radzimiński, *) Rzeczywisty P.adca Stanu Grzegorz Doppelmayer; sędzia Pokoju l'. Siennickiego Baron Adolf Ma!tzan; Sędzia Pokoju Pow. Włodawskiego, b. deputowany okręgu Radzyńskiego i Członek Rady Wojewódzkiej Podlaskiej, Michał Dunin-Borkowski, Sędzia Pokoju Powiatu Opoczyńskiego Szymon Szydłowski; Sędzia Trybunału Kryminalnego Województw Mazowieckiego i Kaliskiego Macie) Superson; sędzia Trybunału Najwyższej Ip«tancyi Królestwa Polskiego J ózef Faleński i Członek Kommissyi do roztrząśnienia dowodów rodowitości szlacheckiej mieszkańców Królestwa Polskiego Albert kpin e k. - Trzeciego stopnia: Assesor Kollegialny Antoni Lendziewicz ; Nadleśny (ien. Woje w.

Lubelskiego Michał Rękowski; Pełniący obow.

Prezesa Kommissyi Woj ew. Lubelskiej Ignacy Zarembski; Kommissarj. Obwodu Kaliskiego Gustaw Szmidecki; Radzca Honorowy Kaźmierz Radomiiki; Kassyer Obwodu Maryampolskiego w W. Augustowskiem Jan Heunar; 12 klassy Alexander Jakubowski; 14 kla-ssy Alexander Ska ski; Szlachcic Józef Skopowski; Pomocnik Sekretarza Kancelaryi bekretaryatu Manu Królestwa Polskiego Teodor W ołowski i Urzędnik te,źe Kancelaryi Marek Chody ński. - Kapituła orderów podaje o tern do wiadomości wymienionych kawalerów, w tym celu, izby dla odebrania pensyi przysłali do niej w skutek . 86 oryginalne dowody nadania im orderu i uwiadomili w jakich miej scach żądają pobierać pensye, które będą im as sygnowane po upływie każdego tercyalu z rachowaniem prawideł Statutu, w . 88, 89 i 93 postanowionych; dowody te będą im zwrócone. W raxje zaś zejścia którego z pensyonaryuszów, krewni zechce umiadomić Kapitułę o nastąpione, śmierci, dla tego, iżby na wakujące miejsce mógł być według starszeństwa tahczony inny pensyonaryusz. Przez rozkaz dzienny Cesarski z dn. 15. Li· topada, dowódca óciei brygady, ociej dywizyi floty, - Kontradmirał Czystj akow, mianowany zO.>tał dowodzącym 5łą dywizyą floty. Przez takiź rozkaz dzienny z dnia 20.. Listo» pada, dowódca pułku Brzeskiego piechoty, Generał-major Jer n i o ł o w 2.-, otrzymał dowó dztwo lej brygady, 6tej dywizyi piechoty. }' r a fi c y a.

z Ha v re, dnia 10. Grudnia. N owsze wiadomości z Port a u Prince donoszą, źe miasto to zostaje w stanie oblęze

..*) T t.uty osób wypijane SĄ tak, jak b) ty w trasie Bnauowan.

nia. O przyczynie takowego postępowania dowiad uj emy się z gazet i listów co następuje: «Izba deputowanych przesłała Prezydentowi Coyerowi posłannictwo, w którem wyraziła, źe obiegają pogłoski, przypisu ące mu zagubne plany przeciw konstytueyi krajowej i życiu tych reprezentantów, którzy, wierni swemu sumieniu i danym im poleceniqm, nie chcieli mieć udziału w pewnych czynnościach rządu. Prezydent zaprzestał na oświadczeniu, źe taki dowód nieufności deputowanych mocno go dolega, i źe się spodziewał, iź wszyscy znają dostatecznie jego sposób myślenia i patryotyzm, ażeby tak błahym pogłoskom zawierzyć mogli. Deputowanym zatem nic więcej nie pozostawało, jak zaprzestać na tako wem oświadczeniu; ale Hoyer czuł się zanadto obrażonym i czekał tylko sposobnej chwili do wywarcia zemsty swojej. W niedzielę, dnia 6. Października, odbył się na polu Marsowćm przegląd woiska. Boyer i jego zwolennicy podzielili się rolami, jakie odegrać chcieli. Za .przybyciem jego powitała go gwardya narodowa okrzykami radości. Miotano obelgi na deputowanych, którzy owę odezwę Prezydentowi przesłali i wkrótce potem poszedł boyer ku miejscu przeznaczonemu dla członków Izby. Zarzucał im, źeswern oszczerstwem m, go na nienawiść i prześladowanie ludu wystawić. Potem obnażając pierś swoje, zawołał: «Tu oto! wydobądźiie wasze puginały i zabijcie mię, abym nie był nadal zawadą dla zdrajców, chcących ojczyznę cudzoziemcom zaprzedać!« JSie odbyto dalszego przeglądu wojska, Boyer powrócił do pałacu i miasto za będące w stanie oblężenia ogłosił. Zakazano dalsze wydawanie dzienników oppozyeyinych i złożono z urzędu wszystkich podejrzanych urzędników. Z drugiej strony emissaryusze Prezydenta krzątali się po mieście, chwytali rozploszonych członków Izby i skłaniali ich częścią w do bry, częścią także w przymusowy sposób, aby odezwę swoję odwołali i obietnicę podpisali, źe wszelkie środki, przedsiębrane w obecnej chwili przez władzę wykonawczą, popierać będą. Podpisy były wkrótce Josyć liczne i Izba mogła się znowu zebrać i obrady swoje rozpocząć. Przyjęto zaraz uchwałę, mocą którei oddać miano pod Sąd wojenny wszystkich deputowanych, którzyby nazajutrz na miejscach się swoich nie znajdywali. Większa część deputowanych była posłuszna temu wezwaniu, którego tylko za pozór użyto do oddalenia z Izby 5 lub 6 naczelników oppoay cyi «

Z P ary ż a, dnia 12 Grudnia.

Kuryer francuski gorzko się użala na ślnem dla Francuzów ozięble przyjmują, a każde nieszczęśliwe wydarzenie z prawdziwą lubością» roztrębują. I tak teraz wielbią Abdel-Kadera, jako obrońcę arabskiej narodowości, a dziennik jeden angielski oświadcza nawet, źe powiększenie flotly francuzkiej Anglia za czyn nieprzyjacielski poczytać powinna. «Nieprzychylny nam sposób myślenia z strony Anglii, powiada wspomniany dziennik, objawia się dostatecznie w jej czynach. Agenci rządu angielskiego w Tunisie, Gibraltarze, a nawet w samej regency i algierskiej, otwarcie się starają o zniweczenie naszych planów i o nabawienie nas nowego kłopotu. "Właśnie w chwili, gdyśmy za obrazy Heja Tumskiego zadosyćuczynienia żądać chcieli, polecono Pułkownikowi angielskiemu, Panu Considine, utworzyć tamże małą armią. Postępowanie Konsula angiebkiego w Algierze jesł wiadome, a co się Gibraltaru dotyczy, Z zupełną pewnością przypuścić można, że właśnie ztamtąd Abdel- Kadera wprost do rozpoczęcia kroków nieprzyjacielskich zachęcano. Dalecy jesteśmy od obwiniania o to r z ą d u angielskie go; ale na to się uskarżamy, że nie lepiej czuwa nad braniem się agentów swoich względem nas. Wszyscy niemal jego Posłowie i Konsulowie należą do Torysów i poczytu ą sobie za powinność zmniejszać · wpływ zagraniczny Francyi przy każdej sposobności. Dopóki się ta podwładna nieprzyjażń tylko w dyplomatycznych zabiegach objawia, jak npjmiędzy Lordem Ponsonbym a Admirałem Roussinem, możemy na to śmiało oczy przymrużyć; ale gdyby Marszałek Valee miał mieć w ręku dowód, że jakiś Konsul angielski pośrednio albo bezpośrednio AbdelKadera do buntu zachęcał, konieczną byłoby rzeczą, zażądać niezwłocznego i świetnego zadosyćuczynienia. " Z dnia 13. Grudnia.

Podaną wczorai przez gazetę P r e s s e wiadomość o odwołaniu Marszałka Valee Monitor paryski zbija dzisiaj w sposób następujacy: "Dzienniki donosiły, że rząd Marszałkowi Valee następcę dać zamyśla. Wiadomość ta zupełnie fałszywa. Marszalek Valee, mąż tak zasłużony, nie postradał ani na chwilę zaufania Króla i rządu, lecz posiada je zawsze w równym stopniu.« Głoszą, że większość Rady odwołanie Marszałka była E ostanowiła, że zaś Król postanowienia ta'ego podpisać nie chciał.« Gazeta l i m e s obejmowała korrespondencyę z Paryia, w którćl następujące było uwiadomienie: «Przybyły onegdaj z Rzymu goniec gabinetowy przywiózł wiadomość do

ISwydziału spraw zagranicznych, ie, ponieważ Papież uznał rzeczą stosowną przyjąć na posłuchaniu Xiecia Bordeaux i przyznać mu w pewnym względzie honory osobom z krwi królewskiej się należące, Poset francuski, na którego przedstawienia Papież dotychczas zważać raczył, wszelkie dyplomatyczne związki z katedrą apostolską zerwał, oświadczając, źe je tylko na rozkaz rządu swego przywróci.« N a to uważa T e m p s: «Wiadomość ta zdaje się nam być niedokładną (inexaete). Papież Xiecia Bordeaux nie przyjmował z oznakami honoru przy należąremi się osobom rodzin panujących Długo musiał Xiążę ten czekać na zaszczyt posłuchania, ale tego mu jako ka t ol i k o w i Ojciec św. nareszcie odmówić nie mógł. Poseł francuzki, równie jak inni członkowie ciała dyplotr.aty cznego, o tein uprzednio już byli zawiadomieni; Poseł nasz żadnych nie przedsiębrał kroków, aby posłuchaniu temu zapobiedz; jakoż nie mógł też przeciw temu się oświadczać i rozumniejby zrobił, żeby żadnego nie obławiał nieukontentowania. Cóż to Francy ją obchodzi, czyXiażę Bordeaux pantofel Papieża całuje, czy tez nieP Stosownie do wiadomości dzisiaj tu nadeszlych, 1'. Latour- Maubourg o zerwaniu związków dyplomatycznych z katedrą apostolską ani myślał; sądzimy» jednak, źe się bezpolrzebnie zanadto troszczy o pobyt młodego podróżnego w Rzymie i o dowody udziału i uwielbienia, dawane mu ze strony kobiet i pielgrzymujących Legitymistów.« Z dnia 14. Grudnia.

Ponieważ obrachowano, ie ostatni pakietbot z Afryki luż od trzech dni do Tulonu zawinąć musiał a rząd jednak żadnych depesa telegraficznych nie ogłoszą, znowu upowszechniły się niepokojące pogłoski O położeniu armii francuskiej w Afryce. Głoszą, ie Achrnet Bey w prowincyi-Konstantine, a Abdel Kader w prowincyi Algierskiej działania zaczepne rozpoczną, i że ci dwaj hersztowie na czele znamienitych sił się znajdują,. Anglia.

Z Londynu, dnia 12. Grudnia.

Stosownie do gazet tutejszych Król Hanowerski z dostojną małżonką swoją w Lutym do Londynu przybyć zamyśla, aby być na uroczystości ślubu Królowej z Xicciem Albrech» tern -asko Koburskim. * W przyszłą sobotę Lord Palmerston (minister spraw zagranicznych) weźmie ślub z 0* wdowiałą Hrabiną Cowper. N ajnowszy numer Gazety Rządowej donosi o wyniesieniu Sir John'.» Golborn'a, do godności Para U ielkiej Brytanii z tytułem Barona Seaton z Seaton w Hrabstwie Devon, szpańskich wychodźców, którzy się Karlistarni być utrzymuj;] t do U rzędników municypalnych Kensingtonu, Sir J. Liłiie i P. Bario w' a, w celu wystawienia im swojego smutnego położenia. Ukazało się, źe om przez długi czas utrzymywali się z dobrowolnych" darów osób dobroczynnych, i ze teraz chcieliby znaleść środek udania się do Francyi lub Włoch. Towarzyszył im tlómacz, przez którego powiedzieli, iź kaźden z ruch przymuszony był utrzymywać się z jednego pensa dziennie, i źe przed kilkoma dniami, głodem przynsnieni, kota zabić musieli. Urzędnicy pomienieni radzili im udać się do Lorda Palmerstona, a gdy Sir Lillie poznał w tłómaczu byłego bankiera Don Kailosa. dał tym nieszczęśliwym, łącznie z Panem Barrow, suwerena na zaspokojenie pierwszych potrzeb, a tymczasowie polecili ich opiekunom biednych W Kensingtonie.

N astępująca jest lista teraźniejszych Prezydentów w rozmaitych stanach amerykańskich: W Stanach Zjednoczonych Van Buren, w MejtAku Generał Bustamente; w i\owel Grenadzie Dr. Marques; w Veriezuel'i b ener. ł J aez; W hkwatorze Gen Flores; w Buenos-Ayres Gen. Bosas; w Paruguay'u Gen. Hivera; w Chili Gen. 1 'rieto; w Boliwii Gen. VeJasco; w Peru Gen Gamarra. Bzeczpospolita Guatimala znajduje się obecnie w bardzo rozerwanym stanie; sprzymierzenie rozdzieliło się na tyle niepodległych stanów, ii« dawniej prowincyj w Rzeczypospolitej było. W Brazylii, jako Król, panuje Don Pedro II., a ponieważ jest jeszcze małoletnim, przeto rejencya dotąd państwfirn rządzi.

Nadeszły tu nowsze ważne wiadomości z K a l k u t ty z dn. 18., a z B o m b a j u z dn. 30. Października. Cytadele bowiem Dschudpur w Hadschpuhtanie i Kurnahl w Dekkanie Wpadły w ręce wojska angielskiego, i to jeszcze nawet bez jednego wystrzału. Kurnahl oddzielne jest mahomet. Xicstwo w południowej części Wschodnich Indyj, przez przymierze z Anglia połączone. Twierdza Kurnahl 270 mil angielskich od Madrasu oddalona.

Przyczyny, które rząd do wysłania wojska przeciw N abobowi spowodowały, niesą wiadome; zdaje się wszelako, źe konieczność była bardzo naglącą. Głoszą z niejaką pewnością, źe N abo b na czele daleko rozgałęzionego spisku stanął, do którego także Radsza Dschudpuru wpływał; spisek ten zmierzający do zrokoszowania całych Indyów Południowych właśnie miał wybuchnąć, gdy kommissarze angielscy w towarzystwie siły zbrojnejprzed główną twierdzą N aboba się ukazali, żądając od niego wyjaśnienia uzbrajań jego. W ojfko JVaboba, od.lO miesięcy rliepobieraj3.ee żadnego żołdu, za zbliżeniem się Anglików bunt podniosło, wydało im twierdzę, do której Anglii y dn 6. Października weszli, a potem wojsko z Nabobem się oddaliło, oświadczając, iź go przed uiszczeniem się w zapłacie zaległego żołdu na wolność nie wypuści. Komisarze angielscy, rozpocząwszy natychmiast badanie twierdzy, znaleźli w ukrytej części, zwanej Zenaną, ślady i dowody, z których nieprzyjaznych planów Naboba łatwo się mogli domyślić. Było tam 4-500 dział, a między temi 100 zupełnie umontowanych, znaleziono leź znaczną liczbę dobrze budowanych pieców do lania armat, ogromne zapasy amunicji każdego rodzaju, 40,000 funt. prochu, flinty, szable i t. p. Zresztą wszelkie te rozporządzenia dowodziły, że bardzo wprawna i mistrzowska ręka niemi MC zajmowała. Dscbudpur d. 24. Września zajęto i zostawiono tam natychmiast załogę angielską. I tu zdawało się początkowo, źe załoga dzielny opór stawiać chciała i kilka set Khatoresów, dobrą dozą opium zagrzanych, oświadczało, źe albo zginą, albo zwyciężą wroga. Wszakże, gdy się; Anglicy pod mury podsunęli, Hadsza za namową zawierzytelnionego agenja, Pułkownika Sutherland, poddać się postanowił. -« Z Lahore wiadomości niesą bynaimnićj pocieszające. Syn Rundschit - Singha, Churruck Singh, zupełnie do rządów niezdatny; utworzyło się więc mocne stronnictwo, zmierzające do wyniesienia na tron syna jego, Rockhal-Singh. Sądzą więc, źe i tu wmieszanie się Anglii będzie potrzebnćm. Liczba numerów gazet, które krążyły w Anglii w roku 1773 wynosiła 7,411,757; w 1780 podniosła się już była o dwa miliony, w 1830 była 30,4.93,941, a w zeszłym, 1838 r., przeszła liczbę 40 milionów. Hrabia Survilliers (J ózef Bonaparte) zamierzył tutaj przez rok cały zabawić. Założono niedawno w L o n d y n i e klasztor Zakonnic; pierwszy to zakład od lat bardzo wielu w podobnym rodzaju to miasto ujrzało. W jednej z Dublińskich Gazet piszą: "Od dwóch dni padały tu ciągle deszcze; zbiór kartofli zginął zupełnie. Spodziewamy się, iż w różnych częściach Irłandyi utworzone zostaną komitety dla wspierania kiass ubogjch; inaczej głód będzie nieuchronny. < · Z rozkazu izby Niższej ogłoszono urzędowy raport o dochodach gruntowych i wydatfiach Wschodnio-indyjskiej Kompanii, od 1835 po 1837, tudzie» wyrachowania na rok 1838, - 1835, w chwili ustania przywileju Kompanii, jako stowarzyszenia handlowego, i podczas kiedy naiwiększa część wartości handlowych Kompanii została spieniężona, dochody przewyższyły wydatek o 8 mil. funtów, nie licząc 2 mil. iuntów, które odłożono na zapas, jako rękojmię dla właścicieli akcyj. W 183b przewyźka dochodów była do 'Z mil.; w 1837 do 470,000, a w r. 1838. podług wyrachowania, powinna wynieść 1,300,000 funt. Dtug publiczny Kompanii we wszystkich Prezydencyach wynosił po 1. Kwietnia 1837 roku 30,400,000 funtów a procenta, 1,440,000 funt Procenta rozmaitych pożyczek różnią się od 4 do 10średni jednak stosunek jest 41 od sta. S e rw i s y stołowe w pałacu V\ indsorskim Wynoszą w ogóle wartość 1,700,000 funt. sterl.

Jest jeden serwis szczerozłoty z czasów J erzego IV., na sto trzydzieści osób. - fsiektóre sztuki wzięte były u Armady hiszpańskiei, inne są z Indyj, Birma, Ghin. Wśród nich godniejsze uwagi są: półmisek, który należał do Karola XII., półmisek KrólaAwy; paw z drogich kamieni, szacowany 30,000 funt.; wielka głowa tygrysa, z językiem szczerozłotym i zębami z górnego kryształu. Wspaniała waza zlanego srebra, do chłodzenia win, była przez dwa lata robiona dla Jerzego I.V., przez najpierwszych mistrzów. Robota jej jest cudnej doskonałości, a objętość taka, że dwie osoby przyzwoitej tuszy wygodnie w niej usieść się mogą. Okręt »Sheldrake," przybyły z Brazylii przywiózł nowiny z Rio Janeiro po 29 Września, z Babia po 30. tegoż T., a z Pernambouc po 10. Października. Gabinet Brazylijski został w części zmieniony i następne osoby mianowane: Manuel Antonio Galas Prezesem Rady, C M. la Gama, ministrem Spraw Zagranicznych, F. Ramio de ASMS Coelho, ministrem Sprawiedliwości, a P. Alves Bramo, Skarbu.

Posiedzenie izby prawodawczej odroczone było do dn. 10. Października. W chwili wyjścia pod żagle okrętu, aupełna spokojność panowała w Rio Janeiro. W prowincyach bunt nie ustawał i powstańcy spalili kilka wsi w okolicach Maranham i pobili wojsko rządowe yy kilku spotkaniach. N i e ni c y.

Z Hanoweru, dnia 12. GrudniaGazety dzisiejsze zawierają odpowiedź N.

Pana na podaną mu przez obywatelstwo Omabruckskie petycyą, w której toź obywatelstwo na niektóre kroki rządu, jako z konstytucyą niezgodne , się żaliło. J. K. M. strofuje surowo nieprzyzwoitość takowych protestacyj i ku końcowi odezwy swojej tak się wyrazić

raczył: "Z ubolewaniem musieliśmy się z podania -waszego przekonać, źe opłakania go dnym błędem uwiedzeni w przysiędze wasze"! obywatelskiej, obowiązek jakiś protestowania przeciw rozkazom Naszym upatrujecie. Włożony na was pod przysięgą obowiązek "ocalenia ustaw miejskich" ma naturalnie tylko to znaczenie, iż was napomina, abyście jako posłuszni obywatele ustaw miasta waszego sami przestrzegali azatem przeciw nim nieprotestowali i żadnym czynem ich niezowałciii. Ale przysięga ta wasza niema bynajmniej tego znaczenia, aby was obowięzywała podług własnego widzimisię do bronienia tych ustaw czynem lub słowem przeciw wyraźnym rozkazom rządu Naszego. Takowe innym obowiązkom obywateli, stosownie do których .władzy wyższej ulegać winni, wbrew się sprzeciwia ące tlómaczenie mogłoby was do popełnienia naj cięższych zbrodni spowodować, i zniweczyłoby więc znaczenie prawdziwe 1 przysięgi waszei. Pod względem uwag waszych nad kierunkiem w mowie będącego śledztwa, z słusznem nieukontentowaniem ujrzeć musielim, żeście się do osądzenia takich rzeczy spowodować dali, o których żadnej niemacie znajomości, i do których należytego ocenienia wy ani zdolni, ani powołani niejesteście. Z zadowoleniem wszelako wyczytaliśmy w odezwie waszej, źe nieograniczone w sprawiedliwości Naszej pokładacie zaufanie, tymczasem musimy jednak surowo was napomnieć, abyście zaufania tego niestracili, kiedy przewrotne wnioski wasze, na które ze względu na powszechną pomyślność kralu zważać niernożna, ninieiszem odrzucamy. Tuszymy sobie z pewnością, iż nigdy do takich uwieśdź się niedacie czynów, któreby nas w smutną wprawiły konieczność, użycia przeciw wam całej surowości prawa i t. d. (podp.) Ernest August. R.

G. Baron Scheele.

Szwajcarya.

Wychodzące w Rzymie "Notizie deI Giorno« pod dniem 7- b 1 m. donoszą: «Miasteczko N yon, położone nad jeziorem genewskiem, przedstawiło niedawno nader rozrzewniający widok dla kościoła rzymskiego. Już przeszło trzysta lat temu, jak w tern miasteczku nie widziano żadnego katolickiego biskupa i kośrcioły by'Jl tamże dla katolików zamknięte. Zeszłego miesiąca stosownie do życzenia znacznej części ludności, otworzono tam kościół, a mieszkającemu w pobliżu Buskupowi dozwolono, na instałacyę nowego proboszcza odprawić uroczyście wjazd do tego miasta, którego tak zwierzchność jak i zamożne rodziny do protestanckiego wyznania należą. doznała przeszkody, ale nawet wszyscy mieszkańcy, bez różnicy wiary, wysypali się tłumnie i z budującem uszanowaniem i pobożnością na nie) się znajdowali. Następnie, ponieważ tak majętni katolicy lak i protestani tegoż miasteczka naprzód wiedzieli, iż katolicka gmina nie ma dostatecznych środków na utrzymanie proboszcza, oddali więc pod rozrządzenie księdzu biskupowi nie tylko swole pomieszkanie i srebra, ale nawet wszystko, czego przy takiej uroczystości potrzeba.

T U r C y a.

Z Konstantynopola, dnia 30. Listopada.

Patryarcha brecki rozkazał wytłómaczyć Hattiszeryf na język grecki i rozesłał to tłumaczenie po wszystkich prowincyach państwa, i do wszystkich Biskupów i Arcybiskupów, pod jego kierunkiem zostających, z rozkazem udzielenia go wszystkim swym spółwyznawcom. Książę Joinville, przed wyjazdem z Konstantynopola, otrzymał w podarunku od a l - tana trzy kosztowne pałasze, dwa bursztyny do fajek w brylanty oprawne niezwykłej piękności, kilka koni i wiele innych bardzo rzadkich rzeczy. Na dwa dni przed postem (Ramazan) wydał Sułtan Hi man, na mocy którego wszyscy bez wyjątku urzędniiy Porty otrzymali rozkaz, aby podeza-. Wamazanu po odprawieniu mo dłów, które odbywaią się w póltory godziny po zachodzie słońca, do swych biór wrócili. Przez to postanowienie nie będą na przyszłość doznawały wiece) opóźnienia czynności, które zwykle w czasie tego świętego miesiąca zalegały. Poseł H llenderski Pan Tesfa objawił Porcie, iż Rząd jego gotów jest przystąpić do traktatu handlowego z Turcy ą, jaki między tern mocarstwem a Krancyą i Anglią przeszłego roku zawarty został Egipt.

Z A I ex and ry i, dn 25. Listopada.

(Gaz. powsz. lipska.) Właśnie za mują się Wydaniem buletynu o zwyi ięstwie, przez Selima Baszę w Aiabii pod Hogazo odniesionem, ktoreto miasto przez Turków Kodejda nazwane, tworzy wniiście do pasma gór, w których bitne pokolenie Hedschasu, KabilE K i i - H arb, mieszka. Pokolenie to lylko 8000 bitnych ludzi w pole 'wyprawia i w rozmaitych z Selimem Baszą stoczonych utarczkach obustronnie przeszło '2000 ludzi poledz miało. U płynęło obe< nie już lat 2 >, odkąd Mehmed Ali wojnę na półwyspie Arabskim prowadzi - wO,nę, która go niezmierne ofia

ry w ludziach i pieniądzach kosztowała a mimo to dotychczas pewnego posiadania kraju tego mu nie zabezpieczyła; jakoż i starzy Rzymianie kraju tego nigdy zawojować nie zdołali. Pochodzi to z nie ograniczonego przywiązania do niepodległości, które wszystkie pokolenia krainy tej ożywia. W ciągu tych '28 lat, chociaż Egipcyjariie tęż sarnę wyznawają wiarę a może i pobratymczym są narodem, nie widziano nigdy, ivby jaki Arab z Hedschasu pokolenie swoje opuścić i do Egipcyjan prze ść miał, albo żeby jako Nizam (prosty żołnierz) wstąpić chciał do wojska, które kraj ;ego marzmić usiłuje.

Rozmaite wiadomości.

Ze L w o w a. - " Tygodnika rolnfczo-przemysłowego" nd. Kasperowskiego wyszedł Ner. 47. i obejmuje: 1) Doświadczenia i uwagi pana Vitzthum względem istnienia trzech gatunków pszczół w jednym pniu, jako to: matki, pszczoły roboczej i truta. (Dokończenie.) Pszczoły robocze czYli matki trutów. 2) O wzroście i kształceniu się wełny, mianowicie owiec merynosów, - tudzież co przy chodowaniu tychże zachować potrzeba, 3) O czyszczeniu wódki. 4) Spirytus przeciw mulom. 5) Sposób przeciw Akv\_ iiśnieni u piwa. Wyciąg z listu p. Kuźmaniego, pisanego z Bani Bystrzycy, w Węgrzech, dnia 8. Października: "Przed pół-tizecia miesięcy odwidził mnie pan (ybulski z Poznania, wrac aj ąc z podróży po Serbii, t horwacyi i Sławonii do Bei lina, gdzie pewnie już w tamteiszej wszechnicy daje odczyty różnych sławiańskich narzeczy, dla poznania których podróżował. Dałem mu niektóre rzadkie książki, dotyczące się zadunajskich Sławian. Pod Kralową-holą zeszedłem się przypadkiem z profesorem Zeusi hnerem z Krakowa, który juz od lat dziesięciu zajmuje się rozpoznaniem T a trów i śledzeniem ich własności tak od polskiej, jakoteź od węgierskiej strony. Był on i lego roku u nas w Bystrzycy i pisze M 0nografią po polsku, którą jednakże dla większego odbytu myśli wydać z tablicami pO łrancuzku lub po niernietku. - P. Stańko Wraz wydał tom pierwszy Narodowych pieśni iliryiskich, za które należy siq wdzięczność zbieraczowi, a piękność czcionek, papieru i gładkość odbicia czyni prawdziwy zaszczyt goiliwemu wydawry, panu Gajowi w Zagrabiu. - Posyłim K a l e n d a r z na rok 18 O odbity w Bani-Bystrzycy dla Sławian tutejszych. Mile zapewne czytać w nim będziecie Krakowiaki sławiańskie i przekład na czesko-słowackie, tak bardzo do polskiegozbliżone narzecze, dwóch bajek waszego Krasickiego.

Z Warszawy. - Były kapitan Kaiixt Pawlowski wydał: "Zbiór myśli wierszem". - Druk dzieła J. Bełzy: "Zasady technologu chemiczno-gospodarskie)", ukończony będzie z początkiem roku przyszłego. - Zapowie- .,,,. dziano na Styczeń rok 1&40 tom drugi "Pamiętniki sceny warszawskiej'. - Han Strączyński, wydawca małego o zwierzętach ssących pisemka, zamyśla wydać obszerne dzieło o tym przedmiocie, ze szczególniejszą na kraj polski uwagąDla poetów. -Akademija umiejętności W t hambery wyznaczyła na rok 1840 medal wartujący 1400 franków w nagrodę za najlepszy poemat, który przedstawi postępy mdustryi i powszechnej przemyslowości w Sabaudyj. Poeta opiewać ma nowe gościńce, oświetlanie gazem w Chambery, wystawienie mostów i połączenie Sabaudyi z krajami zagraniczne mi za pomocą statków parowych i kolei żelaznych. Atoli poemat ten przynaj - mniej z dwóch set wierszy składać. tę powinien. Olej drzewa sandałowego. - Dla przywrócenia przyjemnego zapachu w szpitalach i innych gmachach, w których powietrze jest zepsute, zaleca pewien Anglik, polać na rozpalone źejazo kilka kropli oleju z sandałowego drzewa, który natychmiast przyjemny balsamiczny zapach wydaje. hyby i rośliny w gorących źródłach żyjące, - Niejaki pan Sonnerat donosi W dzienniku M i r o r : N a wyspie JLueon o sześć mil od Katambru, odkryłem źródło, którego woda tak była gorąca, że w mej palca utrzymać nie b )ło można. I rzy tak wielkiej temperaturze sądziłem, iź w tern źródle żadna roślinność ro jkrzewić się nie może. Ale jakże nie byłem zdziwiony, postrzegłszy nie tylko na brzegu, ale nawet w wodzie całe krzaki roślin, których korzenie ukropem oblane, w gorącym piasku tkwił) i bujno się rozrastając, najpiękniejszą zieloność miały, chociaż gęsta para bez ustanku liście ich otaczała. I'rzy tein para ta była tak zabijająca, iź drobne ptaki, przelatuiące po nad nią na wysokość sześć stóp a nawet wyżej, nieżywe na ziemię padały. Z tego powodu wyobrazić sobie można moje zdziwienie, gdy zbliżywszy się nad krawędź tego prawie wrzącego źródła postrzegłem w niem żywe, chyżo pływające rybki, które tak źartko się zwijały, iż którą »łowić niepodobna było. VNszyskie te rybki itiiały brunatną łuskę i cztery do pięciu cali długośri. Od czasu tego osobliwszego odkrycia znalazłem podobne doniesienie w entomologii, wydane) przez pp. Kirby and Spence.

Rzeczą najdziwniejsza, o której lord Butę do.

nosi, jest to, iź w wrzących źródłach (puduan) nietylko rośliny rosnę, ale i mnóstwo czarnych chrząszczów w nich żyje, które złowiwszy i w zimną wodę włożywszy, natychi t g in ą . fi as

" ,

" U{

OBWIESZCZENIE.

Wskutek . 11. i 12. ustawy wykonawczej z dnia 7. Czerwca 1821., jakoteż . 25. i 26. rozporządzenia z dnia 30. Czerwca 1834, r., podpisana Kommissya Specyalna, podając ninie szćm toczące się przed nią, a w części do przyjęcia recessu przygotowane juz separacye, A.o to: _A.. uregulowanie stosunków dominialnych i włościańskich w następuiących włościach: 1) w Bobrownikach I., 2) w Bobrownikach II., 3) w Bobrownikach lll,[ 4) w Doruchowie , 5) w Donaborowie, 6) w Kuźniey słupskiej, 7) w Kuźnicy trzcińskićj, 8) w Kałiszkowicach kaliskich, 9) w Kochlowach, 10) w Laskach.

11) w Marczykowskiem, 12) wMyślniewie, 13) w Mielencinie, 14) w Mikorzynie I., 15) w Mikorzynie Ib, 16) wOpatowie, 17) w Olszowie I. części, 18) w Olszowie II. dto, 19) w Olszowie III. dto.

20) w Osinach, 21) w Parzy nowie, 22) w Przedborowie, 23) wHomianach, 24) w Przytocznicy , 25) w Rzetni, 26) w Smardzach, 27) w Swibie I, części, 28) w Swibie II. dto, 29) w Słupi, 30) w Szklarre myślniewskiej, 31) w Wyszanowie, i 32) w Wygodzie plugawskiej; B, podział wspólności i separacya gruntów w Donaborowie, wszystkich w powiecie Ostrz*szowskim położonych, do pubhVznel wiadomości, wzywa i wszystkich nieznajomych mteresentów tychże separacyów, a w szczególności niewiadomych jej z pobytu interesentów separacyi yv Kuźnicy trzcińskiej, mianowicie; aj Tomasza Cegłę, c) Jakoba Piżalskiego, d) Błażeja Piendzioch, e) Sylwestra Piendzioch, j) Karola Fischer, albo ich sukcessorów, aby się dla dopilnowania praw swoich najpóźniej w terminie do wysłuchania ich na dzień 16ty Marca 1840. r. wyznaczonym tu w Ostrzeszowie w biórze podpisanej Kommissyi Specyalnej przedpołudniem od 8. do 12. godziny zgłosili, w przeciwnym bowiem razie na separacyach tych, nawet na przypadek pokrzywdzenia siebie, zaprzestać będą winni i z źadnemi excepcyami słuchanymi później niebędą. Ostrzeszów, dnia 16. Grudnia 18 J 9.

Król. Kommissya Specyalna powiatu Ostrzeszowskiego.

Wiadomość dla właścicieli wielkich majątków ziemskich. Obywatel szlachcic w Królestwie Polskiem mieszkający przez lat ośmnaście i do tej chwili na własnych gospodarstwach rolnych, fabrycznych i przemysłowych praktykujący, nabywszy w tychże tyle wiadomości za granicą i w kraju własnym, ile ich z prawdziw em onych zamiłowaniem nabyć można, wychodząc z tej zasady: źe wiadomości te wtedy tylko nieść mogą owoce, kiedy do nich łączy się możność zastosowania i wykonania ich na skalę większą - czego z miernym majątkiem uskutecznić niepodobna; zamierzył przyjąć administracyę dóbr wielkich. - Ktoby więc z właścicieli takowych pragnął zna'eźć osobę, dobrem jego tyle, co własnćm swojćm zająć się zdolną i pełnomocnictwo przyjąć do prowadzenia jego interessów , nadewszystko zaś dać mu co do siebie zaspakajające pod każdym względem objaśnienia, raczy niezwłocznie zgłosić się przez Warszawę do Dobrzynia nad Wisłą "poste restante" doAłexandra Ewarysta Jeźmi ńskiego, z wyrażeniem położenia, rozległości i ludności dóbr do administraryi proponowanych. Ogłaszający ma sobie za obowiązek uprzedzić interesowane osoby: źe lubo jako człowiek honoru, wysokie bardj.o mający wyobrażenie o obowiązkach, które zdecydował się przyjąć, i o spo"aobie, w któren jako taki, raz przyjęte, do ostatniej chwili dopełniarby musiał, stósownfe do obowiązków tych warunki układu, podać ma zamiar; nie przyjąłby jednak i w dwójnasób korzystniejszych, gdyby niepochodziły od osoby, która w wypływających z układu takowego stosunkach wzaemnych, niepotraGfaby postępowaniem swoiem wzbudzić w nim uczucia, jakiem koniecznie przejętym powinien być ten, któren jej dobro jak własne ce · nić jest w chęci. - Ktoby więc z właścicieli wielkich majątków, zasadę tę oceniwszy, we dług niej postępować mógł i chciał, raczy zpełnem zaufaniem, źe nie napróźno to uczyni, wskazane wiadomości przesłać pod adresem powyższymf iriatlumieitir iitsrav /ife. W księgarni Braci S z e rko w wyszedł właśnie lwszy zeszyt G a l e r yi P i s a r x o w p o l s l i i c II « zawierający Poezye Brodzińskiego , Zalewskiego i Bielawskiego . Cena ĘrD. 20. A A

Przedni biały arak, z wyspy Oemerary, ankier 22 tal., kwarta 26 sgr. i butelka 20 sgr. przedaię F. W. U r a e t z. Szynki prasowanej funt po lOsgr., i partyą hawańskich cygarów otrzymał w komis i polecahandel win i piwa bawarskiego Mayera Wfolff Falk, ulica Jezuicka Nr. 11.

Polecam się moim, do dzisiejszej gazety dołączonym spisem nasion warzywnych, ogrodowych, polnych, drzewnych i kwiatowych, tudzież wyborem georginjów okazałych, zbóż, ziemiaków, wina i innych roślin, - i upraszam o liczne polecenia, zaręczając za tanią i rzetelną usługę. Quedlinburg (prow. Saska) w Grudniu 1839.

H a n d e l n a s i o n M a r c i n a G r a s h o ff.

Kurs giełdy B er lińskiej N apr. kurant" Mopa p rC papI - g toramI wIzn

Dnża 19. Grudnża 1839.

Obligi długu państwa .

Pr. ang. obligacye 1830.. .

Obligi premiow handlu morsk Obligi Kurmarchii z bież. kup Dbligi tymtz. Nowej Marchii dt Berlińskie obligacye miejskie Królewieckie dito Elblagskie dito Gdańskie dito w T» » · Zachodnio - Pr. listjr zastawne Listy zast. W. X Poznańskiego Ws< hodnio - Pr. listy zastawne Pomorskie dko Kur- i N owomarcb. dite Szlaskie dito.

ObI. zaległ, kap, i prC. Kur-i No wej - Marchii Złoto a l mareo N owe dukaty Prydrychsdory , Inne monety złote po 5 talarów Diseonto ,».

4 3.

Si 4 , 4

1 03« 103J 4 10i-I s 102f E 715 101- A 101{, 101 ii 101f e 103£ 103mm

:1>°4 47i 102 I lOlf 103i 10-21 10/J 1021 IIIII, 1031 101I, j 96

IJ 4

']154 l. 124 19 r