GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.02.21 Nr43

VVi e lki e go

Xic tW"a

POZNAŃSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W Dekerai Spółki. - Redaktor:- A. ttanuowsfii.

'43 .

W Poniedziałek dnia fel. Lutego.

184 A r

Wiadomości zagranIczne., A n g 1 i a.

Obrady parlamentowe. Izba niższa. Posiedzenie dnia 9. Lutego.-Izba niższa wystawiała dziś bardzo ożywiony widok; wiedziano bowiem, że Sir R. Peel przełożył swe wnioski o zmianie praw zbożowych. Mnóstwo członków opozycyi przybyło z całemi pakami, petycyi przeciw- owym prawom, i o godzinie 5. już . sic. Izba członkami parlamentowe mi i widzami zapełniła. Za powstaniem Sir K. Peeła, opuścił Mówca »wole krzesło, gdy minisleryalne rezolucye tego rodzaju w tak nazwanym Komitecie ca<lei Izby pod rozbiór wzięte bywają. Po kilku wstępnych uwagach o ważności wniesionego* przedmiotu i o spokojnej; rozwadze, z jakoby go zdaniem jego rozebrać należało, i po uzna» n'.u wielkiej nędzy, ale zarazem po wynurzen , li Przekonania, że plan rządowy rue zdoła: naraz rteAdźy tej złagodzić, uczynił 4 następujące wnioski: iy Panującej nędzy nie można głównie, ani, nawet w większej części skutkompraw zbożowych przypisać. 2) Pochodził ona z zbiegu roArn;a AyA, przyczyn, z ktdrychi każda z osobna dostatecznaby była do sprawienia kłopotu; zważając zatem na. wszystkie tazem, łatw/o eobie wzrost ogólnej.nędzy wx

,1 tFómaczyć" potrafimy. 3) Po ponętach banków akcyjnych, nadzwyczajnych ulepszeniach. w machinach i przesadzone} epekułacyi fabrykantów nastąpiło zakłócenie przyjacielskich stosunków z Stanami Zjednoceonemi, gdzie się podobna bieda, jak w Anglii, i z podobnych powodów pojawiła; w skutek tareecznych zamieszek na targach pieniężnych;! zmierzył się także pokup na wyroby angielskie w stanach Zjednoczonych; nadto przyłączyła się do tego obawa wojnyeuropejskiejA. a to wszystko razem wzięte wywołało teraźniejszą nędzę w Anglii. 4) . Przesilenia handlowe i wypływająca ztąd biedasą- w wielkich i fabrycznych, miastach-nieuchronne" gdzie ciągłe doskonalenie mechanicznej zręczności zatrudnienia rąk coraz-bardziej zmniejsza. 5) Mimo teraźniejszej politowania godnćj niedoli stanu rękodzielniczego i handlowego nie' na* leży przecież o przyszłości handlowego szczęścia i wielkości monarchii angielskiej rozpa» czać,. i chociaż, się wywóz do Stanów Zjednoezonych zmniejszył, wzniósł, on się przecież W »nnych kierunkach. Następnie przeehodził Minister różne- stronnictwa,., które zmianapraw_ zbożowych- szczególniej' obchodzi. 1), Rolnicy nie są całkiem> zmianie- praw' zbożowych przeciwni. 2) Niepodobną 'zaś jesl'. rxecza, zaspokoić, obrońców zugełnie. wolne* kich ceł opiekuńczych, i którzy dla tego tylu maj? zwolenników, ponieważ ich twierdzenia na pierwszy rzut oka znaczne mają pierwszeństwo przed twierdzeniem tych, co się opieki domagają. 3) Teraz juź tylko pozostaje stronnictwo, przemawiające za stałem cłem od · wprowadzanego z zagranicy zboża. Obrońcy wolnego handlu porównywają cenyartyku łów żywności w Anglii i za granicą i z tego · wyprowadzają wnioski, które na nierozumną klassę ludu wielki wpływ wywierają; ale nie stosunek między cenami artykułów żywności, lecz między uciechami życia, jakie się krajowc owi i cudzoziemcowi nastręczają, jest prawdziwym kamieniem probierczym, a w tym względzie okazuje się z zeznań Dr. Bowringa przed ustanowionym dla ceł wchodowych Komitetem, że w Anglii klassa wyrobnicza daleko lepsze i wygodniejsze pędzi życie, niż w innych krajach. Sadząc więc Sir B. Peel, że tym spos'6bem zbił żądania całkiem wolnego handlu, obrócił się do tych, co stałego cła pragną; cło takowe, rzekł, byłoby niezawodnie w równie nienawistnćm wystawione Świetle, jak zmienne; nadto poczytał sobie rząd za obowiązek sprzeciwiać się cłu stałemu z następu ąeych p owo dów: 1) ponieważ się yv naturze rzeczy być zdaje, że cale okresy, pic 7aś pojedyncze lata niedostatku i obfitości na przemiany panowały j 2) że stałe cło w czasach* obfitości rolnictwo krajowe zniechęcać »iiusi. boby,w ogólności ceny zniżyło; 3) że Anglia w zwyczamych czasach dostatecznej dla ludności swoićj ilości zboża dostarczyć może. Postanowiono zatem wnieść w Izbie zatrzymanie zmieniającego się cła % niejafeiei.ii (nodvfikacvami i zarazem pewniejszy sposób obliczenia cen w- przecięciu. Podana zaś przez Sir R. Peela skala tak jest urządzona, że maximum ceny pszenicy przy minimum cła 1 szyi. na 73 szylingi ustanowiono, i że przy zmniejszeniu ceny o \ izyl. cło w równi o 1 szyi. się podniesie; przy ustanowfpnćm zaś mini m um ceny 51 szyi. 20 szyi. jako maxim um cła Wynosi; to przez to da się uskutecznić, że clo przy 68, 67 i 66 szyi. na 6 szyi., przy 54 i 53 szyi. na 18 szyi. stanie. Na jęczmień wnosi E rz y cenie 25 szyi. i niżej 26, o cło 11 szyi., tóre się następnie przy wzmagających się cenach zniża, dopóki przy 37 szyi. na 1 szyi. nie Spadnie, a na'owies przy cenie 18 i niżej 19 szyi. cło 8 szyi., które się w równy sposób ma zniżać, aż przy 27 szyi. na 1 szyi. stanie. Plan ten, który Pan C o b d e n urąganiem się z cierpiącego ludu nazywa, ludu, którego cierpliwość sam Sir R. Peel pod niebiosy wynosił, W przyszły poniedziałek pod ściślejszą wziętybędzie rozwagę. Dziś już się Izba o godzinie 8. odroczyła.

Izba niższa. Posiedzenie d. 10. Lutego. - Lord John Russell zapowiedział dzisiaj na przyszły poniedziałek następującą poprawkę do wniosku ministeryalnego względem praw zbożowych: »Izba, zważywszy na niedogodności teraźnieiszych praw zbożowych, oraz ze niedogodności te przez zmiany zniżające! się i podwyższającej skali pogorszone zostaną, nie może wniosków przez gabinet przedłożonych przyjąć, kiedy na tej samej zasadzie polegają, jak obecne prawo a więc zapewne podobne wydadzą skutki.« Zaś Pan V i 11 i e r s tegoż wieczora w Izbie wniosek celem zupełnego zniesienia ceł od zboża uczynić zamyśla.

F r a n c y a.

Z P ary ż a, dnia 12. Lutego.

Na posiedzeniu wczorajszem Izby Deputowanych przystąpiono do głosowania nad projektem fana Gannerona. '20. Deputowanych żądało tajemnego głosow-ania. Po przeczytaniu nazwisk tychże przystąpiono do rzeczy; wypadek był następujący: Liczba glosujących .388.

Konieczna większość 195.

Za projektem . . . .190.

Przeciw niemu .138.

Więc wniosek Ganneroński usunięto. Zgromadzenie rozeszło się w nnjwiększem wzburzenIU. - - Wypadek wczorajszego głosowania w Izbie Deputowanych zajmuje dzisiai prawie wyłącznie dzienniki tutejsze. Gazety opozycyine poczytną to za zwycicztwo, że MinUteryum przy pytaniu, które gabinetowem, Zrobiio, tylko 8 głosów większości pozyskało; »tąd wnioskuią, że się dłużej o»tać nie może.

Trzebaby więc wybór uczynić między rozwiązaniem Izby i rozwiązaniem gabinetu. Naprzeciw tej wybujałej radości, gazety ministeryalne z wielką występują spokojności;.L Oświadczają, że na znamienitszą większość wcale nie rachowali, kiedy wielu 'Deputowanych wspierających w ogóle politykę Mini. strów, pod względem tego środka (wniosku Gannerona) dawniej juz pewnych się podjęło zobowiązań. Zresztą nie można też przypuszczać, żeby Wszysoy ci Deputowani, co za tern głosowali, aby projekt ten pod rozwagę wzięto, stanowczo go też przyjąć mieli. Ministeryum więc już z tego zadowolone, że cały ten wniosek od razu na samym wstępie rozchwiać się musiał. Ta spokojność gazet ministeryalnych równie zdaje się być wym uszoną, jak radość oppozycyi, a jeżeli jedno Z obu stronnictw ma mieć praw» do radów* cej ma powodu do tego. 4 głosy mniej albo więcej całej sprawie innyby nadały obrót, a jeżeli prawda, co lewa strona twierdzi, że 19 a pomiędzy jej członków podczas posiedzenia <<ię oddaliło, ponieważ glosowania jeszcze się nie spodziewali, zwycięstwo Ministeryum w moralnym względzie nader wątpliwem być się zdaje. Twierdzą, źe dwaj członkowie najwięcej się przyłożyli do wyjednania zwycięstwa Ministrom: t. j. Pan Lamartine przez mowę swoje a Pan Dufaure przez milczenie swoje. Na pomoc tego ostatniego oppozycya najbardziej liczyła, ponieważ dawniei często oświadczał, źe reforma parlamentowa głó wnem jego usiłowaniem. W «kulek żądanego przez deputowanych ministeryalnych tajn«-go głosowania nastręczono może Panu Dułaure i jego przyjaciołom sposobność do zniweczenia wniosku, któremu by i a w n i e sprzeciwiać się nie odważali. Widać ztąd od jakich niegodnych zabiegów i podstępnych przygotowań los ważnych wniosków zależy w systemie, przyimującym osobiste konweniencye za główną zasadę. Hiszpania.

z Madrytu, dnia S. Lutego. N as ze ostatnie wiadomości z Porto głoszą, że dnia 25. z. m. Kartę Dom Pedra tamże z wielką radością proklamowano, źe załogi w Braga, Coimbra, Viana i Guimaraes za tym przykładem poszły i wojsko w Tras os Monte« pod Baronem Vinhaes do ruchu tego się przyłączyło. Chociaż rząd lizboński w imieniu Królowej obwieścił, źe powstanie to mocą oręża przytłumi, piszą jednak ztamtąd (z Lizbony) pod d. 29. m. z., źe »vojsko kartystowskie do Lizbony ciągnie, kiedy i załoga lizbońska Karcie sprzyja. Poruszenie to zmierzające zapewne do ustalenia powagi królewskiej w Portugalii, stronnictwo tu panujące wielkiej nabawia obawy. Nie tylko że wypadek ten niweczy projekt patryotów naszych ustanowienia w Portugalii fiegcncyi i połączenia całego półwyspu pod jedno berło, lecz cały system przez Kartę Dom Pedra wytknięty zagraża rządowi na s»erau nawet w obrębie Hiszpanii. Przeto A gazety tutejsze ministeryalne kuszenie o P o w r ó c e n i e Karty w Portugalii jako bezeCD4» przez obcy wpływ sprawioną rewolucyę przedstawiają, które się o opór obrońców wolności rozbije. Równocześnie gabinet nasz uznał rzeczą stosowną, nad granicę Portugalii wojsko wyprawić, jakoby niezawisłości obcego kraju zagrażać chciał. Wszakże oświadczył P. Gonzalez, zapewne za natchnieniem Pana Aston, wczoraj Posłowi portugalskiemu,

ie rząd hiszpański naprzeciw Portugalii ścisłej neutralności przestrzegać będzie. - Słychać, że znany l'an Marliani wkrótce Posłem naszym przy dworze madryckim mianowany zostanie. Wieczorem. - Nadeszłe tu dzisiaj wiadomości z Lizbony sięgają do d. 31. m. z. Aż do tego dnia nie zaszło tam żadne poruszenie na korzyść Karty Z Badajoz dochodzi donie» sienie, że Gubernator portugalski w Estremoz u Gubernatora w Badajoz zapytał, azali on wojsko portugalskie rozbroi, gdyby na ziemię hiszpańską schronić się miało. (Z listu) - Niezmierne zimna trwają ciągle w całej Hiszpanii; i w ogóle są mocniejsze i trwalsze niż były w r. 1819. Handel i rolnictwo, wielką przez, to ponosi szkodę; w wielu okolicach pomarzły oliwne i inne delikatne drzewa; ale w wynagrodzeniu niejako za zimne powietrze, głowy są bardzo gorące. P. Marliani, który w Senacie, tak zapalczywie mówił przeciwko Francyi i Królowi Ludwikowi Filipowi, jest ten sam."który w.r. 183Q. towarzyszył był Panu Zea Bermadez, gdy ten zwiedzał dwory północne, dla zbliżenia ich do Hiszpanii, i który potem zdradził tegoż przez wyjawienie tajemnic owych negocyacyi. Tegoż P. Marliani mianowali potem exaltados Glnym Konsulem hiszpańskim w Paryżu, ale go Król Filip ani przypuścić, ani swego exequatur udzielić mu nie chciał. Ztąd złość P. Marliani ku rządowi francuzkiemu, z którćj chciałby zrobić między-narodową kwestyą. Korrespondent jednej z gazet niemieckich donosi, źe trzej ludzie panuią teraz w Hiszpanii; Linage, Marliani i Aston Poseł angielski; Espartero zaś spi większą część dnia lub W. łóżku gra w karty.

A u S t r y a.

Z Wi e d n i a, dnia 10. Lutego.

Najnowsze listy % Bukarestu z d. 1. b. m.

(skąd poczta o 5 dni się spóźniła, p o n i e waż na wóz pocztowy w Bukowinie stado wilków napadło i czterech podróżnych wraz z przewodnikiem poczty pożarło) głoszą, źe żywiony z Multan duch oppozycyjny Bojarów przeciw Xieciu Ghika coraz groźniejszą przybiera'postac. Bojarowie lormalne w pałacach swoich odbywają zgromadzenia i puszczają w obieg pisma z zażaleniami, które do Petersburga i Konstantynopola przesłać chcą. Uwagi godną, źe domy znakomite powoli prawie wszystkie z oppozycyją się połączyły. Obawiają się więc, żeby do tego nie przyszło, źe Xiąźc Ghika, aby tego kłopotu uniknąć, dobrowolnie urząd swój złoży 1 r kraju się oddali. z A t e n, dnia 16. Stycznia. Ostateczna odpowiedź Porty jeszcze tu nie nadeszła, jednakie propozycyi rzędu greckiego W nocie z d. 20. Grudnia r. z. reprezentantom mocarstw udzielonych, nie trzeba bezwarunkowo uważać ze ultimatum, i zupełne załatwienie nieporozumień nie powinnoby przez uboczne punkta być opóźnionem. Dla tego leź zupełnie tu są spokojni tak codo przybycia 2000 Albańczyków .do Larissy, jako leź co do wysiania kilku małych oddziałów lazdy i piechoty .ztąd i Chalkis nad granicę, dla powiększenia załogi w Lamia. Ostatni środek przedsięwzięty został nie tyle dla tego, izby się obawiano kroków nieprzyiaciclskich, jako raczej dla tego, £e w prowincyach nadgranicznych mogłoby nastąpić nieiakie wzburzenie, oraz dla zapobieżenia najazdom band rozbójniczych, które się prawie co rok powtarzają. Zapewmają, ze Maurokordatos mianowany został '-Posłem naszym w Konstantynopolu. Blranowanie to może tylko być z dobrem kraju naszego. Szwecya i Norwegia.

z Cbrystyanii, dnia 24 Stycznia. Znikła już nadzieja, że Król przybędzie tu na zagajenie Sejmu.

Chiny Z Makao, dnia 15. Listopada.

Podług znalezionych w Tschinhai spisów załoga tameczna prócz wojska chińskiego 3000 Tatarów liczyła; z tych było 700 w cytadelii, gdzie ich 150 zabitu. Przeciw 1500 Angli ków, którzy na prawym brzegu rzeki wylądowali, wystąpiło przeszło 10,000 Lhinczy ków. Generał Sir Hug Googh donosi o tem pod jego rozkazami będącem wojsku, że je Cbinczykowie z okrzykami radości i bez wystrzału przyjęli, zapewne w mniemaniu, że Anglicy, zmuszeni pojedynczo przedzierać się przez mur, gdzie tylko dla jednego człowieka wolne pozostawało miejsce, w łapkę wpadną i co do jednego niezawodnie wyginą. Lecz za ukazaniem się rac poznali, iż u-h opieszało ś ć w wystrzeleniu niczetn się nie da usprawiedliwić. Rozpierzchli się wkrótce na wszystkie strony; wielu z nich utonęło w rzece, a 500 dostało się w niewolą. Generał przywodzi jeazcze, źe sam Admirał znajdował się W czasie wstępowania na wał miejski w pierwszym szeregu. Także pomi-ędzy Chińczyka mi dowiedli pojedynczy żołnierze niepospolitej odwagi i wielu Mandarynów, po odcięciu im odwrotu, dobrowolnie w rzece grób swój znalazło. Tschinhai opisuje Generał jako wie! ką zbrojownia, w które) była ludwisarnia i tą

kodzielnia lawet, i w której ogromną ilość śpiżu znaleziono. W jednej bateryi nad rzeka. znaleziono karonadę z zatopionego niedawno okrętu angielskiego, a wyborna kopia tćjże tuż obok nićj stała. W ogóle nowo ulane działa chińskie mają być doskonale. Miasto JNingpo poddało się dnia 112. Października bez wystrzału; sami mieszkańcy dopomagali Anglikom Ao otworzenia zatarasowanych bram, i 750 żołnierzy wkroczyło wśród odgłosu muzyki i śpiewu narodowego »God «ave the Queen« do drugić-i stolicy prowincyi TschiKiang, której wały mają 5 mil angielskich obwodu i 300,000 ludności. W czasie odesłania tego raportu umarło w Tschinhai 6 ludzi na choforę; ta sama choroba zjawiła się i w Ningpo, ale dotknięte nią osoby szczęśliwie wyleczono.

Rozmaite wiadomości.

* Z Poznania. - Słychać, że JO. Xiążę P a s k i e w i c z Ery w a ńs ki, jNamiestnik Królestwa Polskiego, miasto nasze zwiedzić raczy, aby z naszym Naczelnym Prezesem, JW. Hr. A m i m e m, odbyć rozmowę. - Kenie pocztowe na różnych stacyach stoją jui w pogotowiu, Z P o z n a n i a . - W departamencie Bydgoskim wydarzyło się w ciągu Stycznia b. r. 13 pożarów, które 9 domów, o stodół, 8 chlewów i 1 karczmę w perzynę obróciły; jędnę, zaś stajnią trzeba było rozerwać dla położenia tamy pożarowi. W czasie jednego z tych pożarów w nocy z d. 11. na 12. Mycznia w N owym Strzelnie, ptu bydgoskiego, spalił się właściciel pogorzałego domu, komornik stroi», akuszerka Marx tak dalece uszkodzona. została, że wkrótce w skutek tego umarła, a pomocnik na szkucie do tego stopnia uszkodzony, źe się jeszcze o życje jego lękają. w Jednym razie domyślają się umyślnego podłożenia ognia, w innych zaś przyczyn3 dotąd nie wypośrodkowana. - rukienni'y departamentu bydgoskiego wyrobili w ciugu Stycznia tylko 932 postawy sukna, 254 boju i &7 multunii, i większą część z tego albo spieniężyli, albo za wełnę wymienili. Są przecież widoki, że i ta odnoga przemysłu krajowego, podupadła przez nieszczęśliwy zbieg okoliczności, znowu się podniesie, a to z powodu czynnego zajmowania się przedmiotem tym, w owych okolicach z strony rządu, mianowicie podwzglądem udzielania przepisów do ulepszenia łych wyrobów, szczególnie) zaś apretury sukien; sukiennicy także, 10 ile tego ich niedoskonałe jeszcze machiny .dozwalają, jui się sam» ulepszeniem wyrobów

swoich zajęli. Tym sposobem zatem uczyniono już przynajmniej ważny krok do wzniesieni« te) odnogi przemysłowej. wspoMN isarii: @ **». X klgnmsym Przybyt»****»* (Nadeslano.) . . . .fungar rice «Otts acutum Reddcrc quae ferruin valet, exors ipsa secanili. n IIORATIOS.

»Wtrraę na siebie -własność osefld A która · zaostna do krajania żelazo, -choć BaIIIa »krajać nie zdolna.« , Tlnm. Jana SniadecJciego.

Jeżeli, 'w prywatnym niekiedy zawodzie, pełniący dość' miernie obowiązki swego przeznaczenia człowiek, którego działalności zakres po za próg domu jego nie wychylił sie nigdy, tak głośne po zgonie w Tóinych pismach czasowych zyskuje pochwałyA jeżeli nieraz, same) niecnocie, przedajna bezczelnosc, lak owemu u Krasickiego szczurowi, siedzącemu na ołtarzu podczas nabożeństw«, nie szceedzi dymu zbytecznych kadzideł, 'by swego bohatera z błota zapomnienia na laśnią wydostać; - jakże bolesno, jak pusto robi się w sercu i duszy uczciwego człowieka, pogłądającego na tylu znamienitych mężów, - ojczyźnie, publicznemu oświeceniu, azatem ludzkości samej dobrz« zadłużonych, a nie iriaj,)cy-ch po zgonie nawet lej jedynej nagrody., by kilku przynaimniej czułt-mi, płynącymi z serca wyrazy, pamięć ich, długo« * ogół i dobro publiczne z pożytkiem okwitym wywieranego działania, przyzwoicie uczczoną została] Z pomiędzy tylu świetnych, na ziemi rodzinnej lub j>od niebem o-bcem zgasłych już mężów, niepoślednie zapewne winien zajmować mieisce ś. p. X. Ignacy Przybylski, były Hektor szkół publicznych przy różnych tiimnazyach, zmarły przed laty parą w pode szłym już wieku w Kaliszu. Pominąłb)m się atoli z prawdą, gdybym wprost miał utrzymywać, że nikt jeszcze o zgonie Prz> byhkiego publiczności polskiej nie doniósł: owszem by I kłos, co wkrótce po przeiściu do lepszego życia tego weterana Proiessorów wychowania publicznego, zrobił o nim wzmiankę w Gazecie Poznańskiej; lecz Wzmiankę tylko zrobił, ale tak zimno, oboję! n, e _ że prawie na nii'go to pada podejrzenie, ]Z albo 'me miał śmiałości nakreślić coś o zgasłym Przyby Ukim, albo, ie się nie przejął tern żelaznem tego poświęceniem się dla młodzi szkólnei, jakie nasz Ignacy, całym ciągiem tyloletniego nauczycielskiego zawodu, nie jui jak pańszczyzn«, t«cz jako słodki, a jemu za wsae najmilszy, wzhiosłego powołania speł* niał OhoYY/{beM Ć

2Ś7

Dość więc, że nikt dotąd prawic nie pomyśli! jeszcze, aby na zimny grób Przybylskiego bujniejszą cyprysu uszczknąć gałązkę! Mażto być miarą zlodowaciałe) obojętności, 1tką się wywięzujemy po zgonie nawet tym, .1:tórzy z zaprzeniem samych siebie, od poranku dni swoich aź do późnej starości całych się szczerze oddali na publiczne kształcenie młod . . ? zlezy.. .,.. I niniejsze wspomnienie o Przybylskim jest tylko Wspomnieniem,-pobudką dla kogoś zdolniejszego, świadomszego lepiej całego żywota, w publicznym nauczycielstwa zawodzie, tego zgasłego Rektora. Oby to wy wołanie, to gorące niniejsze życzenie, nie padało na opokę! - Urodzenia tego zasłużonego męża nie znam; .boć tez to i nie na wiele się przyda, kiedy te wyblakłe nici szychowe trudno już i za bezcen zbyć,_ w dzisiejszym, znającym się na sobie iwiecie; jeśli zasług pozłotą i cnoty obywatelskiej świetnością uazlaćhcone nIe są, - Ko1ebki więc Przybylskiego nie sięgam, bo «oby tei robili ex proiesso, tytułow-ani w Heroldyi genealogiści? Wprost przeto pójdę za jegow życiu dojrzalszem publicznym zawodem, (szkoda, iż bez dat, oom ich nie świadom) o tym więc pokrótce rzucę tu myśli niektóre zawodzie, który się podobno dla naszego Przybylskiego, -jako jeszcze młodego Pijara, miał rozpocząć w głośnych, a jedyny cli na swe czasy szkołach Rydzyńskich! »Ze wszystkich rodzajów siawy (mówi nasz »jeden znamienity pisarz), których człowieko» »wi sięgać jest wolno, nie masz podobno pię»kniejsz-ej, jak rozprzestrzeniać światło i cnoty »zaszczepiać. Ach.! lak ważna jest ta powin»nosć, jak ciężka odpowiedzialność czuwająacych nad wychowaniem publicznemi Czeka »fch błogosławieństwo tub złorzeczenie- ro»dziców, dzieci, pokolenia całego,« W myśl tę, powiedzcie naprzód, wy Przybylskiego uczniowie z szkoły Rydzyńskiej, juz podobno styrani na usługach publicznych wróżnych stanach,- powiedzcie: czy iii. zgasły ten nauczyciel, ten czuły przewodnik życia waszej wiosny, nie zarobił sobie na błogosławieństwo i tkliwe we wdzięcznych sercach waszych wspomnienie? Tej samej prawdzie dajcie świadectwo i wy wychowańcy z Poznańskiego Gimnazyum, jaśniejący w tylu zawodach publicznych, lub dotuowćm zaciszu, kształceni niegdyś pod gorliwą pieczą i sterowaniem, jako Professora i Rektora, tego słynnego męża! - Wszak on całego siebie poświęcił ku waszemu oświecę' ni u, wszak on nie ograniczał się na samem wdrażaniu nauk i umiejętności w młodociane umysły wasze, wszak aa jeszcze usiłował wy sądy i wady, starał się ohydzać wszystko, co może być niecnem; wszak on zapragnął gorąco, wpoić w mickie wasze serca wszelkie uczucia dobrego, miłość rzetelną Boga i kraju, słowem: starał się Przybylski uharctć dusze wasze gwichtem spartańskie] Staropolców wytrwałości, aby w nawie burzliwego płynąc świata, i u kresu dni waszych stanąwszy, byliście zdolni wydobyć świadectwo z własnego sumienia, o tćm was zapewniające, żeście umieli zarobić sobie na szacunek współziomków, i że was nie przeraża surowy sąd potomności! I ty głośne świadectwo wysług publicznych tego męża, aż z po za Wisły, aż z szkoły Płockie), przynieś choć cząstkę tego hołdu na pomnik pośmiertny, choć jednę wdzięczności gałązkę na ten uroń wieniec, jaki się naszemu Przybylskiemu słusznie w całości należy! Nie osłaniajcie się dziewiczą milczenia skromnością i wy, mury słynnego niegdyś przybytku szkolnego w Kaliszu, śród których, acz wiekiem już znękany starzec, jaśniejący zawsze duszą młodzieńczego zapału, tak chlu bnie kilkunastoletnim poświęceniem się swojem, jako Professor i Rektor, temu liimnazyum przewodniczył. Jestże urząd? powołanie? stan? któregoby wychowańcy naszego Ignacego, kiedyś, lub teraz jeszcze nie piastowali, zaszczytnie? J estźe, rzec można, jestże kątek na ziemi, gdziebyś o uczniu Przybylskiego nie zasłychnął?Zagadnii z nich którego o tym ich przewodniku młodości, a każdy z uniesieniem, z uczuciem słodkićm, a może i ze Izą w oku, rozpowiadać ci będzie o Przybylskim! Głośnćm było imię tego publicznego nauczyciela za życia, miałożby po śmierci, w zimnym grobowcu, na zawsze zamierzchnąć? - Nie! nie zgaśnie on w czułych sercach tych, w których sobie trwały wdzięczności wystawił pomnik! Nie zapamiętają go ci, co hart męzkiej jego duszy w swoje przelali duszę! Podobno nie pisał Przybylski prawie dzieł Żadnych, ale snąć mnogie księgi mędrców długo pierwej krążyć z InK do rAk muszą, zanim tak skutecznie przyłożą się do oświecenia pu blicznego, ile jeden Przybylski, żywym mowy głosem, zdolnym się stał, tyle młodzieży do publicznego usposobić zawodu, i na jej bujny grunt serca cnót obywatelskich rzucić zdrowe nasiona! Tę też jeszcze przed innemi, nasz Ignacy, jemu właściwą, posiadał zdolność, iż, że tak powiem, aa uczynku umioł nadybywać młodzież. - Karcąc ją.W porę, po ojcowsku jej «krzywione prostował dążenia, iub wykorzeniał z domu przyniesione złego przywary; stąd zdróźnościom w samym ich zawiązku, jak mądry ogrodnik chwastowi bujność zawściąga t. Stąd, lękając się j e g O przenikliwej bystrości, kochali go mimo to wychowańcy niezmyśloną miłością; bo tez Przybylski umiał ich rzetelnie pozyskiwać sobie, ponętnemi sposoby, które szczęśliwie przyswoił sobie przez wieloletnią wprawę i ustawiczne przebywanie wśród te) młodzieży, której się namiętnie całkiem poświęcił. Cześć, pokól twej wzniosłej duszy Przybylski! Ten, to nie w tych kolorach, nie w ta kićm świetle pragnąłby cię mieć odmalowanym, - ten, co się sarn tylko czuje być wolnym od wszelkich usterków, ludzkiej słabości nieodstępnych, ten niech pierwszy rzuci kamień na ciebie!... Lepszym zaiste od ludzi jest Ran wieczności, do któregoś, za twoi cały wysiłek, innych oświecając, dawno już zdążył po zapłatę! - On i tobie, przez swego Proroka, niezwiędły wieniec nieśmiertelności w tych niejako zaprzysiągł słowach: »Którzy ku sprawiediiwo»sci ćwiczą wielu, jako gwiazdy na wieki wie» »czne świecić będą.« - Daniel 12, 4.

Ta jest zaplata Stwórcy, zgasły Nauczycielu, dla ciebie! - A ludzi jaka? Ot, ta: » Wszędzie go pilnie szukano, »Sciskano i całowano; »Nic było bez niego śnięta, · Wyrywali go sobie szlachta i xiążęta.

»Lecz gdy go wiekn szrony obsypały, »Kiedy modniejsze figurki nasłały, »Ten, co był niegdyś tak cudnym, »Został i głupim i nudnjm, »Dawućj zasługi pamięć się utracą, · A nowość tylko popłaca.« "*) X. Fr. Kocimki, wdzięczny uczcił.

Dnia 1. Lutego 1842.

*) J. U. Kiemcewifj.

W księgarni Braci Szerków, w Poznaniu, wyszło właśnie: Przysposobienie do _PfZYjęcia HaKzamenllI illezxmowania. Wydanie drugie. Cena gr. polsk. 15.

O GŁOSZENIU terminu preklu zy jnego do wy.kupna dawniejszych Elektoralno- i NowoMarchijskich kuponów i biletów procentowych z okresu przed 1. dniem Styc znia 1822.

Ma zasadzie Najwyższego rozkazu gabinetowego z dnia 5. Stycznia r. b. względem ogłoszenia terminu prekluzyjnego do wykupna da kuponów · biletów procentowych z okresu przed 1 dniem Stycznia 1822. do nas wyszłego, w Zbiorze Praw pod liczba 2237. wyciśnionego, zawiadomią się ninieiszem Publiczność, ii z dniem 31. Sierpnia r. bież. ustanie całkiem wykupno tych kuponów i biletów procentowych, i że do owć I doby nieokazane do spłaty papiery tego rodzaju za zgasłe i żadnej nie mające wartości uwaźanemi będą. Równocześnie - odnosząc się do naszych obwieszczeń, tyczących się wykiipna zaległych tej kategoryi prowizyj z okresu przed dn. 1. Maja i przed 1. Lipca 1818., przez Dzienniki Urzędowe wszystkich Król. l\egencyj, Gazetę Państwa i inne dwie tutejsze gazety, Dziennik intelligencyjny pod dn. 25. Lutego i 19. Lipca r. z. wydanych, - wzywamy posiedzicieli takowych papierów, ażeby swe z czasu przed d. 1. Stycznia 1822. pochodzące Elektoralnoi Nowomarchijskie kupony i bilety prowizyjne pT%ed upływem terminu prekluzyjnego, z zatem na dalej d. 31. Sierpnia r. b. wraz z szczegółowemi, wedle różnych gatunków tak co do Elektoralnej, jakotei N owej Marchii zaządane mi ich wykazami, w Kontroli papierów skarbowych tu w Berlinie, ulica Taubenstrasse N o. 3 O., w przedobiednich godzinach celem spłaty gotowizną podali. W wykazach tych należy głoski i bieżące liczby pierwiastkowych obligów lub biletów interimalnych posobnje wyrazić, także liczby pojedynczych kuponów i biletów procentowych przywieśdź i kwotę ich pieniężną szczegółowo podać. Z odebra* nia waluty gotowizną powinni interessenci wystawić Kontroli papierów skarbowych osobne kwity na oddzitlune wedle rozmaitych wykazów kwity. - Wzory do tego Kontrola papierów skarbowych na żądanie udzieli. Berlin, dnia 4. Lutego 1842.

Główna Admi nistracya długów skarbowych. Uother. Deetz. Berger. Natan. Tetlenborn.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Główny Sąd Ziemiański w Poznaniu Wydziału Igo.

Dobra szlacheckie G z e k a n o w o z przyleo,ościami, w powiecie Odolanów skim położone , D y rekc yą Ziemstwa oszacowane p r z e z na 49,113 Yai 20 sgr. 5 fen. wedle taxy, moijącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i waruril < ami w Regietraturze, mają być dnia 8go Sierpnia 1842. j)rzed południem o godzinie IOtej w miejscu zwykłem posiedzeń sądewych sprzedane, doznań, dnia 3. Stycznia 1842.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Sąd Ziemsko-miejski w I n o w r o c ł a w i u . ' Folwark wieczysto-dzierżawny C hl e w isk.o, położony w tutejszym powiecie, oszacowany na 8963 Tal. wedle taxy, mogącej być prze rżanej wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w Registraturze, ma być dnia 21. Czerwca 1842. przed południem o godzinie 11 tel w mIeJSCU zwykłem posiedzeń sądowych sprzedany. Wzywamy hiniejszem wszystkich pretendentów realnych, aby pod prekłuzyą najpóźniej w terminie wyrażonym się zgłosili. Inowrocław, dnia 30. Listopada 1841.

UWIADOMIENIE.

W dniu 10. Marca r. b. o godzinie 3ciej z południa, w Kaliszu w miejscu posiedzeń Trybunału cywilnego przed Kosteekim Assessoren», sprzedane będą przez licytacyą publiczną, oddzielnie: 1) Dobra B o g d a n ów, składające się z wsi zarobnej i folwarcznej Bogdanów, w której jest kościół parafialny - z w s i ów zarobnych *, Wola Bogdanowska i Radziątków, młynów i innych przyleglości. - Rozległość ich (est włók 81, morgów 27, Pprętów 179 miary nowopoLkiej czyli wielkiej - grunta w ogólności dobre - propinaeva znaczna, przynosząca rocznie czystego dochodu przeszło 4000 złtp. - robocizna także znaczna - zabudowania w ogólności w dobrym stanie, mieszkanie dworskie porządne i obszerne - łąk zna czna przestrzeń, bór wystarczający na potrze, by gruntowe. Dobra te są położone w ob. wodzie Piotrkowskim, półtrzeciej mili od miasta obwodowego Piotrkowa, gdzie ma być stacya budującej się kolei żelaznej. Taxą sądownie wyprowadzoną przez biegłych przysięgłych, dobra te są ocenione na złp. 245,669. *2) Dobra W i ę c ki, składance się z folwarku i w»i u ięcki, z folwarku Kąty, z mI) na i pustkowiów. - Rozległość ich jest włók 100, morgów 2, Qprctow 134 miary nowopol>kiel czyli wielkiej, lecz grunta po większej części mało urodzajne, są także i nieużytki, dla tego dobra te taxą sądownie wyprowadzoną przez biegłych przysięgłych ocenione są na złote pol 79,950. - Zabudowania gospodarcze i wiejskie w stanie dosyć dobrym. Dobra te są położone w obwodzie Wieluńskim, cztery mile od miasta obwodowego Wielunia, mila od miasta Działoszyna. VVAystkie zaś te dobra są położone w gubernii Kaliskiej, w Królestwie Polskiem. - Licytacje zaczynać się będą od cen taxami ustanowionych- Inwentarzy dworskich gruntowych niema żadnych. - Kupujący odbierze źy, w dniu 24. Czerwca r. b. Taxy sadowe i warunki przedaźy w każdym, czasie przetrzeć można w Kaliszu w- biórze Pisarza Trybunału, lub u Mateusza. Rubach, Patrona, przcdaż popierającego.

* i d a ń s K, d. 3. Lutego 1842.. - Dziesięć lat będzie na Wielkanoc nadchodząca, jak tutejsza akademia handlowa, istnieje, w której młodzież do stanu kupieckiego' dostatecznie przysposobić się może. - Z pierwszym Kwietnia f. b. rozpocznie się kurs nowy, o czćm uwiadomiając Szanowną Publiczność oświadczam, iż o warunkach przyęciatak ustnie jak i listo» \ vnie u mnie dowiedzieć się można.

Karol. Benj. Uicliter, przy. ulicy Psiej (ij>.uubr<)t>ffe) JW 80.

Przedaż baranów w Nicklasdorf, I mili od Strahlen, a 5. mil od Wrocławia, odbywać się będzie co. środę i. sobotę każdego tygodnia.. Trap da, wolna, od wszelkich wad dziedzicznych, a wełna, płacona jest po» najwyższych, cenach, wełen, Szląskich; jest też, już z góry na 2 lata sprzedana..

Dominium, C h a r t o w o , %- mili od IIl, miasta Poznania, odległe, ma zamiar dla li; zmiany gospodarstwa ośm. wołów mło- li; dych, rosłych, do zaprzęgu zdatnych, · & i zupełnie zdrowych, w miejscu zatniesz- ;j kania przez licytacyą najwięcej dającemu 1 P' za gotową zaraz zapłatę sprzedać.

% U o sprzedaży tel przeznacza się dzień 2,Ł j 25. L u t e g o ryb., p r z e d p o ł u d ni e m, o g 0- IIl, I dżinie 10teł. ag

· Najlepszy tłu s ty wętlxo> uy JiiiMag-Mlil łosoś, ruemmeJ, najlepszy marynowany łosoś, i najlepsze d u ż e E i b l ą g s k i e ID i n o g i . otrzymał i przedaje w nader, miernych cenach JB. J&. t*t*aeger, przyWodnej ulicy w domu szkolnym imie» nia.Ludw.ki"'f 30.

Stancye do wynajęcia; dowiedzieć się raiK ina.yy handlu, M.. Trąmpcryu» kiego..

Dominium Piotrowo przy GluszymV» o jedne milę od Poznania odległe, ma znaczną? ilość: kop latorośli czyli flanców brzozowych, do sprzedania; kopę, w iktści 50 kop-na raz" po 10 pol. gr. czyli 1 sgI. 8 fen., w mnieiszych częściach po 2 sgI. Życzący ich nabyć, może się zgłosić do dom u w starym rynku Jtii 54. w Poznaniu.

Kurs giełdy Berlińskiej.

Dnia 18. Lutego 1842.

Sto- JNa pI. kurant · pa papie - gotowirami zna.

Obligi długu pańsrna . · · Pr. ang. obligacje 1830. . .

Uhligi premio w handlu morsko Obligi Kurmarcliii .... Berlińskie obligacje miejskie Elblągskie dito ....... Gdańskie diło w T"" .. i .

Zachodnio- Pr. listy zastawne Listy »asUW.X. Poznańskiego Wschodnio-Pr. listy «ast.

Pomorskie dilo. .... Kur- i Nowomorch. «lito , Szlaskie dito ' 4

105 101V 103 102%1021 82 102V 104 48 102% 102% 105% 102% 103 102%103!'" 102%101%

. , . .

Kolei dito Kolei dito Kolei dito Kolei dito Kolei dito

Akcje Berlińsko- Poczdamskiej dito akcje a prioris Magdebursko- Lipskiej dilo akcje a prioris . Berlińsko- Anbaltskiej dito akcje a prioris . Diisseldorf. - Elberfeld.

dito akcje a prioris iiadreńskiej dito akcje a prioris

3'* Ąr

124%; 123%104% lO35J111%- 110%102!j107%- 106%102'<87V E& 1019b 97%100%

Złoto al'marco>. . . . .

Frydrycbsdory ..... Inne 'monety złote po 6 tal.

Discount . . . . . . · · ·

13V 8V 8V 4

Ceny farsowe >v mieście p o z N A N I U..

Dnia 18. Łntego 1842. r.

od do

Tal. ,gr. fen. Tal. »!!r. fen.

Pszenicy, szkieł Zyta dt Jęczmieniadt .. Owsa . dl. · Tatarki dl.

G r o c h u . d t. " ... Ziemiaków dl. .. Siana, cetnar Słomykopa .

Masła garniec Spirytusu beczka.. 10 9 27 6 19 6 2 G 1 2 b 9 25 - 2 6 17 8, 5 120 h/SJ