T

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.02.19 Nr42

GAZ

VVielkiego

T A

Xicstwap O Z N A N 8 K I E G O.

Nakładem Drukami Nadwornej W, Dekera i Spółki. - Redaktor: lI. Wannottneki.

)](4£.

W Sobotę dnia 19. Lutego.

1849.

Wiado mości k rajowe.

z B e r l i n a , dnia 16 . Lut e g o. N. P a n dzisiaj w południe o godzinie lszej W pożądanem zdrowiu * podróży do Anglii tu powrócił. _ _ _ _ A A

Wiadomości zagraniczne.

Rossya.

z Petersburga, dnia 3. Lutego. Przez rozkaz dzienny Cesarski z d. 15. Stycznia, liczący się w wojsku Generał-major Deban Skorotecki mianowany Dowódzca 1.

brygady 3- dywizyi pieszej a dowódzca pułku grenadyerów Generalissimusa Xiecia Suworowa, Generat majorXKTSSQ Italijski Hrabia Suworow-Rymnicki Dowódzca 1. brygady 3. dywi*Y> grenadyerów z pozostaniem w orszaku J.

'_'. Mości.

*r. nla 8. Stycznia odbyło sie zgromadzenie 0p_}_ncr akcyonistów drogi żelaznej Carsko sielskiej na które m jeden z dyrektorów, P. R. R. S1. Grecz odczytał zdanie sprawcy z roku 1841.

Wypada z niego ie w tym roku, licząc na caJa długość drogi, to jest od Petersburga do Pawłowska przejechało po niej 425,522 osób. Zbiór ogólny wyniósł 235,970 rubli 84 kop.

· rebrem, wydatki 121,891 rub. 23 kop. czysty zysk 114,0/9 rub. 58 kop. W roku 1840. więcej przejechało 6383 osób. Ku zmniejszeniu temu musiał się przyłożyć nieszczęśliwy przypadek, zdarzony na drodze 11. Sierpnia 1840-, jakoż od tego dnia do 1. Stycznia 1841. zbiór wyniósł tylko 66,542 r. 35 kop. sreb. kiedy w odpowiednim okresie roku poprzedzającego teme wynosił 87,762 rub. 85 kop. W ciągu zaś roku 1841, na drodze żelaznej niezdarzył się żaden przypadek. Doszła tu bolesna wiadomość że w dniu 27 zeszłego Grudnia żyć przestał w Wilnie Biskup Dyecezalny Wilćński X. Jędrzej Benedykt Kłągiewicz. Umieścimy później wzmiankę o życiu i pracach tego czcigodnego, powszechnie żałowanego pasterzfl. (Tyg. Peters.) AnglIa.

z Londynu, dnia 9 Lutego. W odezwie do N. Króla Pruskiego powiada S p e c t a t o r między innerni: »Monarcha ten pozyskał w Londynie złote zdanie o sobie. Poufna otwartość i uprzejmość jego postępowania, - rostropny wybór przedmiotów rozumnej żądzy nauczenia się, które uwagę jego na siebie ściągnęły, - ludzkość, z jaką się pomiędzy ludzi wszelkiego stopnia i powołania mięszał, - jego troskliwe unikanie wrzawy scach publicznych, ażeby ani obecnych tam osób od zatrudnień nie oderwać, ani im w zabawach nie przeszkadzać, -> wszystko to, ka)J)];e w swoim rodzaju, przyczyniło się do wydania tego skutku. Prostota ceremonii w czasie urządzonego przez Kawalera Bunsena śnią dania, na którćm N. Pan dla każdego przedstawionego mu cudzoziemca, grzeczne słówko, dla kaidego znajomego przyjacielskie ściśnięcie ryki miał na pogotowiu, zrobiła na wszystkich tamże będących osobach jak najprzyjemniejsze wraź«nie. Dla tych zresztą" którzy dwór Pruski znają, jakim jest teraz, bardziej jeszcze dla tych, co zazieratą w historyk lego, postępowanie Króla nie jest no wem ani Kadziwiającem. Poczęści wprawdzie jest ono wypływem osobistej Króla dobroci i szlachetności, ale wypływa też poniekąd z przekazaneĘO mu dziedzictwem chara teru rod iny jego: Srodkami, za pomocą ktorych dwor PruskI dotychczas w świecie się odznaczył, są opiekowanie się nauką i kunsztem, i dowody prawdziwego talentu rządzenia. Skłonności i za sady jego nie zostawały nigdy w sprzeczności · /, duchem czasu i stąd to poszło, że od dni Lutra na gruzach starego panowania nowszą wzniósł budowę. - Te przynajmniej i tym podobne myśli nasuwały się nam podczas krótkiego u nas pobytu N. Króla Pruskiego. Niechaj nam wolno będzie wynurzyć nadzieję, źe przykład prostej godności tego Monarchy i pomyślnego wrażenia, które tu wszędzie zo Stawił, nie będzie stracony dla dworu, którego charakter teraz dopiero się rozwijać ma. Oby naszemu młodemu Xieciu, przyszłemu władzcy tych krajów, coś z prostoty pruskiej i dobroci chrzestnego ojca jego w podzielę $ię dostało.« Z Veracruz donoszą pod dniem 19. Grudnia, że Santana i jego Ministrowie przygotowali proiekt do prawa który postanawia sprzedaż pewnych dóbr duchownych. Na tę wiadomość duchowieństwo ofiarowało Dyktatorowi milionpiastrów. Santana przyjął tę ofiarę« l\ząd wydał tokźe okólnik do Gubernatorów wojennych na prowineyach, w którym są wezwani, aby zebrali jak najprędzej 35,000 ludzi, w celu przedsięwzięcia wyprawy przeciw Texas i ukarania buntowniczych indyan. Z dnia 12. Lutego.

Nadeszłe tu z indyów Wschodnich wiadomości smutne sprawiły wrażenie, którego pomyślne doniesienia % Chin zatrzeć nie zdołają. Angielskie fondy zniżyły się o \ prC. i przemyślnicy nasi tak wszelką stracili otuchę, że jeszcze większego zniżenia kursów obawiaćsięlrzeba. I pogłoski o ruchach politycznych w Hiszpanii (patrz* poniżej), oraz potwierdzenie powodzenia Kartystów w Porto przyłożyły się nie mało do tej trwogi giełdowej. - Doniesienia handlowe z Chin opiewają, ie Chińczycy wyższych cen za herbatę żądają, co i tutejszemu targowi więcej pod względem artykułu tego dodało stałości. Przygody w Atghanistanie przypisuj mianowicie nieroztropnemu braniu się dawnieiszego Ministery urn a Morniog- H eral d wyraża: «Nową więc w Ałghenistariie rozpoczniemy wyprawę; wojsko z 15,000 na tamtej stronie gór utrzymać się nie może i 10,000 otrzymało rozkaz udania się do Kabulu. Pierwsza wojna w Afghanistanie zaczęła się w Listopadzie r. 1839. i skończyła się w Grudniu r. 1840. Kosztowała 9 milion, lun1.; 36 oficerów i 500 ludzi poległo. Drugą wyprawę zburzeniem Dirahu w J.ulym 1840. roku i zajęciem Chamu rozpoczęto . Aż do dnia 20. Listopada zginęło 60 oficerów i 2000 szeregowych i wydano 5 milion. Trzecia wyprawa teraz się rozpocznie. Ile ofiar i pieniędzy pochłonie, nikt przewidzieć nie może.« T i m e s wspomina od dni kilku o zamierzonem nowem powstaniu przeciw Esparterze, mającem wybuchnąć w skutek spisku między Krystynistami, Karolistami i Republikanami barcefońłkimi. t'owiada, źe ma pewne wiadomości, iż zachodzi słuszna obawa, żeby owe rządowi teraźniejszemu nie przychylne stronnictwa w celu obalenia go się nie połączyły; zamierzają niezawodnie Regenta zam'*!'ilować i wpływ Anglii na półwyspie zniszczyć. Wszakże zdaniem gazety T i m e s , kuszenia te będą nadaremne, dopóki Francy a zbrojnej zniechęconym pomocy nie doda, czego się zresztą spodziewać nie można. Poła» jerone, nie wyznaoe wsparcie ze strony Francy i powstańcom na nic się nie przyda, czego już niepowodzenie powstania w Październiku dowiodło, gdyby zaś Francya jawnie wkroczyć chciała, energia narodu Hiszpańskiego i dzielna pomoc Anglii zamiar takowy zaiste zniweczyć potrafią. Francya.

Na posiedzeniu Izby Deputowanych d. 10. Lutegd Pan Liadieres zabrał głos pod Względem wniosku Pana Ganeron. Powiedział, źe wniosek ten na dwie części *ię dzieli; pierwsza będąca li tylko wznowieniem Wniosku Remily'skiegB, żąda, aby Deputowanym z fnatemi wy;ątkami, nie wolno było przyjmować płatnych urzędów; druga wznawiająca wnioski PP. Pages i Mauguin, tyczy się sprzeczności między pewnćmi urzę wca zbijał ' wniosek rzeczony w całości; po« wiedział między innćmi, iź jest w nim coś zaistnego, kiedy tyra sposobem jedna częśd złonków druga z Izby wydala; że jest tćź ustawie przeciwnym, ponieważ karta wyraźnie urzędnikom przystępu do Izby nie wzbrania a prawa obiorców tern zabezpieczyła, ze każdy na urząd publiczny mianowany Deputowany nowemu wyborowi poddać się winien. N areszcie jest też wniosek ów anti liberalnym; prawdziwa wolność* bowiem rozprzestrzenia prawa, nie ogranicza ich; jest to znakiem fałszywego liberalizmu wykluczać łych których przekonać nie można i t) m sposobem do zwycięstwa dążyć. - Po P. Lvadieres jeszcze kilku mówców głos zabrało; »ozprawy ich wszelako nie zawierały nic nowego. Wydany przy rozpoczęciu- p.ostu t.egorocznego od Arcybiskupa TouluzkIego lIst .pasterski, wymierzony jest przede,,:,sz?,stkIe!!l przeciw tamecznemu , professoro":I fąo ofII, P. Gatien - Arnoult, ktory będąc wIelbIcIelem J. J. Rousseau, zostaje obwiniony o bezbożność i herezyc. 'L P ary ż a, dnia 10. Lutego.

Twierdzenie dzienników minieteryałnyeh, ze zachodzące teraz pytania o reformie odrzucić należy, gdy przy niem zamierzono sobie zwalić Ministeryum, i gdy wtedyby niezawodnie Pan Thiers znowu do Ministeryum wstąJr'c musiał spowodowało dziś Dziennik 'ndlowy' do następujących uwag: »Sadzi my, że pytanie o reformie )est jedne z zasad, która nad nikczemność rninisteryalnego współzawodnictwa przenieść należy; wszystkie bowiem prawie stronnictwa równy w tern mają interes, aby rząd parlamentarny z uznanych żywiołów przekupstwa oczyścić; wsz stkie stronnictwa równy mają interes, aby obIorey niezawisłą i sumienną większość do Izby wyprawić mogli. Jeżeli zaś gabinet z reformy pytanie minisreryalne zrobić zamyśł-3, wolno mu to; lecz opozyya obrady nie ]l tego uwaia stanowiska. upatru;e ona w tćm tylko dla , .

re8ulamości i szczerości rządu reprezentacYJn I 8? nieodzownie potrzebne ulepszenie. Co j o * Thierse dotyczy, zdanie nasze o tym rzearnie> je dostatecznie. jest znan . Lecz roamyż *i c w y r ł e c wszelkIoh postęP?w., zdających się nem koniecznemi dla spokoju I szczęścia Orancyi, li ty\k o a t e g o powodu, że. za niemi, jakby jak, ciuciubabką PaneI?- T Ier.»era IIae zastraszają? sie, poważnI męlowlt wszystkich odcieni nie aa. tak dziecinni, żeby iwb, urojeniami i widm »mi do poświęcenia

JIC

własnego zdania skłonić moiW. Jeżeli większość, uchwalająca reformę, Pana Thierseze Ministra nie chce, a mamy nadzieję, że go chcieć me będzie, będzie miała inne środki do zapobieżenia jego wstąpieniu do Ministeryum · nie będzie potrzebowała wyrzec się użytecznego środka. Czemuż nas dzienniki mini.eryalne II'b ay Z gorszącego koła. wypuście* nie chcą: Pan Guizot albo Pa» ThIers; P r» lbrers albo Pan Guizot? Czyliż nakonIec *"> . kr . c a 1 aj n i e c) u n gJ li P o k ) r a o n. e fi , przez ten gatunek łancuclia, do ktorego Je d lat 10 przykuwają? Czyliż w ręku. Pana GUIzota i fana Thiersa cały los Francyi spoczywa. ]I gdyby nieszczęście ehciafo, żebyśmy .ch jutro obydwóch utracili, czylibyśmy mi iuego rządu Wynaleść sobie nie mogli?« Zaraz po obradach nad wnioskami o reformie l anów Gannerona, Ducosa i Golbereeo wniesie Ministeryum projekt do prawa o tajnych wydatkach. Domaga się ono na ten przedmiot miliona franków, zatem 200,000 frank, mniej niż w roku zeszłym. J eden tutejszy dziennik zawiera następującą* naturalnie potwwrdzenia potrzebującą wiadomość: »Twierdzą, U gabinet tuileryjski gotuje się najpierw do pośredniej a potem do bezpośrednie mterwencyi w Hiszpanii, jeżeliby okolicz ości tego wymagały. Z pawilonu Marsan (mieszkania Xie,cia Orleańskiego) zażądano dokumentów o wojnie hiszpańskie! z roku 1808 1 1814, General Bernelle, dawniejszy d wódzca legionu cudzoziemskiego w Hiszpanii i kilku innych Generałów bardzo czynnie się tą sprawą zajmują i zasięg ją wi domości od oficerów, którzy w HIszpann służyli .

I I i s z j) a n i a .

Z M a d ry t u, dnia 3. Lutego; Onegeła/ wieczorem aresztowano tu jed.nego Francuza mieniącego się Baronem PelIchy" Znalezion u niego mnóstwo drukowanych i pisanych dzieł, w których do utworzenia rzeczypospelitej wzywają; z papierów jego wynika ze zamierzał tajne towarzystwo tu za« , .

Wlb M \ A B II a II o go Z FrancYI w moc wyrok Izby Parów jako członka towarzystw» przyjaciół ludu.

Wiochy.

... ,.z Ankony, dnia 24. Styeznio; Według ostatnich wiadomości z Grecyi, Sir Stratford Canning" Poseł angielski przy Porei»" opuścił" Ateny dnia 13." udafąc się do Konstantynopola a poprzedniego dnia raieł jeszcze długie posłuchanie u Król* Ottona, Wystąpienie bit StraOwda- w »teliey gwekiej, gd»ff wpływ gabinetu angielskiego w Grecyi tak dalece, że teraz przeważać będzie wpływy innych mocarstw w tym kraju. Poseł angielski zapewnił Ministerstwo greckie, że dawniejszy traktat handlowy, przez P. Zographos w Kon atantynopoiu zawarty, przy nowych układach z Porte służyć będzie za podstawę, co naturalnie ułatwiłoby zbliżenie się w kwcstyi handlowej. Multany i Wołoszczyzna.

z BukarestJ, d. 13. Grudnia. Wybór Deputowanych ze stanu Bojarów, do odnawianego co 5 lat zgromadzenia narodowego, odbył się tu wczoraj. Wybór Deputowanych z innych stanów ukończył się już dawniej po powiatach i wypadł zupełnie podług życzenia i myśli rządu. Ale tam, pomiędzy Bojarami, gdzie spodziewano sią najwięcej zimnej rozwagi, rozsądku i prawdziwej miłości kraju, otrzymały niestety przewagę: osobistość, namiętność i duma. Z 20 wybranych, jeden tylko przychylny jest Xicciu Ghika. to jest rodzony brat jego; wszyscy zaś in ni tak mało ukrywaią nieprzyjazne ku niemu uczucia, że już dzisiaj głośno i publicznie mówiono z projekcie usunięcia Xiccia. Lecz W oddzielnym czyli dodatkowym traktacie z dnia 2/14. Września 1839. r., który stanowi nieodłączną część traktatu Adryanopolskiego tejże daty, rozciągnięto wyraźnie trwanie godności obranego Xiecia na dożywocie, i tylko dobrowolne jego ustąpienie lub przestępstwo mogłoby je skrócić. Grecya.

Z A t e n, dnia 10. Stycznia.

O wojennych uzbrojeniach tureckich i wzajemnych środkach ze strony Grecyi, zawiera gazeta M i n e rv a co następuje: »Wczoraj (9. Stycznia) odbył się przegląd stojące; tu załogą jazdy, którą Ministerstwo wojny zamyśla wysłać ku granicy Turcyi, dla utworzenia części korpusu, mającego uważać poruszenia zbierającego się tam wojska tureckiego. Jakkolwiek rząd grecki powinien był poznać zamysły Lorda Ponsonby, ocknienie się jednak Ministrów naszych z dotychczasowego letargu, nastąpiło dosyć późno: ale lepiej późno niż wcale nie, chociaż i teraz jeszcze z bezprzykładną spokojnością poglądają na wojenne uzbrojenia Turcj i, kraiu sąsiedniego, o którego zamiarach względem Grecyi nikt już bynajmniej nie wątpi, i rozwiązanie tego politycznego zawikłania chcą losowi zostawić. Obszerność wszystkich sił moralnych i ma tery al ny eh, któremi Turcya wśród obecnych okoliczności rozrządzać może, jako też środki obrony prze»ciwko nIeJ użyć się-mające, najlepiej naród grecki ocenić potrafi; ale nigdy nie mogła się Turcyi stosowniejsza wydarzyć pora do zadania zgubnego ciosu państwu greckiemu, na które istotnie zawsze jeszcze nieprzyjaźnćm patrzy okiem. Dowodem tego jest obecne fi« nansowe położenie Grecyi, jej podupadła przez obcy wpływ narodowość, nieprzygotowane do walki wojsko lądowe; bardzo nizki stan marynarki, i nakoniec polityczne doświadczenia, któremi Turcya zbogacić się była powinna kosztem Grecyi, tak w ostatniej wyprawie syryjskiej, jako też przy powstaniu Kandji.« Poseł angielski przy Porcie ottomańskiej, Sir Statford Caning, który tu przybył z początkiem r. b., jest tu od dwóch tygodni środkowym punktem wszystkich narad i wszystkich rozmów. Słychać, że ten znakomity i światły dyplomatyk oddaje daleko więcei sprawiedliwości położeniu kraju i usiłowaniom rządu naszego, a niżeli z tej strony oddawna zwykliśmy doznawać. Miał on kilkakrotnie, a ostatni raz jeszcze i onegdaj kikogodzinną naradę z naszym Królem, i wątpić nie można, fe pobyt tego Posła przyspieszy zupełne z tutejszej strony załatwienie w dobry sposób turę« cko greckiej sprawy. VVszakze pozostanie jeszcze do załatwienia nie mały a może lepiej uzasadniony rejestr zażaleń greckich przeciwko Dywanowi, jako to: oparte na protokółach a przez Turków ciągle tamowane przesiedlanie się Greków z Turryi do Grecyi; częste bezprawne obchodzenie się z greckimi poddanymi w Turcyi; powtarzane niepokojenie naszych granic przez jawne wspieranie rozbójników granicznych w latach 1836. i 1837., a świeżo przez pompatyczne uzbrojenia i półurzędowe pogróżki Porty; uchylenie uciążliwych dla handlu i żeglugi naszej rozporządzeń, i zawarcie traktatu handlowego na zasadach wskazanych w u< hwałach konferenc\i i t. d. Tymczasem" ąd nasz kazał wojska pograniczne wzmocnić kilku szwadronami jazdy, i słychać, że kilka batalionów piechoty liniowej przygotowanych jest także do ruszenia w pole. Ustawiczne wiadomości o uzbrojeniach i nieprzyjacielskich zamiarach Porty nie wywołały tu nawet cienia wzburzenia, lecz napawają umysły błogą nadzieją, która zapewne podług wszelkiego prawdopodobieństwa znowu zostanie omyloną. Indye Wschodnie.

Wiadomości ostatnie z Bombaju z dnia 19o Stycznia bardzo są ważne ale tćź nie mniej zasmucające. Stratę poniesioną od Generała. Sale przez zrokoszowanych Afghanistanów W pochodzie z Kabulu do Dschellala W Kabulu samym po odejściu Generała bale, bunt tak niespodzianie wybuchnął, źe wojsko angielskie ledwo tyle miato czasu, aby ujść do cytadelli i do obozu pod miastem, inaczeiby niezawodnie wszystkich w pień wycięto. Pierwszą ofiarą powstania był Podpułkownik Burnes, którego Ormianin jeden, niegdyś służący Pułkownika, w chwili gdy tenże konia dosiadał, zastrzelił. Powstańcy usadowiwszy na tronie podobno syna ślepego Szacha Zeman, starszego brata Szacha Sudsza, przeciągali Kabul cały zabiiając oficerów angielskich, zostali jednak odparci, gdy o zdobycie twierdzy Bala Hissar się kusili. Gdyby powstanie na samem mieście Kabul się ograniczyło, Anglicy w warowni i obozie byliby w stanie je przytłumić, ale juz d. 4. Styczno dowiedziano sic, że bunt i w okolicach wybuchnął a tak załoga w twierdzy tylko na odpornych dzia łaniach zaprzestać musiała. - Podług najnowszych, jednak nie potwierdzonych, wiado mości, datowanych z Kabulu pod d. 30. Stycznia powstańcy d. 23 przez Anglików napadnięci zostali,i ci taką okropną rzeź między buntownikami zrządzić mieli, źe się im na łaskę poddali. Podczas gdy się to w stolicy działo, twierdza Tscharekur, na północ od Kabulu, przez pułk Szacha dzierżona, po mężnej obronie zdobytą i pułk cały w pień wycięty został; wszyscy w tym pułku służący oficerowie angielscy, dwóch wyjąwszy, zginęli; Kapitana Woodburn v\ pochodzie z Gisni do Kabulu z oddziałem 120 ludzi na sztuki porąbano; (»isni z załogą 1000 woska, pod wodzą Pułkownika Palmer, zewsząd blokowane; sądzą, źe jeżeli na amunicji nie zabraknie, Pułkownik się utrzyma; zaś Kelat, mający 500 ludzi załogi, 200 mil angielskich od Kabulu odległy, za pewne jest stracony. Ż Kandaharu brygada z 3. bengalskich pułków, pod Pułkownikiem Mac Laren wojbku angielskiemu do Kabulu w pomoc wysłana, z powodu zaspów śniegu między Kelat i Gisni, powrócić musiała. Wszakże w Kandaharze stoi 10,000 wojska a w okolicach 50,000; tym.już dano rozkaz, żeby się skoncentrowany; prócz tego 6 pułków przyspieszonym por o d e m z nad brzegów Sudledsch wyruszyło, K tienprałowi Sale nieść pomoc. Tym sposobem rząd tuszy sobie, źe powstanie poskromi, połączył się jeszcze z Sikhami, na których się spuszczać" może. Skoro raz bunt przytłumić Się uda, zapewne surowszy system przyjęty zostanie, chociaż wyznać trzeba, ie przejście przez wąwozy w Aighanistanie nigdy inaczej, jak lylko za okupem uskutecznić się iia, kiedy tam mała garstka ludzi wielkiej armii oprzeć się może, przeto też sam Nadir Szach dla swego strasznego wojska przejście przez Keibar wąwozy 10,000 funt. okupić musiał.

Chcą podobno przynajmniej główne przejścia za pomocą cytadel zabezpieczyć.

Rozmaite wiadomości.

Z Poznania. - Z departamentu Bydgoskiego donoszą, źe i tam takie Styczeń byt w ogólności łagodny i suchy. Stan termometru wahał się między -t- 2 i-II o R. w cieniu, wiatr był ciągle wschodni, zwyczajnie bardzo łagodny i tylko dn. 21. i 22. w wicher się zamienił. - Dnia 25- wieczorem pokazała się piękna tęcza księżycowa; d.26. wieczorem można się było przy pogodnem niebie dokładnie zaćmieniu księżyca przypatrzeć. - Siewy oziminne mimo małej ilości śniegu nie wiele, ucierpiały. Pomiędzy chorobami szczególniej panowały katary i rumatyzmy, i te tak się upo-, wszechniły, że je za zaraźliwe poczytać można było. r«j.ucały się one szczególniej na gardło i płuca, i często się potćm w grypę przemieniały. Pomiędzy dziećmi ukazywała się tu i owdzie szkarlatyna, odra i iarnicej śmiertelność zwyczajnych nie przekroczyła granic. Przez nieszczęśliwe przypadki iO osób w Styczniu utraciło życie. Czteroletnie dziecko, zostawione 2 drugiem dwuletniem przez niedbalstwo rodziców w budzie w ziemi utworzonej, gdzie się węgle na kominku znajdowały, spaliło się, a drugie dziecko, wpadłszy w kominek, tak jię poparzyło, źe w skutek tego umarło; dwie osoby zmarzły, a złodzieja jednego wydobyto nieżywego z Rogowskiego jeziora, w powiecie Szubińskim. Trzy dziewczyny, mające po 17, 12 i 9 lat, zasypane zoslały w dole, w który po piasek wesj.ły, przez zarwanie się wierzchniei warstwy ziemi. Młynarz z Nowego młyna, ptu Wierzeiskiego, zachwycony na urządzonym na iolwarku Dębno tartaku końskim przez zęby koła, został zdruzgotany. Z Petersburga. - Jedna z Review Petersburskich, pod tytułem »Latarnia spółczesnej cywilizacyi« zawiera artykuł nazwany: Wspomnienia Petersburskie.

Są to wspomnienia sędziwego mieszkańca stolicy, która tak szybko rośnie, szerzy się i kształci, źe prawie staje się niepodobną <}o poznania dla tego, kto jej nie widział prze? lat dziesiątek; cóż dopiero to być musi dla tego, kto ją pamięta jak była przed latyA kilkudziesiąt. Powtarzamy ciekawe to pismo.

Wielkiego były w tern miejscu, gdzie potem umieszczony został teatr Ermitażu *;. Dawny pałac, podupadły, został zniesiony w czasie budowania Ermitażu za Katarzyny Ił. Na wybrzeżu angielskićm, w domu niegdyś Kanclerza Państwa hrabi Rumianrowa. (gdzie dziś Muzeum tegoż nazwania,) mieszkał Król Szwedzki Gustaw IV., ze'Stryjem, Xieciem Sundermanlandyi,. który później był Królem Karolem XIII. · ' Na Wielkiej Morskiej Ulicy, w dumie Lewaszowa, potem pani Danaurow, mieszkał Hrabia d'Artois, (później Król Francuzki Ka roi X.) i w tym właśnie domie odebrał wia domość o tern co się stało z Ludwikiem XVI. Hrabia d'Artois był przyięly wspaniale, wszak ie wkrótce festyny przeszły w żałobę - i w kościele katolickim odbyło sic nabożeństwo uro czyste, na K torem Hrabia d'Artois znajdował się osobiście. Dzierżawin napisał' z tej okoli czności jedne z najlepszych swoich ód: «Słyszę jękliwe muzyki odgłosy» Pała« Aniczkowski zbudowany był przez Hrabię A. Razumowskiego, a potem dostał się Skarbowi, Cesarzowa Katarzyna darowała go Xciu Potemkin, który dawał w nim wspaniałe uczty, mianowicie w altanie, gdzie potem »budowany był «Mały« a teraz stoi Alexandryński Teatr. Byt w Petersburgu tak nazwany "zapasny rynek", do którego z włości należących do pałaców, zwożono rozmaite zasoby. Pozostałości sprzedawane były mieszkańcom stolicy za. najniższe- ceny.. Za przykładem Dworu zwożono też i do Pańskich domów zapasy na cały rok. Ale kiedy zniesiono z a p a s n y r y neK." ustały również dowozy do domów pańskich, i panowie rozpuścili mnóstwo domowników, Rtórych dalsze utrzymanie byłoby dla nich ciężarem. W domie niegdyś Bołotnikowa (gdzie mieszkał Hrabia- Di Chwostow, siostrzan Suworowa)., teraz należącym do pułkownikowej Łobanow, za Torgowym mostem, nad kanałem Kriukowskira, umarł Xiąźę ltalijskj, Ufa bia Suworow-Rynonicki. Po wielu miejscach Europy znajdujemy napisy na pamiątkę urodzenia lub śmierci wielkich ludzi: «tu urodził się albo umarł taki.« Dziwna rzecz że niernasz napisu: »tu umarł Suworow." Taki dom, byłby świątynią" pamiątek dla ruskiego źołBKP)K8) Po nad Mojką, ma- Sinymi i za terażniejsaym mostem dla. pieszków, po prawej stronie ka*) Tak nazywa au; gtlerya obrazów i muzemn osobli*roi«i. w wielkim pałacu cesarskimnasfu dom niegdyś Konstantinowa, (szwagr» Łomonosow») należał przed tern do Łomonosowa, który tamże umarł, a w sieniach murowanego ganku łubu siadywać latem i na woJnero powietrzu i chłodzie, bawił się czytaniem lub pisaniem wierszy. Kamienny O strow za Cesarza Pawła F., był naznaczony na miejsce pogrzebu dla Ka>walerów Maltańskich : jakoż komandor de la Houssaye był tam pogrzebiony nieopodal od cerkwi i postawiono mu pomnik. A\e potem ciało i pomnik przewieziono na Wasiljewski Ostrów, na smętarz obcych wyznań.

»> placu Isakowskim, w ciasie obchodu stuletniej rocznicy w 1803. roku, dany był pora* pierwszy tragiczny balet M e d e a i J a z o n w obecności N. Kodziny. Kiedy przyszła do sceny zniszczenia gmachów przez ogień, jednaz kulis zapaliła się i odłam upadł na nogę sławnego tamerza Balaszowa. łiałaszow otrzymał dymissyą i całkowitą gażę dożywotnio.. Złamana noga nie przeszkodziła mu b)ć nauczycielem tancow i. w najpierwszych domacta uczyć się Ruskiego tańca od Balaszowa należało do koniecznych warunków modnego wychowania panien. W roku 1810., na sam nowy rok fi811.) we dwie lub trzy godzin po wystawieniu Rusałki wielki teatr zapalił się; Na miejscu wielkiego domu Kosakowskiego, prj,y moście policyjnym, był drewniany pałac Cesarzowe-! Elżbiety, tam ona życie skończyła, w 1761. roku. Tam też Piotr III. tegoż wieczora odbierał przysięgę wierności od gwar. dyi uszykowanej przed oknami pałacu, a potem przejeżdżał się po calem mieście. Gdy to działo się zimową porą, przeto zmierzchło się wcześnie i ten objazd uroczysty, miał miejsce z pochodniami. W Monasterze Newskim pochowanym jest sławny Feldmarszałek Piotra W.. Hrabia Borys Szeremetiew. On obwieścił ostatnią swoje wolę aby być pochowanym w Ławrze Ki. jowsko Pieczerskiej, ale z woli Piotra I. ciało przewiezione było z Moskwy do Petersburga. Cesarz nie chciał się nawet po śmierci rozstać ze zwłokami swojego spółwędrownika i przyjaciela, i pragnął obdarzyć niemi »woje nową stolicę na pamiątkę jego czynów. Za ciałemHrabi Szeremetiew szły pieszo dwa pułki z Moskwy do Peters-burgn przez dwa tygodnie. W Ermitażu, w upodobanej komnacie Katarzyny Wielkiej, w Lipcu roku 1796» okropny piorun, na cztery godziny przed Jej skonaniem, uszkodził rozmaite ozdoby. (Z Tyg. P e t)

O r z e c z y p o s p o l i t e j n i e w i e ś c i ej, kto » JI» aczkolwiek nie jest wojownicza" ale tei ** Z Poznania.- Karnawał tegoroczny, Jubo krótki, w tak świetny sposób przepędzono w mieście naszem, iż nie łatwo ktoś drugi temu podobny sobie przypomni. Pewna mania, która obywateli prowincyi naszej od niejakiego czasu ogarnęła, osiedlania się w mieście, nagromadziła tu juz niemało osób, do których gdy dodafny tych, którzy tu przybywają w mniej więcej Ważnych interesach, w celu odwiedzin familijnych, lub szukających zabawy, a będziemy mieli rzeczywisty obraz towarzyskiego ruchu naszej szlachty w Poznaniu. Cośmy dawniej widzieli tylko podczas W K s i ę g a r n i N o we j na ulicy W rokontraktów Sto-Jańskich, teraz mamy ciągłe i przez rok cały. Czas zaś karnawałowy mu cławskiej Jfii 34. sprzedaje się: siał stanowić dla t\lu w jedno miejsce zgromadzonych osób szczególniejszą zachętę. VVyścigano się tez prawie w zabawach. U Na czelnego Prezesa, Hr. Arnim, we wszystkie wtorki zgromadzało się liczne towarzystwo. Potrafi! on sobie w krótkim czasie zjednać przycij} Iność szlachty polskiej, a do spisu nazwisk, zamieszczonego luż w Nrze 296. Gaz. Poznańskiej z roki« zeszł., można dzisiaj wiele innych nowo przybyłych dopisać. Nasz liberal IIy X. Arcybiskup, zapełniał także salony * w oj e yy każdą niedzielę i w czwartek gośćmI» bez żad et różnicy na odowości,. ję yka, W ksip g arni Braci Szerków. Stanu lub rehgn. - Z temI łączyły SIę lIczne . 't , .

zaproszenia na -wieczór A u osób prywatnych, w PoznanIu, wyszło własnIe: tutaj teraz zaI?ieszkałych.' tak ii rijekieAd n e- JPr& ośabienie ito rZY * dostavVafo dnI w tygodnIu, aJjy te Y kle .. f. ttH rZTI: th - wieczory potoieścić. Zabawy Za to publiczne JęCIU !r .ra. Jlr. !,Z xv krótkich słowach określić się dadzą, i ogra- mowa nI a. WJ «łanie drugle* BicSąja się na koncerci« Pa*# Ładewskiego Cena gr. polsko 15.

i mebardeo «godłiw*» czytamy W Gazecie ŁolorisHći co następuje: Madara, włość na Woloszczyznie, niemal 14 raił od Kuszczuka odległa, zjednała eobie przez to wielka etnologiczna sławę, źe ją przez lat kilkadziesiąt przeszło 2000 samych niewiast zamieszkiwało. Iśie były one wprawdzie bohaterkami jak Amazonki, odłączały się wszelako od wszystkich mężczyzn i starzały walkę z każdym, który nie będąc wezwanym, do ich okręgu się przybliżał. Z tera wszystkićm ta rzeczpospolita niewieścia, podług naj nowszych wiado mości jest blizka rozwiązania się: przynajmniej nie słychać juź o ich zabiegach odmawiania żon m<;iom, a dziewcząt ich kochankom. Niewiasty te trudnią się uprawą pola. chowem bydła, niekłóremi rzemiosłami, polowaniem, łowieniem ryb i strzeżeniem granic swej włości. Wszystkie są religii mahometańskieji amatorskim w Bazarze dn. 1. Lutego, na cel dobroczynny» Z których sprawozdanie już w Gaz. Pozn. czytaliśmy. Wiadomo też jest zapewne każdemu, iż w Gazecie Lipskiej Nr. 1. z roku bież., umieszczony został potwarczy artykuł przeciw szanownemu ziomkowi naszemu Dr. Marcinkowskiemu. Z powodu tego zebrało się tutaj blisko 300 osób różnego stanu i płci, i w dniu imienin jego, 30. Stycznia, uczynili przeciw" temu artykułowi silną protestacyą, to jest zjedli obiad razem w Bazarze, za co im nieobecny na obiedzie Marcinkowski listownie podziękował. Te zaś było najważniejsze, iż przy obiedzie zebrano dość znaczną składkę dla Towarzystwa naukowej pomocy, którego Marcinkowski jest twórcą i najczynniejszym członkiem. - Oto Bgoła w Poznaniu zlało się teraz całe życie prowincyi, a w tćm życiu jest znowu nowowystawiony Bazar niejako sercem, do którego z każdej choć najdrobniejszej żyłki krew spływa i znów *ic rozchodzi. Może ludzie winni, nie przedsięwzięcie, iż Bazar oprócz sali na podobne obiady i koncerta, wcale zresztą nie odpowiedział swemu celowi, miastu tylko zapewnił na czas długi ruch większy po ulicach i obiitsZy obieg pieniędzy; albowiem dzisiai przyjeżdżają tu na zabawę, pdinićj zjeżdżać się będą liczni interesscnci my processach spadkowo-likwidacyjnych czyli konkursowych.

Wspomnienia Wielkopols ki, t. j .: województw Poznańskiego, Kaliskiego i Gnieźnieńskiego, przez JErflvar* da Hr. MtacxytisKiego, byłego Posła z powiatu Poznańskiego na Seunach X. Wal*. szewskiego, dziś Deputowanego z powiatu t-zreroskiego na Selmie W. X. Poznańskiego. Tom I. Poznań, w drukarni Orędownika A 1842., In 4ło stronnic 424 z r>cinami.

ni

11.

.i

· i i