GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.02.23 Nr45

Wielkiego

Xlcstwft PO ZNAN SKI EGO.

Nakładem Drukami Nadwornej IK. De/cera i Spółki. - Redaktor: A. WawtseteeAl.

45.

W Srodę dnia 23. Lutego.

1849.

Wiadolllości zagraniczne.

Francya.

Izba Deputowanych. Posiedzenie dn. 14. Lutego. - Porządkiem dziennym zajmowano się dziś rozbiorem wniosku Pana Ducosa, o nadanie prawa obierania na drugiej liście Sądu przysięgłych umieszczonym osobom. Najpierw zabrał głos «am Pan Duc o s i rozwijał swój wniosek. - Po nim wstąpił na mównicę l'an Duchatel. Zwrócił on najprzód uwagę na to, iź wniosek Pana Ducosa tern się od wniosku Pana Gannerona różni, iź go po raz pierwszy w Izbie wzniecono. Przywodził on na pamięć, ie pod Ministeryum z dnia 1. Marca, ówczesny Prezes rady gabinetowej, PanThiers, stanowczo petycye o reformę wyborów odrzucił. Jeszcze przed dwoma laty opierała się Izba każdej reformie wyborów, jakiegokolwiek bądź nazwi-ka, a nie widzi, dla czegoby teraz to przyjD>>owa<5 miała, co przed dwoma odrzuciła laty, I na to zwrócił Minister uwagę, ie liczba obiorców od roku 1831., bez najmniejszej «miany prawa, powiększyła się o 56,000.

(Przerwanie. Głosy na lewej: »Poniewai podatki zwiększono.' «) Takie skutki za sobą pociągająca ustawa, nie może być ustawą wstecz się cofającą. Wjakimźe zamiarze, zapytał się P. Duchatel, żądają reformy wyborów? Trzeba to otwarcie powiedzieć, a wtedy mu i na odpowiedzi zbywać nie będzie. Albo rzyliź dla zaspokojenia życzenia kraju? Wiadomo zaś obecnie, w jaki sposób zbierają teraz podpisy do petycyi o reformę, i wątpi, żeby się jeszcze teraz jak dawniej tego rodzaju petycye wnieść ośmielono. On wniosku Ducosa ani za dostateczny, ani też w ogólności za potrzebny nie poczytuje. Nie pojmuje on, żeby licencyat miał być zdolnym pełnić polityczne prawa, li tylko dla tego, ie jest licencyatem. Wiadomo przecie powszechnie, w j ki spo« sób otrzymuje się dyplom licencyata. (Smiech.) On sam miał zaszczyt w swej młodości, otrzymania stopnia licencyata, i oświadcza, iż li tylko z tego powodu nie czuł się być usposobionym do sprawowania obowiązków politycznych na całe życie swoje. Posiadający prawo głosowania dla tego, ie 200 fr. podatku opłaca, traci ten przywilej po utracie majątku; Pan Ducos zaś żąda, aby licencyat ciągle był obiorcą, mimo zmiany jego okoliczności «lbo jego brania się. Projekt ten, aczkolwiek małoznaczny może w swoich pośrednich skutkach, już dla tego za niebezpieczny poczytuje, ponieważ to jest pierwszy krok na drodze reform wyborów, a obowiązkiemby było i dalej na tejże samej postępować źniejszemu położeniu rzeczy niewzruszonej życzył trwałości; byłoby to niedorzecznością, postęp jest warunkiem istniejących instytucyi, ale sądzi, że chwila do tego rodzaju doświadczeń jeszcze nie nadeszła, gdy kraj jeszcze nie jest dosyć" spokojny. Radby wiedział, czy ezanowr.y Pan Arago zrzekł się na korzyść wniosku Fana Ducosa ogólnego prawa głosowania, a Pan Odilon-Barrot 600,000 obiorców, jakich się dawniej domagał? Rząd, w imieniu którego oświadcza, że się wnioskowi temu sprzeciwia, otwarcie działa; niechże więc i oppozycya otwarcie sobie postępuje. (W chwili odejścia poczty był Pan Mu ret de Bord na mównicy. Pan Dulaure miał zabrać glos.)a tak stronnictwo liberalne zawszeby na tćm skorzystało. Odpowiedzialny wydawca Nationale został dziś przez Sąd przysięgłych na jednoro« czne więzienie i 4000 fI. kary pieniężnej s_ ka* zany. Konsul Francuzki na Malcie, p. Fabrequetle, umarł w skutku wypadnięcia z pojazdu. P. Rothschild zapłacił wczoraj trzecią ratę nowej pożyczki 11,500,000 fr. Anglia.

Z Londynu, dnia 12. Lutego.

Sir J. Cochrane nie zatknie bandery swojej, jak początkowo głoszono, na pokładzie fregaty »Vindictive«, lecz na stojącym w Ports-» moiłcie okręcie liniowym »Edinburgh« o 72 działach. O mianowaniu Kontradmirała Sir J. Cochrane Naczelnym Wodzem floty angielZ P a ry ż a, dnia 14. Lutego. skiej na wschodnio indyjskiem morzu i nastęZ okazyi wniosku Pana Ducosa tyle o dru- pcą Sir W, Parkera w Chinach powiada giej liście Sądu przysięgłych albo o tak nazwa- Sun: «Ledwo siedm upłynęło miesięcy, jak nych zdolnościach rozprawiają, iź nie od rze- .waleczny Parker w towarzystwie Sir H. Potczy będzie wyjaśnić nieco tę zapewne nie dla tingera Anglią opuścił, dla objęcia dowództwa każdego zrozumiałą kategoryą. Corocznie na morzu Chińskiem. Ledwo co tam przyW dniu 1. Sierpnia układa Prefekt każdego de- był, rozpoczął sprężysto działanie swoje, partamenłu listę przysięgłych, z których przez p o d b i ł Eińoy i' podług'ostatnich wiadomości, cały rok Sędziów przysięgłych wybierają. Li- przecjw Pekinowi wyruszył. Nie jest nam nic eta ta dzieli się na dwie części; w pierwszej wiadomem, coby odwołanie jego usprawiedłiumieszczają się te osoby, co się na li. tach wia b, a interes państwa moie bardzo łatwo obiorców w departamencie znajdują i census tak ucicrpieć na zmianie dowódzców, jaJ} nie200 łranków opłacają. Druga część, o którą jŁ w bitwie 'pod Vimieira ucierpiał. Ze Sir :".._ z je' Sy?da1S'C_ _ *) f @biorców, mających A Parker był członkiem Whigowskiej admiistotnie zamieszkanie swoje w jednym depar- ralicyi, nie usprawiedliwia jeszcze bynajmnićj tamencie, lecz pełniących swoje prawo obie- mianowania Torysa jego następcą, skoro tylko rania winnym departamencie; 2) z miano- położonego w nirn zaufania nie zawiódł. Sir wanych przez Króla urzędników publicznych, J* Cochrane może ma wiele praw do swego nie pobierających pensyi: 3) zdymissyonowa- stronnictwa; żeby zaś miał mieć prawa do nych Oficerów armii lądowej i morskiej; 4) Anglii, o tern nie wiemy. W czasie ubiegania z doktorów i licencyatów jakiego wydziału się swego o wybór w Ipswichu w torysowuniwersytełowego, lekarzy, członków i kor. skim interessie nie żałował on bynajmniej pie« respondentów Instytutu i członków innych niędzy, ale ani słówka nie ma w rocznikach przez Króla zatwierdzonych towarzystw na- państwa naszego o ifgo zwycięztwach na moukowych; 5) z ISotaryuszy po trzechletniem rzu. Jako syn Admirała, był jednym i owych pełnieniu ich obowiązków, - Wniosek zatem szczęśliwych dzieci, które, jak to przysłowie pana Ducosa to ma ria ceJu, aby wszystkim niesie, w czepku się urodziły (z srebrną łyżką powyżej wymienionym osobopi, kłórym słu- w ustach); ledwo co z lat dziecinnych wyszedł, sznie zapewne częściowo zdolności przypisać został Kapitanem. Słowem, żaden żołnierz nie można, prawo obierania nadano. Na ka- morski nie sądzi, żeby Sir J. Cochrane miał żdy przypadek przy takiej sposobności tylko być zdolnym 'do ukończenia szczęśliwie wszywartość do zasady przywiązać można; wy- stkiego, jeżeliby Sir J. W. Parker tego nie dopadki albowiem takowego środka byłyby sto- kazał. Mianowanie zatem jego, jako ofiara sunkowo .na er .ma ozn czne, poniewa p.o li tylko stronnictwu przyniesiona, nikomu »ię uskutecz!lIoncm o IIczenIu, przez .prz JęcIe podobać nie może.« WSpOm?Ianego wnIo ku, tylkoby SI lIczba Do Southaropton przybył Generał hiszpańobIorcow we Franc I o 20,000. zWI kszyła. ski Pezuelo, który miał udział W powstaniu By!oby to wprawdzIe 20,?00 obIorc.ow, na Madryckićm dnia 7- Pażdź* in contumaciam na k orych?y rząd z powodu JC st no Iska ał- śmierć był skazany i schronił się do Li»bony kIem nIemal wpływu wywIerac nIe mogł, a ztamtąd do Anglii. Wielkie fregaty parowe, które się W służbie znajduj3, mają otrzymać większe maszyny, to jest o sile 400 w miejsce 280 koni. Portugalia.

Z L i z b o n y, dnia 31. Stycznia.

Słychać tu, fe rząd prowizoryjny w Porto za pomocą telegrału w regularnych zostaje związkach z rządem lizbońskim. D i a r i o di G o v e r n o przemawia wprawdzie w duchu królewskiej proklamacyi i wzywa lud, żeby dotychczasowej administracyi wiernym pozostał, ale inne gazety obwiniają rząd głośno, ze z przywódzcami kartystowskiemi w poro» rozumieniu zostaje. Tak przemawia R e v 0lucao de Septembro: »Rząd o wszystkiem, co się w Porto dzieje, dokładne posiada · wiadomości, zna on całą ważność tamecznego powstania. Naczelnik Kartystów zakomunikował mu swoje projekta. Wiadomo, że P. Costa Cebral list do Królowej a drugi do Ministra pierwszego napisał, w którem wyraża, że współdziałania swego w celu przywrócenia Karty odmawiać nie może, że posiada za soby potrzebne do urzeczywistnienia zamiaru i iżby ubolewał nad tern, gdyby rząd opór chciał stawić i go przymuszać ido przelania krwi tych mężów, którzy Dom Pedrowi wielkie uczyniły przysługi i wielkie od niego odbierali dobrodziejstwa.« Wspomniana gazeta wyrnaga, ażeby demonstracyę ludu przeciw Karcie wywołano. - Correio port u g u e s, gazeta umiarkowana, dziwi się., że Septembryści naraz występują jako obrońcy porządku i prawa; dodaje jednak, że stosownie do pogłoski, rząd rewolucyonistom wielkie luż miał uczynić koncessye. K o nstytucyonista rozumie, że rządowi przynajmniej na energii zbywa, żąda więc, iepy natychmiast Stany zwołano. - Najzaciętszym jest Naci ona 1, ten albowiem wprost rząd o wzniecenie powstania w Porto obwinia. A U S t r y a.

Z W i e d n i a , dnia 10. Lute go.

Armia austryacka liczy 5 Feldmarszalkó*w, 15 Generałów artyleryi i jazdy, 87 Feldmarszałków poruczników i 128 Generał Majorów; 10,800 sztabs i niższych oficerów, 28,600 podoficerów i kadetów. Z P e s z t u , dnia 9 . Lu t e g o.

Ct»oz. Powtz. Lipska.) - Dzisiaj rano Hrab.

Aurel Dessewfty, Ochmistrz Królewski i Radzca Namiestnikowstwa Węgierskiego, mając lat 35, rozstał się z tym'światem. Gwałto. wna febra nerwowa przerwała pasmo dni jego, był on jednym % na''jgenialnie)szych mówców i obrońców stronnictwa królewskiego, dla tego też ono przez śmierć jego nieodżałowaną ponosi stratę.

Indye Wschodnie.

Z B o m b aj u, dnia 1. Stycznia.

Niektóre wiadomości obwiniają Szacha Sudszę, że on sam zrobił powstanie, ponieważ nienawidzi Anglików i chciałby się uczynić od nich niezawisłym. Sądzą więc, że rząd angielski strąci go z tronu, jako człowieka starego i niezdolnego , a w miejsce jego osadzi młodszego Xiecia. Chiny Z M a k a o, dnia 15. Listopada.

Załoga angielska w Emoy przebywa tam zupełnie spokojnie. Chińczycy dowożą jej żywności podostatkiem, a nawet wysłali deputacyą do dowódzcy, z prośbą, aby który z oficerów angielskich rządził nimi i zasłaniał ich od łupiestwa i rozbojów. Pod Emoy odkryto różne groby Europejczyków, które według napisów nagrobkowych pochodzą z lat 1700 -1710. Rzecz szczególna, że wszyscy prawie poumierali w Październiku; widać, że w tym miesiącu powietrze jest tam dla Europejczyków nainiezdrowsze. Głoszą, że P. Pottinger zażądał od raiasła", Ningpo kontrybucyi wojenne) 4 mil. doli.; jeżeli tę summę otrzyma, przyrzekł opuścić miasto.

Rozmaite wiadomości.

Z Poznania. - »Orędownika naukowego« Wyszedł J\ś 8. i zawiera: Stara walka wolności z koniecznością, p. Br. Trentowskiego. - Krytyka: Geschichte Polens von Dr. Richard Hoepell, p. W. A-. Maciejowskiego. (Dokończenie.) Przegląd: Wspomnienia Wielkopolski c. Hr. Edw. Raczyńskiego. ,

Z Petersburga. -- Tygodnik Petersb.

zawiera następujący prospekt; «Nakładem i drukiem Teofila Gliicksberga, księgarza i ty pograła Wileńskiej Cesarskiej Med. Chir. Akad. i szkół Białoruskiego naukowego wydziału-, wyidzie wkrótce dzieło pod tytułem: Fum ietn iki do dziejów Polski.

Tom pierwszy.

Listy oryginalne Zygmunta Augusta do Mikołaja Radziwiłła Czarnego, Wojewody Wileńskiego, Marszalka i Kanclerza W. X. L., Xiecia na Ołyce i Nieświeżu, Brzeskiego, Szawelskiego, Kowieńskiego, Borysowskiegc» etc. Starosty; tudzież niektóre jego listy do Mikołaja Radziwiłła, Wojewody Trockiego, Beaty Xiężnćj Ostróg, skiej, Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła, Wojewodzica Wileńskiego, Marszalka N adworne etc, - z autentyków spisał i wydał Stanisł. August Lachowicz.

Znaczna liczba dzieł w kraju i za granicą ogłoszonych, zrzódła do dziejów Polski obejmujących, nie odpowiedziała oczekiwaniu powszechnemu. Częste zażalenia iż podobne zbiory dokonywano bez należytego przygotowania ze strony wydawców, zraziły mię od przedsięwzięć tego rodzaju, bo ceniąc wyżćj nad wszelkie względy, sławę Nakładcy płodów naukowych, trwały pożytek lub ozdobę Literaturze przynoszących, trwożyłem się, abym wydaniem źle obmyślanej, lub niedołężnie uskutecznionej pracy, nie nadwerężył ufności powszechnej, na którą zasłużyć miałem szczęście. Kiedy zatem młody wydawca przesłał mi ewój rękopism, dopóty wahałem się z udzieleniem mojego pośrednictwa, dopóki nie zasięgnąłem zdania uczonych, zdolnych ocenić i wewnętrzną wartość wydobytych na jaw pomników i sposób, w jaki to wykonanćm zostało. Ale skoro mię upewniono, że 1390bszernych listów Zygmunta Augusta między rokiem 1549. i i 1565. do Mikołaja Czarnego, że dwa listy królewskie do Mikołaja Rudego Xiążąt Radzi» witłów i dwie odpowiedzi do Stanów Koronnych w rzeczy małżeństwa z Barbarą Gasztołdową, źe siedm listów do Mikołaja Krysztola Radziwiłła, że list do Beaty z Kościelca matki głośnej w historyi domowej »Halszki z Ostroga«, że Uniwersały do Ziem Podlaskiej i Wołyńskiej, tudzież do Sejmu Inf1antskiego, że nakoniec pisma do Alberta Xiążęcia Bawaryi, Palatina Renu i do Wilhelma Mar grabi Brandenburskiego Arcybiskupa Ryskiego, zawierają najważniejsze i najciekawsze, a dotąd nieznane szczegóły dziejów krajowych, że Zygmunt August blizkiem powinowactwem i przyjaźnią z Radziwiłłami złączony najskrytsze sprawy rządowe pokoju i woiny przed nimi wynurzał, źe w zdaniach o osobach i wypadkach do głębi serca swojego zaglądać im pozwalał, źe nie ma ani jednej zagadki w jego rządach, którejby rzeczone listy nie rozwiązywały, ani jednej tajemnicy, którejby nie objaśniły, że wielkie historyczne postaci »Bony«, ATarnowskiego« j innych w rożnem, od przyjętego dotąd, okażą się świetle, źe i sam Zygmunt August, ostatnia domu Jagiellońskiego latorośl w nowym blasku miłosierdzia, sprawiedliwości i przywiązania do kraju zajaśnieje; rozumiałem iż uchylając się od ogłoszenia tych P o m n i k ów, ściągnąłbym na siebie nieprzebaczoną winę, zwłaszcza gdy urcczony zostałem: źe z ogłoszonych dotąd zbiorów, żaden porównania wytrzymać nie zdoła, pod względem sumienności wydawcy. Nie tylko bowiem wszystkie bez wyjątku listy skopijowane zostały z a u t e n t y k ó w z największą ścisłością, ale nawet na zachodzące różnice w nieustalonej jeszcze wówczas pisowni, na podobieństwo ręki kilku sekretarzów nadwornych, ufność królewską posiadających, nie zaniedbał wydawca zwrócić bacznej uwagi czytelników. Jeżeli jak pragnę i spodziewam się Pierw s z y Tora niniejszego dzieła, oddzielną wszakże całość stanowiący, przez miłośników historyi i języka czasów Zygmuntowskich łaskawie przyiętym zostanie; poczytam to za wyraźne zachęcenie wydawcy, dla którego najobfitsze źrzódła dziejów krajowych stoją otworem, aby w ich ogłaszaniu nie ustawał, do czego mu ani zdolności, ani na usposobieniu, ani na ochocie nie zbywa. Tom pierwszy wyjdzie w końcu mie» siąca Kwietnia na pięknym papierze, ozdobnym drukiem. Cena przedpłaty rubli srebrnych 2; po wydrukowaniu cena stosunkowie podniesioną zostanie. «

Bar.lJ,B-gi_u

Świeże ostrzygi otrzymał handel Sypniewskiego w Poznaniu.

Na,lepsze sardele funt po 15 sgr. poleca Juliusz Horwitz, ulica Fryderykowska .1\* 14.

Świeżą nadsyłkę nowych Messyńskich słodkich apelzyn, nallepszego gatunku, otrzymałem i przedaję najpiękniejsze i największe po 3 i 2J sgr.

Józef Ephraim, W narożniku rynku i Wodnej ulicy.l\S 1.

Ceny targowe w mieście POXHANXU.

Dnia 21. Lutego 1842. r.

od do

Tal. >cr. fen

T»I. »gr.ftn.

Pszenicy szefei Zyta dt Jęczmieniadt. .

Owsa . dt Tatarki dt Grochu . dt. .

Ziemiaków dL .

Siana cetnar .

Słomy kopa . .

Masła garniec .

Spirytusu beczka 9 6 6 6 6

- 9 - 2 6 8, 5 120 121 5